Programmabegroting 2025 definitief.pdf

Programmabegroting en Financiële begroting 2025 – 2028

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Inleiding Opbouw begroting Samenvatting financiële begroting Besluitvormingsproces begroting

Deel 2 Beleidsbegroting: paragrafen 1 2 3 5

Deel 1 Beleidsbegroting: programma’s Programma 1: Smart Governance 1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf financiering 3. Paragraaf bedrijfsvoering 4. Paragraaf subsidies

53 57 60 62

Deel 3: Financiële begroting

7

Programma 2: Smart Economy 2.1 Smart werken en Innovatie 2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid

14 20 25

Programma 3: Smart Living 3.1 Wonen en Vastgoed 3.2 Circulaire economie en Energietransitie 3.3 Gezondste Regio 3.4 Ruimtelijk Perspectief Achterhoek

31 39 44 49

Programma 4: Bedrijfsvoering en rente 4. Bedrijfsvoering en rente

50

Overzicht van baten en lasten per programma Meerjarenraming 2025-2028 Toelichting op baten en lasten

Bijlagen

Formatieplan Staat van reserves en voorzieningen Taakvelden Verzamelstaat bijdragen gemeenten en provincie

69 70 71

77 79 82 83

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de begroting aan voor het jaar 2025 van Achterhoek ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de acht Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. De regionale 3O samenwerking is terug te vinden in de opbouw van deze begroting. De begroting is qua inhoud breder dan alleen de taken die Regio Achterhoek uitvoert. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen met ons Achterhoek ambassadeurs vormen. In 2022 hebben we onze ambitie, doelen en streefwaarden aangescherpt in de nieuwe ‘Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit’. De indeling van de begroting sluit aan op de Visie 2030: Smart Governance, Smart Economy en Smart Living. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten en begroting van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten gekoppeld. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en projecten per thema. Dit wordt onder regie van de Achterhoek Board, door zes Thematafels vormgegeven en in gang gezet.

Deze Thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten. In de visie 2030 is ook de gebiedsgericht aanpak van de ruimtelijke opgaven opgenomen. Deze ruimtelijke opgaven overstijgen de thematafels en worden vanuit een stuurgroep aangestuurd. Daarom hebben we in deze begroting een aparte paragraaf gewijd aan het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek. Deze is ondergebracht bij het programma Smart Living. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per Thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. In 2024 sluiten we een nieuwe Regio Deal van 25 miljoen met het Rijk. In de Deal zijn de opgaven, doelen, aanpak en resultaten beschreven die de basis zijn voor nieuw te starten projecten.

Veel projecten worden eind 2024/begin 2025 voorbereid door de Thematafels. Een belangrijk deel zal in 2025 starten. De looptijd van de Deal is t/m 2028.

Wij wensen u veel leesplezier! NB In de begroting hanteren we de officiële naam van de samenwerkingsregeling: Regio Achterhoek. Voor de 3O-samenwerking gebruiken we de naam Achterhoek ambassadeurs: 8RHK

1

Opbouw begroting De programmabegroting van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de Thematafels zijn per Thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, het is onderdeel van de verschillende thema’s. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht. De werkzaamheden voor Ruimtelijk Perspectief Achterhoek zijn als een aparte paragraaf (§3.4) opgenomen onder Smart Living.

2

Samenvatting financiële begroting Financiële uitgangspunten 2025

Het algemeen bestuur heeft op 15 december 2021 ingestemd met een berekeningsmethodiek voor de absolute stijging van de inwonerbijdrage. De loonsom wordt verhoogd met een loonindex inclusief nacalculatie. De overige exploitatiekosten worden verhoogd met een prijsindex. De indexcijfers komen uit de septembercirculaire 2023. De totale stijging bedraagt € 176.000 voor de gemeenten. De Provincie draagt vanaf 2025 niet meer bij in de organisatiekosten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de algemene financiële beschouwing in deel 3 onderdeel 3.1.

Bijdrage gemeenten 2025 De Regiobegroting bevat de programma’s Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten in de organisatiekosten gevraagd. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2025 max € 151.253). Bijdrage gemeenten Bijdrage van de gemeenten 2024 (*) Absolute stijging van de autonome kosten Bijdrage van gemeenten 2025 bestaand beleid

Totaal 2.245.460 176.226 2.421.686

Per inw 7,43 0,58 8,01

* Inclusief bijdrage 2024 gemeente Montferland ad € 274.033

De provincie draagt vanaf 2025 niet meer bij in de organisatiekosten. Zie hiervoor ook de toelichting onder meerjarenraming en risico’s.

Meerjarenraming en risico’s

De meerjarenraming kent dit jaar een aantal belangrijke ontwikkelingen. Ook zijn er binnen het bestuur van 8RHK een aantal uitbreidingswensen, onder andere op de lobbyinzet. Financiële ontwikkelingen De provincie Gelderland heeft in het kader van haar herijkingsoperatie aangekondigd de (inwoner)bijdrage aan de governance van 8RHK ambassadeurs per 2025 stop te zetten. Dit heeft een fors effect op onze begroting van negatief € 468.000 in 2025. Daarnaast hebben we een reeds bestaande taakstelling op te vangen van negatief € 64.000. Samen met wat kleine ontwikkelingen geeft dit een negatief structureel effect van € 561.000 op het begrotingsjaar 2025. Een tweede ontwikkeling is de toetreding van de gemeente Montferland tot Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs. De toetreding van Montferland betekent een verhoging van de totale inwonerbijdragen van gemeenten aan de regio Achterhoek van € 295.000 positief. Overall zien we in de meerjarenraming een oplopend structureel tekort in de jaarschijven 2026 tot en met 2028. De organisatie toekomstbestendig maken Op het gebied van lobby zouden we de inzet van 8RHK en daarmee het formatieplaatje graag uitbreiden. Zowel de lobbyinzet in Den Haag als in Brussel kan effectiever met meer ureninzet. In mindere mate geldt dit ook op andere plekken binnen het functiehuis van 8RHK.

Het formatieplaatje dat we in 2018 hebben opgesteld voldoet grotendeels maar vraagt hier en daar aanscherping en uitbreiding. Voor dit moment willen we inzetten op een extra fte voor lobby en het uitbreiden van de formatie van de regisseurs naar 1 fte per Thematafel.

3

Uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting van Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs hanteren we de volgende uitgangspunten: o Volgens de eisen van de provincie hanteren we het principe dat we jaarlijks een begroting voorleggen met een structurele dekking van het eerste jaar, of perspectief voor een structurele dekking in het laatste jaar van de meerjarenraming. Voor 2025 levert dit geen problemen op. o Een verzoek tot verhoging van de inwonerbijdrage vanuit gemeenten proberen we te voorkomen, helemaal nu de financiële positie van gemeenten onder druk staat. Dit betekent dat we zowel het tekort als het toekomstbestendig maken van 8RHK bureau in eerste instantie taakstellend oplossen. Oplossingsrichtingen Een deel van de genoemde negatieve financiële effecten de komende jaren kunnen we opvangen door de bijdrage van de gemeente Montferland, renteopbrengsten van het schatkistbankieren en inkomsten voor overhead bij subsidies. Om de overige negatieve effecten op de meerjarenbegroting taakstellend op te kunnen vangen willen we gaan werken met een bestemmingsreserve toekomstbestendige organisatie. In de jaren vanaf 2026 verwachten we nu een tekort. We verwachten dit tekort tot en met 2028 aan te kunnen vullen vanuit genoemde bestemmingsreserve. Voor 2025 betreft de stijging van de inwonerbijdrage alleen de autonome kostenstijging volgens de afgesproken indexeringssystematiek.

