Programmabegroting 2022 definitief (002).pdf

Programmabegroting en Financiële begroting 2022 – 2025 juli 2021

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Bestuurlijk voorwoord en opbouw begroting Samenvatting financiële begroting Besluitvormingsproces begroting

1 3 4

Deel 1 Beleidsbegroting: programma’s Programma 1: Smart Governance 1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

7

Programma 2: Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

13 18 23

Programma 3: Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio

27 33 38

Programma 4: Bedrijfsvoering en rente 4. Bedrijfsvoering en rente

41

Deel 2 Beleidsbegroting: de paragrafen 1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf financiering 3. Paragraaf bedrijfsvoering 4. Paragraaf subsidies

43 47 50 51

Deel 3: Financiële begroting Overzicht van baten en lasten per programma Meerjarenraming 2022-2025 Toelichting op baten en lasten

57 58 59

Bijlagen Formatieplan Staat van reserves en voorzieningen Taakvelden 2022 Verzamelstaat bijdragen gemeenten en provincie Doelenmatrix

63 65 68 69 70

Bestuurlijk voorwoord Hierbij bieden we u de begroting aan voor het jaar 2022. Dit is de begroting van Achterhoek Ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. Sinds enkele jaren kent deze begroting een geheel andere opbouw. Zo is zowel de inhoud breder, als het aantal partijen dat daaraan bijdraagt. De (nieuwe) regionale samenwerkingsstructuur (triple helix) is daarmee terug te vinden in deze begroting. Zo willen we zo veel mogelijk zichtbaar maken wat er buiten, in de Achterhoekse samenleving, gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In de ‘Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit’ staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De begroting heeft dezelfde indeling. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in lopende projecten en projecten in ontwikkeling per thema. De uitwerking gebeurt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten.

De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) vormt de motor in de (nieuwe) Governance, de taken en de begroting van de Achterhoek Ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld. We willen met deze begrotingsvorm een slag maken in de zichtbaarheid en controleerbaarheid van de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking. Aan de thematafels zullen continu nieuwe projecten ontstaan. Het projectenoverzicht dat hier per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend want er zijn steeds projecten in ontwikkeling. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling. De projecten worden ook niet uitgevoerd binnen de begroting van Regio Achterhoek, maar in die van de initiatiefnemers. Wij wensen u veel leesplezier! NB In de begroting hanteren we de officiële naam van de GR: Regio Achterhoek. De roepnaam van het totale samenwerkingsverband is Achterhoek Ambassadeurs.

1

Opbouw begroting De programmabegroting van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen.

2

Samenvatting financiële begroting Financiële uitgangspunten 2022 Het algemeen bestuur heeft op 27 januari 2021 besloten tot het hanteren van de (prijs)index voor gemeenschappelijke regelingen van 1,4% als maximale stijging van de inwonerbijdrage ten opzichte van de begroting 2021. Het verwachte gewogen gemiddelde van de autonome kostenstijging voor 2022 bedraagt 1,325% (75% loonkosten met index 1,3% en 25% overige kosten met index 1,4%). Hoewel Regio Achterhoek te maken krijgt met deze autonome kostenstijgingen blijft de stijging van de inwonerbijdrage beperkt tot de prijsindex. Het verschil tussen autonome kostenstijging en indexeringsmethodiek moet binnen de begroting 2022 worden opgevangen. De formatie gaat langzamerhand knellen omdat we de loonindex niet kunnen compenseren binnen de maximale stijging van de prijsindex. Dit betekent dat we in 2021 al structureel ruim € 60.000 aan loonkosten moeten opvangen binnen de begroting. Dit moet structureel worden opgelost. In 2021 wordt de samenwerking geëvalueerd en daarin wordt dit aspect meegenomen (AB besluit 27 januari 2021).

Bijdrage gemeenten en provincie 2022 De Regiobegroting bevat de programma’s Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten in organisatiekosten gevraagd. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2022 max € 131.646). De provincie draagt eveneens bij in de organisatiekosten en doet daarnaast een bijdrage in het investeringsfonds.

Bijdrage gemeenten en Provincie

Totaal

Bijdrage van de gemeenten 2021 Stijging 1,4% in verband met index gemeenschappelijke regelingen Bijdrage van gemeenten 2022 bestaand beleid

Bijdrage van Provincie 2022 in organisatiekosten Bijdrage van Provincie 2022 in investeringsfonds Totaal bijdrage van Provincie voor 2022 (*)

Per inw

1.794.129 25.118 1.819.247

6,83 0,08 6,91

421.534 140.424 561.958

1,60 0,53 2,13

* De bijdrage van de Provincie wordt jaarlijks geïndexeerd (2022: 1,4%)

Meerjarenraming en risico’s In de begroting zijn geen voorstellen voor nieuw beleid voor 2022-2025 opgenomen. Voor de normale risico’s is een weerstandsvermogen aanwezig. De ratio weerstandsvermogen is echter matig en daarom is in de begroting is het voorstel opgenomen om in 2021 het voordeel van de hypotheekrente van € 15.000 toe te voegen aan het weerstandsvermogen. Dit past binnen het maximaal te reserveren bedrag (€ 300.000). Daarmee komt de ratio van het risicobedrag weer op 1,0 (voldoende). In paragraaf 1 is een nadere uitwerking van mogelijke risico’s opgenomen.

Bijdrage projecten De besluitvorming over (nieuwe) projecten loopt via de Achterhoek Board en indien nodig de Achterhoek Raad. Indien er additionele middelen vanuit de gemeenten nodig zijn dan loopt de besluitvorming hierover -in principe- via het algemeen bestuur naar de gemeenteraden. Projecten worden uitgevoerd in wisselende 3-O samenstelling, met een eigen financiering en organisatorische vormgeving.

Besluitvorming programma’s en paragrafen Gemeenten worden gevraagd in te stemmen met programma 1 Smart Governance en programma 4 Bedrijfsvoering en rente en de verplichte paragrafen. De programma’s Smart Economy en Smart Living worden aangeboden ter kennisneming, omdat dit breder is dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Zie de volgende pagina voor de schematische weergave van het besluitvormingsproces. 3

Besluitvormingsproces begroting januari/april 2021

Ambtelijke voorbereiding

31 maart 2021

Behandeling concept kaderbrief door het dagelijks bestuur De kaderbrief inclusief financiële gevolgen wordt behandeld in de vergadering van het dagelijks bestuur. Direct daarop wordt de kaderbrief ter informatie verzonden aan de colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten.

21 april 2021

Behandeling concept-programmabegroting door het dagelijks bestuur De programma’s, verplichte paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Direct daarop wordt het volledige boekwerk aan de deelnemende gemeenten verzonden voor behandeling in de raad.

30 april 2021

Verzenden programmabegroting naar gemeenten

tot 21 juni 2021

Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 21 juni 2021 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de programma-begroting schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.

7 juli 2021

Vaststelling programmabegroting door het algemeen bestuur 1. Instemmen met programma 1 en 4 en verplichte paragrafen 2. Kennis nemen van programma’s 2 en 3.

4

5

Deel 1

Beleidsbegroting

Programma’s

6

Programma 1

Smart Governance Dit programma bestaat uit het onderdeel Smart Governance, inclusief de begroting van Regio Achterhoek.

