Routekaart in mooie rapportvorm.pdf

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

20

ouders uitleg geven na de belangrijke momenten van besluitvorming: wat is er besloten, wat betekent dit en welke stappen volgen er nu? Daarbij kunnen we ouders tijdig informeren over de momenten waarop zij invloed kunnen uitoefenen op de besluitvorming. Dat is met name: -

Inspraak bij behandeling in de raad (en raadscommissie) Deelnemen aan participatie over opstapplaatsen en carpoolregeling

5.1.4

Evaluatie

De veranderingen gaan gefaseerd; dit betekent dat er niet één moment voor evaluatie kan worden aangewezen. Bij de invoering van specifieke veranderingen zoals opstapplaatsen en de carpoolregeling zal worden bepaald hoe de verandering wordt gefaseerd en wanneer de evaluatie plaatsvindt. De overschakeling van administratieve aanvraag naar een werkwijze met consulent en keukentafelgesprekken vindt geleidelijk plaats. Naar verwachting is er aan het einde van schooljaar 2025/2026 voldoende ervaring opgedaan met de nieuwe werkwijze om te evalueren.

5.2 Wat ligt er al klaar? 5.2.1

Wijziging verordening is voorbereid

De transformatieopgave voor het vervoer naar school ligt op veel vlakken, waarbij het uitvoerende vlak het belangrijkst is. Maar ook op het niveau van de verordening zijn wijzigingen gewenst. De meest passende manier om die te realiseren is om ‘ondersteuning bij vervoer naar school’ op te nemen in de integrale verordening sociaal domein. Vaststelling door de raad is ook het startmoment voor de transformatie in de uitvoering. Een aparte verordening voor leerlingenvervoer was logisch in de tijd dat gemeenten nog nauwelijks taken hadden in het sociaal domein. De wetgever heeft de gemeente sindsdien echter verantwoordelijk gemaakt voor maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp, participatie en meer. De gedachte daarvan is dat de gemeente dicht bij de burger staat en de verschillende vormen van ondersteuning beter op elkaar af kan stemmen, zowel in indiviuele gevallen als op het niveau van regelgeving. De ASD heeft advies uitgebracht over een eerste concept voor aanpassing van de verordening en het besluit. Uiteindelijk is besloten om vervoer naar school in te voegen in de verordening onder het hoofdstuk Gezond en veilig opgroeien (waaronder ook staat hoe we jeugdhulp regelen) en om daarbij alleen specifieke regels te stellen waar de wet dit vereist.

Voor het overige wordt daarmee een aanvraagproces van kracht waarin maatwerk en eigen kracht zijn ingebouwd zoals dat voor de Wmo en Jeugdwet al geldt:

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

21

Figuur 1 Compact overzicht van een aanvraagproces op basis van melding, gesprek en onderzoek.

5.2.2

Recente jurisprudentie over eigen kracht is verwerkt

De verordening sociaal domein beschreef tot heden slechts in korte bewoordingen voor het gehele sociaal domein welke eigen kracht van inwoners wordt verwacht en hoe deze eigen kracht wordt beoordeeld. De verordening leerlingenvervoer beschrijft eigen kracht alleen in de zin dat openbaar vervoer of fietsen voorgaat op taxivervoer, dat ouders tot 6 kilometer zelf de kosten dragen en dat in bepaalde gevallen taxivervoer kan worden toegekend wegens ‘ernstige benadeling.’ Door een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep in mei 2024 is duidelijk geworden dat dit in ieder geval voor de jeugdwet, maar vermoedelijk ook voor de Wmo en vervoer naar school niet voldoende is. Wat eigen kracht is en hoe dit wordt beoordeeld moet volgens deze wetten door de raad worden vastgesteld in de verordening. De rechter maakt nu duidelijk dat het niet voldoende is om de eigen kracht enkel in nadere regels of beleidsregels door het college te laten uitwerken. Daarom zijn de bepalingen over eigen kracht in de nieuwe tekst voor de verordening van toepassing op jeugd, Wmo én vervoer naar school. En is er in een apart hoofdstuk verdere uitwerking gegeven aan de eigen kracht op de thema’s die specifiek zijn voor leerlingenvervoer: zelfstandig reizen; brengen en halen.

Het uitgangspunt van de verordening blijft dat we verschillende vormen van ondersteuning zoveel mogelijk op dezelfde wijze, en in samenhang, organiseren, met zo min mogelijk specifieke regels.

