Nieuw - Aangepast Raadsvoorstel Concept Programmabegroting 2025 en Jaarstukken 2023 GGD NOG.pdf

Raadsvoorstel Datum raadsvergadering

: 4 juli 2024

Zaaknummer

: 720720

Onderwerp:

: Concept Programmabegroting 2025 en Jaarstukken 2023 GGD Noord- en Oost Gelderland

De raad voor te stellen: 1. Kennis te nemen van de Jaarstukken 2023 van de GGD Noord- en Oost-Gelderland; 2. Een zienswijze in te dienen op de concept Programmabegroting 2025;

Aanleiding De gemeente Oude IJsselstreek neemt deel aan de Gemeenschappelijke Gezondheids Dienst Noord- en OostGelderland (GGD NOG). Dit is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) van tweeëntwintig gemeenten in het werkgebied Noord- en Oost-Gelderland. In dit gebied beschermt, bewaakt en bevordert de GGD NOG de gezondheid van de inwoners. De gemeente is volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg) verplicht om een GGD in stand te houden. De portefeuillehouders volksgezondheid van de deelnemende gemeenten vormen samen het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD NOG. Op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Gemeenschappelijk Regeling GGD NOG dient de GGD NOG de concept Programmabegroting voor een zienswijze voor te leggen aan de raden. In een brief van vrijdag 5 april (kenmerk: JB/mdv/24-dir 007, zie bijlage 1) stuurde de GGD NOG de concept Programmabegroting 2025 voor het indienen van een eventuele zienswijze naar de raad op. Daarnaast stuurde de GGD NOG in een andere brief van vrijdag 7 april (kenmerk: JB/mdv/24/dir 09, zie bijlage 3) ook de Jaarstukken 2023 op. Wat wordt met beslissing bereikt Door het indienen van de voorgestelde zienswijze oefent de raad invloed uit op de besluitvorming over de concept Programmabegroting 2025. Het AB van de GGD NOG neemt de zienswijzen van de gemeenteraden mee in de besluitvorming over de Programmabegroting 2025.

Ook ontvangt de raad de Jaarstukken 2023 van de GGD NOG ter kennisname. Dit geeft de raad de mogelijkheid om de Jaarstukken 2023 te gebruiken bij de beoordeling van de concept Programmabegroting 2025. Argumenten om in te stemmen met voorgestelde beslissing(en) 1.1. De Jaarstukken 2023 ontvangt de raad ter kennisname voor het uitvoeren van de controlerende taak De Jaarstukken 2023 sluiten af met een positief resultaat van € 910.000. De GGD NOG voegt het overschot toe aan een aantal reserves: reserve GGD NOG Robuust (€261.000,-), reserve personele lasten (€430.000,-) en de algemene reserve (€19.000,-). Daarnaast betaalt de GGD NOG €200.000,- terug aan de gemeenten. Volgens het Jaarverslag 2023 zijn de beleidsprioriteiten uit de Programmabegroting 2023 grotendeels behaald. De contractafspraken en productievolumes zijn in grote lijnen gerealiseerd. 1

De accountant is voornemens een goedkeurende verklaring af te geven op getrouwheid bij ongewijzigde vaststelling van de jaarrekening. Op dit moment heeft de accountant de controleverklaring niet getekend. Dat komt door een verschil tussen de wetgeving voor decentrale overheden en de geldende accountantsnormen. Hierdoor is niet duidelijk welke verklaring de accountant moet afgegeven. De accountant is in afwachting van een Audit Alert met instructies hoe de accountant naar de huidige omstandigheden moet handelen. Op basis van de afrekening van de inwonersbijdrage per gemeente over 2023 ontvangt de gemeente Oude IJsselstreek nog €7.856,-. De eindafrekening komt tot stand op basis van het verschil in de verhouding van het inwonersaantal in de hele regio Noord-Oost Gelderland. In Oude IJsselstreek was de groei van inwoners relatief klein ten opzichte van andere gemeenten: van 39.386 (peildatum 31-12-2021) naar 39.396 (peildatum 31-12-2023). 2.1. Het indexpercentage van 7.48% is in financieel uitdagende tijden voor gemeenten te hoog In de concept Programmabegroting 2025 stijgt de inwonersbijdrage voor de gemeente Oude IJsselstreek met €63.340,-. Het belangrijkste gedeelte van deze stijging komt door de indexatie van 7.48%. Door de hoge inflatie is de indexatie de afgelopen jaren hoog geweest.

