Programmabegroting 2024 Regio Achterhoek.pdf

Programmabegroting en Financiële begroting 2024 – 2027

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Inleiding Opbouw begroting Samenvatting financiële begroting Besluitvormingsproces begroting

Deel 2 Beleidsbegroting: paragrafen 1 2 3 5

Deel 1 Beleidsbegroting: programma’s Programma 1: Smart Governance 1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf financiering 3. Paragraaf bedrijfsvoering 4. Paragraaf subsidies

47 51 54 56

Deel 3: Financiële begroting

7

Programma 2: Smart Economy 2.1 Smart werken en Innovatie 2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid

14 19 24

Programma 3: Smart Living 3.1 Wonen en Vastgoed 3.2 Circulaire economie en Energietransitie 3.3 Gezondste Regio

29 36 41

Programma 4: Bedrijfsvoering en rente 4. Bedrijfsvoering en rente

45

Overzicht van baten en lasten per programma Meerjarenraming 2024-2027 Toelichting op baten en lasten

Bijlagen

Formatieplan Staat van reserves en voorzieningen Taakvelden Verzamelstaat bijdragen gemeenten en provincie Doelenmatrix

65 66 67

72 74 77 78 79

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de begroting aan voor het jaar 2024 van Achterhoek Ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de zeven Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. De regionale 3O samenwerking is terug te vinden in de opbouw van deze begroting. De begroting is qua inhoud breder dan alleen de taken die Regio Achterhoek uitvoert. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen met ons Achterhoek ambassadeurs vormen. In 2022 hebben we onze ambitie, doelen en streefwaarden aangescherpt in de nieuwe ‘Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit’. De indeling van de begroting sluit aan op de Visie 2030: Smart Governance, Smart Economy en Smart Living. De organisatie van de Achterhoek Ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten en begroting van Achterhoek Ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en projecten per thema. Dit wordt onder regie van de Achterhoek Board, door zes Thematafels vormgegeven en in gang gezet.

Deze Thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per Thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek Ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. Helaas mochten we in 2023 geen nieuwe Regio Deal sluiten met het Rijk. Dit maakt dat er minder projecten kunnen worden gestart in 2024. De projecten die we wel kunnen opstarten komen uit andere financieringsbronnen, zoals ons Investeringsfonds, Interreg en samenwerkingen met de Provincie. We hebben er echter vertrouwen in dat het in 2024 wel lukt om een Regio Deal te sluiten. Dit zou betekenen dat er in de tweede helft van 2024 weer ruimte is voor nieuwe Regio Deal projecten.

Wij wensen u veel leesplezier! NB In de begroting hanteren we de officiële naam van de samenwerkingsregeling: Regio Achterhoek. Voor de 3O-samenwerking gebruiken we de naam Achterhoek Ambassadeurs: 8RHK

1

Opbouw begroting De programmabegroting van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de Thematafels zijn per Thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, het is onderdeel van de verschillende thema’s. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht.

2

Samenvatting financiële begroting Financiële uitgangspunten 2024

Het algemeen bestuur heeft op 15 december 2021 ingestemd met een berekeningsmethodiek voor de absolute stijging van de inwonerbijdrage. De loonsom wordt verhoogd met een loonindex inclusief nacalculatie. De overige exploitatiekosten worden verhoogd met een prijsindex. De indexcijfers komen uit de septembercirculaire 2022. De totale stijging bedraagt € 111.000, waarvan € 94.000 voor de gemeenten en € 17.000 voor de provincie. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de algemene financiële beschouwing in deel 3 onderdeel 3.1.

Bijdrage gemeenten en provincie 2024 De Regiobegroting bevat de programma’s Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten in de organisatiekosten gevraagd. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2024 max € 132.749). De provincie draagt eveneens bij in de organisatiekosten. Bijdrage gemeenten Bijdrage van de gemeenten 2023 Absolute stijging van de autonome kosten Bijdrage van gemeenten 2024 bestaand beleid Bijdrage Provincie Bijdrage van Provincie in organisatiekosten Bijdrage van Provincie in investeringsfonds(*) Totaal bijdrage van Provincie (**)

2023 432.442 144.147 576.589

1,64 0,55 2,19

Totaal 1.877.188 94.239 1.971.427

Per inw 7,12 0,31 7,43

2024 450.000 450.000

1,69 1,69

* Zie voor uitleg de alinea onder Meerjarenraming en risico’s ** De bijdrage van de Provincie wordt jaarlijks geïndexeerd

Meerjarenraming en risico’s

De meerjarenraming kent dit jaar een aantal risico’s en ontwikkelingen. Ook zijn er binnen het algemeen bestuur van 8RHK een aantal uitbreidingswensen, onder andere op de lobbyinzet. Ontwikkelingen De provincie Gelderland heeft in het kader van haar herijkingsoperatie aangekondigd de (inwoner)bijdrage aan de governance van 8RHK ambassadeurs per 2025 stop te zetten. Voor 2024 is een overgangsjaar afgesproken waarin de provincie nog wel de bijdrage aan de organisatiekosten doorzet (€ 450.000), maar de bijdrage aan het investeringsfonds al stopzet (€ 0,55 per inwoner). Voor de begroting van 2025 en verder zullen we hiervoor met het nieuwe college van GS opnieuw het gesprek aangaan. Een tweede ontwikkeling is het voornemen van de gemeente Montferland om toe te treden tot Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs. Mocht dit het geval zijn, dan betekent dit een positief effect op de organisatiemiddelen. De toetreding van Montferland zou een verhoging van de totale inwonerbijdragen van gemeenten aan de Regio Achterhoek van rond de € 270.000 betekenen. De ondersteuning van de governance door 8RHK ambassadeurs staat goed. Wel verwachten we dat met de toetreding van Montferland extra inzet op lobby en extra uren van de programmaregisseurs nodig zullen zijn. Een laatste risico dat we willen benoemen geldt voor alle gemeenten en openbare lichamen en behelst de caoontwikkelingen.

Het gesloten akkoord betekent een forse stijging van de loonkosten dit heeft een incidenteel effect op de begroting, structureel is het geborgd met de loonindexering door middel van nacalculatie. Voor 2024 verwachten we dit risico te kunnen opvangen. 3

Uitbreidingswensen Op het gebied van lobby zouden we de inzet van 8RHK en daarmee het formatieplaatje graag uitbreiden. Zowel de lobbyinzet in Den Haag als in Brussel kan effectiever met meer ureninzet. In mindere mate geldt dit ook op andere plekken binnen het functiehuis van 8RHK. Het formatieplaatje dat we in 2018 hebben opgesteld voldoet grotendeels maar vraagt hier en daar aanscherping en uitbreiding. Dit heeft onder andere te maken met de grote hoeveelheid projecten die begeleid moeten worden en het beroep dat de provincie op de regio doet voor het opstellen en uitwerken van het ruimtelijke regio arrangementen het programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland. Wat betekent dit voor de meerjarenraming Van genoemde ontwikkelingen zal het komende jaar duidelijk worden hoe deze uitpakken. In de meerjarenraming van de begroting van 2024 zullen we voor de jaren 2025-2027 een taakstelling opnemen voor de € 450.000 die vanaf 2025 vanuit de provincie wegvalt voor het dekken van de organisatiekosten. In de Kaderbrief 2025 zullen we met de definitieve oplossing komen voor de jaren na 2025. Geheel of gedeeltelijk zou dit opgevangen moeten worden door een nieuwe bijdrage van de provincie, de toetreding van Montferland of een verhoging van de inwonerbijdrage.