5.2.3

De nieuwe modelverordening van de VNG is gezien

De VNG heeft in mei 2024 een nieuwe versie van haar modelverordening voor het leerlingenvervoer gepubliceerd. Deze is iets beter leesbaar en legt iets meer accent op zelfredzaamheid. Maar de fundamentele bezwaren die in paragraaf 2.2 al genoemd zijn worden niet weggenomen. En we kiezen in Oude IJsselstreek bewust om vervoer naar school op te nemen in een integrale verordening. De nieuwe versie van de VNG is wel doorgenomen om te checken of er formuleringen in staat die ook in de integrale verordening van pas kunnen komen.

5.2.4

Vacature en formatie voor consulent ligt klaar

In augustus is een vacaturetekst opgesteld voor een consulent leerlingenvervoer. Deze vacature wordt uitgebracht als de raad instemt met de gewijzigde verordening sociaal domein.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

22

De formatie voor de consulent wordt gevonden binnen de bestaande totale formatie. Er is dus geen sprake van extra uitgaven aan personele inzet. Op termijn zal ook één van de kwaliteitsmedewerkers worden gevraagd om toe te zien op de kwaliteit van de toekenning.

5.2.5

ZOOV staat klaar voor de opstapplaatsen

Met ZOOV is gesproken over de impact die de beoogde beleidswijzigingen hebben op het vervoer. ZOOV heeft eerder onze gemeente al benaderd met voorstellen voor opstapplaatsen en denkt graag mee over de implementatie (met ervaring hierin vanuit gemeente Berkelland). Wanneer ouders één dag per week zelf gaan rijden, kan dit leiden tot een lagere gemiddelde bezetting van de voertuigen. De ervaring leert dat ouders bovengemiddeld op de woensdag en de vrijdag zelf rijden. Op deze (of andere) dagen kan ZOOV de planning aanpassen, waardoor de resterende kinderen met een kleiner aantal busjes vervoerd kunnen worden. De exacte impact op de bezetting en de kosten is niet vooraf te voorspellen. De medewerkers van ZOOV en de gemeente hebben er vertrouwen in dat het vervoer door de maatregelen niet duurder en mogelijk juist goedkoper wordt. Uiteraard zijn er veel andere factoren denkbaar, zoals brandstofprijzen, CAO, meer kinderen of meer bijzondere tijden en bestemmingen, die de kosten tegelijk óók omhoog of omlaag kunnen beïnvloeden.

5.3 Welke stappen kunnen we zetten? De onderstaande stappen kunnen worden gezet als de raad instemt met de gewijzigde verordening.

Fasering, geen overgangsregeling Een belangrijk gegeven in de transformatie van het vervoer naar school is dat deze niet in één keer kan worden doorgevoerd. De omschakeling van “taxivervoer toekennen vanwege handicap” naar “gesprekken voeren met ouders; en taxivervoer ondersteunend aan wat het gezin zelf kan” is omschakelen tussen fundamenteel andere uitgangspunten, zelfs als de uitkomst voor veel gezinnen in de praktijk niet verandert. Zorgvuldigheid kost tijd en dit doen we onder andere door de maatregelen te faseren. Voor ouders kunnen de nieuwe uitgangspunten heel concrete veranderingen betekenen in de dagindeling die ze nu rondom het taxivervoer hebben opgebouwd. Het is logisch om daarom na te denken over een overgangsregeling voor ‘huidige deelnemers’. Maar ook ouders die voor het eerst voor hun kind een aanvraag doen maken een forse omschakeling mee, omdat hun kind van regulier naar speciaal onderwijs overstapt. We kiezen er daarom niet voor om alles in één keer door te voeren en daarbij een groep bekende gezinnen meer rechten te geven dan nieuwe aanvragers. In plaats daarvan faseren we de maatregelen. Dit maakt het voor alle gezinnen mogelijk om zich aan te passen aan de nieuwe uitgangspunten en praktijk.

