Document · PDF

Programmabegroting 2026 definitief.pdf

Raadscommissie gecombineerd 23 juni 2025, gemeente Oude IjsselstreekBij agendapunt: 11: Regio Achterhoek - Jaarstukken 2024 en programmabegroting 202618.943 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Programmabegroting en Financiële begroting 2026 – 2029

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Inleiding Opbouw begroting Samenvatting financiële begroting Besluitvormingsproces begroting

Deel 2 Beleidsbegroting: paragrafen 1 2 3 5

Deel 1 Beleidsbegroting: programma’s Programma 1: Smart Governance 1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

35 39 42 44

Deel 3: Financiële begroting

Programma 2: Smart Economy 2.1 Smart werken en Innovatie 2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid

14 17 20

Programma 3: Smart Living 3.1 Wonen en Vastgoed 3.2 Circulaire economie en Energietransitie 3.3 Gezondste Regio

24 27 30

Programma 4: Bedrijfsvoering en Rente 4. Bedrijfsvoering en rente (begroting Regio Achterhoek)

1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf financiering 3. Paragraaf bedrijfsvoering 4. Paragraaf subsidies

Overzicht van baten en lasten per programma Meerjarenraming 2026-2029 Toelichting op baten en lasten

Bijlagen

Formatieplan Staat van reserves en voorzieningen Taakvelden Verzamelstaat bijdragen gemeenten

48 49 50

55 57 60 61

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de begroting aan voor het jaar 2026 van Achterhoek ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de acht Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. De regionale 3O samenwerking is terug te vinden in de opbouw van deze begroting. De begroting is qua inhoud breder dan alleen de taken die Regio Achterhoek uitvoert. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen met ons Achterhoek ambassadeurs vormen. In 2022 hebben we onze ambitie, doelen en streefwaarden aangescherpt in de ‘Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit’. De indeling van de begroting sluit aan op de Visie 2030: Smart Governance, Smart Economy en Smart Living. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten en begroting van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten gekoppeld. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en projecten per thema. Dit wordt onder regie van de Achterhoek Board, door zes Thematafels vormgegeven en in gang gezet.

Deze Thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten. In de visie 2030 is ook de gebiedsgerichte aanpak van de ruimtelijke opgaven opgenomen. Deze ruimtelijke opgaven overstijgen de thematafels en worden vanuit een stuurgroep aangestuurd. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per Thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. Programma 2 en 3 van de begroting zijn bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. In 2024 hebben we een nieuwe Regio Deal van 25 miljoen gesloten met het Rijk. In het convenant zijn de opgaven, doelen, aanpak en resultaten beschreven die de basis zijn voor nieuw te starten projecten. De looptijd van de Deal is t/m 2028. Wij wensen u veel leesplezier! NB In de begroting hanteren we de officiële naam van de samenwerkingsregeling: Regio Achterhoek.

Voor de 3O-samenwerking gebruiken we de naam Achterhoek ambassadeurs: 8RHK

Opbouw begroting De programmabegroting van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en Rente. De werkzaamheden van de Thematafels zijn per Thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, het is onderdeel van de verschillende thema’s. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht.

Actuele ontwikkelingen

Er zijn een aantal actuele ontwikkelingen die van invloed zijn op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Langjarige investeringen in de Achterhoek (Nationaal Programma Vitale Regio’s) De Achterhoek is als enige Gelderse regio aangewezen als regio in het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) dat in 2025 is gestart. Voor een periode van 20 jaar gaat de regio met rijk, provincie en de gemeenten aan de slag met een adaptieve en langjarige investeringsagenda in de regio vanuit het Rijk. Daarbij hanteert het Rijk drie overkoepelende doelstellingen:  Vitale en leefbare regio’s  Duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau  Gezonde en kansrijke toekomst voor inwoners in de regio De Achterhoek en het Rijk bepalen samen in hoeverre aan deze doelstellingen wordt gewerkt en waar de zwaartepunten liggen voor de Achterhoek. Op basis van vervolggesprekken, die in 2025 plaatsvinden tussen Rijk en regio, zal een adaptieve en lerende uitvoeringsagenda worden opgesteld met een stip op de horizon naar 2050. Dit proces wordt ook benut voor het opstellen van een nieuwe Achterhoek Visie. Het opstellen van een nieuwe visie is één van de actiepunten die uit de in 2024 gehouden evaluatie is gekomen.

Om het NPVR uit te voeren stelt het Rijk per regio voor de komende 3 jaar (2025-2027) € 350.000 per jaar beschikbaar aan procesmiddelen, met de intentie vanuit het rijk om deze middelen te verlengen. De inzet van deze middelen nemen we mee bij de notitie inkomstenverwerving later dit jaar (zie onderdeel structureel sluitende begroting). Besparingsopgave Onder andere door de dalende renteopbrengsten en het wegvallen van de bijdrage van de provincie vanaf 2025 was in de begroting 2025 een structureel oplopend tekort zichtbaar in de meerjarenraming in de jaarschijven 2026-2028. Ondanks dat het tekort werd opgevangen door een bestemmingsreserve toekomstbestendige organisatie, heeft het algemeen bestuur opdracht gegeven om te zorgen voor een structureel sluitende begroting voor alle jaarschijven. Hiervoor dient een structurele kostenbesparing van 10% gerealiseerd te worden. Deze besparing is financieel verwerkt in de begroting 2026. Heroriëntatie inhoudelijke agenda Regio Achterhoek Er is een noodzaak vanuit de besparingsopdracht en een breed gedragen behoefte vanuit de in 2024 gehouden evaluatie om de inhoudelijke agenda tegen het licht te houden en scherpe keuzes te maken in wat het ‘takenpakket’ van Regio Achterhoek is dat past binnen de financiële kaders. Inmiddels worden hierover diverse gesprekken gevoerd.

Het is in de tijd nog niet mogelijk om in de concept begroting -die medio mei aan de gemeenten wordt toegezonden- de inhoudelijke keuzes en eventuele organisatorische effecten te verwerken. Dit neemt niet weg dat de financiële gevolgen van deze organisatorische effecten wel binnen de aangegeven financiële kaders moeten passen. De planning is om voor de zomer een aanvullende oplegnotitie toe te zenden over de inhoudelijke keuzes en de consequenties hiervan voor programma 2 en 3 in de begroting. Deze programma’s liggen ter kennisgeving voor in de gemeenteraden. In het najaar worden de organisatorische consequenties van de inhoudelijke keuzes verder uitgewerkt. Indien nodig zal op een later moment een (budgettair neutrale) begrotingswijziging worden voorgelegd.