Voor de uitbreidingswensen zoeken we de ruimte in eerste instantie in een taakstelling voor het binnenhalen van uitvoeringskosten rondom subsidies (denk daarbij aan een nieuwe Regio Deal, maar bijv. ook aan de middelen die gekoppeld zijn aan het NLPG) en in tweede instantie aan een verzoek voor een verhoging van de inwonerbijdrage. Een en ander komt terug bij de kaderbrief 2025. Voor de normale risico’s is een weerstandsvermogen aanwezig. Door het algemeen bestuur is besloten dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit (AB 17 december 2021), ofwel op basis van de huidige begroting 2024 € 368.000. Een surplus wordt uitbetaald als de weerstandsratio boven de 1,4 uitkomt. Er zijn op dit moment geen risico’s en/of risicodossiers aanwezig.

Bijdrage projecten

De besluitvorming over financiële bijdragen (subsidies vanuit Regio Deal of provinciale Gebiedsopgavemiddelen) aan projecten loopt via de Thematafels, Achterhoek Board en het dagelijks bestuur. Besluitvorming over de inzet van het investeringsfonds is voorbehouden aan het algemeen bestuur. Wanneer er additionele middelen vanuit de gemeenten gevraagd worden loopt de besluitvorming hierover via het algemeen bestuur naar de gemeenteraden. Projecten worden ingediend en uitgevoerd door verschillende partners binnen de samenwerking. Verantwoording vindt plaats door de uitvoerende partner op basis van de afgegeven subsidiebeschikking.

4

Besluitvorming programma’s en paragrafen Gemeenten worden gevraagd in te stemmen met programma 1 Smart Governance en programma 4 Bedrijfsvoering en rente en de verplichte paragrafen. De programma’s Smart Economy en Smart Living worden aangeboden ter kennisneming, omdat dit breder is dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Zie onderstaand de schematische weergave van het besluitvormingsproces.

Besluitvormingsproces begroting januari/april 2023

Ambtelijke voorbereiding

19 april 2023

Behandeling concept kaderbrief door het dagelijks bestuur De kaderbrief inclusief financiële gevolgen wordt behandeld in de vergadering van het dagelijks bestuur. Direct daarop wordt de kaderbrief ter informatie verzonden aan de colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten.

10 mei 2023

Behandeling concept-programmabegroting door het dagelijks bestuur De programma’s, verplichte paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Direct daarop wordt het volledige boekwerk aan de deelnemende gemeenten verzonden voor behandeling in de raad.

tot 20 augustus 2023

Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 20 augustus 2023 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de programmabegroting schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.

6 september 2023

Besluitvorming algemeen bestuur Concept voorstel: 1. Bespreken van de binnengekomen zienswijzen 2. Instemmen met programma 1 en 4 en de verplichte paragrafen 3. Kennisnemen van programma’s 2 en 3.

5

Deel 1 Beleidsbegroting Programma’s

6

Programma 1 Smart Governance Dit programma bestaat uit het onderdeel Smart Governance, inclusief de begroting van Regio Achterhoek.

1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

Sinds medio 2018 werken we samen in een nieuwe Governance. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek Thematafels. Ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden (drie O’s) geven via de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. Het inhoudelijke kader hiervoor is in 2022 opnieuw vastgelegd in de herziene Achterhoek Visie 2030. In onderstaande afbeelding is de wijze van samenwerking weergegeven.

Regio Achterhoek is de motor van de samenwerking en daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma én programma 4: Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om inzicht te geven in de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

7

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern van de Visie 2030 is: In 2030 heeft de Achterhoek een sterke bloeiende en innovatieve economie, uitgaande van eigen kracht met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. Er is een duurzaam werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Met gezonde inwoners en met oog voor de brede welvaart van de inwoners. Vanuit deze kern zijn zes ambities voor 2030 geformuleerd die gekoppeld zijn aan zes Thematafels:  Breed gekwalificeerde regio: vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht.  Slimme productieve regio: verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector.  Goed bereikbare regio: duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Duurzaam schone regio: overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen, verminderen emissies en toename biodiversiteit.  Aantrekkelijke woonregio: de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht.  Leven lang gezondste regio: samen langer gelukkig en gezond. Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak binnen en tussen de thema’s. Daarnaast hebben we als eerste SDG-regio van Nederland de verbinding gelegd met de Sustainable Development Goals.

Vanuit de regionale samenwerking leggen we de focus op en geven we invulling aan vijf overkoepelende SDG’s:

Naast deze vijf overkoepelde SDG’s hebben enkele Thematafels nog specifieke SDG’s waar aan ze werken. Tot slot is in de Visie 2030 de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven als overkoepelende thema opgenomen, gezien de urgentie in het landelijk gebied. Hieraan is SDG 15 gekoppeld.

8

Doelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

Activiteiten Regio Achterhoek  Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad       

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren Thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

Prestatie-/resultaatafspraken per activiteit Regio Achterhoek Voor de activiteiten die Regio Achterhoek uitvoert gelden de volgende afspraken voor 2024: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad  Ondersteunen en voorbereiden van de Achterhoek Raad  Organiseren van minimaal 3 Achterhoek Raad vergaderingen  Voorbereiden van voorstellen voor de Achterhoek Raad  Organiseren van verbindingen tussen de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en de Thematafels Adviseren en faciliteren Achterhoek Board  Ondersteunen en voorbereiden Board vergaderingen  Organiseren van minimaal 4 Achterhoek Dagen en 6 Board vergaderingen  Voorbereiden van adviezen aan de Achterhoek Board  Uitvoeren besluiten Achterhoek Board  Ondersteunen van de Boardleden  Opstellen uitvoeringsplan 2025 Regisseren en faciliteren Thematafels  Ondersteunen en voorbereiden Thematafels  Organiseren van minimaal 6 bijeenkomsten  Voorbereiden van adviezen aan de Thematafels  Uitvoeren besluiten Thematafels  Genereren en stimuleren van projecten  Opstellen uitvoeringsplan 2025  Accounthouders actief betrekken Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks  Ondersteunen en voorbereiden vergaderingen bestuur algemeen en dagelijks bestuur  Voorbereiden van adviezen aan het bestuur  Uitvoeren besluiten bestuur  Opstellen begroting, budgetrapportages en jaarrekening

Subsidiewerkzaamheden  Genereren van subsidies, o.a. inzet op en hopelijk uitwerken van nieuwe Regio Deal 9

     

Monitoring Lobbywerkzaamheden

     Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

      

