Jaarstukken 2025 definitief-1.pdf

Jaarstukken 2025

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord en leeswijzer

1

Jaarverslag

Deel I: Programmaverantwoording Programma 1 Smart Governance (incl.Begroting Regio Achterhoek)

5

Programma 2 Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

13 14 17 20

Programma 3 Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio 3.4 Ruimtelijke opgaven Achterhoek

22 23 26 29 32

Programma 4 Bedrijfsvoering en Rente

33

Deel II: Paragrafen Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 2 Financiering Paragraaf 3 Bedrijfsvoering Paragraaf 4 Subsidies

35 38 40 43

Jaarstukken

Deel III: Jaarrekening

46

Balans (inclusief toelichting) Niet uit de balans blijkende verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht van baten en lasten Publicatie WNT SiSa verantwoordingsinformatie Verzamelstaat afrekening gemeenten Rechtmatigheidsverklaring Controleverklaring accountant

47 54 54 55 57 59 61 62 63

Bijlagen Deel IV: Uiteenzetting financiële positie Algemene financiële beschouwing Taakvelden per programma Verzamelstaat bijdrage gemeenten

69 70 72 73

Bestuurlijk voorwoord Voor u liggen de jaarstukken van 2025. Een jaar waarin werd gestart met het formuleren van een nieuwe inhoudelijke agenda voor de Achterhoek. Het komen tot een breed gedragen visie 2050 met nieuwe accenten, focus en een meer integrale manier van werken, leverde veel gesprekken en inzichten op. Leden van de Achterhoek Raad, de Board, het bestuur en deelnemers van de thematafels hebben op verschillende momenten hun kennis en adviezen ingebracht. Dit leidde tot door de Achterhoek Raad breed gedragen uitgangspunten en een inhoudelijke perspectief. Een mooie basis voor de in 2026 te presenteren visie 2050 en passende netwerksamenwerking. In 2025 werd ook het ‘Toekomstverhaal Achterhoek 2100’ als Regionaal Perspectief Achterhoek (RPA) gepresenteerd en vastgesteld. Het RPA schetst een wenkend perspectief op basis van ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkelingen voor de Achterhoek op weg naar 2100. De richtinggevende uitgangspunten vormen bouwstenen voor regionale inbreng in Rijks- en provinciale processen waar keuzes worden voorbereid voor de toekomstige ruimtelijke inrichting van Nederland, Gelderland en de Achterhoek. Daarmee is het RPA een ruimtelijke inspiratiebron en een belangrijke onderlegger voor de nieuwe Achterhoek Visie 2050.

Als erkenning van onze gezamenlijke samenwerking en lobby inzet werd de Achterhoek geselecteerd als één van de elf regio’s voor het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR). Dit biedt ons een structurele positie aan tafel bij het Rijk als één van de landelijke voorbeeldgebieden waarmee het Rijk werkt aan een nieuwe manier van gebiedssamenwerking buiten de Randstad. Daarmee is het NPVR voor de komende jaren één van de belangrijkste pijlers onder onze regionale ontwikkeling én gezamenlijke lobby. We maken een Regioplan dat samenhangt met de nieuwe visie 2050, de lessen uit de Regio Deal, het RPA en andere relevante onderwerpen voor de Achterhoek. Zo ontstaat één consistent geheel: één verhaal, één set opgaven, met meerdere instrumenten die elkaar versterken. Deze 3 trajecten vonden plaats tegen de achtergrond van diverse wisselingen in het algemeen en dagelijks bestuur, en ook binnen de organisatie van 8RHK ambassadeurs. Toch bleef de winkel open voor alle taken en werkzaamheden waarvoor 8RHK is opgericht; het aanjagen en realiseren van projecten en regionale koersbepaling op verschillende beleidsagenda’s, lobby en communicatie om de Achterhoek op de kaart te zetten en extra subsidies te verwerven, de organisatie van bestuurlijke overleggen, evenementen, en werkbezoeken. Dit alles binnen de kaders van een sluitende meerjarenbegroting.

