Presentatie RES 2.0 OIJ.pdf

8 feb 2023

Regionale Energiestrategie (RES) van 1.0 naar 2.0 Raadscommissie Oude IJsselstreek 8 februari 2023 Arie van Beek

www.res-achterhoek.nl

Inhoud 1. Terugblik: Regionale Energiestrategie (RES), wat is het en waarom doen we het? 2. Urgentie neemt toe 3. Wat hebben we met elkaar afgesproken in RES 1.0? 4. RES 1.0 Ruimtelijk 5. RES Achterhoek: opgave RES 2.0 6. Voortgangsrapportage updaten 7. Doorontwikkelen 8. Integraal Programmeren: hoe? 9. Spoor 1: Netimpact 10. Spoor 2: Ruimtelijk spoor 11. Uitwerken Plan van Aanpak lokaal eigendom 12. Uitwerken Plan van aanpak Zon-op-dak 13. Vragen?

Terugblik: Wat is de RES? Waarom doen we het? • Afspraak uit het klimaatakkoord (2019) voortvloeiend uit internationale klimaatafspraken in Parijs (2016) • 30 energieregio’s gaan in 2030 minimaal 35 TWh aan “grootschalige” duurzame energie opwekken. o Wind o Zon > 15 kWp (ca. 80 m2)

• Daarnaast ook inventarisatie van duurzame warmte. • Tocht der tochten☺ o Start 2016 o Naar tussendoel 2030 (35 TWh) o Einddoel in 2050 100% hernieuwbare energie (geen CO2 uitstoot)

• Ook een zoektocht

Urgentie neemt toe • Klimaatverandering blijkt met ieder IPCC rapport sneller te gaan dan voorspeld • Zo snel dat het nu al echt zichtbaar wordt. Hier en nu! • Elektrificatie industrie buiten beschouwing gebleven→behoefte aan DE (veel) groter! • Geopolitiek is terug van weggeweest! o Energieprijzen zeer sterk toegenomen

➢ Aanscherpen doelstellingen en ambities EU buitelen over elkaar heen (Green Deal, Fit 4 55, ...)

Wat hebben we met elkaar afgesproken (RES 1.0)? • Doelstelling: 1.35 TWh o 0.35 TWh zon op dak o 0.546 TWh wind o 0.210 TWh zon op land o 0.244 TWh nog niet gealloceerd, bij voorkeur wind Verdeling bod en niet gealloceerd deel TWh/jr

0.35, zon op dak 0.21, zon op land

0.244, nog niet bekend

0.546, wind

RES 1.0 Ruimtelijk • Uitkomsten in plaatjes o Alle windzoeklokaties (bijlage 1) ▪ Mer-achtige manier alle relevante milieueffecten gescoord o Bestuurlijk-politiek afwegingsproces: ➢ Preferente zoeklokaties

• N.B. MER achtige manier: o Niet met voldoende diepgang voor borging in ruimtelijke plannen en vergunningverlening

RES Achterhoek: opgave RES 2.0 • Het opstellen en vaststellen van het RES Voortgangsdocument uiterlijk 1 juli 2023 • Doorontwikkelen RES 1.0 en borgen lokaties: RES 2.0 (“herijken” in NP-RES termen) • Doorontwikkelen: keuzes maken niet gealloceerd deel (0.244 TWh)

Voortgangsrapportage • Kern: cijfers realisatie en harde pijplijn RES 1.0 updaten volgens nieuw protocol • Vorige week gestart

Levering DE

Doorontwikkelen RES 1.0 Wat speelt er? • Niet gealloceerd deel in doelstelling (wind of zon) • Netcongestie (Liander, maar nu ook TenneT) • Energiekosten beperken (incl netinfrastructuur) • Wind levert bij dezelfde investeringen met de netinfrastructuur 3 a 4 x zoveel energie • Staten motie 21M37 ➢ Zet in op verbeteren wind/zon verhouding en beperk daarmee de maatschappelijke kosten

Hoe? • D.m.v. (Integraal) programmeren Waar kan wat wanneer?