Adviseren over en toekennen/afwijzen van subsidie-aanvragen. Verantwoorden van subsidies Opstellen vijfde Achterhoek Monitor Monitoring projecten Actieve lobby op vastgestelde lobbyspeerpunten Inspelen op actuele ontwikkelingen bij Rijk, Provincie, gemeenten, GROS en Europa Actuele lobbynetwerken in beeld houden en relaties beheren Actief acteren bij gezamenlijke lobby Oost Nederland Organiseren van lobbybijeenkomsten en werkbezoeken (o.a. lentefestival) Organiseren van relatie-evenementen Regionale inbreng voor verkiezingsprogramma’s Tweede Kamer verkiezingen in 2025 Periodiek uitbrengen van nieuwsbrieven Beheer website Proactief op sociale mediakanalen 8RHK Investeren in perscontacten en voorbereiden persgesprekken/berichten Informeren, betrekken en binden van het ambassadeursnetwerk en partners via eigen en andermans communicatiekanalen Uitzetten van minimaal één Achterhoek Panel “Achterhoek Spreekt” Uitvoeren marketingcampagne Onverwachte Hoek (mits deze verlengd wordt in 2023)

Projecten Smart Governance

Onderstaande projecten lopen (door) in 2024. Project Achterhoek Monitor 2023-2025

o.v.b. Onverwachte Hoek

o.v.b. De zachte Landing

o.v.b. Gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven

Omschrijving Met de Achterhoek Monitor ontsluiten we één keer per jaar alle relevante data voor de Achterhoek op één portaal, duiden we deze data in een uitgebreide jaarpublicatie en organiseren we een congres. Het doel is de Achterhoekmonitor de informatiebron te laten zijn voor iedereen die in de Achterhoek werkt, onderneemt en woont en voor volgers van de ontwikkelingen in de Achterhoek. In 2023 wordt besloten of het project Onverwachte Hoek een vervolg krijgt. De Achterhoek op de kaart zetten als regio waar je carrière kunt maken (én fijn kunt wonen). Een imago verandering van de Achterhoek in de rest van Nederland en mogelijk ook de Duitse grensstreken. In 2023 wordt besloten of het project Onverwachte Hoek/de zachte landing een vervolg krijgt. Geïnteresseerden in de Achterhoek aan de hand meenemen en ze van de juiste informatie voorzien over wonen en werken. In 2023 wordt besloten of vanuit de Regio vervolg inzet komt voor de ruimtelijke opgaven, zoals het uitwerken van het ruimtelijk perspectief en de samenwerking met de provincie hierin, bij het Regioarrangement en het VLGG. 10

Wat mag het kosten? Kosten en financiering Regio Achterhoek

In dit onderdeel staat een toelichting op de begroting (exploitatiekosten) van Regio Achterhoek. Begroting op programmaniveau: Begroting Regio Achterhoek (deel 1)

R 2022

B 2023

B 2024

Lasten (A) Baten derden (B)

3.795.000 1.946.000

3.349.000 544.000

3.362.000 549.000

Subtotaal (B-A)

- 1.849.000

- 2.805.000

-2.813.000

Bijdragen gemeenten en Provincie (C)

2.190.000

2.310.000

2.421.000

341.000

-495.000

-392.000

907.000 -1.248.000

771.000 -276.000

525.000 -133.000

0

0

0

Programma 1: Smart Governance

Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat De volgende producten vallen onder dit programma:      

Achterhoek Visie 2030 en monitoring Lobby en communicatie Coördineren van subsidies en projecten Advisering algemeen- en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en Thematafels Uitgaven en inkomsten investeringsfonds Onvoorzien

Een nadere onderverdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina.

Toelichting De stijging van de inwonerbijdrage is voor 2024 gebaseerd op de berekeningsmethodiek waarbij de loonsom wordt verhoogd met een loonindex inclusief nacalculatie en de overige exploitatiekosten worden verhoogd met een prijsindex. De absolute stijging bedraagt € 111.000 waarvan € 94.000 voor de gemeenten en € 17.000 voor de provincie. De stijging is als volgt de specificeren: Autonome loonkosten Opleidingskosten Autonome prijsindex Totaal

99.000 1.000 11.000 111.000

De mutatie in de reserve betreft het investeringsfonds. De onttrekking van € 350.000 betreft de jaarlijks vast te stellen werkbudgetten van Board en Thematafels en een onttrekking van € 175.000 voor projecten waarover reeds besluitvorming is geweest. De toevoeging van € 133.000 betreft de bijdrage van de gemeenten in het investeringsfonds. Dit wordt jaarlijks bepaald bij de bestemming van het jaarsaldo.

11

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: Specificatie baten derden

R 2022

B 2023

B 2024

237.000 1.012.000 31.000

276.000 25.000

133.000 25.000

Opbrengsten projecten

649.000

243.000

391.000

Bijdrage uit voorziening wachtgelden

17.000

18.000

-

Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten

91.000

15.000

15.000

372.000 2.409.000

343.000 920.000

354.000 918.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)

463.000

376.000

369.000

Totaal baten programma 1 Smart Governance

1.946.000

544.000

549.000

Specificatie Lasten

R 2022

B 2023

B 2024

Personeel loonsom

1.719.000

1.899.000

1.998.000

Wachtgelden Overige personele kosten

17.000 63.000

18.000 70.000

71.000

Inhuur derden

78.000

28.000

28.000

Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.)

175.000

189.000

196.000

Bestuur

18.000

15.000

19.000

Lobby en communicatie / werkbudget

117.000

124.000

122.000

Uitgaven uit investeringsfonds

520.000

350.000

350.000

Uitgaven projecten

1.036.000

664.000

565.000

Werkbudget grens

31.000

-

-

-

-

-

Onvoorzien

26.000

8.000

8.000

Transparante btw voorheffing

49.000

48.000

50.000

5.000 3.854.000

15.000 3.428.000

15.000 3.422.000

Bij: Interne doorbelasting

372.000

343.000

354.000

Sub-totaal lasten begroting

4.226.000

3.771.000

3.776.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

431.000 3.795.000

422.000 3.349.000

414.000 3.362.000

Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds Decentralisatie uitkering bevolkingsdaling Diverse opbrengsten

Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting

Kapitaallasten

Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie

12

Onderverdeling inwonerbijdrage gemeenten/provincie in kostensoorten In 2024 dragen gemeenten en provincie € 2.421.000 bij in de organisatiekosten van Regio Achterhoek. Dit is als volgt onder te verdelen in kostencategorieën:

Beleidsindicatoren Op 1 april 2018 is de Regeling Beleidsindicatoren vastgesteld. De volgende beleidsindicatoren zijn van toepassing. De indicatoren worden berekend op basis van het aantal inwoners over de gehele regio, ofwel 265.498 inwoners. Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning Bestuur en ondersteuning

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Bestuur en ondersteuning

Overhead

Fte per 1.000 inwoners 0,08 fte Fte per 1.000 inwoners 0,10 fte Kosten per inwoner € 1,27 per inwoner Kosten als % van totale loonsom € 28.000, ofwel 1,4% + kosten inhuur externen % van totale lasten 9%

13

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de Thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en Innovatie, Onderwijs en Arbeidsmarkt en Mobiliteit en Bereikbaarheid. Per Thematafel wordt weergegeven wat onze ambitie is voor 2030 en welke doelen en streefwaarden daar bij horen. Vervolgens wordt de aanpak voor het begrotingsjaar 2024 beschreven en wordt inzicht gegeven in de (lopende) projecten. Dit is niet uitputtend, gedurende 2023 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en Innovatie Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen met innovatie waarde creëren. Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Om de Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Daarnaast willen we de arbeidsproductiviteit verhogen, zodat ondernemingen en organisaties in staat zijn om met minder personeel eenzelfde resultaat te behalen. De Achterhoekse arbeidsmarkt is daarom zeer gebaat bij (sociale) innovatie en smart werken. Een innovatieve ondernemer heeft een sterke uitstraling en daarmee een grotere aantrekkingskracht voor nieuw personeel. Ook willen we innoveren met een maatschappelijke missie. We willen dat versnellen door samen te werken in een open innovatiesysteem van overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Om nieuwe medewerkers te binden, willen we bovendien dé stage- en afstudeerregio van Nederland zijn.