We zijn ervan overtuigd dat al deze werkzaamheden een solide basis bieden voor een volgende stap in een versterkte en toekomstgerichte Achterhoek samenwerking. Leeswijzer Het jaarverslag wordt gevormd door de programmaverantwoording in deel I, en de paragrafen in deel II . In het verslag vindt u de structuur van onze regionale 3-O samenwerking terug. Deel III is de jaarrekening en deel IV bevat de uiteenzetting van de financiële positie. In de ‘Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit’ staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De programmaverantwoording heeft dezelfde indeling. De programmaverantwoording is qua inhoud breder dan de financiële verantwoording. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. NB In de jaarstukken hanteren we de officiële naam van de samenwerking: Regio Achterhoek. Voor de 3Osamenwerking gebruiken wij de naam Achterhoek ambassadeurs; 8RHK.

1

Opbouw programma’s

De programmarekening van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en Rente. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten, begroting en de financiële verantwoording van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten gekoppeld. De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en lopende projecten per thema. Dit wordt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels vormgegeven en in gang gezet. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het realiseren van de Achterhoek Visie 2030 en het vertalen van de ambities in concrete projecten. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld.

Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door de initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek.

2

Samenvatting financiële jaarstukken

Het jaar is afgesloten met een positief saldo. Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de personele kosten (vacatures en opleidingskosten) verminderd met extra inzet voor inhuur derden en door rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (schatkistbankieren).

Jaarresultaat Totaal 317.000 73.000 390.000

Smart Governance Bedrijfsvoering en Rente Jaarresultaat positief

Bestemming resultaat 2025 Voorgesteld wordt om het voordelige saldo ad € 389.670 (€ 1,29 per inwoner) als volgt te bestemmen:  € 151.253 toevoegen aan het investeringsfonds, zoals opgenomen in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2025. Hierin staat dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het investeringsfonds tot een maximum van € 0,50 per inwoner (in 2025: € 151.253). Het investeringsfonds dient als cofinanciering voor de Regiodeal, maar kan ook als cofinanciering dienen voor nog aan te trekken gelden. Hierdoor is het essentieel het investeringsfonds te blijven voeden.  € 150.000 bestemmen voor extra impuls op lobby en marketing. Dit om de visie 2050 en lobbyagenda te vertalen naar concrete en begrijpelijke boodschappen, en aantrekkelijke campagnes om de regio scherp op de kaart te zetten.  € 88.470 uitkeren aan de gemeenten in de verhouding van het aantal inwoners.

Controleverklaring

RA12 Registeraccountants B.V. heeft voor 2025 een controleverklaring opgesteld ten aanzien van de financiële administratie en het beheer. Dit getrouwheidsoordeel ziet ook toe op de rechtmatigheidsverantwoording. De controleverklaring voor de jaarrekening 2025 is in het boekwerk opgenomen.

Besluitvormingsproces jaarstukken 1 april 2026 15 april 2026 Tot 16 juni 2026 1 juli 2026

Behandeling concept jaarstukken door het dagelijks bestuur De jaarrekening, het jaarverslag, de paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Verzenden jaarstukken naar gemeenten Na ontvangst van de controleverklaring worden de stukken aan de deelnemende gemeenten gezonden. Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de jaarstukken schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek. Besluitvorming door het algemeen bestuur

Doetinchem, 14 april 2026 Dagelijks bestuur Regio Achterhoek

3

Deel I Programmaverantwoording

4

Programma 1 Smart Governance Smart Governance

Sinds 2018 is de Governance 3O (ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden) ingericht met een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Thematafels. In onderstaande afbeelding is het organogram van de samenwerking opgenomen.