Voor de lange termijn is onze handelingsvolgorde dat wanneer er onvoldoende inkomsten zijn om het eerste jaar structureel dekkend te krijgen we 4 jaar de tijd hebben om in te grijpen. Dit kan door: o Een voorstel voor het verhogen van de inwonerbijdrage in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming (dit zou eventueel kunnen gaan spelen vanaf 2029). o Of ingrijpen in organisatiegrootte. Wanneer gemeenten niet kiezen voor een verhoging van de inwonerbijdrage kan een bezuinigingsopdracht aan de Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs gegeven worden. Er is dan voldoende tijd om in 4 jaar bij te sturen op de grootte van de organisatie. Dit gaat op zijn vroegst in 2029 spelen. Voor de normale risico’s is een weerstandsvermogen aanwezig van € 400.000. Door het algemeen bestuur is besloten dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit (AB 17 december 2021), ofwel op basis van de huidige begroting 2025 € 478.000. Een surplus wordt uitbetaald als de weerstandsratio boven de 1,4 uitkomt. Er zijn op dit moment geen risico’s en/of risicodossiers aanwezig.

Bijdrage projecten

De besluitvorming over financiële bijdragen (subsidies vanuit Regio Deal of provinciale Gebiedsopgavemiddelen) aan projecten loopt via de Thematafels, Achterhoek Board en het dagelijks bestuur. Besluitvorming over de inzet van het investeringsfonds is voorbehouden aan het algemeen bestuur. Projecten worden ingediend en uitgevoerd door verschillende partners binnen de samenwerking. Verantwoording vindt plaats door de uitvoerende partner op basis van de afgegeven subsidiebeschikking.

Besluitvorming programma’s en paragrafen

Gemeenten worden gevraagd in te stemmen met programma 1 Smart Governance en programma 4 Bedrijfsvoering en rente en de verplichte paragrafen. De programma’s Smart Economy en Smart Living worden aangeboden ter kennisneming, omdat dit breder is dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Zie onderstaand de schematische weergave van het besluitvormingsproces.

4

Besluitvormingsproces begroting januari/april 2024

Ambtelijke voorbereiding

17 april 2024

Behandeling concept kaderbrief door het dagelijks bestuur De kaderbrief inclusief financiële gevolgen wordt behandeld in de vergadering van het dagelijks bestuur. Direct daarop wordt de kaderbrief ter informatie verzonden aan de colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten.

8 mei 2024

Behandeling concept-programmabegroting door het dagelijks bestuur De programma’s, verplichte paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Direct daarop wordt het volledige boekwerk aan de deelnemende gemeenten verzonden voor behandeling in de raad.

tot 2 augustus 2024

Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 2 augustus 2024 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de programmabegroting schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.

11 september 2024

Besluitvorming algemeen bestuur Concept voorstel: 1. Bespreken van de binnengekomen zienswijzen 2. Instemmen met programma 1 en 4 en de verplichte paragrafen 3. Kennisnemen van programma’s 2 en 3.

5

Deel 1 Beleidsbegroting Programma’s

6

Programma 1 Smart Governance Dit programma bestaat uit het onderdeel Smart Governance, inclusief de begroting van Regio Achterhoek.

1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

Sinds medio 2018 werken we samen in een nieuwe Governance. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek Thematafels. Ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden (drie O’s) geven via de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. Het inhoudelijke kader hiervoor is in 2022 opnieuw vastgelegd in de herziene Achterhoek Visie 2030. In onderstaande afbeelding is de wijze van samenwerking weergegeven. Naast deze Governance werken we thema overstijgend aan een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek. Hiervoor is een stuurgroep ingesteld die parallel aan de samenwerking opereert en verbinding heeft met meerdere Thematafels en de Achterhoek Board.

Regio Achterhoek is de motor van de samenwerking en daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van gemeenten gekoppeld. Dit programma én programma 4: Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om inzicht te geven in de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

7

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern van de Visie 2030 is: In 2030 heeft de Achterhoek een sterke bloeiende en innovatieve economie, uitgaande van eigen kracht met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. Er is een duurzaam werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Met gezonde inwoners en met oog voor de brede welvaart van de inwoners. Vanuit deze kern zijn zes ambities voor 2030 geformuleerd die gekoppeld zijn aan zes Thematafels:  Breed gekwalificeerde regio: vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht.  Slimme productieve regio: verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector.  Goed bereikbare regio: duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Duurzaam schone regio: overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen, verminderen emissies en toename biodiversiteit.  Aantrekkelijke woonregio: de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht.  Leven lang gezondste regio: samen langer gelukkig en gezond. Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak binnen en tussen de thema’s. Daarnaast hebben we als eerste SDG-regio van Nederland de verbinding gelegd met de Sustainable Development Goals.

Vanuit de regionale samenwerking leggen we de focus op en geven we invulling aan vijf overkoepelende SDG’s:

Naast deze vijf overkoepelde SDG’s hebben enkele Thematafels nog specifieke SDG’s waar aan ze werken. Tot slot is in de Visie 2030 de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven als overkoepelende thema opgenomen, gezien de urgentie in het landelijk gebied. Hieraan is SDG 15 gekoppeld.

8

Doelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

Activiteiten Regio Achterhoek  Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad       

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren Thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

Prestatie-/resultaatafspraken per activiteit Regio Achterhoek Voor de activiteiten die Regio Achterhoek uitvoert gelden de volgende afspraken voor 2025: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad  Ondersteunen en voorbereiden van de Achterhoek Raad  Organiseren van minimaal 3 Achterhoek Raad vergaderingen  Voorbereiden van voorstellen voor de Achterhoek Raad  Organiseren van verbindingen tussen de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en de Thematafels Adviseren en faciliteren Achterhoek Board  Ondersteunen en voorbereiden Board vergaderingen  Organiseren van minimaal 4 Achterhoek Dagen en 6 Board vergaderingen  Voorbereiden van adviezen aan de Achterhoek Board  Uitvoeren besluiten Achterhoek Board  Ondersteunen van de Boardleden  Opstellen uitvoeringsplan 2026  Organiseren Rijk-Regio overleg ihkv de Regio Deal Regisseren en faciliteren Thematafels  Ondersteunen en voorbereiden Thematafels  Organiseren van minimaal 6 bijeenkomsten  Voorbereiden van adviezen aan de Thematafels  Uitvoeren besluiten Thematafels  Genereren en stimuleren van projecten  Opstellen uitvoeringsplan 2026  Accounthouders actief betrekken Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks  Ondersteunen en voorbereiden vergaderingen bestuur algemeen en dagelijks bestuur  Voorbereiden van adviezen aan het bestuur  Uitvoeren besluiten bestuur  Opstellen

begroting, budgetrapportages en jaarrekening 9

Subsidiewerkzaamheden

  

Monitoring

   

Lobbywerkzaamheden

    Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

      