1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek) Sinds medio 2018 werken we samen in een nieuwe Governance. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek thematafels. Ondernemers, organisaties/onderwijs en overheden (drie O’s) geven via de Achterhoek Board en thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. Het inhoudelijke kader hiervoor is in 2019 vastgelegd in de Achterhoek Visie 2030. In onderstaande afbeelding is de wijze van samenwerking weergegeven.

Regio Achterhoek is de motor van de samenwerking en daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma én programma 4: Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

7

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek Gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen (triple helix) voor een integrale aanpak van de uitdagingen waar de Achterhoek voor staat.

Subdoelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking

Activiteiten Regio Achterhoek • Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

• • • • • • •

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

Prestatie-/resultaatafspraken per activiteit Regio Achterhoek Voor de activiteiten die Regio Achterhoek uitvoert gelden de volgende afspraken voor 2022: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad • Ondersteunen en voorbereiden van de Achterhoek Raad • Organiseren van minimaal 3 Achterhoek Raad vergaderingen • Voorbereiden van voorstellen voor de Achterhoek Raad • Organiseren van verbindingen tussen de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en de thematafels Adviseren en faciliteren Achterhoek Board • Ondersteunen en voorbereiden Board vergaderingen • Organiseren van minimaal 4 Achterhoek dagen en 6 Board vergaderingen • Voorbereiden van adviezen aan de Achterhoek Board • Uitvoering geven aan besluiten Achterhoek Board • Ondersteunen van de boardleden • Opstellen uitvoeringsplan 2023 Regisseren en faciliteren thematafels • Ondersteunen en voorbereiden thematafels • Organiseren van minimaal 6 bijeenkomsten • Voorbereiden van adviezen aan de thematafel • Genereren en stimuleren van projecten • Opstellen uitvoeringsplan 2023 • Accounthouders actief betrekken Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks • Ondersteunen en voorbereiden vergaderingen bestuur algemeen en dagelijks bestuur • Voorbereiden van adviezen • Opstellen begroting, budgetrapportages en jaarrekening Subsidiewerkzaamheden • Uitvoeren van de Regio Deal en Gebiedsagenda Achterhoek

• Genereren van aanvullende subsidies (o.a. Interreg) • Verantwoorden en uitvoeren van subsidieregelingen 8

Monitoring

• •

Derde Achterhoek Monitor Monitoring van projecten

Lobbywerkzaamheden

•

Actieve lobby o.b.v. speerpunten Lobby uit onverwachte hoek Inspelen op actuele ontwikkelingen bij Rijk, Provincie en Europa Actuele lobbynetwerken in beeld houden Regionale inbreng voor coalitieprogramma’s verkiezingen Organiseren van lobbybijeenkomsten en werkbezoeken (o.a. Lentediner) Organiseren van relatie-evenementen Uitvoeren marketingcampagne Onverwachte Hoek Raadplegen Achterhoek Panel Investeren in perscontacten en voorbereiden persgesprekken/berichten Informeren, betrekken en binden van het ambassadeursnetwerk en partners via eigen en andermans communicatiekanalen Beheer website 8RHK

• • • •

Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

• • • • •

•

Projecten Smart Governance Onderstaande projecten lopen (door) in 2022. Project Achterhoek Monitor

Onverwachte Hoek

De zachte Landing

Omschrijving Het ontwikkelen van een adequate Achterhoek Monitor om op systematische wijze te volgen of de inspanningen en acties binnen de Achterhoek tot de gewenste effecten leiden. De Achterhoek op de kaart zetten als regio waar je carrière kunt maken (én fijn kunt wonen). Een imago verandering van de Achterhoek in de rest van Nederland, mogelijk ook de Duitse grensstreken. Geïnteresseerden in de Achterhoek aan de hand meenemen en ze van de juiste informatie voorzien over wonen en werken.

9

Kosten en financiering Regio Achterhoek In dit onderdeel staat een toelichting op de begroting (exploitatiekosten) van Regio Achterhoek. Begroting op programmaniveau: Begroting Regio Achterhoek (deel 1)

R 2020

B 2022

Programma 1: Smart Governance Lasten (A)

B 2021 na wijziging

3.999.000

4.192.000

3.270.000

Baten derden (B)

2.536.000

1.465.000

644.000

Subtotaal (B-A)

- 1.463.000

- 2.727.000

-2.626.000

Bijdragen gemeenten en Provincie (C)

2.018.000

2.210.000

2.241.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

555.000

-517.000

-385.000

Onttrekking reserves

674.000

787.000

657.000

-1.229.000

-270.000

-272.000

0

0

0

Storting reserves Resultaat De volgende producten vallen onder dit programma: • • • • • •

Achterhoek Visie 2030 en monitoring Lobby en communicatie Coördineren van subsidies en projecten Advisering algemeen- en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels Uitgaven en inkomsten investeringsfonds Onvoorzien

Een nadere onderverdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina.

Toelichting De stijging van de inwonerbijdrage is voor 2022 beperkt tot de prijsindex van 1,4%. Dit is een absolute stijging van € 25.000 voor de gemeenten en € 6.000 voor de provincie. De stijging is als volgt de specificeren: Stijging voor autonome loonkosten (1,3%) Nacalculatie 2020-2021 (-0,4%) en wijzigingen inschalingen Stijging voor autonome prijsindex (m.n. ICT kosten) Totaal

25.000 1.000 5.000 31.000

De mutatie in de reserve betreft het investeringsfonds. De onttrekking van € 350.000 betreft de jaarlijks vast te stellen werkbudgetten van Board en thematafels en een onttrekking van € 307.000 voor projecten waarover reeds besluitvorming is geweest. De toevoeging van € 272.000 betreft de bijdrage van de provincie en gemeenten in het investeringsfonds.

10

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: Specificatie baten derden

B 2021

Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds Diverse opbrengsten

270.000 33.000

B 2021 na wijziging 270.000 17.000

272.000 17.000

-

1.178.000

355.000

Bijdrage uit voorziening wachtgelden

57.000

57.000

17.000

Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten

34.000

34.000

15.000

Interne doorbelasting

333.000

333.000

339.000

Sub-totaal baten begroting

727.000

1.889.000

1.015.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)

424.000

424.000

371.000

Totaal baten programma 1 Smart Governance

303.000

1.465.000

644.000

Specificatie Lasten

B 2021

B 2022

1.873.000 68.000

B 2021 na wijziging 1.873.000 68.000

1.858.000 68.000

Inhuur derden

25.000

25.000

28.000

Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.)

183.000

183.000

189.000

Bestuur

15.000

15.000

15.000

Lobby en communicatie / werkbudget

123.000

123.000

123.000

Uitgaven uit investeringsfonds

350.000

350.000

350.000

-

1.615.000

662.000

Kapitaallasten

2.000

2.000

-

Onvoorzien

8.000

8.000

8.000

Transparante btw voorheffing

63.000

47.000

48.000

Rente en afschrijving

35.000

35.000

15.000

Sub-totaal exploitatie

2.745.000

4.344.000

3.364.000

Bij: Interne doorbelasting

333.000

333.000

339.000

Sub-totaal lasten begroting

3.078.000

4.677.000

3.703.000

Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)

485.000

485.000

433.000

Totaal lasten programma 1 Smart Governance

2.593.000

4.192.000

3.270.000

Opbrengsten projecten

Personeel (loonsom inclusief wachtgeld) Overige personele kosten

Uitgaven projecten

11

B 2022

Onderverdeling inwonerbijdrage gemeenten/provincie in kostensoorten In 2022 dragen gemeenten en provincie € 2.241.000 bij in de organisatiekosten van Regio Achterhoek. Dit is als volgt onder te verdelen in kostencategorieën:

Beleidsindicatoren Op 1 april 2018 is de Regeling Beleidsindicatoren vastgesteld. De volgende beleidsindicatoren zijn van toepassing. De indicatoren worden berekend op basis van het aantal inwoners over de gehele regio, ofwel 263.292 inwoners.