Regio Achterhoek vormt de juridische entiteit, daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van Regio Achterhoek van de gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma en programma 4 Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

5

Wat hebben we gedaan en bereikt? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern van de Visie 2030 is: In 2030 heeft de Achterhoek een sterke bloeiende en innovatieve economie, uitgaande van eigen kracht met een aantrekkelijke arbeidsmarkt. Er is een duurzaam werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Met gezonde inwoners en met oog voor de brede welvaart van de inwoners. Vanuit deze kern zijn zes ambities voor 2030 geformuleerd die gekoppeld zijn aan zes Thematafels:  Breed gekwalificeerde regio: vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn in evenwicht.  Slimme productieve regio: verhogen van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector.  Goed bereikbare regio: duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk vervoer voor iedereen.  Duurzaam schone regio: overschakelen naar hernieuwbare energie, minder gebruik primaire grondstoffen,  

verminderen emissies en toename biodiversiteit. Aantrekkelijke woonregio: de woningmarkt is kwalitatief en kwantitatief toekomstbestendig en in evenwicht. Leven lang gezondste regio: samen langer gelukkig en gezond.

Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak binnen en tussen de thema’s. Daarnaast hebben we als eerste SDG-regio van Nederland de verbinding gelegd met de Sustainable Development Goals. Vanuit de regionale samenwerking leggen we de focus op en geven we invulling aan vijf overkoepelende SDG’s. Naast deze vijf overkoepelde SDG’s hebben enkele Thematafels nog specifieke SDG’s waar aan ze werken. Tot slot is in de Visie 2030 de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven als overkoepelende thema opgenomen, gezien de urgentie in het landelijk gebied. Hieraan is SDG 15 gekoppeld.

Doelen en activiteiten Regio Achterhoek Doelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking



Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht

  

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

   

6

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking.

De Achterhoek Raad is drie keer bijeengekomen, in maart, september en december. Inhoudelijk zijn er 3 grote onderwerpen besproken in 2025.  Werksessie over de regionale wonen-, welzijn- en zorgvisie (september)  De inhoudelijke agenda en doorontwikkeling van de Regio richting nieuwe Visie 2050 en het NPVR (september)  Het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek, vastgesteld in de Raad van december. In december is er een “markt” gehouden waarin raadsleden in gesprek konden met en over lopende Regio Deal Projecten. De benoeming van de leden van de Achterhoek Board is voorbehouden aan de Achterhoek Raad. Eind maart zijn dhr. O. van Dijk en dhr. G. Visser benoemd als nieuwe leden van de Achterhoek Board. In september is mw. I. Rensink benoemd als secretaris van de Achterhoek Board. In 2024 is er een licht evaluatie gehouden over de samenwerking binnen Achterhoek Ambassadeurs. Naar aanleiding van deze -overwegend positieve evaluatie- heeft de Board 10 actiepunten benoemd. Deze zijn in maart besproken in de Achterhoek Raad. Samen met de commissie werkwijze is actiepunt 5 opgepakt; het gesprek voeren over de inrichting, de rol en het mandaat van de Achterhoek Raad en het samenspel tussen Achterhoek Raad en de Board. In juni is daarvoor een interactieve bijeenkomst gehouden met leden van de Achterhoek Raad aan de hand van 3 gespreksonderwerpen.

De algehele conclusie is dat posi ef gekeken wordt naar het gremium Achterhoek Raad, en dat er groot draagvlak is om dit voort te ze en. De leden van de Achterhoek Raad vinden de netwerkfunc e van grote waarde en zijn betrokken bij de resultaten en uitvoering van regionale projecten. De Raad staat open voor aanpassingen, zoals meer inhoudelijke betrokkenheid bij de projecten en verbinding met de andere 2-O’s. De omvang en inrich ng van de Achterhoek Raad blijven hetzelfde, waarbij 3 bijeenkomsten per jaar als voldoende werden ervaren.

Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht Personele en bestuurlijke ontwikkelingen

Het algemeen bestuur is met de burgemeesterswisselingen flink gewijzigd. Dit geldt ook voor het dagelijks bestuur. Dhr. P. van Domburg (gemeente Bronckhorst), mw. L. Werger (gemeente Oude IJsselstreek), mw. A. Fellinger (gemeente Montferland) en A. Jetten (gemeente Winterswijk) zijn toegetreden tot het algemeen bestuur. Mw. A. Bronsvoort (gemeente Oost Gelre) is -na het vertrek van dhr. H. de Vries (gemeente Montferland)toegetreden tot het dagelijks bestuur. Voor de opvolging van dhr. J. Bengevoord (Winterswijk) is mw. L Werger aangewezen. In het voorjaar 2026 neemt mw. A. Bronsvoort afscheid. Dat is een nieuw moment om naar de invulling van het dagelijks bestuur te kijken. Op 1 juni is mw. I. Rensink begonnen als de nieuwe secretaris directeur. Zij volgde de interim secretarisdirecteur mw. L. Dennenberg op. Ook op andere functies zijn wisselingen geweest. Dit geldt met name voor het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek, de thematafel Wonen en Vastgoed, team lobby en communicatie, en in de ondersteuning. In juni nam de lobbyist afscheid. Deze positie werd in 2025 nog niet ingevuld, ondanks een vacaturetraject. Voor het NPVR werd in oktober de nieuwe functie van programmamanager ingevuld. Tot slot besloot het algemeen bestuur om een kwartiermaker Kunst, Cultuur en Erfgoed te stationeren bij 8RHK Ambassadeurs.

Deze wordt gefinancierd door de 8 gemeenten en is 1 oktober begonnen voor een periode van 2 jaar.

Lichte evaluatie en reflectie op inhoudelijke regio-agenda

Naar aanleiding van de lichte evaluatie heeft de Board 10 actiepunten geformuleerd. Die zijn in het algemeen bestuur, thematafels en Achterhoek Raad besproken en onderschreven. Meest belangrijk en urgent is om te reflecteren op en keuzes te maken in de inhoudelijke agenda van de Achterhoek en rolneming van de Regio. En vandaaruit te werken aan een nieuwe Visie 2050.

7

Vanuit de organisa e is er in het voorjaar een bespreekstuk gemaakt over de inhoudelijke agenda en de rol van Achterhoek Ambassadeurs daarin. Ook is hierin een gedachte opgenomen over de doorontwikkeling van de samenwerking/Governance en de inrich ng van de organisa e. Doel van het bespreekstuk was om enerzijds input te geven voor een nieuwe inhoudelijke Visie en anderzijds om een volgende stap te ze en in de samenwerking. Dit bespreekpunt is 22 mei jl. met de Thematafels, Achterhoek Board en het algemeen bestuur besproken. Dat hee - samen met de sessie met de Achterhoek Raad op 23 juni - input opgeleverd voor aanscherping en volgende stappen die op 4 september jl. in de Board zijn besproken. In september zijn Achterhoek Raad, Thematafels en algemeen bestuur opnieuw meegenomen in de inhoudelijke agenda en doorontwikkeling. Dit was géén eindbeeld, maar de start van een gezamenlijk gesprek om te komen tot een heldere en gedragen visie op de toekomst van de Achterhoek en de rol van 8RHK Ambassadeurs daarin. Gedeelde hoofdlijnen zijn: De voornaamste redenen om de doorontwikkeling in te ze en zijn: 1. Een integrale benadering van complexere maatschappelijke opgaven 2. Regionale regie op transi es 3. De behoe e aan meer inhoudelijke focus 4. Een duidelijkere rolneming van de 8RHK ambassadeurs organisa e 5.

Breder eigenaarschap over de visie en uitvoering Uitgangspunten voor de inhoudelijke ambi e zijn 1. Een toekomstbestendige economie (pijler 1) 2. Een levendige regio (pijler 2) 3. De Achterhoek opent zijn eigen deuren en deuren van anderen 4. De Achterhoek verhoudt zich tot maatschappelijke transi e Vertrekpunten voor de doorontwikkeling van de Governance zijn: 1. 3-O samenwerking is leidend 2. Draagvlak en bereik vergroten 3. Strategische versterking 4. Flexibiliteit en integraal werken 5. Van start-up naar scale-up 6. We gaan aan de slag met een icoonproject voor de Achterhoek Het inhoudelijk perspectief is samen met het RPA (zie par 3.4) input voor de nieuwe Achterhoek Visie 2050 (actiepunt 2 uit de evaluatie) en daarmee ook een bouwsteen voor het Regioplan NPVR. Beide worden in 2026 gepresenteerd.