Genereren van subsidies Adviseren over en toekennen/afwijzen van subsidie-aanvragen Afgeven beschikkingen voor o.a. bijdragen vanuit de Regio Deal Verantwoorden van subsidies waaronder voortgangsrapportage Regio Deal Opstellen zesde Achterhoek Monitor Monitoring projecten Regio Deal Actieve lobby op vastgestelde lobbyspeerpunten Inspelen op actuele ontwikkelingen bij Rijk, Provincie, gemeenten, GROS en Europa Actuele lobbynetwerken in beeld houden en relaties beheren Actief acteren bij gezamenlijke lobby Oost Nederland/Th!nk East Organiseren van lobbybijeenkomsten en werkbezoeken (o.a. lentefestival) Organiseren van relatie-evenementen Periodiek uitbrengen van nieuwsbrieven Beheer website Proactief op sociale mediakanalen 8RHK Investeren in perscontacten en voorbereiden persgesprekken/berichten Informeren, betrekken en binden van het ambassadeursnetwerk en partners via eigen en andermans communicatiekanalen Uitzetten van minimaal één Achterhoek Panel “Achterhoek Spreekt” Uitvoeren marketingcampagne Onverwachte Hoek

Projecten Smart Governance

Onderstaande projecten lopen (door) in 2025. Project Achterhoek Monitor 2023-2025

Onverwachte Hoek 2.0 Uitvoeren van Regio Deal Achterhoek

Omschrijving Met de Achterhoek Monitor ontsluiten we één keer per jaar alle relevante data voor de Achterhoek op één portaal, duiden we deze data in een uitgebreide jaarpublicatie en organiseren we een congres. Het doel is de Achterhoekmonitor de informatiebron te laten zijn voor iedereen die in de Achterhoek werkt, onderneemt en woont en voor volgers van de ontwikkelingen in de Achterhoek. De Achterhoek op de kaart zetten als regio waar je carrière kunt maken (én fijn kunt wonen). Een imago verandering van de Achterhoek in de rest van Nederland en mogelijk ook de Duitse grensstreken. In 2024 is er een nieuwe Regio Deal gesloten. Dit betekent dat veel projecten geïnitieerd en uitgevoerd kunnen worden. Overkoepelend is er regie nodig, onder meer richting Rijk (Rijk- Regio overleg) en op de verantwoording.

10

Wat mag het kosten? Kosten en financiering Regio Achterhoek In dit onderdeel staat een toelichting op de begroting (exploitatiekosten) van Regio Achterhoek. Begroting op programmaniveau: Begroting Regio Achterhoek (deel 1)

R 2023

B 2024

B 2025

Programma 1: Smart Governance Lasten (A) Baten derden (B)

4.151.000 1.331.000

3.362.000 549.000

4.342.000 1.258.000

Subtotaal (B-A)

- 2.820.000

-2.813.000

-3.084.000

Bijdragen gemeenten (C)

1.860.000

1.971.000

2.422.000

432.000

450.000

-

Sub-totaal bijdrage gemeenten en Provincie (C)

2.292.000

2.421.000

2.422.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

-528.000

-392.000

-662.000

Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves

745.000 -217.000

525.000 -133.000

813.000 -151.000

0

0

0

Bijdrage Provincie (C)

Resultaat

De volgende producten vallen onder dit programma:  Achterhoek Visie 2030 en monitoring  Lobby en communicatie  Coördineren van subsidies en projecten  Advisering algemeen- en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en Thematafels  Uitgaven en inkomsten investeringsfonds  Onvoorzien Een nadere onderverdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina.

Toelichting De stijging van de inwonerbijdrage is voor 2025 gebaseerd op de berekeningsmethodiek waarbij de loonsom wordt verhoogd met een loonindex inclusief nacalculatie en de overige exploitatiekosten worden verhoogd met een prijsindex. De absolute stijging bedraagt € 176.000 voor de gemeenten. De Provincie draagt vanaf 2025 niet meer bij in de organisatiekosten. De gemeente Montferland is er vanaf 2024 bij gekomen. Deze bijdrage was nog niet meegenomen in de primaire begroting 2024. De stijging is als volgt de specificeren: Autonome loonkosten Opleidingskosten Autonome prijsindex Totaal

166.000 2.000 8.000 176.000

De mutatie in de reserve betreft het investeringsfonds. De onttrekking van € 350.000 betreft de jaarlijks vast te stellen werkbudgetten van Board en Thematafels en een onttrekking van € 463.000 voor projecten waarover besluitvorming is geweest. De toevoeging van € 151.000 betreft de bijdrage van de gemeenten aan het investeringsfonds. Dit wordt jaarlijks bepaald bij de bestemming van het jaarsaldo. 11

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: Specificatie baten derden

R 2023

B 2024

B 2025

Bijdrage gemeente in investeringsfonds

218.000

133.000

151.000

Diverse opbrengsten

29.000

25.000

175.000

Opbrengsten projecten

694.000

391.000

574.000

Bijdrage uit voorziening wachtgelden

16.000

-

-

Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten

628.000

15.000

373.000

740.000 2.325.000

354.000 918.000

736.000 2.009.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)

994.000

369.000

751.000

Totaal baten programma 1 Smart Governance

1.331.000

549.000

1.258.000

Specificatie Lasten

R 2023

B 2024

B 2025

Personeel loonsom

1.891.000

1.998.000

2.442.000

Wachtgelden Overige personele kosten

16.000 39.000

71.000

78.000

Inhuur derden

149.000

28.000

30.000

Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.)

183.000

196.000

208.000

Bestuur

14.000

19.000

19.000

Lobby en communicatie / werkbudget

142.000

122.000

122.000

Uitgaven uit investeringsfonds

333.000

350.000

350.000

Uitgaven projecten

1.262.000

565.000

1.037.000

Werkbudget grens

34.000

-

-

-

-

-

Onvoorzien

118.000

8.000

8.000

Transparante btw voorheffing

51.000

50.000

53.000

5.000 4.237.000

15.000 3.422.000

15.000 4.362.000

Bij: Interne doorbelasting

740.000

354.000

736.000

Sub-totaal lasten begroting

4.977.000

3.776.000

5.098.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

826.000 4.151.000

414.000 3.362.000

756.000 4.342.000

Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting

Kapitaallasten

Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie

12

Onderverdeling inwonerbijdrage gemeenten/provincie in kostensoorten In 2025 dragen gemeenten en provincie € 2.422.000 bij in de organisatiekosten van Regio Achterhoek. Dit is als volgt onder te verdelen in kostencategorieën:

Onderverdeling bijdrage Regio Achterhoek Personeelskosten thematafels, Board en bestuur Personeelskosten Lobby en communicatie

0% 12% 5% 1% 8%

subsidies en projecten

Personeelskosten Subsidies en projecten

thematafels, Board en bestuur

Bestuurlijke kosten 56%

lobby en communicatie

Budget Lobby en communicatie

18%

Overhead

Beleidsindicatoren Op 1 april 2018 is de Regeling Beleidsindicatoren vastgesteld. De volgende beleidsindicatoren zijn van toepassing. De indicatoren worden berekend op basis van het aantal inwoners over de gehele regio, ofwel 302.506 inwoners. Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Bestuur en ondersteuning