Samenvatting financiële begroting Financiële uitgangspunten 2026

Bij het opstellen van de begroting van Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs hanteren we de volgende uitgangspunten:  Een structureel sluitende begroting Een structureel sluitende begroting is volgens de eisen van de Provincie een structurele dekking van het eerste jaar, of perspectief voor structurele dekking in het laatste jaar. Het algemeen bestuur heeft echter aangegeven een structureel sluitende begroting vanaf het eerste jaar tot en met het laatste jaar van de meerjarenraming te willen.  Realistisch begroten We hanteren de volgende uitgangspunten ten aanzien van specifieke kostenposten of inkomsten: o Indexeren volgens de afgesproken systematiek (AB 15 december 2021).  Loonkosten: indexeren met indexcijfers uit de septembercirculaire 2024 (loonvoet sector overheid) inclusief nacalculatie van het voorlaatste begrotingsjaar.  Overige exploitatiekosten: indexeren met indexcijfers uit de septembercirculaire 2024 (overheidsconsumptie netto materieel). o Renteopbrengsten: uitgaan van werkelijke renteopbrengsten en in verband met de dalende trend in de meerjarenraming hierbij werken met een egalisatiereserve rente. We hanteren een rentebate van € 150.000 als structurele dekking. Dit bedrag is gebaseerd op de hoogte van de rente in het laatste jaar van de meerjarenraming. De maximale omvang van de egalisatiereserve bedraagt € 450.000.

Meeropbrengsten vloeien terug in het exploitatieresultaat. o In de begroting is een structurele opbrengst vanuit subsidies verwerkt van € 100.000. Meestal zijn subsidies wel meerjarig, maar niet structureel dus hier zit een verhoogd risicoprofiel dat we meenemen bij de bepaling van het weerstandsvermogen (omvang algemene reserve).

Om meerjarig een structureel sluitende begroting te kunnen realiseren is de opgave voor 2026 een kostenbesparing van 10% (€ 331.000). Deze kostenbesparing realiseren we door: o Verlagen van budgetten waar dit mogelijk is (o.a. op basis van uitgaven voorgaande jaren en versobering van uitgaven). o Inleveren 2 fte formatie-uitbreiding uit 2025. Tegelijkertijd ontstaat hiermee nog meer urgentie om (bestuurlijke) keuzes te maken over de inhoudelijke agenda. Zeker ook gezien de huidige werkdruk. o Daarnaast willen we efficiënter en slimmer werken (o.a. AI, standaardisatie werkprocessen en digitalisering). Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de algemene financiële beschouwing in deel 3 onderdeel 3.1.

Bijdrage gemeenten 2026

Op basis van bovengenoemde financiële uitgangspunten bedraagt de absolute stijging van de inwonerbijdrage voor 2026 € 78.319 voor de gemeenten én is de begroting structureel sluitend. Bijdrage van de gemeenten Bijdrage van de gemeenten 2025 Absolute stijging van de autonome kosten Bijdrage van gemeenten 2026

Totaal

Per inw

2.421.686 78.319 2.500.005

8,01 0,23 8,24

Jaarlijks wordt een eventueel overschot bij de bestemming van het jaarresultaat toegevoegd aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2026: max. € 151.646), zoals opgenomen in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023.

Risico’s weerstandsvermogen en reserves

In de begroting is een structurele subsidieopbrengst opgenomen van € 100.000. Subsidies zijn niet structureel, vaak wel meerjarig. Ondanks dat er steeds wel nieuwe subsidies worden toegekend, zit hier een verhoogd risico. Dit risico nemen we mee bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit en de weerstandsratio. Wellicht dat dit risico nog hoger wordt als de NPVR-middelen met structurele formatie worden ingezet (zie actuele ontwikkelingen). Voor de normale bedrijfsrisico’s is een weerstandscapaciteit aanwezig van € 400.000. Het maximale te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen is gebaseerd op 1,4 * benodigde weerstandscapaciteit. Een eventueel surplus wordt uitbetaald. Op basis van het verhoogde risicoprofiel bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 494.000. Door de hogere risico’s daalt de weerstandsratio onder de 1,0 en daarom wordt voorgesteld de algemene reserve met € 100.000 te verhogen, zodat de ratio weer 1,0 en daarmee voldoende wordt. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt een nadere uitwerking van mogelijke risico’s opgenomen. In 2025 is een reserve toekomstbestendige organisatie gevormd. Door de besparingsopgaven en gewijzigde uitgangspunten (o.a. egalisatiereserve rente) is de begroting vanaf 2026 structureel sluitend en dit betekent dat de reserve toekomstbestendig organisatie (€ 838.000) niet meer in volle omvang nodig is.

Voorgesteld wordt de middelen als volgt in te zetten en dit in het boekjaar 2025 te verwerken: - € 100.000 naar algemene reserve als aanvulling van weerstandsvermogen voor verhoogde risico’s - € 150.000 behouden voor kosten organisatieontwikkeling en mogelijk frictiekosten - € 100.000 naar egalisatiereserve rente voor het opvangen van toekomstige rentedaling - € 300.000 naar Investeringsfonds (deel dat kwam uit subsidie-opbrengsten voorgaande jaren) - € 188.000 eenmalige uitkering aan gemeenten (€ 23.500 per gemeente).

Het investeringsfonds bevat begin 2025 € 5,5 mln. Hiervan is € 4 mln. ingezet als cofinanciering voor Regiodeal II. Het restant is nodig voor eigen projecten (onverwachte hoek) en voor werkbudgetten voor thematafels en board. Tot en met 2023 droeg de provincie bij aan het investeringsfonds. Nu wordt het investeringsfonds alleen gevoed met incidentele opbrengsten uit subsidies en een eventueel positief jaarsaldo van Regio Achterhoek (tot een maximum van € 0,50 per inwoner).

Bijdrage projecten De besluitvorming over financiële bijdragen (subsidies vanuit Regio Deal of provinciale Gebiedsopgavemiddelen) aan projecten loopt via de Thematafels, Achterhoek Board en het dagelijks bestuur. Besluitvorming over de inzet van het investeringsfonds is voorbehouden aan het algemeen bestuur. Projecten worden ingediend en uitgevoerd door verschillende partners binnen de samenwerking. Verantwoording vindt plaats door de uitvoerende partner op basis van de afgegeven subsidiebeschikking.

Besluitvorming programma’s en paragrafen

Gemeenten worden gevraagd in te stemmen met programma 1 Smart Governance en programma 4 Bedrijfsvoering en Rente en de verplichte paragrafen. De programma’s Smart Economy en Smart Living worden aangeboden ter kennisneming, omdat dit breder is dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Zie onderstaand de schematische weergave van het besluitvormingsproces. In verband met de besparingsopgave en de te maken keuzes op de inhoudelijke agenda van de Regio (zie Actuele Ontwikkelingen) zal naar verwachting voor de zomer nog een aanvullende oplegnotitie worden toegezonden over de inhoudelijke keuzes en de consequenties hiervan voor met name de programma’s 2 en 3 in de begroting. In het najaar worden de organisatorische consequenties van de inhoudelijke keuzes verder uitgewerkt. Indien nodig zal op een later moment een (budgettair neutrale) begrotingswijziging worden voorgelegd.