14

Hoe gaan we dat doen? Het digitaliseren (smart maken) van de maakindustrie en de agrosector heeft de hoogste prioriteit in het verder ontwikkelen van het Achterhoekse open innovatiesysteem. Door slim te werken en slim te innoveren, worden ook dwarsverbanden gelegd met de digitalisering van de zorg, bouw, de recreatieve en de creatieve sector. Dit zal leiden tot nieuwe samenwerkingen en kan bijdragen aan oplossingen van grote maatschappelijke vraagstukken. Met 35 kennisdeel- en businessclusters stimuleren we ‘slim innoveren’, waarbij we verbinding zoeken met onze buurregio’s in Nederland en Duitsland. Door startups te faciliteren en via innovatiecentra technologie te ontsluiten, zorgen we ervoor dat ons bedrijfsleven innovatief kan blijven. Door kennisinstellingen buiten onze regio aan ons netwerk te verbinden ontsluiten wij hun kennis in onze regio.

Te bereiken maatschappelijk effect Het verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.  Waardig werken en economische groei (SDG 8)  Industrie, innovatie en infrastructuur (SDG 9)  Verantwoorde consumptie en productie (SDG 12)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17) SDG 8 is het uitgangspunt om onze doelen te bereiken. Met ons open innovatiesysteem en door in te zetten op een inclusieve en duurzame economie, stimuleren we innovatie en sluiten we aan bij SDG 9, 12 en 17.

Doelen Smart werken en Innovatie Doelen 2030 De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de productie van de toekomst door technologische innovatie.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd.

De Achterhoek beschikt over inventief vakmanschap en Er zijn 35 kennisdeel- en businessclusters extra de werknemers van de toekomst door sociale innovatie. gevormd. Gezamenlijke innovatie en crossovers tussen sectoren Er zijn 40 start ups en 20 scale ups begeleid in het worden bevorderd. Het netwerk buiten onze regio wordt ecosysteem. verder ontwikkeld. De Achterhoek is hét open innovatiesysteem van Nederland. De Achterhoek draagt met haar innovatief vermogen bij 150 unieke bedrijven hebben slim werken en aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. innovatie doorgevoerd. Gemeten door deelname aan projecten. De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan Nederland. SmartHub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Aanpak voor 2024 Productie van de toekomst door technologische innovatie

De al lopende technologie-projecten zetten we voort. En we zorgen ervoor dat er – al naar gelang de kansen en behoeften – nieuwe projecten opstarten om bedrijven te ondersteunen en te stimuleren bij innovatieve uitdagingen. De beschikbare instrumenten zijn goed op elkaar afgestemd, zodat er een herkenbare ontwikkelroute ontstaat voor Achterhoekse ondernemers. We verkennen welke bijdrage een breed online ondernemersplatform voor de Achterhoek hieraan kan leveren.

15

Werknemers van de toekomst door sociale innovatie Er worden verschillende projecten ontwikkeld die bijdrage aan het scholen van medewerkers om mee te kunnen groeien met innovatieve ontwikkelingen. Er wordt daarbij overzicht aangebracht in de leerkringen en netwerken die (o.m. vanuit SmartHub) in de Achterhoek actief zijn. Projecten worden gekoppeld aan het onderwijs, zodat naast ondernemers ook de studenten kennismaken met nieuwe ontwikkelingen. De ervaringen in de werkgroep Arbeidsmarktpositionering worden gebruikt om de samenwerking met de Thematafel Onderwijs & Arbeidsmarkt verder te ontwikkelen. Bestaande sociale innovaties krijgen meer profilering om ook dit onderwerp meer aan te jagen. De inzet van vormen van ‘social design’ wordt actief gestimuleerd om projecten nog meer te laten renderen.

Open innovatiesysteem en crossovers tussen sectoren

Het open innovatiesysteem staat en de verbinders in dat systeem (innovatiemakelaars, regisseurs, innovatiecentra, ondernemerskringen) ontsluiten kennis, middelen en netwerk voor Achterhoekse ondernemers. Kennis- en businessclusters worden opgezet en door ontwikkeld, in verbinding met andere regio’s. In crossover met Onderwijs & Arbeidsmarkt werken we aan arbeidsmarktpositionering. Met Vastgoed & Wonen aan innovaties in de bouw (waaronder digitalisering en de inzet van data) en met Circulaire Economie & Energietransitie werken we aan Smart Energy Hubs en andere oplossingen voor congestie op het energienet. Met de Gezondste Regio zoeken we op technologisch vlak de crossovers. In het organiseren van ontmoetingen is de verwachte toegevoegde waarde op inhoud steeds leidend.

Met innovatie maatschappelijke problemen oplossen

Bij deze doelstelling komt samen wat er ook al onder de doelstellingen bij sociale innovatie en crossovers tussen sectoren vermeld staat. Concreet betekent dat de verdere verankering van de uitkomsten van ‘Achterhoek Verbindt Energie’ (o.m. in het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek), de bijdrage aan de arbeidsmarkt door sociale innovaties op het gebied van een leven lang ontwikkelen en de inzet van technologie op het onderwerp gezondheid. Daarnaast zijn er de projecten (zoals Start Up in Residence) die zich volledig richten op het oplossen van maatschappelijke problemen door innovatie.

Dé stage en afstudeerregio Stichting SmartHub 2.0 draait als sterk merk voor economische ontwikkeling en innovatie in de Achterhoek. Onderdeel daarvan (naast Incubator Industry voor startups en Development voor ontwikkeling van Achterhoekse werknemers) is Young Talent dat jonge mensen (scholieren en studenten) enthousiasmeert voor techniek en kennis laat maken met de Achterhoekse bedrijven. Young Talent adviseert en coacht bedrijven actief hoe zij nog beter verbinding kunnen maken met jong talent. Daarbij trekken de SmartHub-initiatieven nauw met elkaar op en ook met onderwijsinstellingen in en buiten onze regio.

Projecten Smart werken en Innovatie

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2023-2024 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling door verschillende partners. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2023 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2023 en/of verder.