Overhead

Fte per 1.000 inwoners 0,08 fte Fte per 1.000 inwoners 0,10 fte Kosten per inwoner € 1,16 per inwoner Kosten als % van totale loonsom € 30.000, ofwel 1,2% + kosten inhuur externen % van totale lasten 7%

13

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de Thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en Innovatie, Onderwijs en Arbeidsmarkt en Mobiliteit en Bereikbaarheid. Per Thematafel wordt weergegeven wat onze ambitie is voor 2030 en welke doelen en streefwaarden daar bij horen. Vervolgens wordt de aanpak voor het begrotingsjaar 2024 beschreven en wordt inzicht gegeven in de (lopende) projecten. Dit is niet uitputtend, gedurende 2023 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en Innovatie Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken? We willen met innovatie waarde creëren. Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Om de Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Daarnaast willen we de arbeidsproductiviteit verhogen, zodat ondernemingen en organisaties in staat zijn om met minder personeel eenzelfde resultaat te behalen. De Achterhoekse arbeidsmarkt is daarom zeer gebaat bij (sociale) innovatie en smart werken. Een innovatieve ondernemer heeft een sterke uitstraling en daarmee een grotere aantrekkingskracht voor nieuw personeel. Ook willen we innoveren met een maatschappelijke missie. We willen dat versnellen door samen te werken in een open innovatiesysteem van overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Om nieuwe medewerkers te binden, willen we bovendien dé stage- en afstudeerregio van Nederland zijn. 14

Hoe gaan we dat doen?

Het digitaliseren (smart maken) van de maakindustrie en de agrosector heeft de hoogste prioriteit in het verder ontwikkelen van het Achterhoekse open innovatiesysteem. Door slim te werken en slim te innoveren, worden ook dwarsverbanden gelegd met de digitalisering van de zorg, bouw, de recreatieve en de creatieve sector. Dit zal leiden tot nieuwe samenwerkingen en kan bijdragen aan oplossingen van grote maatschappelijke vraagstukken. Met 35 kennisdeel- en businessclusters stimuleren we ‘slim innoveren’, waarbij we verbinding zoeken met onze buurregio’s in Nederland en Duitsland. Door startups te faciliteren en via innovatiecentra technologie te ontsluiten, zorgen we ervoor dat ons bedrijfsleven innovatief kan blijven. Door kennisinstellingen buiten onze regio aan ons netwerk te verbinden ontsluiten wij hun kennis in onze regio.

Te bereiken maatschappelijk effect

Het verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.  Waardig werken en economische groei (SDG 8)  Industrie, innovatie en infrastructuur (SDG 9)  Verantwoorde consumptie en productie (SDG 12)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17) SDG 8 is het uitgangspunt om onze doelen te bereiken. Met ons open innovatiesysteem en door in te zetten op een inclusieve en duurzame economie, stimuleren we innovatie en sluiten we aan bij SDG 9, 12 en 17.

Doelen Smart werken en Innovatie Doelen 2030 De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de productie van de toekomst door technologische innovatie.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd.

De Achterhoek beschikt over inventief vakmanschap en Er zijn 35 kennisdeel- en businessclusters extra de werknemers van de toekomst door sociale innovatie. gevormd. Gezamenlijke innovatie en crossovers tussen sectoren Er zijn 40 start ups en 20 scale ups begeleid in het worden bevorderd. Het netwerk buiten onze regio ecosysteem. wordt verder ontwikkeld. De Achterhoek is hét open innovatiesysteem van Nederland. De Achterhoek draagt met haar innovatief vermogen bij 150 unieke bedrijven hebben slim werken en aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. innovatie doorgevoerd. Gemeten door deelname aan projecten. De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan Nederland. SmartHub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Aanpak voor 2025 Productie van de toekomst door technologische innovatie De al lopende technologie-projecten zetten we voort na een grondige evaluatie en met de “lessons learned“ van 2024. Verder zorgen we ervoor dat er – al naar gelang de kansen en behoeften – nieuwe projecten opstarten. We zetten in op een meer data gedreven Achterhoek. AI is belangrijk en we kunnen er niet omheen dat het dé sleuteltechnologie nu is. Ontwikkeling hierop vraagt veel kennis en kunde en leren van elkaar. Dit gaan we ondersteunen door hier een concreet programma voor vorm te geven. Een data gedreven Achterhoek is hierbij ook weer van groot belang. De beschikbare instrumenten zijn goed op elkaar afgestemd, zodat er een herkenbare ontwikkelroute ontstaat voor Achterhoekse ondernemers. 15

Werknemers van de toekomst door sociale innovatie en bijdrage aan maatschappelijk uitdagingen

Er zijn afgelopen jaar verschillende projecten ontwikkeld die een bijdrage leveren aan het scholen van medewerkers om te kunnen groeien met innovatieve ontwikkelingen. Voor 2025 wordt opnieuw gekeken waar en waaraan we een bijdrage kunnen leveren om de sociale innovatie te stimuleren, ondersteunen en kunnen aanjagen. Dit is ook een onderdeel van de Regio Deal. Bedrijven worden ondersteund om door (sociale) innovatie te komen tot nieuwe businessmodellen en nieuw werkgeverschap. Om sociale innovatie te bereiken zijn verschillende elementen en factoren van belang. Enkele belangrijke aspecten zijn cultuur van openheid en samenwerking (transparantie) ruimte voor experimenteren en fouten maken mag. Technologie kan een belangrijke rol spelen bij sociale innovatie door faciliteren van samenwerking, communicatie en kennisdeling. Door deze elementen te integreren en benadrukken kunnen organisaties sociale innovatie bevorderen en vernieuwde oplossingen creëren voor maatschappelijke uitdagingen.

Open innovatiesysteem en crossovers tussen sectoren

Het open innovatiesysteem staat en de verbinders in dat systeem (innovatiemakelaars, regisseurs, innovatiecentra, ondernemerskringen) ontsluiten kennis, middelen en netwerk voor Achterhoekse ondernemers. Het open innovatiesysteeem wordt expliciet gebruikt om het brede mkb te bereiken, door middel van (extra passend) loopvermogen en het versterken van (deelname aan) de ondernemerskringen. Kennis- en businessclusters worden opgezet en door ontwikkeld, in verbinding met andere regio’s. In crossovers met Onderwijs & Arbeidsmarkt werken we aan arbeidsmarktpositionering en daarmee een betere balans op de arbeidsmarkt. Met Vastgoed & Wonen aan innovaties in de bouw en met Circulaire Economie & Energietransitie werken we verder samen aan verduurzaming van bedrijventerreinen, slim energiemanagement en andere oplossingen voor congestie op het energienet.

Dé stage en afstudeerregio Stichting SmartHub 2.0 draait als sterk merk voor economische ontwikkeling en innovatie in de Achterhoek. Onderdeel daarvan (naast Incubator Industry voor startups en Development voor ontwikkeling van Achterhoekse werknemers) is Young Talent dat jonge mensen (scholieren en studenten) enthousiasmeert voor techniek en kennis laat maken met de Achterhoekse bedrijven. Young Talent adviseert en coacht bedrijven actief hoe zij nog beter verbinding kunnen maken met jong talent. Daarbij trekken de SmartHub-initiatieven nauw met elkaar op en ook met onderwijsinstellingen in en buiten onze regio. Naast de bestaande SmartHubinitiatieven wordt ook intensief samengewerkt met andere Achterhoekse initiatieven die eenzelfde doelstelling hebben; de economische ontwikkeling in de Achterhoek stimuleren, zoals Onverwachte Hoek, de Innovatiehubs, Opijver, de Netwerkplaats en de Talententuin.