Hoeken speelveld

(Integraal) programmeren: hoe? Twee sporen 1. Netimpact

Integraal Programmeren

2. Ruimtelijk spoor: o Welke lokaties kunnen we desgewenst het best inzetten voor het invullen van het niet gealloceerde deel o dubbelcheck op preferente zoeklokaties t.b.v. borging ruimtelijk beleid→vergunning

Spoor 1: Netimpact

Spoor 2 Ruimtelijk spoor

Resultaat herijking: Waar kan wat wanneer

Spoor 1: Netimpact • Spoor 1: Netimpact: o Netimpact-studie Liander: 1st slag gaande o Tool van Appcentive (“sturen op schaarste”)

• “Energizer | Allocation tool”: o Hoe kunnen we het doel bereiken in 2030 gegeven de investeringsagenda t/m 2030 van Liander o Bestuurders / politici kunnen zelf aan de knoppen zitten o We mikken op medio maart

Spoor 2: Ruimtelijk spoor ➢ Borgen preferente én nieuwe lokaties in ruimtelijk beleid en/of plannen is planMER plichtig ➢ RES 2.0 is ook plan-MER plichtig ➢ Geen dubbelwerk (kostbare tijd, capaciteit en geld): maximaal gebruikmaken van provinciaal plan-MER ➢ Provinciaal plan-MER brengt alle mogelijke windlokaties in beeld en beoordeelt de milieueffecten daarvan ➢ Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD ligt vanaf 13 februari a.s. ter inzage

Uitwerken Plan van Aanpak lokaal eigendom • Lokaal eigendom cruciaal in de Achterhoek. Hoe meer, hoe beter! o Streven: oprekken naar 100%?

• Inwoners betrekken bij en laten deelnemen aan opwekking dus • Maar daarnaast boeren en bedrijven inzetten als lokale initiatiefnemers voor wind- en zon-op-dak projecten ✓ Zorgt voor extra inkomen boeren ✓ Op deze manier werken we niet alleen aan de klimaatcrisis en energiecrisis maar ook aan de stikstofcrisis.

Uitwerken Plan van aanpak Zon-op-dak • Doel: 0.35 TWh o Potentieel in ruime mate voorhanden

• Uitdaging is netcongestie • Zoek naar plekken waar nog ruimte op het net is: o Bv bedrijventerreinen o Echter niet voldoende om potentieel te halen

• In agrarisch gebied ook veel dakpotentieel: o Koppel aan windprojecten (park en kabel) en doe aan cable pooling ➢ Start pilot en los juridische knelpunten op

Vragen • ...

Extra Slides

Onderzoek congestie-management TenneT • Analyse naar beschikbare transportcapaciteit voor (duurzame) opwek van elektriciteit onder toepassing van congestiemanagement o Scope Flevopolder, Utrecht en Gelderland

• 104 MW extra aansluitcapaciteit gevonden; postitieve toonzetting klopt niet met werkelijkheid o 3 provincies → 34 MW o 6 regio’s / prov Gelderland → 5.6 MW (1 grote windturbine)

• Wat gaat hiermee gebeuren? Wordt dit first come, first serve? • Het probleem is zeker niet opgelost en strekt zich naast DE opties zon en wind ook uit naar nieuwe bedrijven, bedrijven die willen elektificeren, nieuwe woonwijken (gasloos), ... • Er moet en kan meer ruimte gevonden worden volgens TenneT ➢ Voor ons: zeer zorgvuldig omgaan met de ruimte die er nog is op het net tot 2030!

Belang wind/zon verhouding • Complementariteit zorgt voor lager benodigd reservevermogen (leveringszekerheid) • Daarom gewenste vermogensverhouding wind/zon: 1:1 • Door verschil in in bedrijfstijd (wind: 3500 uur, zon, 950 uur) wordt de infrastructuur bijna een factor 4 beter benut door windenergie

• M.a.w. met dezelfde kosten voor infrastructuur kun je 4x zoveel energie opwerken met windvermogen • In de combinatie nog kosteneffectiever (cable pooling)

vollastuur/jaar zon wind kabel 0

2000

4000

6000

8000

Historische cijfers energieverbruik in 2021 Elektriciteitsverbruik (Kracht en Licht: 103 TWh)

Eindverbruik voor 2 sectoren

Gaat minimaal verdubbelen!

PBL monitor RES 2022 • Het [formele] doel van 35 TWh in 2030 is in zicht (met een onzekerheidsmarge] • Het totaalbod is bij lange na niet in zicht

• Verschil met monitor 2021: pijplijn droogt op; nieuwe aanwas van projecten stokt • Nieuwe urgentie voor hernieuwbare elektriciteit: o “Internationale ontwikkelingen [aanscherping doelstelling EU, oorlog in Oekraine] hebben gevolgen voor het RES-proces. Voor de energievoorziening van de toekomst blijkt er veel sneller en veel meer hernieuwbare elektriciteit nodig te zijn dan tot 2022 werd gedacht”

• “Alle hens aan dek om netcongestie te verminderen” [en te voorkomen]