Besluitvormingsproces begroting

Volgens de gehanteerde planning dient de begroting in het algemeen bestuur van 10 september te worden vastgesteld. Hiervoor geldt de volgende procedure: 17 april 7 mei 15 mei Voor zomer 27 aug 10 sept In het najaar

De kaderbrief wordt behandeld in de vergadering van het dagelijks bestuur. Direct daarop wordt de kaderbrief ter informatie verzonden aan de colleges van de deelnemende gemeenten met het verzoek dit door te zetten naar de raden. De programma’s, verplichte paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Het volledige boekwerk wordt aan de deelnemende gemeenten verzonden ter behandeling in de raad voor het geven van zienswijzen. Een aanvullende oplegnotitie wordt toegezonden over de inhoudelijke keuzes en de consequenties hiervan voor met name de programma’s 2 en 3 in de begroting. Tot 27 augustus mogelijkheid voor gemeenten om zienswijzen over de programmabegroting kenbaar te maken bij Regio Achterhoek. Besluitvorming over de programmabegroting in de vergadering van het algemeen bestuur. Eventuele organisatorische consequenties van de inhoudelijke keuzes worden verder uitgewerkt en indien nodig met een begrotingswijziging worden voorgelegd.

Deel 1 Beleidsbegroting Programma’s

Programma 1 Smart Governance Dit programma bestaat uit het onderdeel Smart Governance, inclusief de begroting van Regio Achterhoek.

1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

Sinds medio 2018 werken we samen in een nieuwe Governance. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek Thematafels. Ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden (drie O’s) geven via de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. Het inhoudelijke kader hiervoor is in 2022 opnieuw vastgelegd in de herziene Achterhoek Visie 2030. In 2024 is de gemeente Montferland toegetreden tot de samenwerking. In onderstaande afbeelding is de wijze van samenwerking weergegeven. Naast deze Governance werken we thema overstijgend aan een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek. Hiervoor is een stuurgroep ingesteld die parallel aan de samenwerking opereert en verbinding heeft met meerdere Thematafels en de Achterhoek Board.

Regio Achterhoek is de motor van de samenwerking en daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit oprogramma en in het programma Bedrijfsvoering en Rente opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van gemeenten gekoppeld. Dit programma én programma 4: Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om inzicht te geven in de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen?

De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern van de Visie 2030 is: In 2030 heeft de Achterhoek een sterke bloeiende en innovatieve economie, uitgaande van eigen kracht met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. Er is een duurzaam werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Met gezonde inwoners en met oog voor de brede welvaart van de inwoners. Vanuit deze kern zijn zes ambities voor 2030 geformuleerd die gekoppeld zijn aan zes Thematafels:  Breed gekwalificeerde regio: vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht.  Slimme productieve regio: verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector.  Goed bereikbare regio: duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Duurzaam schone regio: overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen,  

verminderen emissies en toename biodiversiteit. Aantrekkelijke woonregio: de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht. Leven lang gezondste regio: samen langer gelukkig en gezond.

Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak binnen en tussen de thema’s. Daarnaast hebben we als eerste SDG-regio van Nederland de verbinding gelegd met de Sustainable Development Goals. Vanuit de regionale samenwerking leggen we de focus op en geven we invulling aan vijf overkoepelende SDG’s. Naast deze vijf overkoepelde SDG’s hebben enkele Thematafels nog specifieke SDG’s waar aan ze werken. Tot slot is in de Visie 2030 de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven als overkoepelende thema opgenomen, gezien de urgentie in het landelijk gebied. Hieraan is SDG 15 gekoppeld.

Doelen en activiteiten Regio Achterhoek Doelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking



Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

  

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren Thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

   

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking We organiseren minimaal 3 vergaderingen van de Achterhoek Raad. Deze bereiden we inhoudelijk voor en ondersteunen de raadsleden daar waar wenselijk. Naar aanleiding van de evaluatie in 2024 en in het licht van de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 zal de Achterhoek Raad mogelijk een nieuwe inrichting krijgen. Dit wordt in de loop van 2025/begin 2026 duidelijk. We zullen de nieuwe Raad een warm welkom heten en meenemen in de wijze van samenwerken. Hierbij leggen we verbindingen tussen de Raad, Board en Thematafels.

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht Faciliteren, regisseren en adviseren bestuurlijke tafels

De vergaderingen van het algemeen en dagelijks bestuur, de Achterhoek Board, de zes Thematafels én de stuurgroep Ruimtelijk Perspectief bereiden we voor en faciliteren we. Dit zijn 8 tot 10 vergaderingen per gremium per jaar. Drie tot vier keer per jaar doen we dat tijdens een Achterhoek Dag. Waarbij ontmoeting een extra element is. We bereiden de adviezen aan de bestuursorganen voor, ondersteunen en informeren de bestuurders over ontwikkelingen, en zorgen ervoor dat de besluiten uitgevoerd worden. Hierbij werken we samen met onze partners en accounthouders van de Thematafels.

Opstellen rapportages

Jaarlijks plannen en verantwoorden we onze werkzaamheden. Hiervoor worden de volgende documenten opgesteld:  Kaderbrief en meerjarenbegroting  Uitvoeringsplan  2 tussentijdse Bestuursrapportages  Jaarverantwoording  Voortgangsrapportage Gebiedsagenda (provinciale middelen)  Voortgangsrapportage Regio Deal Achterhoek II

Regio Deal en Nationaal Programma Vitale Regio’s

We voeren twee Rijksprogramma’s uit, de Regiodeal en Nationaal Programma Vitale Regio’s. Het uitvoeren van de Regio Deal Achterhoek II heeft in 2026 prioriteit. De looptijd van de Deal is t/m 2028. Omdat het vaak om meerjarige projecten gaat betekent dit dat een groot deel van de beschikbare 25 miljoen weggezet moet zijn in 2026. De Thematafels hebben een belangrijke rol in het initiëren, stimuleren en beoordelen van projecten. De stuurgroep Regio Deal (een afvaardiging van de Achterhoek Board) onderhoudt, naast de regisseurs en de projectleider, de contacten met het Rijk. In 2025 is het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) van start gegaan. Hiervoor wordt een Regioplan/ Adaptieve Agenda Achterhoek NPVR opgesteld. En in het verlengde daarvan een Uitvoeringsplan Langjarige Agenda. Dit is de praktische doorvertaling van het Regioplan. Vanuit het Rijk zijn procesmiddelen beschikbaar gesteld om gedurende 3 jaar (2025-2027) het NVPR ook voor de Achterhoek handen en voeten te geven. Dit proces wordt door een nieuwe programmamanager bij de Regio aangestuurd.