Projecten Smart werken en Innovatie

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2024-2025 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling door verschillende partners. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2024 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2024 en/of verder.

Lopende projecten Projectnaam iShare

Korte omschrijving Het verbinden en versterken van innovatieve softwarebedrijven, middels een tweetal sub-initiatieven:  Een digitaal platform ‘iSHARE waarop de leden personeel en projecten slim kunnen delen tegen kostprijs.  Het oprichten van een ‘R&D Fieldlab. 16

3D metaalpoeder zeven

Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 2022-2024 Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap (2e tranche) Additive manufacturing

Start up in residence SHII 2.0

Skills Academy AchterhoekLiemers

Het veiliger, duurzamer en efficiënter zeven van restmetaalpoeder (metaalpoeder wat overblijft na het 3D metaalprinten) en de kennis en kunde hieromtrent beschikbaar maken voor een breder publiek van bedrijven en onderwijs (studenten/cursisten/medewerkers van bedrijven). Het versterken en verbreden van het ecosysteem in de Achterhoek; het Open Innovatiesysteem. Hierdoor worden ondernemers beter in staat gesteld om te innoveren en is de Achterhoek beter in staat om innovatie via een strategische weg te ontsluiten. Het project draagt bij aan het behouden/creëren van innovatieve duurzame ondernemingen, vitale binnensteden en (nieuwe) werkgelegenheid door te investeren in kennisontwikkeling en sociale innovatie bij (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers en- (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers te stimuleren en voor te bereiden op Leven Lang Ontwikkelen. Aanleiding voor het project is het opzetten van een opleidingen voor operator 3D metaalprinten, alsmede het kennismaken met en uitbreiden van de kennis van 3D metaalprinten. Een productietechniek die gevraagd wordt vanuit de regio, maar die vanuit de Wet Educatie Beroepsonderwijs niet vereist is.

Het project met een looptijd van drie jaar kent een viertal doelen: 1.Experimenteren - kennis op doen 2.Kennis delen onder bedrijven - ervaringen delen 3.Leerlijn in het onderwijs - huidige studenten + zittend personeel (LLO) 4.Aansluiting zoeken bij / samenwerken met 3D metaalprintproject in Bocholt Hierbij werken de bedrijven onderling samen om kennis te vergaren en te delen m.b.t. 3D metaalprinten. Gezamenlijke inkoop vanuit de Achterhoekse overheid waarbij innovatie inkoopvragen neer worden gelegd bij startups in de regio. Hierdoor worden lokale startups geholpen de volgende stap te maken. SHII heeft in de afgelopen drie jaar een werkend model opgezet als aanjager van startups, helemaal passend bij en gebruik makend van het Achterhoekse ecosysteem. Het project SHII 2.0 maakt een slag in de professionalisering van de begeleiding van startende ondernemers in de maakindustrie. SHII wordt daarmee als organisatie toekomstbestendig en de noodzakelijke startup cultuur in de Achterhoek blijft verankerd. Dit project betreft de overbrugging van het project Incubator De Steck naar een Skills Academy Achterhoek-Liemers. Doel van dit project is om de Achterhoek innovatiever en duurzamer te maken door studenten, ondernemers en medewerkers te laten ontmoeten, onderwijzen en ondernemen.

Projecten in ontwikkeling Projectnaam Doorontwikkeling GROS

SmartHub 2.0

Korte omschrijving Het project GROS (waarin grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie, arbeidsmarkt en onderwijs wordt aangejaagd) is afgerond. De lessons learned worden gebruikt om te komen tot een herijking voor de toekomst. Hierin zal i.i.g. de rol van het Internationale Netwerkbureau worden meegenomen. Op dit moment loopt het traject waarin nauwere samenwerking wordt georganiseerd van de drie SmartHub-initiatieven. Daarbij is het doel enerzijds dat de initiatieven vanuit de stichting ontzorgd worden en hun core business met nog meer kracht kunnen ontwikkelen. Anderzijds is ook het doel om het merk SmartHub nog sterker en eenduidiger neer te zetten. Dit traject wordt allereerst vanuit reeds bestaande middelen bekostigd. Maar mocht dit nodig zijn, dan zal SmartHub 2.0 met een nieuwe aanvraag komen.

17

Strategisch loopvermogen

Om het brede mkb in de Achterhoek te ondersteunen om (meer) toekomstbestendig te worden, moeten zij eerst bereikt worden. Het extra loopvermogen kan ervoor zorgen dat het brede mkb bereikt wordt en deel gaat nemen aan de communities. De actie om te komen tot communities wordt vanuit het actieplan mkb dienstverlening gefinancierd, Binnen deze communities/leerkringen gaan de bedrijven aan de slag met de maatschappelijke ontwikkelingen (bv. Digitalisering). Verbetering vestigingsklimaat Het verbeteren van het vestigingsklimaat moet er toe leiden dat bedrijven zich in de Achterhoek kunnen blijven vestigen, wat onder meer bijdraagt aan een duurzame en wendbare economie in de Achterhoek. De verbinding wordt nadrukkelijk gelegd met wonen en mobiliteit, omdat deze aspecten ook van invloed zijn op de keuze van potentiële medewerkers om bij Achterhoekse werkgevers te gaan werken. Data gedreven werken Er wordt, in samenwerking met andere thematafels, gewerkt aan een meer data gedreven Achterhoek, Hiermee kunnen de data beter benut worden voor maatschappelijke vraagstukken en daarmee voor het bereiken van de welvaartsdoelen. Brede aanpak op Gedacht wordt aan een brede voucheraanpak voor sleuteltechnologieën, sleuteltechnologieën zoals waaronder Artificial Intelligence, voor bedrijven uit de nieuwe doelgroepen; AI Binnen leerkringen gaan bedrijven aan de slag gaan met AI.

Bedrijven werken hierdoor aan het behoud van hun concurrentiekracht en toekomstbestendigheid. Doorontwikkeling De Steck Incubator de StecK/ Skills Academy Achterhoek-Liemers heeft de eerste subsidieperiode afgerond. Op basis van de lessons learned wordt gekeken of er een verlenging nodig is.