De huidige wijze van het berekenen van de indexatie is een besluit van het Algemeen Bestuur in november 2019. Uit de recent verschenen Voorjaarsnota van het kabinet blijkt dat in 2025 de uitkering uit het Gemeentefonds voor gemeenten éénmalig 675 miljoen lager is dan eerder verwacht vanuit de Septembercirculaire 2023. Door deze laat aangekondigde korting van het Gemeentefonds staan alle gemeenten voor een keuze hoe dit alsnog te verwerken in hun meerjarenbegroting 2025-2028. Het voorstel is om in de zienswijze ook een beroep te doen op de GGD NOG om ook een bijdrage te leveren aan de keuzes om de korting vanuit het Gemeentefonds te verwerken. Daarbij is het verzoek aan de GGD NOG om een lager indexpercentage te hanteren. Het voorstel is om het indexpercentage niet hoger te laten zijn dan het indexpercentage van de Rijksoverheid in de nog te verschijnen Meicirculaire Gemeentefonds 2024. Een lagere indexatie betekent dat de GGD NOG waarschijnlijk keuzes dient te gaan maken in haar dienstverlening. De suggestie is om bijvoorbeeld de programma’s ‘NOG Fitter en Vitaler’ en de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) ‘SLIMMER’ niet meer aan te bieden. Beide programma’s zijn geen wettelijke verplichting. Daarnaast zijn beide programma’s ook uit te voeren door marktpartijen. 2.2.

In de huidige planning en control cyclus ontbreken indicatoren en is er een minimale koppeling met de Bestuursagenda 2023-2027 De GGD NOG heeft in de concept Programmabegroting 2025 – in tegenstelling tot vorige programmabegrotingen - geen indicatoren opgenomen. Volgens de GGD NOG waren de tot nu toe gehanteerde indicatoren niet geschikt om te sturen op de hoofdlijnen van het GGD-beleid. De GGD NOG geeft aan in 2024 in overleg met gemeente graag indicatoren op te willen gaan stellen. Doordat op dit moment indicatoren in de concept Programmabegroting 2025 ontbreken is het in de Planning & Control (P&C) cyclus nauwelijks mogelijk om de voortgang te volgen. In de concept Programmabegroting 2025 zijn de speerpunten van de drie hoofdprogramma’s (‘Jeugdgezondheid’, ‘Algemeen Gezondheidszorg’ en ‘Kennis en Expertise’) abstract omschreven. Daarnaast is de koppeling met de Bestuursagenda 2023-2027 in de uitwerking minimaal. De vier inhoudelijke hoofdthema’s uit de Bestuursagenda (‘Vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen’, ‘Mentale gezondheid’, ‘Gezonde leefstijl’ en ‘Gezonde fysieke en sociale leefomgeving’) komen nauwelijks terug bij de speerpunten. Het voorstel is om in een zienswijze de GGD NOG te verzoeken om de doorontwikkeling van de P&C cyclus in 2025 echt verder vorm te geven.

Bij de Programmabegroting van 2026 dient er in de programma’s een betere koppeling met de Bestuursagenda 2023-2027 te zijn. Daarnaast dienen er ook concrete (prestatie)indicatoren in de Programmabegroting 2026 te staan. 2.3. Er is behoefte aan meer duidelijkheid over de invulling van werkzaamheden voor het GALA en het IZA De GGD NOG geeft aan te voorzien in verschillende rollen voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). De GGD NOG heeft van oudsher ook een wettelijke taak voor de advisering over Publieke Gezondheid. Deze taak voert de GGD NOG uit vanuit de inwonersbijdrage. Dit roept 2

vragen op welke taken de GGD NOG voor het GALA en IZA vanuit de inwonersbijdrage uitvoert en welke vanuit eventuele plustaken. Het voorstel is om in de zienswijze de GGD NOG te verzoeken om meer duidelijkheid te geven over de invulling van de financiering van de werkzaamheden voor het GALA en het IZA. Daarbij dient er een duidelijk onderscheid te zijn welke dienstverlening er mogelijk is vanuit de inwonersbijdrage en welke dienstverlening een extra plustaak is. 2.4. De berekening van het weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn mogelijk toe aan actualisatie Het aan te houden weerstandsvermogen is in de concept Programmabegroting 2025 teruggebracht naar €1.150.000,-. In de Programmabegroting 2024 was het aan te houden weerstandsvermogen nog €1.626.000,-. De verlaging komt vooral door toevoeging van jaarlijks €100.000,- aan de post onvoorzien in de exploitatie vanuit nieuw beleid in de Programmabegroting 2024. De toevoeging van dit extra bedrag onvoorzien had als doel om het aantal begrotingswijzigingen te verminderen en de slagvaardigheid van de GGD NOG te vergroten. In de Programmabegroting 2024 is de toezegging gedaan dat als het budget niet of niet volledig benut is het restant na vaststelling van de jaarrekening terug gaat naar de deelnemende gemeenten.