Bestuur en ondersteuning

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

0,08 fte

Bestuur en ondersteuning

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

0,09 fte € 1,24 per inwoner

Bestuur en ondersteuning

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Bestuur en ondersteuning

Overhead

Kosten als % van totale loonsom € 28.000, ofwel 1,5% + kosten inhuur externen % van totale lasten 8%

12

Programma 2

Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat we willen bereiken voor 2030, welke subdoelen en meetbare parameters daar bij horen, wat de concrete aanpak is voor het begrotingsjaar 2022, welke projecten er voor 2022 reeds lopen en welke projecten er op dit moment in ontwikkeling zijn. De visie, doelen en parameters sluiten aan bij de Achterhoek Visie 2030. Voor de projecten geldt dat dit niet uitputtend is voor het jaar 2022. Gedurende 2021 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Digitalisering en robotisering veranderen onze leef-, leer- en werkomgeving. Om de vergrijzende en ontgroenende Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Die oplossingen komen sneller tot stand in een open innovatiesysteem waarin overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen samenwerken en de Achterhoekse bedrijvigheid, naoberschap en vakmanschap maximaal tot uiting komen.

Wat willen we bereiken? 3 % groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.

13

Hoe gaan we dat doen? Het digitaliseren (smart maken) van de maakindustrie en de agrosector heeft de hoogste prioriteit in het verder ontwikkelen van het Achterhoekse open innovatiesysteem. Door slim te werken en slim te innoveren, worden ook dwarsverbanden gelegd met de digitalisering van de zorg, bouw, de recreatieve en de creatieve sector. Een mooie spin-off en een noodzakelijke verbreding van smart werken. Door in te zetten op 35 kennisdeel- en businessclusters wordt slim innoveren gestimuleerd, waarbij we verbinding zoeken met onze Duitse buren (zoals samenwerking met de Duitse Hogescholen) en onze buurregio’s. Daarnaast faciliteren we startende bedrijven (start-ups) door het opzetten van broedplaatsen (incubators) voor hightechbedrijven, ondersteund door gevestigde ondernemingen. En bedrijven die willen groeien (scale-ups) faciliteren we met een versnellingsnetwerk (accelerator). Slim werken krijgt vorm door medewerkers te ondersteunen met ‘Leven Lang Ontwikkelen’. Om nieuwe medewerkers te binden, zijn we bezig dé stage- en afstudeerregio van Nederland te worden.

Te bereiken maatschappelijk effect 3% groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.

Sub-doelen Smart werken en innovatie Sub-doelen 2030 Meetbare parameters Op het gebied van de maakindustrie en de agrosector is 3% groei van arbeidsproductiviteit in de maakde Achterhoek hét open innovatiesysteem van Nederland. industrie en agro-sector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd (en 2% voor alle andere sectoren). De Achterhoek beschikt over de inventieve vakman/ 35 kennisdeel- en businessclusters in 2025. vakvrouw van de toekomst (slim werken/sociale 40 start-ups en 20 scale-ups in 2025. innovatie). De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de pro250 bedrijven hebben slim werken en innovatie ductie van de toekomst (slim innoveren/economische doorgevoerd. innovatie). De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan SmartNederland. Hub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Aanpak voor 2022 Door projecten te initiëren langs de twee programmalijnen ‘productie van de toekomst’ en ‘de collega van de toekomst’ willen we randvoorwaarden versterken die nodig zijn voor een economisch sterke Achterhoek. Door te investeren in ‘maatschappelijke’ innovaties willen we werkgelegenheid creëren en de arbeidsproductiviteit vergroten. Door te investeren in de collega van de toekomst willen we ervaren vakmensen behouden en nieuwe collega’s aantrekken. Om de productie van de toekomst (slim innoveren) te creëren ligt de nadruk op de volgende thema’s (hierbij zijn concrete projectvoorbeelden benoemd): •

• •

Kennis- en businessclusters opzetten en het door ontwikkelen/verbreden van reeds opgezette clusters: Het project Field Lab Digital Twin en Achterhoeks Centrum voor Additive Manufacturing zijn voorbeelden van projecten die in 2022 zullen starten waarbij clusters op inhoud worden geborgd. Startups & scale-ups aantrekken en begeleiden: Een gezamenlijk verhaal van de drie innovatieve hotspots in onze regio zal zorgen voor een betere vindbaarheid van de verschillende initiatieven. Het verbeteren van samenwerking met andere regio’s op inhoud: Bij projecten wordt altijd bekeken welke regio’s of initiatieven kunnen worden aangehaakt. Voorbeeld: Het Achterhoeks Centrum is gekoppeld aan een vergelijkbaar initiatief van Brainport Eindhoven en doet mee in een nationaal groeifondsvoorstel.

Om de medewerker van de toekomst (slim werken, werven en leren) te creëren ligt de nadruk op de volgende thema’s (hierbij zijn concrete projectvoorbeelden benoemd): 14

•

•

Jongeren (scholieren en studenten) enthousiasmeren voor techniek en kennis laten maken met de Achterhoekse maakbedrijven: In 2021 wordt de stichting SmartHub 2.0 opgericht. Via dit initiatief worden de verschillende (ondernemers-)initiatieven geclusterd en cohesie onderling bewaakt, waardoor dubbelingen en leemtes tussen projecten zichtbaar worden. De stichting kan signaleren en initiatief nemen als actie nodig is. Verdere profilering van de economische Achterhoek en uitgroeien tot dé stage- en afstudeerregio van Nederland: Het doorontwikkelen en uitbreiden van SmartHub Young Talent als een platform van de Achterhoekse industrie, waar meerdere projecten onder vallen om deze industrie te versterken en beter op de kaart te zetten.

Bij het ontwikkelen en realiseren van de bovenstaande projecten zal rekening worden gehouden met het open innovatiesysteem dat we nastreven in de Achterhoek. Om het bedrijfsleven te ondersteunen dient bij alle facetten en fases innovatie te worden bevorderd en moet een hulpvraag gesteld kunnen worden. Door drie innovatie hotspots (De Steck, De Marke en CIVON/SmartHub Industry Incubator) nauw met elkaar samen te laten werken en hen te ondersteunen waar nodig ontstaat er een gunstig ondernemersklimaat, waarbij samenwerking en delen van expertise te allen tijden mogelijk is. Om ervoor te zorgen dat de instroom van ondernemers en vindbaarheid van de initiatieven vergroot wordt gaan we in 2022 het gezamenlijke verhaal van de hotpots vertellen. Hoe de samenwerking is, welke goede voorbeelden er zijn en waarvoor men waar terecht kan. Hierdoor weten ondernemers beter waar ze hun vragen kwijt kunnen. Daarnaast zal 2022 in het teken staan van het tot stand laten komen van cross-overs van verschillende sectoren en technieken. Door verschil in expertise samen te brengen worden sectoren sterker van elkaar. Smart Agro is hier een uitstekend voorbeeld van; op dit gebeid wordt maak industrie en agrarische industrie samengebracht om tot innovatieve vondsten te komen.