18

Financiering lopende projecten Overheid Totaalfinanciering

2.145.139

Maatschappelijke organisaties 159.095

Ondernemers

Totaal

1.135.408

3.439.842

Financiering projecten 4.000.000

3.500.000

Maatschappelijke organisaties; 159.295

3.000.000 Ondernemers; 1.135.408

2.500.000

2.000.000

1.500.000 Overheid; 2.145.139

1.000.000

500.000

0

19

2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen de tekorten op de arbeidsmarkt aanpakken. Volgens de prognoses kampt de Achterhoek met een jaarlijks tekort van 1.500 - 2.000 arbeidskrachten. De Arbeidskracht Analyse Achterhoek laat zien het hierbij vooral gaat om het hogere mbo-niveau en het hbo. Daarnaast is er behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd zien we dat er nog altijd kandidaten zijn die lastig werk kunnen krijgen of behouden. We hebben in de Achterhoek te maken met ongeveer 14.000 mensen die we tot het ‘ongekend talent’ mogen rekenen. Dit zijn werklozen, semi-werklozen en mensen die (ongewenst) in deeltijd werken. Het tekort kunnen we niet alleen opvangen met mensen uit de eigen regio. De aandacht gaat uit naar het aantrekken, binden en boeien van nieuwe en huidige arbeidskrachten. We positioneren onszelf als een sterke, innovatieve regio om te werken en te ontwikkelen. We werken aan kansengelijkheid en een inclusieve arbeidsmarkt. In de Achterhoek kan iedereen die wil werken, waardig en passend werk doen. Bij het verkleinen van de mismatch kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Het moet eenvoudiger worden om te kunnen om-, her-, en bijscholen binnen en tussen deze sectoren.

We willen dat er, wat betreft de dienstverlening op het vlak van loopbaanvraagstukken gewerkt wordt vanuit een ontschotte dienstverlening. De vraag staat centraal, niet het systeem.

Hoe gaan we dat doen?

We werken langs vier speerpunten: Positionering arbeidsmarkt Achterhoek; De Achterhoek als aantrekkelijke arbeidsmarkt positioneren binnen en buiten onze regio, nationaal en wellicht internationaal, om zo nieuwe werknemers aan te trekken, te boeien en te binden. Leven Lang Ontwikkelen; We stimuleren, faciliteren en ondersteunen een Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers. Regulier opleiden; We zorgen dat het regulier onderwijs nog beter aansluit bij de vervolgopleidingen en de vraag vanuit de arbeidsmarkt. We vragen aandacht voor techniek, zorg en onderwijs in activiteiten binnen het curriculum. Inclusieve Arbeidsmarkt; We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Door een gezonde leefstijl te stimuleren en met technologische hulpmiddelen kan de arbeidsparticipatie en -productiviteit groter worden, kunnen meer mensen aan het werk en verwachten we dat het ziekteverzuim afneemt.

Te bereiken maatschappelijk effect

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht brengen.  Kwaliteit onderwijs (SDG 4)  Eerlijk werk en economische kansen (SDG 8)  Ongelijkheid verminderen (SDG 10)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17) SDG’s 4 en 10 zijn leidend. Samen met SDG’s 8 en 17 helpt dit ons om in te spelen op het arbeidsmarktvraagstuk en het terugdringen van armoede.

20

Doelen Onderwijs en Arbeidsmarkt Doelen 2030 De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) In 2030 is het tekort aan vraag naar arbeidskrachten in de krapte sectoren teruggedrongen hiervoor ontwikkelen we ten minste 4 projecten. De uitgaande arbeidspendel is met 10 % afgenomen. Talenten van de beroepsbevolking zijn benut door betere (Door)ontwikkeling van tenminste 4 activiteiten aansluiting vervolgopleidingen op de vraag vanuit de waarbij leerlingen t/m 14 jaar in aanraking komen arbeidsmarkt en door het verhogen van de flexibiliteit met techniek/technologie en zorg. door een Leven Lang Ontwikkelen. Ontwikkeling 2 projecten ter bevordering van hybride docentschap binnen de krapte. Er functioneert een netwerk van vrouwen in techniek. Om- , her- en bijscholing van 2000 mensen naar of binnen kansrijke beroepen. Een inclusieve arbeidsmarkt waarbij oog is voor de gehele De arbeidsparticipatie is toegenomen naar 75%. beroepsbevolking en kansengelijkheid is toegenomen. Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking is 20% van het tekort aan arbeidskrachten wordt van toegenomen gericht op het oplossen van het tekort aan buiten de regio aangetrokken. juist gekwalificeerd arbeidskrachten.

Aanpak voor 2025

Vanuit alle speerpunten wordt gewerkt aan het realiseren van de doelen, aanpak en resultaten in de nieuwe Regio Deal, Hoger springen, Krachtiger landen. Met name voor de programmalijn Toekomstbestendige arbeidsmarkt. Een aantal projecten krijgen al concreet vorm, anderen zijn in de verkennende fase.

Arbeidsmarktpositionering

De werkgroep arbeidsmarktpositionering bouwt voort op de analyse van de werkende principes rondom projecten. Deze zijn medio 2024 in kaart gebracht en hebben geleid tot een routekaart. Een punt van aandacht is de veelheid en bekendheid van mooie initiatieven die er in de regio zijn. We zetten ons in om deze beter met elkaar te verbinden en samen te laten werken om ze zo regionaal beter over het voetlicht te krijgen. Daarnaast verkennen we waar nog aanvullingen op het palet nodig zijn waarmee we ons kunnen profileren om te komen tot een optimale positionering. Wij werken binnen deze werkgroep zeer nauw samen met de Thematafel SW&I, en betrekken de tafels W&V en M&B bij de ontwikkelingen.

Leven Lang Ontwikkelen

We bouwen verder aan het bestendigen van een leercultuur zowel bij werknemers, organisaties en bedrijven als bij de beroepsbevolking en het te bereiken onbenut arbeidspotentieel. Hierbij werken we regionaal en bovenregionaal samen. Eind 2024 levert de kwartiermaker regionale samenwerking loopbaanontwikkeling zijn bevindingen op om te komen tot een ontschot aanbod op het gebied van loopbaanontwikkeling. Deze worden in 2025 geïmplementeerd, passend bij en in lijn met de Regionale Werkcentra vanuit de Rijksoverheid. Bovenregionaal is er binnen de voortzetting van het Gelrepact aandacht voor het bevorderen van LLO en de bestrijding van arbeidsmarktkrapte. De lobby richting Den Haag om te komen tot borging en landelijk beleid voor de regionale opleidingsfondsen blijft op de agenda. We trekken met diverse regio’s hier samen in op. Vanuit Opijver loopt een pilot rondom het dempen van de inkomensval van werk naar werk in combinatie met een opleiding. Het Grensland College maakt projectmatig een doorontwikkeling om te komen tot borging in de regio.

21

Regulier Opleiden We bouwen verder aan het betrekken van bedrijven en organisaties binnen het onderwijs. Dit heeft betrekking op het vormgeven van praktijk realistische vraagstukken in het onderwijs, maar ook op de ontwikkelingen binnen het domein van LOB (Loopbaanoriëntatie en begeleiding). We willen dat alle leerlingen in de Achterhoek op enigerlei wijze in contact komen met de lokale arbeidsmarkt zodat zij na het verlaten van de opleiding weten welke mooie kansen onze arbeidsmarkt te bieden heeft. Om dit te bereiken werken we binnen de Regio Deal een 4-jarig programma uit voor leerlingen en studenten t.b.v. kiezen, leren en werken in de kansrijke sectoren van de Achterhoek. Hierbij zoeken we onder meer verbinding met de ontwikkelingen binnen het Groene en Digitale Banenplan van de Rijksoverheid en de plannen vanuit de Onderwijsregio Achterhoek-Veluwe Zoom.