Lopende projecten Projectnaam Smart Business Center+

Korte omschrijving SBC + is dé open innovatieplek voor smart werken. Smart werken wordt in alle stuwende sectoren versterkt door laagdrempelige samenwerking tussen onderwijs en ondernemers. Het resultaat hiervan is innovatie binnen bedrijven, instellingen en onderwijs die opleidingen, bedrijfsprojecten en experimenten gezamenlijk uitvoeren om innovaties te versnellen. 16

MKB-deal

Fieldlab Digital Twin

Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 2022-2024 Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap (2e tranche) Additive manufacturing

Start up in residence SHII 2.0

Met de MKB-deal willen we 100 MKB bedrijven in de Achterhoek ondersteunen bij het verhogen van hun arbeidsproductiviteit. We willen een stijging van de arbeidsproductiviteit bereiken met 5 % en toegang tot (risico)kapitaal vergroten voor het MKB. We gaan accountmanagers samenbrengen om onderling lerend effect te vergroten en wensen vanuit MKB inzichtelijk maken. Daarnaast willen we sterktes en zwaktes in het economisch ecosysteem van de Achterhoek signaleren en agenderen. Een digital twin is een virtuele representatie van bijvoorbeeld een product, proces of onderhoud. Het geeft de mogelijkheid om (samen in de keten) met real-time data in simulatiemodellen te prognosticeren, te ontwikkelen, toe te passen of te testen zonder daadwerkelijk te interveniëren in het huidige proces. Dit levert concurrentievoordeel op. Het versterken en verbreden van het ecosysteem in de Achterhoek; het Open Innovatiesysteem. Hierdoor worden ondernemers beter in staat gesteld om te innoveren en is de Achterhoek beter in staat om innovatie via een strategische weg te ontsluiten.

Het project draagt bij aan het behouden/creëren van innovatieve duurzame ondernemingen, vitale binnensteden en (nieuwe) werkgelegenheid door te investeren in kennisontwikkeling en sociale innovatie bij (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers en- (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers te stimuleren en voor te bereiden op Leven Lang Ontwikkelen. Aanleiding voor het project is het opzetten van een opleidingen voor operator 3D metaalprinten, alsmede het kennismaken met en uitbreiden van de kennis van 3D metaalprinten. Een productietechniek die gevraagd wordt vanuit de regio, maar die vanuit de Wet Educatie Beroepsonderwijs niet vereist is. Het project met een looptijd van drie jaar kent een viertal doelen: 1.Experimenteren - kennis op doen 2.Kennis delen onder bedrijven - ervaringen delen 3.Leerlijn in het onderwijs - huidige studenten + zittend personeel (LLO) 4.Aansluiting zoeken bij / samenwerken met 3D metaalprintproject in Bocholt Hierbij werken de bedrijven onderling samen om kennis te vergaren en te delen m.b.t. 3D metaalprinten. Gezamenlijke inkoop vanuit de Achterhoekse overheid waarbij innovatie inkoopvragen neer worden gelegd bij startups in de regio. Hierdoor worden lokale startups geholpen de volgende stap te maken.

SHII heeft in de afgelopen drie jaar een werkend model opgezet als aanjager van startups, helemaal passend bij en gebruik makend van het Achterhoekse ecosysteem. Het project SHII 2.0 maakt een slag in de professionalisering van de begeleiding van startende ondernemers in de maakindustrie. SHII wordt daarmee als organisatie toekomstbestendig en de noodzakelijke startup cultuur in de Achterhoek wordt blijven verankerd.

Projecten in ontwikkeling Projectnaam Doorontwikkeling De Steck

iShare

Korte omschrijving Incubator de StecK heeft de eerste subsidieperiode van drie jaar bijna afgerond. Op basis van de lessons learned over die periode zal de StecK komen met een nieuwe aanvraag, waarschijnlijk voor één jaar als overbrugging naar een aanvraag binnen een (hopelijk) nieuwe Regio Deal. Het gaat om een nieuw initiatief waarin kleine softwarebedrijven (start ups en scale ups) met elkaar werknemers zullen delen en zo expertise delen en samen leren. Dit als impuls voor de doelgroep van jonge hoogopgeleide werknemers èn als versterking van het ecosysteem. De ontwikkeling van deze kleine softwarebedrijven draagt in het ecosysteem ook bij aan de digitalisering van grote (maak)bedrijven in de regio. 17

Doorontwikkeling GROS

SmartHub 2.0

Het project GROS (waarin grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie, arbeidsmarkt en onderwijs wordt aangejaagd) loopt bijna tot een einde en ook hier worden de lessons learned gebruikt om te komen tot een herijking voor de toekomst. Hierin zal i.i.g. de rol van het Internationale Netwerkbureau worden meegenomen. Op dit moment loopt het traject waarin nauwere samenwerking wordt georganiseerd van de drie SmartHub-initiatieven. Daarbij is het doel enerzijds dat de initiatieven vanuit de stichting ontzorgd worden en hun core business met nog meer kracht kunnen ontwikkelen. Anderzijds is ook het doel om het merk SmartHub nog sterker en eenduidiger neer te zetten. Dit traject wordt allereerst vanuit reeds bestaande middelen bekostigd. Maar mocht dit nodig zijn, dan zal SmartHub 2.0 met een nieuwe aanvraag komen.

Financiering lopende projecten Overheid Totaalfinanciering

3.187.374

Maatschappelijke organisaties 831.478

Ondernemers

Totaal

1.202.656

5.221.508

Financiering projecten 6.000.000

5.000.000

Maatschappelijke organisaties; 831.478

4.000.000 Ondernemers; 1.202.656 3.000.000

2.000.000 Overheid; 3.187.374

1.000.000

0

18

2.2 Onderwijs en Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

We willen de tekorten op de arbeidsmarkt aanpakken. Volgens de prognoses kampt de Achterhoek met een jaarlijks tekort van 1.500 - 2.000 arbeidskrachten. De Arbeidskracht Analyse Achterhoek laat zien het hierbij vooral gaat om het hogere mbo-niveau en het hbo. Daarnaast is er behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd zien we dat er nog altijd kandidaten zijn die lastig werk kunnen krijgen of behouden. We hebben in de Achterhoek te maken met ongeveer 14.000 mensen die we tot het ‘ongekend talent’ mogen rekenen. Dit zijn werklozen, semi-werklozen en mensen die (ongewenst) in deeltijd werken. Het tekort kunnen we niet alleen opvangen met mensen uit de eigen regio. De aandacht gaat uit naar het aantrekken, binden en boeien van nieuwe en huidige arbeidskrachten. We positioneren onszelf als een sterke, innovatieve regio om te werken en te ontwikkelen. We werken aan kansengelijkheid en een inclusieve arbeidsmarkt. In de Achterhoek kan iedereen die wil werken, waardig en passend werk doen. Bij het verkleinen van de mismatch kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Het moet eenvoudiger worden om te kunnen om-, her-, en bijscholen binnen en tussen deze sectoren.

We willen dat er, wat betreft de dienstverlening op het vlak van loopbaanvraagstukken gewerkt wordt vanuit een ontschotte dienstverlening. De vraag staat centraal, niet het systeem.

Hoe gaan we dat doen?

We werken langs vier speerpunten: Positionering arbeidsmarkt Achterhoek; De Achterhoek als aantrekkelijke arbeidsmarkt positioneren binnen en buiten onze regio, nationaal en wellicht internationaal, om zo nieuwe werknemers aan te trekken, te boeien en te binden. Leven Lang Ontwikkelen; We stimuleren, faciliteren en ondersteunen een Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers. Regulier opleiden; We zorgen dat het regulier onderwijs nog beter aansluit bij de vervolgopleidingen en de vraag vanuit de arbeidsmarkt. We vragen aandacht voor techniek, zorg en onderwijs in activiteiten binnen het curriculum. Inclusieve Arbeidsmarkt; We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Door een gezonde leefstijl te stimuleren en met technologische hulpmiddelen kan de arbeidsparticipatie en -productiviteit groter worden, kunnen meer mensen aan het werk en verwachten we dat het ziekteverzuim afneemt.