Projecten Smart werken en innovatie Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.

Lopende projecten Projectnaam Smart Business Centre inclusief innovatievouchers

Achterhoek Open Innovatieprijs Urban Oasis

SmartHub development

Korte omschrijving In dit centrum werken relevante sectoren en bedrijven samen met het onderwijs aan innovatie en aan cross-overs. De focus van het SBC is het ondersteunen van innovatievragen uit de markt met innovatieve oplossingen. De zoekende ondernemer komt via het SBC in contact met onderzoekende studenten/docenten en andere ondernemers. Ook worden er via het Smart Business Center vouchers uitgereikt aan bedrijven voor haalbaarheidsonderzoeken op het gebied van het implementeren van smart industry. De Achterhoek Open Innovatieprijs (AOI) is een event waarop een prijs wordt uitgereikt aan baanbrekende innovatie. De prijs heeft een open karakter waardoor ook ondernemers van buiten de Achterhoek zich kunnen inschrijven. In een ruimte van 300 m² wordt een oase gecreëerd waar via nieuwe technieken en smart oplossingen een breed scala aan schone technologieën wordt toegepast en de biodiversiteit wordt vergroot waarmee een schone en duurzame leefomgeving gecreëerd wordt. De Achterhoek profileren als attractieve regio waar medewerkers doorlopend mogelijkheden hebben om (zelf) vorm te geven aan een aantrekkelijke loopbaan en waar bedrijven en instellingen continu proactief hun medewerkers motiveren en uitdagen om in flow te werken. SmartHub Development wil de persoonlijke en professionele ontwikkeling van 15

personeelsleden van Achterhoekse bedrijven en instellingen bevorderen door het entameren, initiëren en organiseren van projecten en programma’s die medewerkers uitdagen, enthousiasmeren en inspireren. Uitbouwen open Versnellen van innovatie door in te zetten op open innovatie (= innovatiesysteem – samenwerken). Uitbouwen van de open innovatie in de Achterhoek (nu vooral crossovers nog binnen de maakindustrie aanwezig) over meerdere sectoren in de Achterhoek. Met name circulair en gezonde regio, maar ook toepasbaar bij wonen en mobiliteit. Incubator De Steck De Steck is hét open innovatiecentrum voor de Achterhoek waar ondernemers en studenten elkaar ontmoeten met de focus op circulaire technologie. De Steck wil een kennis en businesscluster opzetten waarin jaarlijks 10 startups/scale-ups worden begeleid, 25 innovatietrajecten worden opgestart bij bedrijven en 75 studenten worden betrokken bij challenges. Smart Business Center + SBC + is dé open innovatieplek voor smart werken. Smart werken wordt in alle stuwende sectoren versterkt door laagdrempelige samenwerking tussen onderwijs en ondernemers. Het resultaat hiervan is innovatie binnen bedrijven, instellingen en onderwijs die opleidingen, bedrijfsprojecten en experimenten gezamenlijk uitvoeren om innovaties te versnellen.

MKB-deal Met de MKB-deal willen we 100 MKB bedrijven in de Achterhoek ondersteunen bij het verhogen van hun arbeidsproductiviteit. We willen een stijging van de arbeidsproductiviteit bereiken met 5% en toegang tot (risico)kapitaal vergroten voor het MKB. We gaan accountmanagers samenbrengen om onderling lerend effect te vergroten en wensen vanuit MKB inzichtelijk maken. Daarnaast willen we sterktes en zwaktes in het economisch ecosysteem van de Achterhoek signaleren en agenderen. SmartHub Industry Incubator Met de komst van de SmartHub Industry Incubator worden startups (SHII) gefaciliteerd en daarmee het aanjagen van innovatie en het binden van talent. De focus ligt op de smart industry. Dit sluit aan bij de Visie 2030, namelijk aan het open innovatiesysteem van de regio door het facilitairen van startende bedrijfjes (startups) in innovatieve broedplaatsen, het aanjagen van innovatie en binden van (jong) talent. Naoberkrediet 2.0 Om de Achterhoekse ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen in crisistijd wordt hulp aangeboden. Deze hulp bestaat grofweg uit drie hoofdtaken: een loket met kennis van financieringen en hulpmaatregelen, advisering en ondersteuning aanpassing business(plan) Achterhoekse ondernemer en een Achterhoek Fonds.

Onderzoek Traineeships Een onderzoek om de behoefte te peilen van jongeren en werkgevers inzake Achterhoek een gezamenlijk traineeship in de Achterhoek. Daarbij wordt geïnventariseerd wat er al is aan traineeships in de Achterhoek.

Projecten in ontwikkeling Projectnaam Totstandkoming SmartHub 2.0

Korte omschrijving Verkleinen van het gat tussen vraag en aanbod van arbeid. Dit door profilering en projecten te bundelen en bevorderen. Specifiek gericht op het behouden en aantrekken arbeidspotentieel tussen de 18 en 45 jaar. (NB: Dit is geen aanvraag voor rechtstreekse opvolging van het huidige SmartHub. Dit is een aanvraag voor een overkoepelende stichting met een breder doel, waaronder projecten zoals de opvolger van het huidige SmartHub gericht op young talent zullen gaan vallen). SmartHub Young Talent 2021- De brede doelstelling van SmartHub rondom economische profilering is in de loop 2023 der tijd, bewust, versmald. Er is focus aangebracht. Met een kleine groep representanten is in 2016, na raadpleging van deskundigen in het veld, gekozen om de activiteiten vooral te richten op een deel van de doelgroep, de jonge studenten; de Achterhoek als stage- en afstudeerregio. Dit project wordt ook genoemd bij Onderwijs en arbeidsmarkt omdat het beide thematafels raakt. Achterhoek Centrum voor Toegang tot experimenteren met 3d printer en kennisclustering rond 3d printen. Addivite Manufacturing In de Achterhoek wordt een Achterhoeks Centrum voor Additive Manufacturing (hierna ACAM) opgezet. In dit centrum worden geïnteresseerden, gebruikers en 16

aanbieders van AM samengebracht. Het centrum kent vier pijler: 1 - Experimenteerruimte: 2 - Clustering van kennis rond AM 3 - Ontsluiten/clusteren metallurgisch onderzoek 4 - Aanhaken onderwijs bij ontwikkelingen 5 - Uitdragen regio Achterhoek als Metalprint Valley Fieldlab Digital Twin Het oprichten van een cluster rond Digital Twin met de volgende pijlers: - Inrichting en gebruik van een Fieldlab Digital Twin; - Opleiden en trainen van MBO- en HBO-studenten en werknemers in didactische labs (proeffabrieken); - Ontwikkeling en uitvoering van de Kennis- en Innovatieagenda op digital twin technologie en toepassing voor de maakindustrie met deelproducten Quick Scan Digital Twin en Patterns Digital Twin; - Disseminatie en grondige kennismaking met digital twinning door de maakindustrie in de regio Achterhoek. Doorontwikkeling In onze regio zijn drie innovatieve hotpots; De Marke (agrarisch), CIVON/SHII samenwerking drie innovatie (maakindustrie) en de StecK (technologische dienstverlening). In praktijk werken hotspots deze hotspots goed samen door elkaar waar nodig aan te vullen en met elkaar in gesprek te blijven. Om dit uit te bouwen en de instroom van ondernemers te vergroten is het vertellen van het gezamenlijke verhaal van de hotspots (zowel in de regio als buiten de regio) in ontwikkeling.