Regio Deal

De uitvoering van de Regio Deal kwam op stoom. Er werden 13 projecten goedgekeurd in 2025. Voor een aantal springplanken gold dat er nog onvoldoende projecten waren ingediend. Zo is er voor de springplanken rondom wonen veel energie naar de Woondeal gegaan en daardoor was er minder focus op ontwikkeling van projecten voor de Regio Deal. Rondom de doelen van de springplank innovatieve landbouw kwam er extra geld beschikbaar onder meer voor de experimenteer regio, waardoor er minder projecten voor financiering binnen de Regio Deal werden ontwikkeld. Er is gestart met gerichte communicatie richting doelgroepen over de mogelijkheden binnen specifieke springplanken van de Regio Deal. In oktober werd de stand van zaken rondom de uitvoering besproken in het Rijk-Regio overleg, waarbij ook het NPVR is meegenomen. Aansluitend is er een bezoek gebracht aan het Regio Deal project Zorgcorporatie Mariënvelde.

8

Nationaal Programma Vitale Regio’s

De Achterhoek is als enige Gelderse regio aangewezen als regio in het Na onaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) dat in 2025 is gestart. Voor een periode van 20 jaar gaat de regio met rijk, provincie en de gemeenten aan de slag met een adap eve en langjarige investeringsagenda in de regio. Daarbij hanteert het Rijk drie overkoepelende doelstellingen:  Vitale en lee are regio’s  Duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau  Gezonde en kansrijke toekomst voor inwoners in de regio De Achterhoek en het Rijk bepalen samen in hoeverre aan deze doelstellingen wordt gewerkt en waar de zwaartepunten liggen in het Regioplan voor de Achterhoek. De Achterhoek is in eerste instan e -naast het ministerie van BZK- aan het ministerie van I&W gekoppeld. Hiervoor hee Directeur-Generaal dhr. K. van den Burg in juni een werkbezoek gebracht. Om het NPVR uit te voeren stelt het Rijk per regio voor de komende 3 jaar (2025-2027) € 350.000 per jaar beschikbaar aan procesmiddelen, met de inten e om deze middelen te verlengen. Deze middelen worden onder meer ingezet voor het aantrekken van een programmamanager en ondersteuning. In oktober is de programmamanager gestart. Voor het Regioplan NPVR is een belo e opgesteld die in december aan de Achterhoek Raad is gepresenteerd. In 2026 wordt het Regioplan verder ingevuld, in nauwe verbinding met de Visie 2050.

Lobby Werkbezoeken en bijeenkomsten  In maart is een werkbezoek aan Brussel gebracht waar ambtelijk én bestuurlijk (dhr. J. Bengevoord)         

met verschillende parlementariërs is gesproken over thema’s uit de impactscan die Publyon voor ons had gemaakt. En ter voorbereiding op de EWRC in oktober. Op woensdag 11 juni vond het jaarlijkse lobbyevenement van de regio plaats, het Lentefestival in Nieuwspoort Den Haag met als titel “Achterhoek United”. Er was een goede opkomst van Tweede Kamerleden en rijksambtenaren Bestuurlijk én ambtelijk waren we aanwezig bij het bij het Aspergediner van de provincie Limburg in Den Haag. DG I&W, dhr. K. van den Burg is in juni op werkbezoek geweest in het kader van het NPVR. Er is een bezoek gebracht aan de spoorzone in Doetinchem en de Heuvelstraat in Silvolde. Dhr. M. Visser (ministerie van BZK) is in september op werkbezoek geweest in het kader van de Regio Deal. Er is een bezoek gebracht aan Civon en er zijn gesprekken gevoerd over de samenwerking tussen Rijk en regio. In aanloop naar de Tweede Kamer verkiezingen is op initiatief van de gemeente Doetinchem een succesvol Regiodebat georganiseerd. In oktober vond het Rijk-Regio overleg plaats over de Regio Deal waarin ook het NPVR is besproken. Zowel dhr. K. van den Burg, M. Visser als gedeputeerde H. Witjes waren aanwezig. Aan sluitend met het Regio Deal project zorgcorporatie Mariënvelde bezocht. In oktober was de Achterhoek volop en actief aanwezig op de EWRC in Brussel.