Te bereiken maatschappelijk effect

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht brengen.  Kwaliteit onderwijs (SDG 4)  Eerlijk werk en economische kansen (SDG 8)  Ongelijkheid verminderen (SDG 10)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17) SDG’s 4 en 10 zijn leidend. Samen met SDG’s 8 en 17 helpt dit ons om in te spelen op het arbeidsmarktvraagstuk en het terugdringen van armoede.

19

Doelen Onderwijs en Arbeidsmarkt Doelen 2030 De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) In 2030 is het tekort aan vraag naar arbeidskrachten in de krapte sectoren teruggedrongen hiervoor ontwikkelen we ten minste 4 projecten. De uitgaande arbeidspendel is met 10 % afgenomen. Talenten van de beroepsbevolking zijn benut door betere (Door)ontwikkeling van tenminste 4 activiteiten aansluiting vervolgopleidingen op de vraag vanuit de waarbij leerlingen t/m 14 jaar in aanraking komen arbeidsmarkt en door het verhogen van de flexibiliteit met techniek/technologie en zorg. door een Leven Lang Ontwikkelen. Ontwikkeling 2 projecten ter bevordering van hybride docentschap binnen de krapte. Er functioneert een netwerk van vrouwen in techniek. Om- , her- en bijscholing van 2000 mensen naar of binnen kansrijke beroepen. Een inclusieve arbeidsmarkt waarbij oog is voor de gehele De arbeidsparticipatie is toegenomen naar 75%. beroepsbevolking en kansengelijkheid is toegenomen. Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking is 20% van het tekort aan arbeidskrachten wordt van toegenomen gericht op het oplossen van het tekort aan buiten de regio aangetrokken. juist gekwalificeerd arbeidskrachten.

Aanpak voor 2024 Arbeidsmarktpositionering

De werkgroep arbeidsmarktpositionering bouwt voort op de analyse van de werkende principes rondom projecten. Deze zijn in kaart gebracht. Een van de punten van aandacht is de veelheid en bekendheid van mooie initiatieven die er in de regio zijn. We zetten ons in om deze beter met elkaar te verbinden en over het voetlicht te krijgen. Daarnaast verkennen we waar nog aanvullingen op het palet nodig zijn. Wij werken binnen deze werkgroep zeer nauw samen met de Thematafel SW&I, en betrekken de tafels W&V en M&B bij de ontwikkelingen.

Leven Lang Ontwikkelen We bouwen verder aan het bestendigen van een leercultuur binnen organisaties en bedrijven in de regio. Hierbij werken we regionaal en bovenregionaal samen. Regionaal maken we slagen op het vlak van het ontschot samenwerken op het gebied van loopbaanontwikkeling. Bovenregionaal is er binnen het Gelrepact aandacht voor het bevorderen van de leercultuur in het MKB. Dit project heeft een eerdere pilot in de Achterhoek gehad, wij maken nu de vervolgslag. Daarnaast is er een start gemaakt met de lobby richting Den Haag om de regionale opleidingsfondsen als Opijver te bestendigen, hierbij trekken we samen op met Twente en Zwolle. Om de ontwikkelingen en de snelheid goed uit te lijnen werken we aan het bestendigen van het loopvermogen.

Regulier Opleiden

We bouwen verder aan het betrekken van bedrijven en organisaties binnen het onderwijs. Dit heeft betrekking op het vormgeven van praktijk realistische vraagstukken in het onderwijs, maar ook op de ontwikkelingen binnen het domein van LOB (Loopbaanoriëntatie en begeleiding). We willen dat alle leerlingen in de Achterhoek op enigerlei wijze in contact komen met de lokale arbeidsmarkt zodat zij na het verlaten van de opleiding weten welke mooie kansen onze arbeidsmarkt te bieden heeft.

20

Inclusieve Arbeidsmarkt Er wordt gewerkt vanuit de uitvoeringsagenda, hierin zijn de hoofdlijnen: 1. In beeld brengen van het onbenut arbeidspotentieel 2. Aandacht voor jongeren, zij hebben een betekenisvolle bezigheid 3. Vergroten van digitale vaardigheden van inwoners 4. Bestrijden laaggeletterdheid We maken met de middelen van het Gelrepact een doorontwikkeling met het jongerenproject de Rode Loper/ZEG Achterhoek en zorgen voor een toekomstbestendige borging van dit succesvolle initiatief. Daarnaast gaan we aan de slag met de ontwikkelingen vanuit uit Rijk rondom een toekomstbestendige arbeidsmarkt infrastructuur.

Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking

We bouwen door op de ingestoken weg binnen het Gelrepact. Daarbij komen de contacten met Twente en Zwolle steeds beter van de grond. De aanpak in deze regio’s past goed bij de Achterhoek en vice versa. De grensoverschrijdende samenwerking heeft de aandacht. Op projectniveau werken we hieraan vanuit de Euregionale Doorlopende Leerlijn, daarnaast bouwen we verder aan het uitbouwen en bestendigen van het netwerk met onze Duitse partners.

Projecten Onderwijs en Arbeidsmarkt

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2023-2024 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2023 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2023 en/of verder.

Lopende projecten Projectnaam GROS: Grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren

Grensland College

Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling

Korte omschrijving Het wegnemen van belemmeringen bij het grensoverschrijdend zaken doen tussen Nederlandse en Duitse ondernemers/ondernemingen en het bevorderen van de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling in de regio Achterhoek en het aangrenzende gebied in Duitsland, door middel van een matchmaking-, adviserings- en ondersteuningstraject en het aanbieden van een (modulair) opleidingsprogramma en netwerkmogelijkheden. Realisatie euregionale AD School om meer mensen te behouden voor de regio én nieuwe werknemers voor de regio te werven. Het Grensland wil MBO 4 studenten behouden die door willen studeren en nu voor een aantal opleidingen in de regio kunnen blijven. Daarna wil men nieuwe werknemers uit het buitenland werven die door het aansprekende onderwijsconcept, samenwerking met het bedrijfsleven en passende opleidingen naar onze regio komen. Ook wil het Grensland College meer aanbod organiseren voor mensen uit de regio die zich verder willen ontwikkelen. https://www.grenslandcollege.nl/ Dit project valt onder het speerpunt een leven lang ontwikkelen. In het fonds worden vouchers beschikbaar gesteld tot MBO niveau 1 t/m 4 en aansluiting op Associate Degree (AD) om mensen te laten scholen ten behoeve van het behoud van de arbeidsmarkt. De intersectorale mobiliteit wordt gestimuleerd. Vervolgstappen worden ingezet om na goedkeuring zo snel mogelijk van start te gaan.