Financiering lopende projecten Overheid Totaalfinanciering

12.000.000

10.000.000

8.000.000

6.017.288

Maatschappelijke organisaties 1.298.328

Financiering projecten Maatschappelijke organisaties; 1.298.328

Ondernemers; 3.380.052

6.000.000

4.000.000 Overheid; 6.017.288 2.000.000

0

17

Ondernemers

Totaal

3.380.052

10.695.668

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging. Er ontstaan nieuwe beroepen, terwijl andere typen werk verdwijnen. De banen van de toekomst brengen andere, vaak hogere eisen met zich mee. Daarbij zien we vooral een verschuiving richting het hogere mbo-niveau en het hbo. De arbeidsmarkt is in veel gevallen zelfredzaam en reguleert zich deels zelf. Soms is er echter een vraagstuk waar de arbeidsmarkt niet zelf met een oplossing kan komen. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd is de groei niet sterk genoeg om kansen aan iedereen te kunnen bieden. Zo vormen mensen met een vmbo-opleiding, 55-plussers, arbeidsbeperkten en degenen met een minder courant beroep kwetsbare groepen.

Wat willen we bereiken? In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht. Om deze ambitie te bereiken zullen we de kwantitatieve opgave binnen het scenario ‘talent benutten’ uit de Transitieatlas Beroepsonderwijs (2017) moeten realiseren. In totaal gaat het om het aantrekken van ruim 27.000 arbeidskrachten in de periode 20182025. Van deze groep moet ongeveer 7.000 universitair of hbo geschoold zijn, 14.000 mbo geschoold en 6.000 vmbo geschoold. Hierbij kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek (waaronder naast de maakindustrie ook de bouw en logistiek vallen) en Zorg. Voor de overige sectoren worden de ontwikkelingen goed in de gaten gehouden en wordt zo nodig actie ondernomen.

Hoe gaan we dat doen? Onder het motto ‘De Achterhoek werkt het fijnst’ gaan we met twee hoofdthema’s aan de slag: de Human Capital Agenda en de inclusieve arbeidsmarkt. Voor een evenwichtige arbeidsmarkt moet de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt optimaal zijn. Anders gezegd: de instroom vanuit het onderwijs naar moeilijk vervulbare vacatures moet groter worden. Hiervoor wordt onder andere ingezet op het doorontwikkelen van hybride leersystemen. Met de Human Capital Agenda zetten we in op een leven lang ontwikkelen van de beschikbare beroepsbevolking, instroom van jong talent en het benutten van grensoverschrijdende mogelijkheden voor scholing. De negatieve arbeidspendel die de Achterhoek op dit moment kent (mensen die in de Achterhoek wonen, maar buiten de Achterhoek werken) zouden we graag willen keren naar een positieve arbeidspendel. Bij deze doelstelling ligt er een relatie met Smart werken. Om een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen, geven we invulling aan het sociaal akkoord van 2013. We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Door een gezonde leefstijl te stimuleren, kan de arbeidsparticipatie groter worden, meer mensen kunnen aan het werk en het ziekteverzuim gaat omlaag. Hier liggen duidelijke verbindingen met De Gezondste Regio.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht.

18

Sub-doelen Onderwijs en arbeidsmarkt Sub-doelen 2030

Meetbare parameters

Talenten op de arbeidsmarkt zijn benut v.w.b. Arbeidsparticipatie naar 73% (nu 66%). vervangings- en uitbreidingsvraag (aantrekken van ruim 27.000 mensen) met de focus op de sectoren techniek en zorg. Er functioneert een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij er Meten instroom uit het onderwijs (MBO+) en uit oog is voor de gehele beroepsbevolking. de pendel. De grensoverschrijdende samenwerking is toegenomen en Monitoring banenafspraak v.w.b. inclusieve belemmeringen van de grens rondom deze samenwerking arbeidsmarkt. zijn weggenomen.

Aanpak voor 2022 Human Capital Agenda Doel van de Human Capital Agenda voor de Achterhoek is te zorgen dat onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten en dat daarmee de mismatch op de arbeidsmarkt verkleind wordt en de arbeidsproductiviteit toeneemt. Binnen dit onderwerp is onder meer een Leven Lang Ontwikkelen een van de speerpunten evenals het kiezen voor Techniek en Zorg en voldoende stage en leerbanen. In 2022 zetten we in op het verder uitbouwen van activiteiten en het bestendigen van projecten binnen deze speerpunten. • Met de initiatieven die zich de afgelopen periode ontplooid hebben op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) zullen we monitoren wat de opbrengsten gaan zijn. De huidige Coronacrisis maakt eens te meer duidelijk dat een LLO van het grootste belang is om te kunnen anticiperen op een snel veranderende arbeidsmarkt. We leggen ons toe op vervolgprojecten waarbij ook een ontwikkelslag ligt bij onderwijsinnovatie ter bevordering van LLO. De tafel is naast de eigen projecten waarbij gelden beschikbaar gesteld zijn vanuit de samenwerking binnen 8RHK Ambassadeurs, op meerdere terreinen vanuit het netwerk betrokken bij projecten binnen het onderwerp LLO. • De Achterhoek heeft als doel dé stage en afstudeerregio van Nederland te willen zijn.

We zetten in op het behouden van mensen in de regio, echter we hebben niet alleen starters nodig in de regio, maar ook talent met werkervaring in de Techniek en Zorg is van harte welkom. Dit betekent dat we buiten onze eigen regio beter op het vizier moeten komen te staan met de mogelijkheden die we hier hebben. Hier zoeken we ook duidelijk de cross-over met de andere thematafels en werken we vanuit het Techniekpact Achterhoek-De Liemers samen om jeugd vanaf jonge leeftijd te interesseren voor Techniek en een bèta profiel binnen het voortgezet onderwijs. • Daarnaast willen we de obstakels, die de grens en de verschillende systemen met zich meebrengen, waar mogelijk wegnemen. Deze stimulering is een doorlopend proces waar we ook in 2022 aandacht voor hebben.

Inclusieve Arbeidsmarkt De lijn inclusieve arbeidsmarkt maken we ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Initiatieven die binnen dit doel ontwikkeld worden hebben tot doel de inclusiviteit in de regio te bevorderen. Een belangrijk onderwerp bij het kunnen participeren op de arbeidsmarkt is taalbeheersing. Bestrijden van taalarmheid is daarmee een prioriteit. We sluiten als Arbeidsmarktregio Achterhoek aan bij regionale en landelijke overlegstructuren om zo over en weer van elkaar te leren.