Het Algemeen Bestuur heeft op 22 november 2018 de belangrijkste risico’s in het kader van het risicomanagement vastgesteld. Het is de vraag in hoeverre het risicomanagement nog actueel is en past in deze tijd met onder andere de krapte op de arbeidsmarkt, de technologische ontwikkelingen en de vergrote kans op een uitbraak van een infectieziekte (zoals COVID 19). Het voorstel aan de raad is om een zienswijze in te dienen om een gesprek op te starten over een mogelijke actualisatie van de risico’s en de hoogte van het weerstandsvermogen van de GGD NOG. 2.5. Een raadsadviescommissie geeft invulling aan de kaderstellende rol van de raad Vanuit de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de in juli 2024 nog vast te stellen nieuwe Gemeenschappelijke Regeling van de GGD NOG is er de mogelijkheid om een raadadviescommissie in te stellen. De kaderstellende en controlerende rol van de raden neemt toe als raden aan de voorkant van de P&C cyclus meer betrokken zijn via een raadsadviescommissie. Bij de zienswijzenprocedure op de aanpassing van de Gemeenschappelijke Regeling bleek er veel draagvlak bij raden om een raadadviescommissie in te stellen. Tien andere raden spreken zich – naast de gemeente Oude IJsselstreek - ook positief uit over de adviescommissie. Drie raden gaven aan geen prioriteit te geven aan een adviescommissie, maar zijn ook niet tegen.

De overige raden hebben zich niet uitgesproken over een raadsadviescommissie. De GGD NOG laat het initiatief voor het instellen van een adviescommissie vooralsnog bij de raden. Als er een initiatief vanuit de raden tot stand komt, dan werkt de GGD NOG daar aan mee. In vergelijking met de GGD NOG is de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) op basis van de zienswijzen alvast aan de slag gegaan met een verdere verkenning naar de oprichting van een raadsadviescommissie en uitwerking van een bijbehorende regeling. Gezien de GGD NOG en de VNOG grotendeels samenwerkten in de wijziging van hun gemeenschappelijke regeling lijkt het logisch als de GGD NOG een vergelijkbare stap zet. Het verzoek aan de GGD NOG is om in afstemming met de griffies de mogelijkheid van een raadsadviescommissie ook verder uit te gaan werken. Kanttekeningen a.

Zienswijzen zijn niet bindend Het indienen van een zienswijze geeft invulling aan de kaderstellende rol van een raad en is een manier om invloed uit te oefenen op de GGD NOG. Zienswijzen zijn echter niet bindend. De ervaring leert dat het indienen van een zienswijze vanuit één raad relatief weinig invloed heeft in een gemeenschappelijke regeling met tweeëntwintig gemeenten. Het is daarom van belang om draagvlak te zoeken bij andere gemeenten voor een vergelijkbare zienswijze. 3

Mede op initiatief van de gemeente Oude IJsselstreek is er afstemming geweest met gemeenten in de regio Achterhoek en ook in de regio Noord-Veluwe. Op hoofdlijnen is er bij zowel de Achterhoekse als de NoordVeluwse gemeenten draagvlak om een vergelijkbare zienswijze in te dienen. b. Het indienen van een zienswijze is mogelijk tot dinsdag 2 juli 2024 De termijn voor het indienen van een zienswijze bedraagt twaalf weken en eindigt op dinsdag 2 juli 2024. In verband met de vergadercyclus van de gemeenteraad van Oude IJsselstreek is het niet mogelijk om de concept Programmabegroting 2025 eerder te bespreken dan in de raadsvergadering op donderdag 4 juli 2024. Het enkele dagen later aanleveren van het raadsbesluit van de gemeenteraad van Oude IJsselstreek is naar verwachting geen probleem. De GGD NOG schrijft in de brief namelijk dat de planning mogelijk te kort is om de concept Programmabegroting 2025 in de raad te behandelen. In dat geval verzoekt de GGD NOG om een voorlopige reactie en/of standpunt kenbaar te maken. Na behandeling in de Raadscommissie Algemene zaken Financiën en Economie (AFE) op maandag 17 juni is het wellicht al mogelijk om een voorlopige reactie bij de GGD NOG kenbaar te maken. Kosten, baten, dekking De gemeentelijke bijdrage stijgt van €832.063,- in 2024 naar €895.403,- in de concept Programmabegroting van 2025. Dat is een verhoging van €63.340,-.