Inclusieve Arbeidsmarkt

De uitvoeringsagenda inclusieve arbeidsmarkt wordt doorontwikkeld langs, de hoofdlijnen: 1. In beeld brengen van het onbenut arbeidspotentieel 2. Aandacht voor jongeren, zij hebben een betekenisvolle bezigheid 3. Vergroten van digitale vaardigheden van inwoners 4. Bestrijden laaggeletterdheid De ervaringen opgedaan uit voorgaande projecten als ZEG Achterhoek (bereik jongeren) worden gebruikt bij het bereiken van de doelgroep onbenut arbeidspotentieel. Daarnaast gaan we aan de slag met de ontwikkelingen vanuit uit Rijk rondom een toekomstbestendige arbeidsmarkt infrastructuur. Er draait een pilot rondom inclusieve technologie op de werkvloer en het borgen van deze ervaringen binnen een toekomstig kenniscentrum. Er is een aanzet gemaakt om samen met, met name het ministerie van SZW, twee experimenten vorm te geven voor het in kaart brengen van door werkgevers ervaren belemmeringen en te komen tot creatieve oplossingen.

Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking

We bouwen door op de ingestoken weg binnen het Gelrepact, hierbij komt in 2025 ook een nauwer samenwerking tussen de HC agenda’s van de verschillende regio’s tot stand. De grensoverschrijdende samenwerking heeft de aandacht. Op projectniveau werken we hieraan vanuit de Euregionale Doorlopende Leerlijn, daarnaast bouwen we verder aan het bestendigen van het netwerk met onze Duitse partners. Hierbij speelt het internationaal Netwerkbureau een belangrijke rol.

Projecten Onderwijs en Arbeidsmarkt

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2024-2025 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2024 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2024 en/of verder.

22

Lopende projecten Projectnaam Kleurrijke zorgverleners

Korte omschrijving Mensen met een migratieachtergrond worden klaargestoomd voor een baan in de zorg. het project levert een bijdrage aan het arbeidsmarktprobleem in de zorg en het inrichten van het zorglandschap voor zorgvragers vanuit diezelfde groepen. Grensland College Realisatie euregionale AD School om meer mensen te behouden voor de regio én nieuwe werknemers voor de regio te werven. Het Grensland wil MBO 4 studenten behouden die door willen studeren en nu voor een aantal opleidingen in de regio kunnen blijven. Daarna wil men nieuwe werknemers uit het buitenland werven die door het aansprekende onderwijsconcept, samenwerking met het bedrijfsleven en passende opleidingen naar onze regio komen. Ook wil het Grensland College meer aanbod organiseren voor mensen uit de regio die zich verder willen ontwikkelen. https://www.grenslandcollege.nl/ SmartHub Young Talent Het behouden en aantrekken van jong talent in de leeftijd 17-25 jaar. Door bedrijven te ondersteunen bij het optimaal inrichten van hun bedrijf voor jong talent en het jonge talent op zoveel mogelijk manieren kennis te laten maken met de mogelijkheden die de Achterhoek biedt bieden we vanuit SmartHub Young Talent jongeren een fijne start (zachte landing) van een lange carrière in de Achterhoek.

Deze carrière kenmerkt zich, mede door de projecten en activiteiten binnen het nieuwe overkoepelende SmartHub, door een leven lang ontwikkelen. Concreet spelen we met het nieuwe SmartHub YT meer in op de behoeftes van organisaties, jongeren en betrekken we daar waar mogelijk direct het onderwijs erbij. Dit project raakt ook de thematafel Smart Werken. Achterhoeks Talentenfonds Vouchers worden beschikbaar gesteld om mensen te laten scholen ten Opijver 2024-2026 behoeve van het behoud van de arbeidsmarkt. De intersectorale mobiliteit wordt gestimuleerd. SPT (servicepunttechniek) Overbruggingsmiddelen voor het initiatief SPT om later gekoppeld te kunnen worden met het initiatief regionale loopbaansamenwerking. Euregionale Doorlopende INTERREG VI project van gemeente Enschede, Duitse partners en 8RHK Leerlijn (EDL) Ambassadeurs. Het project draagt bij aan de grensoverschrijdende Scholenmakelaar samenwerking op het vlak van het verbeteren van de doeltreffendheid en inclusiviteit van de arbeidsmarkten en de toegang tot hoogwaardige werkgelegenheid door de ontwikkeling van sociale innovatie infrastructuur.

Projecten in ontwikkeling Projectnaam Opijver

Opijver Inkomensval

Korte omschrijving Dit betreft een aanvulling op het lopende project Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling: extra scholingsvouchers voor de periode tot 1 mei 2027. betere benutting van voorliggende voorzieningen. ontwikkeling scholingsarrangementen kansrijke beroepen. aanpak mismatch (i.s.m. werkgevers, O&O-fondsen, opleiders, WSP, Leerwerkloket en Gelders Vakmanschap). verhoging kwalificatieniveau beroepsbevolking. bijdragen aan totstandkoming gewenste leercultuur (actieplan LLO). Focusgroepen <MBO 3 en AD. Pilot project, 60-90 kandidaten worden van werkloosheid naar werk begeleid. Daarbij wordt ingezet op het dempen van de inkomensval die zij ervaren bij deze te maken stap. Eenzelfde pilot (van werk naar werk) wordt rechtstreeks met het Rijk vormgegeven. 23

Uitrol aanpak servicepunt regionale samenwerking Loopbaanontwikkeling Femme Tech Doorontwikkeling Tech Tok o.a. richting Zorg Tok Aanpak Onbenut Arbeidspotentieel Grensland College Inclusieve Technologie Digivaardige Achterhoekers

Naar aanleiding van het plan van aanpak dat medio mei door de kwartiermaker opgeleverd wordt zal dit ingevuld worden en gekeken worden hoe we deze aanpak gaan financieren. Project ten behoeve van het bevorderen van kiezen, leren en werken in de Techniek, specifiek gericht op meisjes en startende vrouwen in de technische sector. Tech Tok is een tool die ingezet wordt op scholen ter bevordering van een realistisch beroepsbeeld bij leerlingen en ter bevordering van het onderbouwd kunnen kiezen voor een opleidingsprofiel richting de kansrijke sectoren. Het succes van Tech Tok wordt door ontwikkeld voor de sector Zorg. Vanuit het plan van aanpak dat de kwartiermaker oplevert zal er een projectaanvraag opgesteld worden. Bestendiging ingezette weg Grensland College t.b.v. van een duurzame toekomst. Project in ontwikkeling t.b.v. inzet van inclusieve technologie op de werkvloer. Door een gezamenlijke aanpak vanuit de thematafels Onderwijs & Arbeidsmarkt en De Gezondste Regio hebben de inwoners de mogelijkheid om zowel via fysieke en online interventies hun digivaardigheid te vergroten. Dit project betreft het opnieuw opbouwen fase 2 en 3 met heldere en bestuurbare KPI’s naar aanleiding van het beëindigen van huidige project Digivaardige Achterhoekers na fase 1.

Financiering lopende projecten

Totaalfinanciering

Overheid

Maatschappelijke organisaties

Ondernemers

Totaal

9.933.011

3.989.791

1.557.780

15.480.582

Financiering projecten 18.000.000 16.000.000 Maatschappelijke organisaties; 3.989.791

14.000.000 12.000.000

Ondernemers; 1.557.780

10.000.000 8.000.000 6.000.000

Overheid; 9.933.011

4.000.000 2.000.000 0

24

2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

Een goede bereikbaarheid voor de Achterhoek, omdat dit een essentiële voorwaarde is om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen. Maar ook om economisch te kunnen groeien en voor de leefbaarheid. Verder willen we goede (OV) verbindingen met Duitsland en duurzaam vervoer.