Impact Coronacrisis We zetten middels een Regionaal Mobiliteitsteam in op het van werk naar werk en van uitkering naar werk begeleiden van mensen die getroffen zijn door de coronacrisis. Hierbij gaat speciale aandacht uit naar jongeren binnen onze regio die door de crisis getroffen zijn. Voor hen zetten we middels het plan De Rode Loper in op extra ondersteuning van deze doelgroep. Daarnaast is er specifieke aandacht voor de groep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt om tijdig bij te springen voor begeleiding naar een nieuwe passende werkplek wanneer de huidige plek door de coronacrisis wegvalt, maar ook voor de groep die nog op zoek is naar een plek op de arbeidsmarkt om te zorgen dat zij niet op achterstand komen te staan.

19

In 2020 zijn we van start gegaan met de Doe Agenda vanuit PoW. Hiervoor hebben we een convenant met de verschillende partijen getekend en zijn de verschillende werkgroepen van start gegaan. We zullen 2022 gebruiken om de bevindingen van de werkgroepen optimaal in te zetten, waar nodig in pilots en aanvullende tools en diensten te ontwikkelen en in te zetten. Doel moet zijn het structureel eenvoudiger te maken voor werknemers en werkgevers om elkaar te vinden ter bevordering van het terugdringen van de aantallen in de bestanden van de gemeenten.

Projecten Onderwijs en arbeidsmarkt Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.

Lopende projecten Projectnaam Smart Technical Education Regio Achterhoek (STERA)

Leven Lang Ontwikkelen

Grensland College

Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling

Techniekpact

Korte omschrijving Tien VMBO scholen in de Achterhoek vormen samen met het bedrijfsleven, vier opleidingsbedrijven en het ROC, de STERA-Leerroute: een netwerk van opleidingsplaatsen waardoor deze VMBO scholen hun leerlingen elk technische keuzevak naar wens, kunnen aanbieden. Met behulp van de STERA-Leerroute willen we meer leerlingen voor de techniek opleiden en hen ook een beter beroepsbeeld bijbrengen. Het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn binnen het MBO van niveau 1 t/m 4 en aansluiting op Assiociate Degree (AD) voor zowel het dagonderwijs als ook voor volwassenenonderwijs (om-, her-, bijscholing en zij-instroom). Waarbij het programma modulair wordt opgebouwd en het bedrijfsleven actief participeert bij de inhoud-vorm-uitvoering van het onderwijs dat hiermee aansluit bij de wensen van zowel de ondernemers als diegene die onderwijs volgen. Realisatie euregionale AD School om meer mensen te behouden voor de regio én nieuwe werknemers voor de regio te werven. Het Grensland wil MBO-4 studenten behouden die door willen studeren en nu voor een aantal opleidingen in de regio kunnen blijven. Daarna wil men nieuwe werknemers uit het buitenland werven die door het aansprekende onderwijsconcept, samenwerking met het bedrijfsleven en passende opleidingen naar onze regio komen.

Ook wil het Grensland College meer aanbod organiseren voor mensen uit de regio die zich verder willen ontwikkelen. https://www.grenslandcollege.nl/ Dit project valt onder het speerpunt een leven lang ontwikkelen. In het fonds worden vouchers beschikbaar gesteld tot MBO niveau 1 t/m 4 en aansluiting op Associate Degree (AD) om mensen te laten scholen ten behoeve van het behoud van de arbeidsmarkt. De intersectorale mobiliteit wordt gestimuleerd. Vervolgstappen worden ingezet om na goedkeuring zo snel mogelijk van start te gaan. Ondersteunend vermogen Techniekpact (4 jaren plan, waarbij jaarlijks de subsidie aangevraagd moet worden) in samenwerking met Liemers. Onder Techniekpact vallen projecten als de Techniekdag. Verkenning doorontwikkeling technieklokalen regio Achterhoek en de Liemers, doormiddel van aanhaken bij een te ontwikkelen technologisch programma. Verbinding met de initiatieven van de STO gelden (OCW) vanuit het onderwijs. Verbinding aangebracht met het Servicepunt Techniek. Betrokken partners VNO NCW, SIKA, scholenkoepels, Iseling Hogeschool. 20

Uit cijfers van Stichting Lezen en Schrijven blijkt dat er 16.500 laaggeletterde moedertaalsprekers in de Achterhoek zijn. Dit project (wat een pilot is) beoogt deze doelgroep beter te laten participeren in de maatschappij en gelukkiger te maken. Dit zijn belangrijke voorwaarden om weer aan het werk te komen, of mee te kunnen doen aan een leven lang ontwikkelen, wat direct en indirect een bijdrage levert aan de uitdagingen van de arbeidsmarkt in deze regio. Door de coronacrisis heeft dit project vertraging opgelopen en loopt het door in 2022. De Toolbox is een set instrumenten dat statushouders basisvaardigheden Toolbox Statushouders biedt waarmee de statushouder voldoet aan de minimale eisen die werkgevers stellen aan hun werknemers op het gebied van veiligheidseisen en taalvaardigheid op de werkvloer. De toolbox levert instrumenten op het gebied van VCA in de taal van herkomst, Nederlandse taal op de werkvloer en een werkcoach op de werkvloer. Daarnaast wordt aan de werkgevers een workshop cultuurintensief werken aangeboden waarin kennis en begrip voor de cultuurverschillen aangereikt worden. Door de coronacrisis heeft dit project vertraging opgelopen en loopt het door in 2022. Pilot zelfredzaamheidsroute Voor 30-40 statushouders een intensief traject opzetten van 1 jaar waarin taal en praktijk gecombineerd worden.

De beoogde doelgroep is voor het (Z-route) merendeel ontheven van inburgering omdat ze moeite hadden met het taalniveau. In het traject zitten verschillende onderdelen die gericht zijn op zelfredzaamheid zoals het beheersen van de spreektaal, financiële zelfredzaamheid, gezondheid, werknemersvaardigheden. Het wegnemen van belemmeringen bij het grensoverschrijdend zakendoen Grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren tussen Nederlandse en Duitse ondernemers/ondernemingen en het (GROS) bevorderen van de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling in de Regio Achterhoek en het aangrenzende gebied in Duitsland, door middel van een matchmaking-, adviserings- en ondersteuningstraject en het aanbieden van een (modulair) opleidingsprogramma en netwerkmogelijkheden. KLasse! in de Achterhoek

Projecten in ontwikkeling Projectnaam

Korte omschrijving

Maatwerkscholing Achterhoek Sectorale verschuivingen zetten door, ook tijdens en na de coronacrisis. Daarnaast zien we dat lager opgeleiden en uitzend- en oproepkrachten onevenredig hard geraakt worden. Dit zijn groepen die van oudsher minder gebruik maken van om- en bijscholing en bij wie reguliere scholing niet altijd past. Voor hen zou een maatwerktraject zoals dat binnen innovatieve leerlijnen geboden kan worden een uitkomst kunnen bieden. Het behouden en aantrekken van jong talent in de leeftijd 17-25 jaar. Door SmartHub Young Talent bedrijven te ondersteunen bij het optimaal inrichten van hun bedrijf voor jong talent en het jonge talent op zoveel mogelijk manieren kennis te laten maken met de mogelijkheden die de Achterhoek biedt (gave bedrijven, inspiratieplekken, Innovatiehubs, start-up mogelijkheden, traineeships en meer) bieden we vanuit SmartHub Young Talent jongeren een fijne start (zachte landing) van een lange carrière in de Achterhoek. Deze carrière kenmerkt zich, mede door de projecten en activiteiten binnen het nieuwe overkoepelende SmartHub, door een leven lang ontwikkelen. Concreet spelen we met het nieuwe SmartHub Young Talent meer in op de behoeftes van organisaties, jongeren en betrekken we daar waar mogelijk direct het onderwijs erbij. Dit project wordt ook genoemd onder Smart werken en innovatie omdat het beide thematafels raakt.