Het grootste gedeelte van de verhoging komt door het indexeringspercentage van 7.48%. In het AB van november 2019 zijn er afspraken gemaakt over het toepassen van deze indexeringssystematiek. Ten tweede zorgt de implementatie van het functiewaarderingssysteem HR21 voor een verhoging van de inwonersbijdrage. De GGD NOG heeft in vergelijking met andere GGD’en een achterstand op het terrein van waardering van functies. Om een aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven in een krappe arbeidsmarkt, dient de GGD NOG het functiewaarderingssysteem te actualiseren. De totale kosten voor alle gemeenten in 2025 voor herwaardering van functies zijn €235.977. Daarnaast is er nog een incidentele bijdrage voor het GGD NOG Robuust programma vanuit de gemeente Oude IJsselstreek van €12.601,-. In het AB van november 2021 is er besloten tot structurele en incidentele bijdragen met als doel om de GGD NOG te versterken. Het GGD NOG Robuust programma loopt nog tot en met 2025. Vanaf 2026 is er dus geen incidentele bijdrage meer nodig. De rekenmethode op basis van de peildata van het inwonersaantal zorgt voor een lagere gemeentelijke bijdrage. Het inwonersaantal van de gemeente Oude IJsselstreek daalde namelijk licht van 39.608 (peildatum 31-12-2022) naar 39.396 (peildatum 31-12-2023). Het voorstel is om een zienswijze in te dienen op de voorgestelde stijging van de inwonersbijdrage.

In verband met de korting op het Gemeentefonds in 2025 van 675 miljoen verzoeken we om het indexeringspercentage niet hoger te laten zijn dan het percentage uit de nog te verschijnen Meicirculaire Gemeentefonds 2024. Op donderdag 12 september 2024 neemt het AB een besluit over de vaststelling van de Programmabegroting 2025. Dan is in beeld of er voldoende draagvlak bij andere gemeenten was voor de hoogte van de inwonersbijdrage. Vervolgens vindt er verwerking van de definitieve inwonersbijdrage aan de GGD NOG in de gemeentelijke Programmabegroting 2025-2028 plaats. Uitvoering Planning • Voorbereiding op besluitvorming tijdens de Raadscommissie Algemene zaken Financiën en Economie (AFE) op maandag 17 juni 2024; 4

• •

Besluitvorming tijdens de Raadsvergadering op donderdag 4 juli 2024; Het AB van de GGD NOG neemt vervolgens in haar vergadering van donderdag 12 september 2024 een besluit over de definitieve Programmabegroting 2025.

Personeel Niet van toepassing. Communicatie/participatie De GGD NOG ontvangt na besluitvorming in de raad de definitieve zienswijze. In bijlage 6 is de brief met de voorgestelde zienswijze toegevoegd. Evaluatie/verantwoording Het DB van de GGD NOG stuurt op basis van artikel 35, vierde lid van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in de zomer het oordeel over de ontvangen zienswijzen en de daaraan verbonden conclusies aan de raden. Daarnaast legt het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD NOG tijdens het begrotingsjaar verantwoording af aan het AB door bestuursrapportages. De Raad ontvangt een jaarlijks verantwoording door het aanbieden van de jaarstukken. Bijlagen 1. Bijlage 1: Brief: Toezending Concept-Programmabegroting 2025 GGD NOG (kenmerk: JB/mdv/24-dir 007) 2. Bijlage 2: Concept Programmabegroting 2025 GGD NOG; 3. Bijlage 3: Brief: Vastgestelde jaarstukken 2023 GGD NOG (kenmerk: JB/mdv/24/dir 09); 4. Bijlage 4: Jaarstukken 2023 GGD NOG; 5. Bijlage 5: Accountantsverslag 2023 Gemeenschappelijke Regeling GGD NOG; 6. Bijlage 6: Conceptbrief gemeente Oude IJsselstreek: Zienswijze op concept Programmabegroting 2025.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Oude IJsselstreek,

Ron Frerix Secretaris

Mirjam Maasdam-Hoevers Waarnemend burgemeester

5

Raadsvergadering 4 juli 2024 ☐

conform voorstel

☐

zonder hoofdelijke stemming

☐

met algemene stemmen

☐

……stemmen voor……stemmen tegen

☐

aangenomen

☐

aangenomen met amendement…………

☐

aangehouden

☐

verworpen

☐

ter vergadering uitgereikt bij agendapunt

☐

in handen van B&W gesteld

☐

opmerkingen/toezeggingen……………….

☐

……………………………………………….

6

Raadsvergadering 4 juli 2024

De raad van de gemeente Oude IJsselstreek,

overwegende dat de raad de mogelijkheid heeft om een zienswijze in te dienen op de concept Programmabegroting 2025 van de GGD Noord- en Oost-Gelderland,

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 mei 2024,

gelet op het bepaalde in de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr),

BESLUIT: 1. Kennis te nemen van de Jaarstukken 2023 van de GGD Noord- en Oost-Gelderland; 2. Een zienswijze in te dienen op de concept Programmabegroting 2025;

Aldus besloten door de raad van de gemeente Oude IJsselstreek in zijn openbare vergadering van 4 juli 2024,

De griffier,

de waarnemend voorzitter,

M.B.J. Looman

M. Maasdam-Hoevers

7