Hoe gaan we dat doen?

We werken vanuit de drie hoofdthema’s in de Mobiliteitsvisie 2030: Betrouwbaar vervoer; We zetten in op een goed doorstromend hoofdwegennet, het versnellen van OVconnecties en (inter)regionale fietsverbindingen. Belangrijk daarbij zijn de doorontwikkeling van de N18, maatregelen om een vlotte aansluiting van de A12 op de A18 te bevorderen, investeren in de ruggengraat van het openbaar vervoer in de Achterhoek en het opheffen van de belemmeringen voor reizigers tussen Nederland en Duitsland. Duurzaam vervoer; We investeren in energieneutraal mobiliteitsgedrag, een dekkend netwerk van laadmogelijkeden voor duurzame energie, een veilig en fijnmazig fietsnetwerk en we stimuleren gedragsverandering naar thuis-/hybride werken in samenwerking met de 3O’s en op interregionaal niveau. Slim vervoer; Onze inzet is betaalbare en slimme vervoersvoorzieningen. We willen vooroplopen in slimme en sociale mobiliteit en onze rurale MaaS-aanpak verder ontwikkelen en uitrollen. Dit doen we door middel van een bottom-up aanpak en in 3O-verband. Het platform GAON/ADC is hierin de drijvende factor. Ook zetten we ons in voor slimme oplossingen die het goederenvervoer efficiënter en duurzamer maken. Zo werken we aan een sluitend netwerk voor Langere en Zwaardere Vrachtautocombinaties (LZV’s), waarmee we de efficiëntie en de duurzaamheid van het goederenvervoer verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect

Een duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Betaalbare en duurzame energie (SDG 7)  Industrie, innovatie en infrastructuur (SDG 9)  Duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17)

Doelen Mobiliteit en Bereikbaarheid Doelen 2030 De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een daling van 60% van de CO2-uitstoot (t.o.v. 1990) veroorzaakt door verkeer en vervoer in de Achterhoek. Een groei van het aantal laadpalen en toewerken naar een dekkend netwerk conform de prognoses van ElaadNL. Een groei van het aantal duurzame modaliteiten in de Achterhoek. De infrastructuur is robuust en toegankelijk waardoor de Een verlaging van de gemiddelde filedruk / doorbereikbaarheid van en in de Achterhoek is toegenomen. stroming van de A12, A18 en N18. Een hogere klanttevredenheid van het openbaar vervoer in de Achterhoek.

25

Door de inzet van digitalisering en deelcultuur zijn er slimme vervoersvoorzieningen.

Een groei van het aantal duurzame deelmodaliteiten en het toewerken naar een dekkend netwerk. Een groei van het aantal (actieve) gebruikers deelvervoer en gebruikers van de GAON-app.

Aanpak voor 2025 Betrouwbaar vervoer

We willen de N18 door ontwikkelen tot een regionale doorstroomweg, met een goede ontsluiting van en naar (economische) kerngebieden binnen en buiten de regio. De nieuwe stip op de horizon voor de N18 is een weg met 2x2 rijstroken, 80 km/u en zoveel mogelijk ongelijkvloerse kruisingen. Doel is een veilige, goed doorstromende en toekomstbestendige N18. Behoud van de cohesie in de N18-corridor is van groot belang. Wij werken gefaseerd naar het eindbeeld toe en proberen dit te realiseren door middel van een gebiedsgerichte aanpak N18. In 2025 zullen we ons inzetten op het nader uitwerken van enkele geprioriteerde bouwstenen en hiervoor lobbyen bij Rijk en provincie. We blijven inzetten op het agenderen/programmeren van een doorkoppeling van de treinverbinding ArnhemWinterswijk. Dit betreft een lobby richting Rijk en provincie Gelderland om de realisatie van deze ontbrekende schakel op de politieke agenda te houden en hoger op de lijsten te krijgen. Dit doen we zoveel mogelijk samen met de regio Stedendriehoek. We werken stapsgewijs toe naar het door ons gewenste regionale hoofdfietsnetwerk. Dit doen we door nieuwe potentieel kansrijke snelfietsroutes te verkennen en te onderzoeken. Daarnaast willen we reeds verkende fietsverbindingen en bijbehorende knelpunten omzetten tot concrete bouwstenen en plannen, om gefaseerd te agenderen en ook te realiseren.

Enkele reeds verkende fietsverbindingen zijn: Doetinchem Groenlo (via Varsseveld en Lichtenvoorde), Doetinchem – Emmerich – Zevenaar, Gendringen – Doetinchem – Doesburg – Dieren en Lichtenvoorde – Aalten – Bocholt. De Achterhoek innoveert als een van de eerste regio’s met publieke mobiliteit. Dit doen we bottom-up en met een coöperatief gedachtegoed. We willen naar een effectievere en efficiëntere inrichting van het OV en alle overige vormen van vervoer. We onderzoeken daarom een goede werkwijze om het OV met doelgroepenvervoer, OV-vangnet en overige deelmodaliteiten en vormen van vervoer te integreren. Dit doen we samen met het Rijk en de provincie. We zetten in om ons gezamenlijke Plan van Aanpak uit te voeren en stapsgewijs naar deze nieuwe inrichting van Publieke Mobiliteit toe te werken. Het is van belang om met het Rijk, provincie en de regio tot een governancestructuur te komen waarin vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid gewerkt wordt aan het borgen van publieke mobiliteit. Ook zal hiervoor een gezamenlijke mobiliteitscentrale voor moeten worden op- en ingericht. Een belangrijk onderdeel van de publieke mobiliteit zijn de mobiliteitshubs. We gaan dit jaar daarom aan de slag met het concreter uitwerken van mobiliteitshubs en bijbehorende planvorming.

Het is de bedoeling dat deze hubs de reizigers betere over- en opstapmogelijkheden en een groter, gevarieerder aanbod van duurzame en slimme vervoersmogelijkheden gaan bieden dan de huidige haltes en stations. Het moet een herkenbare plek worden waar allerlei vervoer – bus, (deel)auto, (deel)fiets, Haltetaxi – bij elkaar komt en waar faciliteiten zoals elektronische weergave van de dienstregeling, horeca, laadfaciliteiten en pakketkluizen te vinden zijn. Potentiële locaties zijn: treinstation Varsseveld en busstation Groenlo (met het oog op realisatie van de Bus Rapid Transit (BRT/snelle bus)-verbinding Varsseveld – Groenlo – Enschede in de nieuwe concessie), het nieuwe Slingeland Ziekenhuis, station Doetinchem en diverse andere kleinere locaties op strategische plaatsen. Herkenbaarheid van de hubs is hierbij een belangrijk aandachtspunt. In 2027 wordt de RegioExpres als uurdienst gerealiseerd. Ons streven is om hier een halfuur dienst van te maken. Hiervoor zijn diverse maatregelen op het fysieke spoor tussen Doetinchem-Arnhem nodig. Wij willen deze maatregelen met de betrokken partners nader bespreken en een eventueel lobbyplan voor realisatie van een halfuur dienst vormgeven. 26