Overzicht van de stappen We voorzien grofweg de volgende fases, die we in de volgende subparagrafen verder toelichten. Fase Besluitvorming Eerste kwartaal 2025

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

Stappen Raadsbesluit wijziging verordening Daarna wijziging beleidsreglels

23

Fase Voorbereiding Tot april 2025

Stappen Nieuwe mensen en processen Consulent werven en inwerken Participatie met kinderen en ouders opstapplaatsen Participatie met kinderen en ouders carpoolregeling Aanvraagseizoen voorbereiden

Aanvraagseizoen April t/m juli 2025

Nieuwe aanvraag Vragen over zelf brengen Vragen over zelfstandig (leren) reizen Deels meerjarige beschikkingen Carpoolregeling Als ouders zelf contact opnemen

Eerste schooljaar Augustus 2025 t/m juli 2026

Pilot opstapplaatsen Nog uit te werken n.a.v. participatie Evaluatie van de pilot Melding, gesprek, etc Voor ‘nieuwe’ kinderen standaard Allei VSO’ers vanaf 15jr Bij kandidaten voor zelfstandig reizen Standaard meerjarige beschikkingen Korte beschikkingen VSO-instromers Carpoolregeling Voorlichting onder ouders en scholen

Tweede schooljaar Augustus 2026 t/m juli 2027

Verder Participatie touringcars Vervoerscan: reistijd met auto, ov, e-bike berekenen voor alle leerlingen Evaluatie nieuwe aanvraagproces Opstapplaatsen Verkenning inzet touringcar naar één school Melding, gesprek, etc Alle VSO-leerlingen vanaf 12jr Kinderen met goede ov-verbinding Focus op zelfstandig reizen Carpoolregeling Actieve stimulering (indien nog nodig)

Derde schooljaar Augustus 2027 t/m juli 2028

Opstapplaatsen Touringcars naar andere geschikte bestemmingen Melding, gesprek, etc Alle kinderen vanaf 10 jaar Focus: “straks zelfredzaam, nu nog brengen”

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

24

Fase Vierde schooljaar e.v. Augustus 2028

Stappen Melding, gesprek, etc Alle kinderen vanaf 4 jaar Focus: komende jaren nog brengen en halen

Fasering formulier Voorlopig (aanvraag voor komend schooljaar, vanaf 1 april 2025) begint het aanvraagproces nog met het invullen van een formulier. Formeel is dat straks de melding en niet de aanvraag. In de praktijk is er nu nog niet veel verschil. De focus van het formulier ligt wat minder op het aantonen van zaken rond het kind (toelating, inschrijving, beperking reizen met ov) en wat meer op de vraag wat ouders wel en niet kunnen. Na indienen van het formulier krijgen ouders te horen of en zo ja welke onderbouwing nodig is bij de aanvraag. Dit maakt het invullen en opsturen van het formulier voor ouders gemakkelijker en zorgt ervoor dat we beter kunnen aangeven welke formulieren of verklaringen we nodig hebben en hoe ouders die het beste kunnen opvragen. Tijdens schooljaar 2025/26 gaan we beginnen met het voeren van gesprekken. Het meldingsformulier wordt dan mogelijk nog ingekort. Het doel van het formulier is dan immers niet meer om in één keer alle benodigde informatie te vragen, maar enkel om de eerste vragen te stellen zodat de consulent het gesprek goed kan voorbereiden. Het is denkbaar dat het meldingsformulier in de toekomst ook door anderen (school, jeugdhulp) kan worden ingevuld, net zoals bij Wmo en jeugdhulp een melding ook gedaan kan worden door iemand uit de omgeving.

Dit kan helpen om te voorkomen dat kwetsbare gezinnen (laaggeletterd, taalproblemen, e.a.) de aanvraag te lang uitstellen.

Fasering keukentafelgesprekken De ‘bekende’ gezinnen komen gefaseerd aan bod voor een keukentafelgesprek in de komende drie jaar. Dit begint tijdens schooljaar 2025/26. De fasering is op basis van twee criteria: de leeftijd van het kind en de bereikbaarheid van school. VSO-kinderen van 15 jaar en ouder komen als eerste aan de beurt. En we gaan per gezin in beeld brengen wat de reistijd (en de complexiteit van de reis) is per auto, ov, e-bike en gewone fiets. Hoe beter de opties voor zelfstandig reizen of brengen en halen, hoe eerder een gezin wordt uitgenodigd voor een gesprek. We streven ernaar alle gezinnen te hebben gesproken aan het eind van schooljaar 2027/28. Naarmate de kinderen jonger zijn, zal de focus minder liggen op zelfstandig reizen en meer op zelf brengen en halen en eventuele aanpassingen die ouders in hun leven kunnen maken om dat mogelijk te maken. Bij aanvragen waarbij duidelijk is dat leerlingenvervoer de enige optie is om vervoerd te worden, zal er meerjarig beschikt worden om de administratieve rompslomp te beperken.