21

Financiering lopende projecten

Totaalfinanciering

Overheid

Maatschappelijke organisaties

Ondernemers

Totaal

7.008.711

3.415.240

1.087.280

11.511.231

Financiering projecten 14.000.000

12.000.000

10.000.000

8.000.000

Maatschappelijke organisaties; 3.415.240

Ondernemers; 1.087.280

6.000.000

4.000.000

Overheid; 7.008.711

2.000.000

0

22

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 Een goede bereikbaarheid is voor de Achterhoek een essentiële voorwaarde om economisch te kunnen groeien en de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van de regio op peil te houden. Dat geldt zeker in de huidige tijd waarin de afstand tot voorzieningen op het platteland groeit. Ook goede (OV) verbindingen met Duitsland zijn voor ons als grensregio van groot belang. Zonder vervoer staat de regio letterlijk en figuurlijk stil.

Wat willen we bereiken? In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen. Hiervoor moeten zowel de hoofdinfrastructuur als de regionale en lokale infrastructuur kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Het is de bedoeling dat reizigers hun reis straks eenvoudig kunnen plannen via telefoon en internet. En idealiter zijn er in de Achterhoek geen belemmeringen meer voor reizigers en vervoerders tussen Nederland en Duitsland.

Hoe gaan we dat doen? We sluiten aan bij de drie hoofdthema’s in de Mobiliteitsagenda 2030; Betrouwbaar & robuust, duurzaam en slim. ‘Betrouwbaar en robuust’ gaat over het realiseren van betrouwbare vervoersvoorzieningen. Om dit te bereiken zijn een goed doorstromend hoofdwegennet, het versnellen van OV-connecties en regionale fietsverbindingen nodig. We willen van de N18 een toekomstgerichte ‘Smart N18’ (2x2 rijstroken, 100 km/h en ongelijkvloerse kruisingen) maken en we treffen maatregelen om een vlotte aansluiting van de A12 op de A18 te bevorderen. Ook blijven we investeren in de ruggengraat van het openbaar vervoer in de Achterhoek en willen we verbindingen versnellen door betere over- en instapmogelijkheden. Het opheffen van de belemmeringen voor reizigers tussen Nederland en Duitsland (zowel regionale verbindingen als goede aansluiting op internationale spoorverbindingen) heeft daarbij onze aandacht. Bij ‘duurzaam’ werken we toe naar duurzame vervoerswijzen die bijdragen aan klimaatadaptatie. Daartoe investeren we in energieneutraal mobiliteitsgedrag en een veilig en fijnmazig fietsnetwerk. De opkomst van de e-bike biedt in een gebied als de Achterhoek kansen om de fiets als alternatief vervoermiddel in te zetten. We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer, onder andere door het realiseren van voldoende laadstations voor duurzame energie.

‘Slim’ richt zich op betaalbare en slimme vervoersvoorzieningen. We willen vooroplopen in slimme en sociale mobiliteit en de eerste rurale MaaS-pilotregio worden. Het concept Mobility as a Service (MaaS) zal als een soort marktplaats voor mobiliteit gaan fungeren. Reizigers kiezen, plannen en betalen bijvoorbeeld via de smartphone zelf de optimale vervoersoplossing. Ook zetten we ons in voor slimme oplossingen die het goederenvervoer efficiënter en duurzamer maken. Zo werken we aan een sluitend netwerk voor Langere en Zwaardere Vrachtautocombinaties (LZV’s), waarmee we de efficiëntie en de duurzaamheid van het goederenvervoer verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen.

23

Sub-doelen Mobiliteit en bereikbaarheid Sub-doelen 2030 Duurzaam: in de Achterhoek is het vervoer in 2030 energieneutraal en energieneutraal reizen wordt gefaciliteerd. Betrouwbaar en Robuust: de hoofd-, regionale en lokale infrastructuur is kwantitatief en kwalitatief op orde en zonder belemmeringen voor reizigers en vervoerders tussen Duitsland en Nederland. Slim: er zijn slimme vervoersvoorzieningen die gebruik maken van telefoon en internet.

Meetbare parameters Mate waarin het vervoer in de Achterhoek energieneutraal is. Aantal laadpalen en groei naar een dekkend net. Afname van het aantal voertuigverliesuren. Reistijd op de ruggengraat van het OV in de Achterhoek.

Tijd waarin Regionaal verzorgende voorzieningen met de beschikbare OV-modaliteiten bereikbaar zijn (doel: binnen 20 minuten).

Aanpak voor 2022 Subdoelstelling Duurzaam In 2022 zal de uitrol van de laadinfrastructuur voor (vracht)auto’s en (deel)fietsen worden gecontinueerd. De regionale laadvisie is de basis voor deze uitrol. De gemeentelijke plaatsingsplannen vormen de blauwdruk om de lokale laadinfra opgaven uit te kunnen voeren. Deze opgaven en toekomstige opgaven zoals ‘het gebruik en de toepassing van waterstof’ worden verder opgepakt. Hiervoor moet in 2022 een nieuwe projectleider duurzame mobiliteit worden aangesteld. Daarnaast wordt de opdracht van de mobiliteitsmakelaar verlengd tot ten minste eind 2022. De mobiliteitsmakelaar krijgt wederom een breed takenpakket mee om de CO2-reductie, bereikbaarheid en mobiliteit binnen de regio Achterhoek te blijven promoten. In 2022 gaan we verder met het stimuleren van duurzaam en gezond gedrag via werkgevers voor woonwerkverkeer en ook rechtstreeks op inwoners.

Subdoelstelling Betrouwbaar en Robuust Doel blijft om de N18 2e fase concreet op de (Rijks)agenda te krijgen. Daarbij is het noodzakelijk dat alle betrokken partijen inhoudelijk op één lijn komen. Ook willen we de treinverbinding Arnhem-Winterswijk versnellen. We continueren de actieve lobby richting Rijk en provincie om de realisatie van de ontbrekende schakels op de politieke agenda te houden en dichterbij te brengen. Verder zetten we in 2022 in op het versnellen van de lijnvoering HOV-buslijnen Doetinchem-Enschede (74) en Winterswijk-Enschede (73) volgens het met Arriva uitgewerkte vervoerplan in de N18 HOV-corridor. In 2021 zetten we ons in om het regionale hoofdfietsnetwerk te completeren door ontbrekende schakels te verkennen, te onderzoeken en vervolgens aan te leggen. Ook worden er potentieel kansrijke snelfietsroutes in kaart gebracht. En zullen we een aantal diepgaandere tracéverkenningen uit laten voeren. In 2022 worden deze resultaten uitgewerkt. In 2022 zullen we ook nieuwe tracés diepgaander verkennen. We zetten in op mobiliteitshubs, mobiliteitshubs moeten de verbindingen op de OV-trajecten verbeteren en meerdere modaliteiten en faciliteiten bijeen brengen. In 2021-2022 wordt de eerste bushalte omgevormd tot een mobiliteitshub.