Ruimtelijke opgaven

In 2024 is een Countourenschets Ruimtelijk Perspectief voor de Achterhoek (RPA) opgeleverd, in 2025 werken we verder aan het maken van het RPA. Er worden ontwikkelscenario’s voor de lange termijn gemaakt en de resultaten vormen een bouwsteen voor de nieuwe Achterhoek Visie, het regioplan in het kader van het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NVPR) en de ruimtelijke vertaling daarvan in een RPA. Dat eigen krachtige ruimtelijk perspectief is nodig om inbreng te kunnen doen in de integrale, ruimtelijke processen van Provincie en Rijk en om lokaal als leidraad te kunnen benutten. Thematisch of sectoraal kunnen resultaten worden behaald, maar steeds vaker gaan thema’s botsen of schuren. Dan is een samenhangende en integrale aanpak nodig. Provincie en Rijk zullen steeds vaker beslissingen gaan nemen over de regio. Dit vraagt binnen de Achterhoek om inzet om mee te kunnen doen in deze strategische processen. En om binnen de regio en met de gemeenten, met het RPA in de hand, de ontwikkelingen te volgen, te anticiperen en waar mogelijk te sturen. Op welke wijze deze inzet wordt geleverd is afhankelijk van de rol en taken van de Regio die in 2025 tegen het licht worden gehouden. Zie ook hieronder bij Nieuwe Achterhoek Visie.

Nieuwe Achterhoek Visie, mogelijk aanpassen samenwerkingsregeling

In 2025 wordt -mede naar aanleiding van de evaluatie en besparingsopgave- de inhoudelijke agenda van de Regio tegen het licht gehouden. En in het verlengde hiervan de Governance van de samenwerking en organisatie (inclusief rol) van Achterhoek Ambassadeurs. Van hieruit en met input van het Regioplan NVPR en de ontwikkelscenario’s RPA zal een nieuwe Achterhoek Visie worden opgesteld. Hieruit kan een aanpassing van de Governance en het aanpassen van de samenwerkingsregeling volgen.

Subsidies en monitoring

We adviseren aanvragers en beoordelen de subsidieaanvragen. We zorgen ervoor dat het juiste proces wordt doorlopen richting besluitvorming. We geven beschikkingen af, toetsen op voortgang en afronding. Ook vanuit de thematafels zijn we nauw betrokken bij projectinitiatieven en het adviseren over de subsidiemogelijkheden. We generen subsidies en leggen verantwoording af over de ontvangen subsidies zoals de Regio Deal, Leader, Woondeal en diverse (provinciale) mobiliteitssubsidies. Specifiek voor de Regio Deal wordt gekeken naar de lerende aanpak en de monitoring van de Deal. Dit loopt door tot het einde van de Deal. We stellen in 2026 weer een Achterhoek Monitor op.

Lobby

We voeren een actieve lobby op de vastgestelde speerpunten. Dit doen we door ministers, staatsecretarissen, Kamerleden, gedeputeerden en Statenleden uit te nodigen voor werkbezoeken aan de Achterhoek of door aanwezig te zijn bij belangrijk debatten, dan wel spreektijd te vragen. We volgen de actuele ontwikkelingen bij Rijk, Provincie, gemeenten, GROS en Europa en spelen hierop in. Belangrijk daarbij is om onze lobbynetwerken in beeld te blijven houden en de relaties te beheren. We zijn actief aangesloten bij de gezamenlijke lobby van Oost-Nederland. Daarnaast organiseren we onze eigen relatie en lobby-evenementen, waaronder het jaarlijkse Lente Festival in Den Haag. In 2026 zullen we een regioparagraaf voor de gemeentelijke nieuwe Coalitieprogramma’s opstellen.

Communicatie en Regiomarketing We communiceren actief via onze nieuwsberichten, nieuwsbrieven en persberichten. Daarnaast zijn we proactief op de sociaal mediakanalen van 8RHK ambassadeurs: LinkedIn, Instagram en Youtube. We investeren in perscontacten en initiëren persgesprekken. We zorgen voor centrale afstemming en coördinatie van regionale boodschappen. Onze website houden we actueel. In 2025 wordt de Regioprofilering tegen het licht gehouden. In 2026 zullen we extra inzetten om dit profiel uit te dragen. Dit ook in relatie met de marketingcampagne Onverwachte Hoek.

Projecten Smart Governance

Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2025. Projecten

Looptijd

Achterhoek Monitor 2026 (in voorbereiding) Onverwachte Hoek 2.0 VAT Kosten Regio Deal Achterhoek II

01-01-2026 01-01-2024 01-10-2024

31-12-2026 31-12-2026 31-12-2028

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven exclusief projecten in voorbereiding. Overheid Totaalfinanciering

1.870.300

Maatschappelijke organisaties 0

Ondernemers

Totaal

75.000

1.945.300

Wat mag het kosten? Kosten en financiering Regio Achterhoek In dit onderdeel staat een toelichting op de begroting (exploitatiekosten) van Regio Achterhoek. Onder dit programma vallen Achterhoek Visie 2030 en monitoring, Lobby en communicatie, Coördineren van subsidies en projecten, Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels, Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds en Onvoorzien. Begroting Regio Achterhoek (deel 1) Programma 1: Smart Governance

R 2024

B 2025

B 2026

Lasten (A) Baten derden (B)

4.567.000 2.051.000

4.342.000 1.258.000

3.511.000 632.000

Subtotaal (B-A)

- 2.516.000

-3.084.000

-2.879.000

Bijdragen gemeenten (C)

2.421.000

2.422.000

2.255.000

-95.000

-662.000

-624.000

1.014.000 -913.000

813.000 -151.000

776.000 -152.000

6.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat

De inwonerbijdrage bedraagt in totaal € 2.500.000 (programma 1 € 2.255.000 en programma 4 € 245.000) ten opzichte van € 2.422.000 in 2025. De bijdrage voor bedrijfsvoering en rente wordt vanaf 2026 rechtstreeks vanuit programma 4 berekend en niet meer via een interne overboeking naar programma 1 doorbelast. Dit betekent dat een deel van de inwonerbijdrage op programma 4 staat. In 2026 is een besparingsopgave gerealiseerd van 10% van de kosten om te zorgen voor een structureel sluitende begroting voor alle jaarschijven. Een nadere onderverdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina. De mutatie in de reserve betreft het investeringsfonds. De onttrekking van € 776.000 betreft de jaarlijks vast te stellen werkbudgetten van Board en Thematafels van € 315.000 en een onttrekking van € 461.000 voor projecten waarover besluitvorming is geweest. De toevoeging van € 152.000 betreft de bijdrage van de gemeenten aan het investeringsfonds. Dit wordt jaarlijks bepaald bij de bestemming van het jaarsaldo. De inwonerbijdrage is als volgt onder te verdelen in kostencategorieën:

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: Specificatie baten derden R 2024 B 2025

B 2026

Bijdrage gemeente in investeringsfonds

75.000

151.000

152.000

Diverse opbrengsten

407.000

175.000

119.000

Opbrengsten projecten

1.010.000

574.000

361.000

639.000

373.000

401.000

Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting

978.000 3.109.000

736.000 2.009.000

0 1.033.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)

1.058.000

751.000

401.000

Totaal baten programma 1 Smart Governance

2.051.000

1.258.000

632.000

R 2024

B 2025

B 2026

1.846.000 50.000

2.442.000 78.000

2.261.000 80.000

Inhuur derden

182.000

30.000

28.000

Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.)