21

SmartHub Young Talent

Techniekpact

Routekaart onderwijsarbeidsmarkt Achterhoek

SPT (servicepunttechniek) Uitvoeringsplan Inclusief Digivaardige Achterhoekers

Het behouden en aantrekken van jong talent in de leeftijd 17-25 jaar. Door bedrijven te ondersteunen bij het optimaal inrichten van hun bedrijf voor jong talent en het jonge talent op zoveel mogelijk manieren kennis te laten maken met de mogelijkheden die de Achterhoek biedt bieden we vanuit SmartHub Young Talent jongeren een fijne start (zachte landing) van een lange carrière in de Achterhoek. Deze carrière kenmerkt zich, mede door de projecten en activiteiten binnen het nieuwe overkoepelende SmartHub, door een leven lang ontwikkelen. Concreet spelen we met het nieuwe SmartHub Young Talent meer in op de behoeftes van organisaties, jongeren en betrekken we daar waar mogelijk direct het onderwijs erbij. Dit project raakt ook de thematafel Smart Werken. Ondersteunende middelen ten behoeve van kiezen, leren en werken in de techniek. Verhogen van de generieke instroom in technische opleidingen en technisch werk. Verhogen van de betrokkenheid van het bedrijfsleven om het technisch onderwijs te verbeteren. Bevorderen van een leven lang ontwikkelen voor werknemers in het technisch werkveld. Het verminderen van het docententekort in het technisch werkveld en het door ontwikkelen van het voortbestaan van het onderliggend netwerk en uitvoeringsstructuur.

Het project inventariseert de mogelijkheden, ervaringen en behoeften die lerenden hebben om zich te ontwikkelen, passend bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt. De routekaart die voortkomt uit het project is daarmee de basis voor nieuw te starten projecten op het gebied van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, met oog voor inclusiviteit. Ook bouwt het project voort op de Achterhoek Monitor. Aanleiding voor het project is het in 2020 door Iselinge Hogeschool uitgevoerde onderzoek naar afstandsleren in de regio en aanknopingspunten die hieruit naar voren kwamen voor de vorm en inhoud van leven lang ontwikkelen, zowel op scholen als op de werkvloer. Overbruggingsmiddelen voor het initiatief SPT om later gekoppeld te kunnen worden met het initiatief regionale loopbaansamenwerking. Coördinatie en uitvoer richting projecten om het strategisch plan werkelijk gerealiseerd te krijgen. Door een gezamenlijke aanpak vanuit de thematafels Onderwijs & Arbeidsmarkt en De Gezondste Regio hebben de inwoners de mogelijkheid om zowel via fysieke en online interventies hun digivaardigheid te vergroten.

Projecten in ontwikkeling Projectnaam Interreg project EDL

Opijver (vervolg)

Kwartiermaker Loopbaanontwikkeling

Korte omschrijving De EDL aanvraag in 2022 moet leiden tot een vervolgsubsidie t.b.v. het inrichten van een Europese doorlopende leerlijn (EDL) van primair onderwijs tot wetenschappelijk onderwijs die voorziet in een kenniscentrum en een betere aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt aan beide zijden van de grens. Dit betreft een aanvulling op het project Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling:  300 extra scholingsvouchers voor de periode tot 1 mei 2024.  betere benutting van voorliggende voorzieningen.  ontwikkeling scholingsarrangementen kansrijke beroepen.  aanpak mismatch (i.s.m. werkgevers, O&O-fondsen, opleiders, WSP, Leerwerkloket en Gelders Vakmanschap).  verhoging kwalificatieniveau beroepsbevolking.  bijdragen aan totstandkoming gewenste leercultuur (actieplan LLO). Aanstellen van een kwartiermaker voor de ontschotte samenwerking op het vlak van loopbaanontwikkeling. 22

Financiering lopende projecten

Totaalfinanciering

18.000.000

Overheid

Maatschappelijke organisaties

Ondernemers

Totaal

11.138.846

4.408.358

1.461.530

17.008.734

Financiering projecten

16.000.000 Maatschappelijke organisaties; 4.408.358

14.000.000

Ondernemers; 1.461.530

12.000.000

10.000.000

8.000.000

Overheid; 11.138.846

6.000.000

4.000.000

2.000.000

0

23

2.3 Mobiliteit en Bereikbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Wat willen we bereiken?

Een goede bereikbaarheid voor de Achterhoek, omdat dit een essentiële voorwaarde is om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen. Maar ook om economisch te kunnen groeien en voor de leefbaarheid. Verder willen we goede (OV) verbindingen met Duitsland en duurzaam vervoer.

Hoe gaan we dat doen?

We werken vanuit de drie hoofdthema’s in de Mobiliteitsvisie 2030: Betrouwbaar vervoer; We zetten in op een goed doorstromend hoofdwegennet, het versnellen van OVconnecties en (inter)regionale fietsverbindingen. Belangrijk daarbij zijn de doorontwikkeling van de N18, maatregelen om een vlotte aansluiting van de A12 op de A18 te bevorderen, investeren in de ruggengraat van het openbaar vervoer in de Achterhoek en het opheffen van de belemmeringen voor reizigers tussen Nederland en Duitsland. Duurzaam vervoer; We investeren in energieneutraal mobiliteitsgedrag, een dekkend netwerk van laadmogelijkheden voor duurzame energie, een veilig en fijnmazig fietsnetwerk en we stimuleren gedragsverandering naar thuis-/hybride werken in samenwerking met de 3O’s en op interregionaal niveau. Slim vervoer; Onze inzet is betaalbare en slimme vervoersvoorzieningen. We willen vooroplopen in slimme en sociale mobiliteit en onze rurale MaaS-aanpak verder ontwikkelen en uitrollen. Dit doen we door middel van een bottom-up aanpak en in 3O-verband. Het platform GAON/ADC is hierin de drijvende factor. Ook zetten we ons in voor slimme oplossingen die het goederenvervoer efficiënter en duurzamer maken. Zo werken we aan een sluitend netwerk voor Langere en Zwaardere Vrachtautocombinaties (LZV’s), waarmee we de efficiëntie en de duurzaamheid van het goederenvervoer verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect

Een duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Betaalbare en duurzame energie (SDG 7)  Industrie, innovatie en infrastructuur (SDG 9)  Duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11)  Partnerschap om doelstellingen te bereiken (SDG 17)

Doelen Mobiliteit en Bereikbaarheid Doelen 2030 De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een daling van 60% van de CO2-uitstoot (t.o.v. 1990) veroorzaakt door verkeer en vervoer in de Achterhoek. Een groei van het aantal laadpalen en toewerken naar een dekkend netwerk conform de prognoses van ElaadNL. Een groei van het aantal duurzame modaliteiten in de Achterhoek. De infrastructuur is robuust en toegankelijk waardoor de Een verlaging van de gemiddelde filedruk / doorbereikbaarheid van en in de Achterhoek is toegenomen. stroming van de A12, A18 en N18. Een hogere klanttevredenheid van het openbaar vervoer in de Achterhoek.

24

Door de inzet van digitalisering en deelcultuur zijn er slimme vervoersvoorzieningen.

Een groei van het aantal duurzame deelmodaliteiten en het toewerken naar een dekkend netwerk. Een groei van het aantal (actieve) gebruikers deelvervoer en gebruikers van de GAON-app.