In 2022 verwachten we meerdere potentiële hublocaties in beeld te hebben gebracht die in aanmerking komen tot het omvormen tot een volwaardige mobiliteitshubs.

Subdoelstelling Slim Op dit moment lopen er verschillende projecten (Deelfietsen (sMaaS), Netmobiel, deelauto’s bij energie coöperaties) en zijn er diverse ideeën die de fijnmazige bereikbaarheid vergroten. In 2020 is gestart met het opstellen van een businesscase voor de Achterhoek Deelvervoer Coöperatie.. Dit wordt een nieuwe entiteit die wordt opgezet om deelvervoer in de Achterhoek te faciliteren. In 2021-2022 zal er stapsgewijs gekeken worden in welke mate en in welke grootte de coöperatie moet worden opgezet. Daarnaast gaat het project Netmobiel de derde en laatste fase van het project in. De lancering in de laatste drie gemeenten zal ook in 2022 plaatsvinden. Aan het einde van het jaar heeft elke gemeente kennisgemaakt met 24

de Netmobiel-app, zijn de mensen geënthousiasmeerd en zal de rebranding van de Netmobiel-app naar de Gaon-app zijn voltooid. De digitaliseringsopgave Mobiliteitsdata Achterhoek 2020-2021 zal moeten worden gecontinueerd. Hiervoor wordt eind 2021 een plan van aanpak opgesteld. De verwachting is dat de aanpak van deze digitaliseringsopgave een nieuwe manier van samenwerking betekent voor de gemeenten op het gebied van het invoeren en het interpreteren van mobiliteitsdata. Mogelijk zal het onderbrengen van deze taak bij één specifieke gemeente een mogelijke oplossing zijn. Hiervoor zal een structurele investering nodig zijn.

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.

Lopende projecten Projecten Ruraal MAAS Concept (procesbegeleider)

SMAAS Achterhoek

Werkgeversaanpak Achterhoek mobiliteitsmakelaar 2020-2021

Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Groenkracht Groenlo

Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Zonnig Zieuwent

Korte omschrijving Het rurale MaaS-concept moet het mogelijk maken dat iedereen in de Achterhoek eenvoudig een reis kan plannen, boeken en betalen en dat de gehele Achterhoek goed bereikbaar blijft met allerlei (slimme) vervoersmodaliteiten. De procesbegeleider legt de verbinding tussen de diverse projecten voor fijnmazige bereikbaarheid. Project van de toeristische bedrijven in de Achterhoek. Het idee achter SMaaS is het aantrekkelijk bereikbaar maken van toeristische locaties en overnachtingsmogelijkheden. Er is gekozen voor deelfietsen, die worden geplaatst op enkele stations en bij enkele overnachtingsmogelijkheden. Toeristen kunnen de deelfietsen gebruiken met een app (eventueel i.c.m. een arrangement) en krijgen aanbiedingen te zien vanuit de toeristische sector. Dagelijks is er veel woon-werkverkeer. Dit verkeer moet op een zo duurzaam mogelijke wijze plaatsvinden. Met behulp van een mobiliteitsmakelaar wil de regio werkgevers en werknemers gericht informeren en actief stimuleren om duurzame mobiliteitskeuzes te maken. De OV-verbindingen in de kleine kernen binnen de regio Achterhoek zijn vaak ontoereikend. Inwoners zijn afhankelijk van eigen vervoer. Als men het kan betalen hebben huishoudens vaak 1 of 2 niet-duurzame auto's ter beschikking. Deze auto's staan het merendeel van de tijd stil en nemen onnodig veel plaats in de publieke ruimte in.

Daarbij is een eigen auto voor veel mensen een enorme kostenpost, terwijl men de auto maar sporadisch gebruikt. Er wordt ingezet op 3 actieve duurzame deelauto’s in de kern van Groenlo. Het gebruik van een elektrisch deelvoertuig kan zorgen voor een afname van het aantal niet-duurzame (tweede) auto's. Dit zorgt voor een schonere wijze van vervoer (elektriciteit dat wordt opgewekt door de energiecoöperaties in de kernen). Verder wordt de aanschaf en het gebruik van een eigen auto verminderd, wat het straatbeeld en de publieke ruimte ten goede komt, indien men die tweede auto de deur uit durft te doen. De OV-verbindingen in de kleine kernen binnen de regio Achterhoek zijn vaak ontoereikend. Inwoners zijn afhankelijk van eigen vervoer. Als men het kan betalen hebben huishoudens vaak 1 of 2 niet-duurzame auto's ter beschikking. Deze auto's staan het merendeel van de tijd stil en nemen onnodig veel plaats in de publieke ruimte in. Daarbij is een eigen auto voor veel mensen een enorme kostenpost, terwijl men de auto maar sporadisch gebruikt. Er wordt ingezet op 1 actieve duurzame deelauto in de kern van Zieuwent. Het gebruik van een elektrisch deelvoertuig kan zorgen voor een 25

afname van het aantal niet-duurzame (tweede) auto's. Dit zorgt voor een schonere wijze van vervoer (elektriciteit dat wordt opgewekt door de energiecoöperaties in de kernen). Verder wordt de aanschaf en het gebruik van een eigen auto verminderd, wat het straatbeeld en de publieke ruimte ten goede komt, indien men die tweede auto de deur uit durft te doen. Tenslotte zijn er ook inwoners van dorpen die geen eigen vervoer hebben en dus afhankelijk zijn van het kunnen meerijden met anderen. Om deze doelgroep ook in hun behoefte kunnen voorzien, is het aanbieden van deelauto's een deel van de oplossing.

Projecten in ontwikkeling Projecten Project-/procesbegeleiding duurzame mobiliteit Doorontwikkeling, validatie en opschaling Netmobiel 2021

Rurale HUB busstation Lichtenvoorde

Korte omschrijving Het begeleiden, uitwerken en uitvoeren van de processen en projecten rondom de projectgroep duurzame mobiliteit en de incorporatie, opbouw en verdere uitwerking van het ADC richting Agem. Fijnmazige bereikbaarheid in de Achterhoek realiseren door middel van de doorontwikkeling en opschaling van het MaaS-platform Netmobiel. Tevens integratie van het platform in de opzet van de Achterhoek Deelvervoer Coöperatie i.o. Het opwaarderen van een bushalte naar een eerste (model) rurale mobiliteitshub in de Achterhoek. Waar diverse modaliteiten en faciliteiten elkaar treffen. Als voorbeeld dienend voor toekomstige (rurale) hubs.

Financiering lopende projecten

Totaalfinanciering

Overheid

Maatschappelijke organisaties

Ondernemers

Totaal

849.624

28.800

133.400

1.011.824

Financiering projecten 1.200.000 Maatschappelijke organisaties; 28.800 1.000.000 Ondernemers; 133.400 800.000

600.000

400.000 Overheid; 849.624

200.000

0

26

Programma 3

Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste regio. Per thematafel wordt weergegeven wat we willen bereiken voor 2030, welke subdoelen en meetbare parameters daarbij horen, wat de concrete aanpak is voor het begrotingsjaar 2022, welke projecten er voor 2022 reeds lopen en welke projecten er op dit moment in ontwikkeling zijn. De visie, doelen en parameters sluiten aan bij de Visie 2030. Voor de projecten geldt dat dit niet uitputtend is voor het jaar 2022. Gedurende 2021 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.