191.000

208.000

217.000

Bestuur

15.000

19.000

17.000

Lobby en communicatie (werkbudget)

116.000

122.000

111.000

Uitgaven uit investeringsfonds

480.000

350.000

315.000

Uitgaven projecten

1.544.000

1.037.000

822.000

Werkbudget grens

44.000

Onvoorzien

98.000

8.000

Transparante btw voorheffing

55.000

53.000

52.000

4.000 4.625.000

15.000 4.362.000

15.000 3.926.000

Bij: Interne doorbelasting

978.000

736.000

Sub-totaal lasten begroting

5.603.000

5.098.000

3.926.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

-1.036.000 4.567.000

756.000 4.342.000

415.000 3.511.000

Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten

Specificatie Lasten Personeel loonsom Overige personele kosten

Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de Thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en Innovatie, Onderwijs en Arbeidsmarkt en Mobiliteit en Bereikbaarheid. Per Thematafel wordt weergegeven wat onze ambitie is voor 2030 en welke doelen en streefwaarden daar bij horen. Vervolgens wordt de aanpak voor het begrotingsjaar 2026 beschreven en wordt inzicht gegeven in de (lopende) projecten. Dit is niet uitputtend, gedurende het lopende jaar zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en Innovatie Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen met innovatie waarde creëren. Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Om de Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Daarnaast willen we de arbeidsproductiviteit verhogen, zodat ondernemingen en organisaties in staat zijn om met minder personeel eenzelfde resultaat te behalen. De Achterhoekse arbeidsmarkt is daarom zeer gebaat bij (sociale) innovatie en smart werken. Een innovatieve ondernemer heeft een sterke uitstraling en daarmee een grotere aantrekkingskracht voor nieuw personeel. Ook willen we innoveren met een maatschappelijke missie. We willen dat versnellen door samen te werken in een open innovatiesysteem van overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Om nieuwe medewerkers te binden, willen we bovendien dé stage- en afstudeerregio van Nederland zijn.

Te bereiken maatschappelijk effect/bijdrage Regio Deal Achterhoek II

Springplank Regio Deal  Verdienvermogen breed bedrijfsleven  Datagedreven Achterhoek

Aanpak en projecten

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Per doel is de aanpak samen met de te ontwikkelen projecten beschreven. Productie van de toekomst door technologische innovatie Langs welke grote lijnen werken we hier aan De uitdaging is om met de innovatieve en leidende koplopers én de hoge organisatiegraad van bedrijven als basis, ook in het peloton van mkb-bedrijven te komen tot innovatie en transitie. Dit doen we door het implementeren van sleuteltechnologieën, waaronder Artificial Intelligence, te stimuleren. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We werken verder aan de innova eve projecten 3D-metaalprinten en 3D-metaalpoeder zeven. Daarnaast ontwikkelt het project SmartHub Incubator Industry zich verder door als organisa e en ondersteunt kansrijke ambi euze ondernemers in het realiseren van innova eve ideeën die een regionale impact kunnen hebben. Ook wordt verder gewerkt aan de brede aanpak op AI. De inhoudelijke verbinding wordt via sector-verbinders gelegd. Deze professionals met verbindend vermogen komen uit verschillende sectoren, zoals de slimme maakindustrie, maar ook uit de zorg, het onderwijs, de agro en de bouw. Vanuit deze aanpak wordt ingezet op bewustwording en implementa e van sleuteltechnologie AI. Dit wordt in gezamenlijkheid met partners van binnen en buiten de regio opgepakt. Ten slo e wordt gewerkt aan een datagedreven Achterhoek.

Oplossen maatschappelijke vraagstukken door innovatie en sociale innovatie Langs welke grote lijnen werken we hier aan De Achterhoek beschikt over een innovatief sterk en diepgeworteld mkb dat een grote bijdrage kan leveren aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. We willen dit versnellen door verbindingen te leggen tussen overheden, ondernemers en maatschappelijke instellingen. We richten ons op vernieuwende proposities, bijvoorbeeld samenwerkingsvormen die meer ondernemerschap en minder bureaucratie beogen, om tot maatschappelijke meerwaarde te komen. En op nieuwe ideeën, praktijken en strategieën die gericht zijn op het verbeteren van sociale structuren en medewerkers van de toekomst. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We werken verder aan de projecten Startup in Residence en iSHARE. Deze sociaal innova eve projecten dragen bij aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen, waaronder de arbeidsmarktproblema ek. Daarnaast wordt de verbinders-aanpak uitgewerkt. Deze aanpak vloeit voort uit de pilot ac eagenda MKB dienstverlening, welke in de zomer van 2025 eindigt. Het project krijgt een vervolg vanuit de Regio Deal II. In de verbindersgroep zi en professionals met verbindend vermogen die in nauw contact staan met ondernemer(communi es) uit diverse sectoren.

Via deze aanpak worden vraagstukken van de ondernemers(communi es) opgehaald en wordt per speciﬁek vraagstuk door de verbinders in beeld gebracht welk aanbod er is georganiseerd op Europees, landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Op basis van dit beeld, wordt gekeken of er een eﬃciën eslag kan worden gemaakt ten aanzien van de hoeveelheid aanbod. Deze ontdubbelingslag gebeurt overs jgend aan de sectoren en hee als doel het aanbod aan te sluiten op de vraagstukken van de Achterhoekse ondernemers. Naast deze aanpak, wordt gewerkt aan een AI agent. Deze agent gaat ondersteuning bieden in het bereik van het breed mkb en in de doorverwijzing naar het juiste aanbod. Dit alles gaat zorgen voor vraaggestuurd aanbod naar de behoe en van het mkb. Open innovatiesysteem Langs welke grote lijnen werken we hier aan In de Achterhoek is een sterk open innovatiesysteem actief tussen de mkb-bedrijven. Binnen dit systeem wordt samen geleerd, kennis gedeeld en geïnnoveerd. Tot nu toe zijn vooral de koploperbedrijven aangesloten. De aanpak is erop gericht om ook het breed mkb (organisaties van 2 tot 200 medewerkers) hieraan te verbinden, zodat ook zij meer kunnen innoveren.

Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We werken verder aan het verrijken van het open innova eysteem door in te ze en op een intensievere samenwerking tussen de vier innova ecentra (de Steck, de Marke, het CIVON en het SHII), we verkennen een hotspot in het oostelijke gedeelte van de Achterhoek en we ze en extra in op loopvermogen om innova e te s muleren binnen het breed mkb. Daarnaast zorgt de verbindersaanpak ook voor sectorovers jgende samenwerking binnen het open innova esysteem en wordt gepoogd om het breed mkb aan te laten sluiten op het systeem. Door middel van de top 25 aanpak wordt ook gewerkt aan het aanhaken van het breed mkb. Via inhoudelijke projecten zoals de brede aanpak op AI, het SHII, worden samenwerkingen gelegd met partners van buiten de regio, zoals Orion met daarbinnen diverse onderwijsinstellingen. Ten slo e worden samenwerkingen met en binnen TechLand verkend. Stage- en afstudeerregio Langs welke grote lijnen werken we hier aan Met SmartHub 2.0 vergroten we de aantrekkelijkheid van de Achterhoek als economische- en arbeidsregio, met name voor arbeidspotentieel tussen de 18 en 45 jaar. SmartHub 2.0 is een kapstok (stichting), die de krachten bundelt en een logische samenhang aanbrengt tussen initiatieven. Het project SmartHub Young Talent richt zich primair op stagiaires en afstudeerders.

Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 In 2025 wordt gekeken op welke wijze de Stichting SmartHub 2.0 en de initiatieven hieronder een slag in verdere samenwerking kunnen maken. Vanuit Smarthub Young Talent blijven we inzetten op het versterken van de Achterhoek als aantrekkelijke werkregio voor jong talent. Het huidige project richt zich op jongeren en studenten tussen de 17 en 25 jaar, en maakt de arbeidsmarktkansen in de regio zichtbaar via onder andere stages, afstudeerplaatsen en startersfuncties. En door bedrijven zichtbaar te maken en te adviseren en coachen hoe ze verbinding kunnen maken met jong talent. Daarbij wordt samengewerkt met onderwijsinstellingen in en buiten de Achterhoek en andere projecten zoals Onverwachte Hoek, Innovatiehubs, de Netwerkplaats. In de ontwikkeling richting 2026 verkennen hoe we (young) professionals tot 45 jaar sterker aan de Achterhoek kunnen verbinden door hen te stimuleren om hier te wonen, te werken en zich blijvend te vestigen.

Lopende projecten

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2025-2026 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling door verschillende partners. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2025. Projecten

Looptijd

SmartHub Young Talent Uitbouwen ecosysteem Achterhoek Additive Manufacturing Regio Achterhoek StartUp in Residence Achterhoek SHII 2.0 Werkend ecosysteem toekomstbestendig maken iShare 3D metaalpoeder zeven Actieagenda MKB Dienstverlening

01-12-2021 01-04-2022 01-09-2022 01-09-2022 19-04-2023 01-12-2023 01-01-2024 01-11-2024

31-12-2025 31-12-2025 31-08-2025 31-12-2025 30-04-2026 30-11-2025 31-12-2025 31-12-2025

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven exclusief projecten in voorbereiding. Overheid Totaalfinanciering

2.696.789

Maatschappelijke organisaties 306.095

Ondernemers

Totaal

1.447.408

4.450.292

2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen de tekorten op de arbeidsmarkt aanpakken. Volgens de prognoses kampt de Achterhoek met een jaarlijks tekort van 1.500 - 2.000 arbeidskrachten. De Arbeidskracht Analyse Achterhoek laat zien het hierbij vooral gaat om het hogere mbo-niveau en het hbo. Daarnaast is er behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd zien we dat er nog altijd kandidaten zijn die lastig werk kunnen krijgen of behouden. We hebben in de Achterhoek te maken met ongeveer 14.000 mensen die we tot het ‘ongekend talent’ mogen rekenen. Dit zijn werklozen, semi-werklozen en mensen die (ongewenst) in deeltijd werken. Het tekort kunnen we niet alleen opvangen met mensen uit de eigen regio. De aandacht gaat uit naar het aantrekken, binden en boeien van nieuwe en huidige arbeidskrachten. We positioneren onszelf als een sterke, innovatieve regio om te werken en te ontwikkelen. We werken aan kansengelijkheid en een inclusieve arbeidsmarkt. In de Achterhoek kan iedereen die wil werken, waardig en passend werk doen. Bij het verkleinen van de mismatch kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Het moet eenvoudiger worden om te kunnen om-, her-, en bijscholen binnen en tussen deze sectoren.

We willen dat er, wat betreft de dienstverlening op het vlak van loopbaanvraagstukken gewerkt wordt vanuit een ontschotte dienstverlening. De vraag staat centraal, niet het systeem.

Te bereiken maatschappelijk effect/bijdrage Regio Deal Achterhoek II

Springplanken Regio Deal  Toekomstbestendige arbeidsmarkt  Inclusieve arbeidsmarkt

Aanpak en projecten In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Per doel is de aanpak samen met de te ontwikkelen projecten beschreven. De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen Langs welke grote lijnen werken we hier aan De grote lijn is de positionering van de Achterhoekse arbeidsmarkt. Hoe zorgen we dat we een aantrekkelijke arbeidsmarkt zijn en blijven. Vanuit strategie naar aanpak; hoe en welke invloed kunnen we hebben op het regionale vraagstuk van werkgevers als werven, binden en boeien van medewerkers voor met name de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 In 2025 wordt de proﬁlering van de Achterhoek opnieuw tegen het licht gehouden. Hiermee posi oneren we ook de arbeidsmarkt opnieuw. Met deze keuze ontwikkelen we ac viteiten voor de posi onering. De grote uitdaging in het totale programma van Onderwijs en Arbeidsmarkt is het bereiken van de werkgevers en de werknemer/inwoner. In 2025 worden er meerdere projecten voorbereid gericht op de arbeidsmarktkrapte, waaronder het project zorg voor Mekaar en de Flexpool wonen. Deze ini a even zullen in 2026 verder uitgerold worden. 17

Talenten zijn benut Langs welke grote lijnen werken we hier aan We stimuleren, faciliteren en ondersteunen een Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers, rekening houdend met kansengelijkheid. Enerzijds ligt hier een rol voor de werkgevers door in te zetten op een leercultuur in bedrijven en tussen sectoren. Anderzijds is het belangrijk dat werknemers proactief zijn in hun professionele ontwikkeling en de kansen pakken om flexibel te blijven en mee te kunnen bewegen met ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Ook is er aandacht voor Loopbaan en Beroep binnen het VO om leerlingen kennis te laten maken met de kansen in onze regionale arbeidsmarkt. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 De kwar ermaker LLO levert in 2025 een gedegen Programma LLO op, inclusief begro ng. Dit leidt naar een aanpak waarmee we de komende jaren een slag maken op het verbeteren van de leercultuur in de regio. Hierbij wordt nauw opgetrokken met de ontwikkelingen binnen het Regionaal Werkcentrum Achterhoek (RWC) De transi eperiode van het Grensland College loopt tot eind 2026. In deze periode werkt men aan een toekomstbestendig ﬁnancieringsmodel om HBO onderwijs in de Achterhoek te kunnen borgen. Eind 2026 is duidelijk hoe het project Servicepunt Techniek (SPT) duurzaam geborgd is in de samenwerking in de regio.

Vanuit het project Opijver komt er aanvullende planvorming ter bevordering van scholing rich ng MBO1, MBO-2 en Ad opleidingen. De resultaten van de pilot inkomensval van werk naar werk zijn in 2026 bekend, zodat besloten kan worden of dit een vervolg kan krijgen. Een inclusieve arbeidsmarkt Langs welke grote lijnen werken we hier aan We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig hee bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. We werken vanuit de strategische agenda inclusieve arbeidsmarkt Achterhoek langs vier lijnen. We brengen het onbenut arbeidspoten eel, dat momenteel geschat wordt op ongeveer 14.000 personen, in beeld. We ze en in op het vergroten van de digitale vaardigheden van inwoners zodat zij kunnen par ciperen op de werkvloer en in de samenleving, we bestrijden de laaggeletterdheid en we ze en in op het voorkomen van schooluitval onder jongeren. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 Verwacht wordt dat in 2025/2026 de volgende projecten gaan starten:  Project dempen inkomensval van werkloosheid naar werk  Vervolg op het pilotproject snelle start Statushouders en Asielzoekers  Project Onbenut Arbeidspoten eel.

Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking Langs welke grote lijnen werken we hieraan We ze en in op het pakken van kansen die er zijn om via grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking de uitdagingen binnen onderwijs en arbeidsmarkt te realiseren. Dit door in gezamenlijkheid projecten en ini a even van de grond te llen. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 Tech.land: Naar verwach ng wordt in 2025 een programmamanager aangesteld voor de aanslui ng van de Achterhoek op Tech.land. Vanuit de Arbeidsmarktregio is een verkenning gestart om een WIN (Work in NL) punt op te ze en. Deze informa epunten helpen arbeidsmigranten bij vinden van de weg in NL. In samenwerking met SZW. Gelrepact 2.0 loopt door. Hieronder vallen regionale en bovenregionale projecten. 18

Lopende projecten

Looptijd

Euregionale Doorlopende Leerlijn (EDL) - Scholenmakelaar Kleurrijke zorgverleners Achterhoeks Talentenfonds Opijver 2024-2026 Femme Tech Achterhoek Inclusieve Technologie Achterhoek (TINT) Servicepunt Techniek Achterhoek/Liemers Grensland 2.0 (in voorbereiding)

01-01-2023 01-01-2024 15-03-2024 01-01-2024 15-09-2024 01-01-2025 01-07-2025

31-12-2026 31-12-2026 31-01-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven exclusief projecten in voorbereiding. Overheid Totaalfinanciering

4.578.448

Maatschappelijke organisaties 896.421

Ondernemers

Totaal

1.606.861

7.081.730

2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

Een goede bereikbaarheid voor de Achterhoek, omdat dit een essentiële voorwaarde is om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen. Maar ook om economisch te kunnen groeien en voor de leefbaarheid. Verder willen we goede (OV) verbindingen met Duitsland en duurzaam vervoer.

Te bereiken maatschappelijk effect/bijdrage Regio Deal Achterhoek II

Springplank Regio Deal  Publieke mobiliteitsaanpak

Aanpak en projecten

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Per doel is de aanpak samen met de te ontwikkelen projecten beschreven. De infrastructuur is robuust en toegankelijk Langs welke grote lijnen werken we hier aan We zetten in op een robuust en goede toegankelijke infrastructuur. Dit betekent dat we ons inzetten voor een verkeersveilige en goed doorstromende N18, snelle (interregionale) fietsverbindingen en een goede bereikbaarheid van de A12 tussen Arnhem en de Duitse grens. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We blijven inzetten op een lobby voor de corridoraanpak N18. Hier wordt de gebiedsinvesteringsagenda N18 voor gebruikt. Deze moet eind 2025 klaar zijn. Daarnaast zetten we in op realisatie van onderdelen van deze agenda, waaronder fietsverbindingen, onderdelen van het N18-tracé en mobiliteitshubs, waar deze verbindingen op aansluiten. We volgen de ontwikkelen op en rondom de A12 (doortrekken A15, onderhoud IJsselbruggen en KP Velperbroek) op de voet. We participeren actief in de betrokken werkgroep en ambtelijk en bestuurlijke overleggen. We zijn actief in de A12 Alliantie en A12 Slim Reizen om anders reizen op deze corridor te stimuleren. Verder blijven we lobbyen voor realisatie van de doorkoppeling van de treindiensten WinterswijkZutphen en Zutphen-Apeldoorn, wat een flinke tijdswinst (30 min) moet opleveren in beide richtingen.

De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd Langs welke grote lijnen werken we hier aan We stimuleren duurzaam woon-werkverkeer en werkverkeer. Hierbij hoort ook een robuuste en goed dekkende laadinfrastructuur om de verduurzaming te faciliteren. De grote lijn is om de modal shift en de bijbehorende gedragsverandering te stimuleren.

Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 De werkgeversaanpak, oftewel: de inzet van mobiliteitsmakelaars wordt voortgezet om duurzaam woon-werkverkeer te stimuleren. De logistiek makelaar wordt voortgezet om logistiek verkeer te verduurzamen. Onder meer door efficiënter en effectiever in en rondom de Achterhoek te bewegen en ondernemers te ondersteunen bij het aanschaffen van duurzaam logistieke vervoersmiddelen, dan wel andere vragen rondom verduurzaming van hun vervoer. De werkgroep Duurzame Mobiliteit blijft actief. Hier komen alle vragen rondom het verduurzamen (elektrificeren) van de vervoersmiddelen, laadinfrastructurele opgaven in de regio en het helpen van ondernemers en gemeenten in hun specifieke opgaven aan bod. Slimme vervoersvoorzieningen Langs welke grote lijnen werken we hier aan We zetten ons hard in voor een goed dekkend Openbaar Vervoer-netwerk dat goed aansluit op andere (publieke) modaliteiten en faciliteiten. Hiermee proberen we een nieuwe vorm van Publieke Mobiliteit te creëren, waar alle vormen van (deel)vervoer en OV effectief en efficiënt op elkaar zijn aangesloten. Een stevige ruggengraat van trein en hoogwaardige buslijnen is een voorwaarde om tot een dekkend netwerk zonder witte vlekken te komen. Het realiseren van een dergelijk goed samenhangend systeem is pionierswerk.

Wij zitten als Achterhoek in de landelijke koploper groep om dit met het Rijk en de provincie Gelderland de komende jaren verder uit te rollen en mee te experimenteren. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We werken verder aan het uitvoeren van de diverse deelprogramma’s van het Plan van Aanpak voor Publieke Mobiliteit, zoals in 2025 is vastgesteld. Hier zal met name de focus komen te liggen op infrastructurele opgaven zoals: mobiliteitshubs en onderzoek en realisatie van (onderdelen van) fietsverbindingen. We zetten in op het realiseren van deelmobiliteit/deelvervoer bij werkgevers om duurzaam woon-werk verkeer te stimuleren. Daarnaast starten we met een pilot van Arriva voor het inzetten van flexibele buslijnen (het “Agile” principe), waar flexibele haltes worden gevormd op reguliere lijnen, die alleen per aanvraag worden aangedaan. Indien de bus overvraagd wordt en de aansluiting op de trein dreigt te missen, dan wordt daar alternatief vervoer ingeschakeld in de vorm van een ZOOV-bus. Met deze integrale benadering van OV, doelgroepenvervoer en deelmobiliteit, oftewel: Publiek Vervoer/Publieke Mobiliteit wordt in de Achterhoek geëxperimenteerd. De Achterhoek fungeert hiermee als koploper in de Landelijke Publieke Mobiliteit koplopersgroep.