Aanpak voor 2024 Betrouwbaar vervoer

We willen de N18 blijven doorontwikkelen tot een regionale doorstroomweg met een goede ontsluiting van en naar (economische) kerngebieden binnen en buiten de regio. De ambitie is een N18 met 2x2 rijstroken, 100 km/u en ongelijkvloerse kruisingen of een aanvaardbaar alternatief. Om dit te realiseren geven we met de betrokken partijen uitvoering aan een gezamenlijke integrale gebiedsaanpak N18, dat aan woningbouw, arbeidsmarkt en leefbaarheid wordt gekoppeld. We blijven inzetten om de doorkoppeling van de treinverbinding Apeldoorn-Winterswijk te realiseren. Dit betreft een actieve lobby richting Rijk en provincie Gelderland om de realisatie van de ontbrekende schakels op de politieke agenda te houden en dichterbij te brengen. Het is de bedoeling een gezamenlijke lobby met de Regio Stedendriehoek te voeren. In 2024 wordt het versnellen van de lijnvoering HOV-buslijnen Doetinchem-Enschede (74) en WinterswijkEnschede (73) volgens het met Arriva uitgewerkte vervoerplan in de N18 HOV-corridor nader opgepakt. De daarvoor benodigde opgaven (o.a. realisatie busstation Groenlo, Hub Lichtenvoorde, bushalte Eibergen, etc.) worden hierin meegenomen en gekoppeld met de opgaven rondom slimme en duurzame Mobiliteit. Dit wordt in samenwerking met de gemeenten, provincie en regio gedaan.

Het regionale hoofdfietsnetwerk willen we completeren door de eerstvolgende potentieel kansrijke snelfietsroutes te verkennen en te onderzoeken. Vervolgens wordt gekeken of en wanneer een geschikte verbinding kan worden gerealiseerd. De bedoeling is om twee nieuwe verkenningen uit te voeren: Doetinchem - Groenlo (via Varsseveld en Lichtenvoorde) en Lichtenvoorde – Aalten – Bocholt. Ook wordt in 2024 met de betrokken partijen van de reeds verkende fietsverbindingen: Gendringen-Doetinchem-Doesburg-Dieren en Emmerich – Doetinchem – Zevenaar een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld om te komen tot een lobby voor realisatie/verbetering van deze verbindingen. De eerste bushalte in Lichtenvoorde die wordt omgevormd tot een mobiliteitshub zal mogelijk in 2024 worden afgerond. Daarnaast gaan we meerdere potentiële hublocaties nader verkennen en we hopen enkele concrete hubs te realiseren. Er wordt focus gelegd op het nieuwe Slingeland Ziekenhuis, het station Doetinchem en busstation Groenlo. Daarnaast wordt de combinatiemogelijkheden tussen hubs, slim reizen en de werkgeversaanpak gemaakt. In 2026/2027 wordt de RegioExpres als uurdienst gerealiseerd. Ons streven is om hier een halfuur dienst van te maken. Hiervoor zijn diverse maatregelen op het fysieke spoor tussen Doetinchem-Arnhem nodig.

Wij willen deze maatregelen met de betrokken partners nader bespreken en een eventueel lobbyplan voor de realisatie van een halfuur dienst vormgeven.

Duurzaam vervoer

De uitrol van de laadinfrastructuur voor (vracht)auto’s en (deel)fietsen wordt gecontinueerd. De regionale laadvisie is de basis voor deze verdere uitrol. De focus wordt onder andere gelegd op de aansturing en monitoring van de publieke en semipublieke laadinfrastructuur en de samenwerking met diverse bedrijven(terreinen). Ook zal de logistieke laadinfrabehoefte worden geïnventariseerd en een plan van aanpak worden opgesteld.

Slim vervoer

We willen de opdracht aan de mobiliteitsmakelaars een vervolg geven. Zij zijn de aanjagers van het anders reizen (de gedragsaanpak) van werknemers bij vele (100+) bedrijven in de Achterhoek. Dit betreft een aanpak van de lange adem, waardoor hier blijvend op moet worden ingezet. Doel is om bewustwording te creëren 25

voor: thuiswerken en ritdelen, maar ook het stimuleren van het gebruik van alternatieven voor de eigen auto zoals de elektrische deelauto’s, OV en het gebruik van de fiets. Dit met als doel om de CO2-uitstoot te verminderen en gedragsverandering teweeg te brengen naar een duurzame, gezondere verplaatsingskeuze en vervoerwijzekeuze. Daarnaast moet als ‘outcome’ uit de aanpak van de mobiliteitsmakelaars een dynamisch overzicht van de vervoerbewegingen komen, waar in de toekomst beleid op kan worden gevormd. De Achterhoek Deelvervoer Coöperatie en ZOOV werken ook in 2024 samen aan het project Invulling Taken ADC door ZOOV. Binnen deze samenwerking worden diverse subprojecten uitgevoerd om de fijnmazige bereikbaarheid in de regio te verbeteren. Denk hierbij aan het uitrollen van deelvervoer (elektrische en gewone deelfietsen, deelscooters, deelauto’s etc.), het onderzoeken van een zelfstandige Achterhoek Deelvervoer Coöperatie, het integreren van HaltetaxiRRReis en ZOOV en het creëren van een dataplatform. De GAON-app is live. Inwoners en bezoekers van de Achterhoek kunnen met deze app gebruik maken van de deelmodaliteiten ((elektrische) deelfietsen, deelauto’s) en het ritdelen in de gehele Achterhoek. Daarnaast kunnen zij hun rit van A naar B met de app plannen, boeken en betalen. In 2024 voeren we een communicatieen marketingcampagne uit.

Er zullen dus meerdere acties worden ondernomen om de GAON-app onder de aandacht te brengen en om gebruikers aan de app te binden.

Projecten Mobiliteit en Bereikbaarheid

Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2023-2024 worden uitgevoerd om de doelen van de Thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via de Thematafel en Achterhoek Board. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2023 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2023 en/of verder.

Lopende projecten Projecten Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaar 2020 -2023

Korte omschrijving Het op peil houden en verbeteren van de bereikbaarheid van Achterhoekse bedrijven en maatschappelijke voorzieningen binnen en buiten de Achterhoek, verdient blijvende aandacht. Ambitie is bovendien om dit verkeer op een zo duurzaam mogelijke wijze plaats te laten vinden. Met behulp van een mobiliteitsmakelaar werkgevers en werknemers gericht informeren en actief stimuleren om duurzame mobiliteitskeuzes te maken. Het doel van de werkgeversaanpak is om de CO2-uitstoot van het woon-werkverkeer, alsook de bereikbaarheid op de belangrijkste corridors zoals de A18-N18 te verbeteren. Elektrische Deelvoertuigen De OV-verbindingen in de kleine kernen binnen de regio Achterhoek zijn Coöperatie Groenkracht Groenlo vaak ontoereikend. Inwoners zijn afhankelijk van eigen vervoer. Als men het kan betalen hebben huishoudens vaak 1 of 2 niet-duurzame auto's ter beschikking. Deze auto's staan het merendeel van de tijd stil en nemen onnodig veel plaats in de publieke ruimte in. Daarbij is een eigen auto voor veel mensen een enorme kostenpost, terwijl men de auto maar sporadisch gebruikt. Er wordt ingezet op 3 actieve duurzame deelauto’s in de kern van Groenlo. Elektrische Deelvoertuigen De OV-verbindingen in de kleine kernen binnen de regio Achterhoek zijn Coöperatie Zonnig Zieuwent vaak ontoereikend. Inwoners zijn afhankelijk van eigen vervoer.