Fasering opstapplaatsen De intentie is om vanaf augustus 2025 gefaseerd te starten met reizen vanaf opstapplaatsen. In overleg met kinderen en ouders zullen de locaties worden bepaald. In het eerste schooljaar zullen de kinderen daar door de bekende taxibusjes worden opgepikt en teruggebracht. We starten met kinderen die in Doetinchem naar school worden gebracht. Dit zal in de loop van het schooljaar worden geevalueerd. In het tweede schooljaar willen we starten met het volledig uitrollen van opstapplaatsen en de verkenning naar een touringcar naar één (cluster van) scholen. In het derde jaar kan ZOOV dan een touringcar inzetten op alle verbindigen waar dat efficiënt is.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

25

Fasering zelfstandig reizen, zelf brengen, carpoolen In de aanvraag voor komend jaar stellen we vragen over zelfstandig (leren) reizen. Als dat een aanwijziging geeft dat het kind hierin groeikansen heeft, gaan we bij dit gezin gedurende het schooljaar op huisbezoek en verder praten over de mogelijkheden. In het tweede schooljaar doen we dat voor alle (resterende) kinderen met een goede ov-verbinding naar school. Brengen en halen In de eerste twee schooljaren stellen we ouders vragen over zelf brengen en halen. En vanaf het derde schooljaar gaat de consulent daar, als dat dan nog nodig is, afspraken met ouders over maken die worden vastgelegd in het ondersteuningsplan. Carpoolen In de tussentijd hebben we samen met ouders en scholen een carpoolregeling ontwikkeld. We beginnen met een soft launch: ouders die de consulent benaderen, kunnen deelnemen. In het eerste schooljaar gaan we voorlichten onder alle ouders en scholen: dit is de regeling en dit kan het voor jou opleveren. Als het nog nodig is gaan we in het tweede schooljaar actief ouders aan elkaar proberen te koppelen. Allemaal op basis van vrijwilligheid! Wat we op dit moment in gedachten hebben en bij ouders willen toetsen is een regeling met deze elementen: -

De rijdende ouder krijgt 50% extra per kilometer Deze bonus is per kind dat meerijdt en daardoor niet in de taxi zit De ouders van meerijdende kinderen krijgen een kleine vaste vergoeding De gezinnen vragen de vergoeding samen aan bij de gemeente Ouders moeten verzekerd zijn (WA, inzittenden, aansprakelijk) Het blijft een onderlinge afspraak: ouders blijven verantwoordelijk

Nieuwe collegebesluiten Bij het college ligt de taak om regels op te stellen die de verordening nader uitleggen en vertalen naar werkprocessen en duidelijke spelregels. De spelregels worden in beleidsregels vastgelegd zodat ze voor iedereen kenbaar zijn. Aanpassing van het Besluit Sociaal domein Dit besluit, ook wel het ‘financieel besluit’ genoemd, bevat de bedragen voor eigen bijdragen, inkomensdrepels, etc. die vaak jaarlijks geïndexeerd worden. Ook voor reizen naar school zijn er zulke bedragen. Vernieuwing beleidsregels In het vervoer naar school hebben bijna geen twee kinderen dezelfde voorziening die op dezelfde wijze is toegekend. Allerlei factoren zoals schoolsoort, afstand, inkomen, leeftijd, vervoerwijze en bijzondere kenmerken van het kind en het gezin hebben

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

26

6.

Wat betekent dit voor gezinnen?

6.1 Wat verandert er? Veranderingen in het vervoer De pilot opstapplaatsen is er met ingang van het komende schooljaar 2025/2026. Waar de plekken komen is iets wat we samen met ZOOV en de ouders willen bepalen. Vooralsnog is onze insteek: liefst op bushaltes, spreiding (niet te veel kinderen en ouders tegelijk op één halte), op 1 kilometer van de woning. Verderop lichten we toe hoe ouders hierover mee kunnen denken.