Lopende projecten Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2025-2026 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling door verschillende partners. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2025. Projecten

Looptijd

Invulling taken ADC door ZOOV 2022-2024 Procesbegeleiding Achterhoekse MaaS-aanpak 2023-2025 Gebiedsgerichte corridoruitwerking N18 Slimme en schone mobiliteit Achterhoek

01-01-2022 31-12-2022 16-09-2024 01-01-2025

31-12-2025 31-05-2025 31-01-2025 31-12-2025

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven exclusief projecten in voorbereiding. Overheid Totaalfinanciering

921.335

Maatschappelijke organisaties 0

Ondernemers

Totaal

278.375

1.199.710

Programma 3 Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en Vastgoed, Circulaire economie en Energietransitie en de Gezondste Regio. Per Thematafel wordt weergegeven wat onze ambitie is voor 2030 en welke doelen en streefwaarden daar bij horen. Vervolgens wordt de aanpak voor het begrotingsjaar 2026 beschreven en wordt inzicht gegeven in de (lopende) projecten. Dit is niet uitputtend, gedurende het lopende jaar zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.

3.1 Wonen en Vastgoed Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen een gezonde woningmarkt met een normale spanning: dus met voldoende toegankelijkheid voor alle doelgroepen en een gedifferentieerd aanbod, passend bij de vraag. Dat betekent dat er in voldoende mate betaalbare woningen zijn en voldoende woon-zorgvoorzieningen die nodig zijn voor de sterk groeiende groep senioren. Bij de ontwikkeling van woningen worden verschillende innovatie woonvormen en bouwaanpakken toegepast. Leegstand is alleen nog maar in de vorm van frictieleegstand aan de orde. De woningvoorraad die bij een dergelijke markt past, is toekomstbestendig. Dit houdt in dat deze in aanzienlijke mate energiezuiniger is gemaakt. Daar waar mogelijk zijn woningen meer levensloopbestendig gemaakt. Wonen staat niet op zich maar kent een interactie met de directe omgeving. Daarom is het van belang wonen te verbinden met voorzieningen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, mobiliteit, landschap, maatschappelijke voorzieningen en recreatie. Bij de ontwikkeling en herstructurering van woonfuncties is aandacht voor leefbaarheidsfactoren als veiligheid en sociale cohesie binnen wijken. Daarnaast zal de bebouwde omgeving meer klimaatadaptief en volgens de principes van circulariteit ingevuld moeten worden.

Te bereiken maatschappelijk effect/bijdrage Regio Deal Achterhoek II

Springplanken Regio Deal  Bouwen naar Achterhoekse identiteit  Innovatieve woningbouw

Aanpak en projecten

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Per doel is de aanpak samen met de te ontwikkelen projecten beschreven. Voldoende nieuwe betaalbare woningen Langs welke grote lijnen werken we hier aan In de Regionale Woonagenda en de Woondeal hebben we duidelijke afspraken gemaakt over het aandeel betaalbare woningen. We stimuleren conceptuele woningbouw voor de realisatie hiervan, alsmede grondpolitiek en gerichte handhaving en beleid om betaalbare woningen ook in de toekomst betaalbaar te houden. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 Door het project Samen Betaalbaar Bouwen bouwen we vanaf 2026 minimaal 10% van de nieuwbouw voor starters. Deze woningen kosten maximaal € 270.000 (prijspeil 2025). In dit project werken alle partijen (3-O) samen om te komen tot deze aantallen.

De bestaande woningvoorraad is toekomstbestendig Langs welke grote lijnen werken we hier aan Terwijl de woningcorpora es hun eigen duurzaamheidsplannen uitvoeren, richten wij ons vooral op de grote par culiere woningmarkt. Met Energieloket Achterhoek ze en we ons in om par culieren te ac veren en te helpen hun woning te verduurzamen. Dit geven we onder meer vorm in de aanpak One Stop Shop, waarmee wordt toegewerkt naar een integrale ontzorgaanpak voor woningeigenaren bij het verduurzamen van hun woning. Daarnaast werken we aan een visie op wonen, welzijn en zorg. Deze gee rich ng aan de stappen die we willen ze en om te zorgen dat we in de Achterhoek passende woningen kunnen bieden in een gezonde en vitale leefomgeving met de nodige zorg en ondersteuning. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 We investeren in bestaande panden in het buitengebied. We leggen extra focus op vrijgekomen agrarische bebouwing. Daarbij investeren we in (biobased) verduurzaming van bestaande bebouwing, zowel voor de koop- als de huurwoningen. Dit door nauwe samenwerking tussen de betrokken partijen. One stop shop wordt volledige benut en zorgt voor een grote verduurzamingsslag in de regio. Versnelling woningbouw Langs welke grote lijnen werken we hier aan In de Regionale Woonagenda is een enpuntenplan gepresenteerd gebaseerd op de aanpak ‘Van dromen naar doen’.

Belangrijke onderdelen hiervan zijn het aanpakken van de capaciteitsproblemen, versnellen en vereenvoudigen van procedures en het verbeteren van het netwerk van bouwers en ambtenaren in de regio. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 In 2025 zijn in regiobrede sessies van Samen Sneller Bouwen actielijnen vastgesteld en is de samenwerking versterkt. Het netwerk weet elkaar beter te vinden bij het komen tot concrete projecten en daarbuiten. Deze acties worden in 2026 verder opgepakt in 3-O verband. Hierbij kan gedacht worden aan versimpeling van het proces, brede kennisdeling en gezamenlijke bundeling van krachten. Via de regionale versnellingstafel bespreken we concrete knelpunten en lossen deze gezamenlijk met Rijk en provincie op. De flexpool is opgestart. Er is een gezamenlijk loket voor projecten op gebied van woningbouw/woningsplitsing. Er worden twee keer per jaar Samen Sneller bouwen sessies georganiseerd. Ontwikkelen en realiseren van innovatieve en duurzame manieren van bouwen Langs welke grote lijnen werken we hier aan We richten ons op toekomstbestendig bouwen. Dit door Biobased Bouwen en innova eve woningbouw te s muleren. Aanpak en projecten in ontwikkeling voor 2026 Toekomstbestendig bouwen is breed verankerd in de regio. In 2025 wordt bestuurlijk een plan van aanpak voor Toekomstbestendig bouwen vastgesteld.

De acties die hieruit komen worden in 2026 uitgevoerd.

Looptijd

PilotTransformatievisie Oudestraat Neede 2030 Centrumvisie Dinxperlo Dorpshart Wehl Groenlo, een vitaal centrum voor onze inwoners Woondeal proces en uitvoering Woondeal flexpools One Stop Shop Achterhoek Flexwonen in de Achterhoek Gebied zoekt ondernemende bewoners Gebiedsontwikkeling Gendringen Volkshuisvestingsfonds

01-01-2020 18-03-2021 06-03-2021 01-10-2021 01-01-2024 01-01-2024 01-01-2022 01-01-2022 01-01-2025 01-09-2022 08-07-2021

30-06-2025 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2025 31-12-2027 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2031

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven exclusief projecten in voorbereiding. Overheid Maatschappelijke Ondernemers Totaal organisaties Totaalfinanciering 19.372.301 134.947 807.400 20.314.648

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4883/documents/31585