Veranderingen in de aanvraag De verandering in het aanvraagproces gaat voor ouders geleidelijk. Gedurende het huidige schooljaar werken we sowieso op de bekende wijze: digitale aanvraag, bijlagen bijsturen, beoordeling op afstand, toekenning. In een deel van de gevallen zullen we daarbij al overschakelen op een meerjarige beschikking. Bijvoorbeeld tot het einde van de huidige schoolperiode (einde basisschool of voortgezet onderwijs). Dat betekent voor deze ouders dat zij tijdens die periode zelf geen initiatief hoeven te nemen, tenzij er iets verandert in de woonplaats, schoolkeuze of vervoerwijze. Met ingang van augustus 2025 (schooljaar 2025/26) gaan we de eerste groepen ouders uitnodigen voor een gesprek. Dat doen we op basis van leeftijd (oudste kinderen eerst) en de reisopties naar school (kinderen met de beste verbinding eerst). Is er nog een kind met een voorziening, dan beoordelen we of het handig is om meteen met en over beide kinderen het gesprek te voeren. In de loop van vier jaar willen we weg bewegen van een ‘aanvraagseizoen’ waarin de consulent heel veel aanvragen snel moet beoordelen, naar een ‘gespreksjaar’ waarin gesprekken met ouders en leerling verspreid zijn over het hele schooljaar.

6.2 Hoe nemen we ouders mee? Op enkele onderwerpen actief meedenken Waar de opstapplaatsen komen, hoe ze worden ingericht en een aantal andere praktische vragen gaan we bespreken met ouders en ZOOV samen. Dit doen we door middel van een uitnodiging (januari) en een bijeenkomst (februari). De carpoolregeling is er nog niet. En we zijn mogelijk de eerste gemeente in Nederland die deze gaat uitwerken. We hebben er ideeën bij, maar ook die willen we graag toetsen bij ouders, bijvoorbeeld: -

We willen de ‘rijdende ouder’ stimuleren met een extra vergoeding per kilometer. Maar hoe stimuleren we andere ouders om hun kind mee te geven? Hoe kunnen we een simpele manier (een platform?) organiseren waarop ouders elkaar kunnen vinden om afspraken te maken?

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

27

We doen dit net als bij de opstapplaatsen met een uitnodiging en een bijeenkomst. Misschien combineren we de twee onderwerpen in één participatieproces.

We houden ouders op de hoogte van de belangrijkste stappen 1.

Na de ouderavonden

De ouderavonden zijn geweest (medio oktober). Ouders ontvangen een verslag van de bijeenkomst en in de begeleidende brief leggen we uit wat we met hun inbreng gaan doen en in welke stappen we dat doen. 2.

Over de behandeling in de raad

Op 2 december spreekt de raadscommissie over deze routekaart. Dat is het moment waarop de raad vragen kan stellen en het gesprek voert met het college. Ouders kunnen inspreken op deze avond. De behandeling in de raad wordt gepland in het eerste kwartaal van 2025. (Dit was eerst gepland voor 12 december). We wijzen ouders op deze zaken. 3.

Na het raadsbesluit

Als de raad besluit om de verordening te wijzigen, is dat het startschot voor het college om de stappen in deze routekaart te gaan uitvoeren. We informeren ouders hierover met een brief die in concept met de raad wordt gedeeld. 4.

Na keuzes college

Na de raad is de beurt aan het college om enkele besluiten te nemen. En om inwoners daar nog apart bij te betrekken: over opstapplaatsen en een carpoolregeling. We vertellen ouders hier vooraf over (in de brief na het raadsbesluit), we nodigen ze uit om te participeren en wanneer na de participatie de besluiten zijn genomen informeren we ouders opnieuw per brief. 5.

In het kader van de aanvraag

Alle ouders zullen voor het komende schooljaar 2025/26 een aanvraag moeten doen, die nog veel overeenkomst heeft met het oude aanvraagproces. We informeren ouders, net als ieder jaar, in welke periode dit valt, hoe de aanvraag gedaan kan worden en welke informatie we nodig hebben.

We haken de scholen goed aan Scholen zijn voor ouders vaak een vertrouwder gezicht dan de gemeente en ouders komen er vaak met hun vragen, ook over vervoer. We informeren scholen over de zaken die ouders aangaan (inclusief de brieven die we aan ouders sturen). Maar we organiseren ook voor de scholen een bijeenkomst over de routekaart en over de nieuwe relatie die we met hun willen aangaan in de uitvoering. Scholen kunnen ook helpen om ouders te bereiken die hun post niet openen of die moeite hebben om brieven van de gemeente te begrijpen of vertrouwen. We overleggen met scholen welke rol zij hierin kunnen spelen.

i Ook als we “alle” kinderen zeggen, zijn er altijd uitzonderingen op basis van de gezinssituatie, de beperkingen van

de kinderen of (soms) de grote afstand en reistijd naar de school.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

28