Er werd een gezamenlijk diner met de Stedendriehoek gehouden, eigen sessies georganiseerd en actief gecommuniceerd via Linkedin. Samen met de andere NPVR Regio’s is richting (nieuwe) Tweede Kamerleden meermaals aandacht gevraagd voor structurele aandacht en middelen voor de regio's. In 2025 is er een pilot gehouden rondom de Lobby in Brussel. Dit door extra -tijdelijke- personele inzet en samenwerking met Publyon. In december zijn de resultaten in het algemeen bestuur besproken: De pilot Lobby Brussel heeft het belang aangetoond van een structurelere Europese aanpak. Voor 2026 kiest de regio bewust voor focus, het verankeren van Brussel in de Visie 2050, een scherpere lobbyagenda en het verkennen van mogelijke samenwerkingsverbanden.

Jaarrekening 2024 en Begroting 2026

De jaarstukken 2024 werden vastgesteld. Op de begroting 2026 is één zienswijze binnengekomen, vanuit de gemeente Bronckhorst. Deze heeft niet geleid tot een wijziging van de begroting die vervolgens in september werd vastgesteld.

9

Financiën, projecten en ontwikkelingen

De volgende middelen zijn binnengehaald mede dankzij de lobby vanuit 8RHK Ambassadeurs.:  € 412.500 van de provincie voor de Woondeal  € 225.250 van de provincie voor het Programma Slimme en Schone Mobiliteit 2025  € 1.050.000 van het Rijk voor het programma Vitale Regio’s (NVPR)  € 5.000.000 van het Rijk voor Experimenteer gebied voor de landbouw (samen met Twente)  € 960.000 subsidie van ZonMW voor de doorontwikkeling van de samenwerkingsstructuur Regioplan Gezondste Regio voor de periode van 2025/2026.  15,6 miljoen voor de uitvoering van het transformatieplan 'mentaal gezond' onderdeel van het Regioplan Gezondste Regio. Uitvoering door zorgpartners. Met deze extra middelen kunnen we tijdelijk extra uitvoeringscapaciteit aantrekken of projecten financieren. Vaak zijn wij penvoerder. Dit betekent dan ook extra belasting voor administratie en verantwoording. De voortgangsrapportages over 2024 voor de gebiedsagenda middelen (provincie) en Regio Deal (Rijk) zijn ingediend.

Communicatie en marketing

Ook in 2025 werden regelmatig nieuwsbrieven uitgebracht; een wekelijkse algemene nieuwsbrief en van de zes afzonderlijke thematafels ongeveer vijf keer per jaar. Deze worden bovengemiddeld goed gelezen. Ook op de sociale media kanalen hebben we veel (actieve) volgers op het al langer ingezette LinkedIn. Instagram hebben we verlaten, dit bleek niet de goede doelgroep. Grotere events en bijbehorende communicatie waren er rondom de lancering van de vijfde Achterhoek Monitor, verschillende bijeenkomsten om woningbouw te versnellen, meerdere bijeenkomsten in het kader van het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek en diverse werkbezoeken. Naast de nodige free publicity vanuit onze persberichten, zijn meerdere verdiepende artikelen aangeleverd voor betaalde redactie in Achterhoek Nieuws en MIJNmagazine. In het najaar is een eigen eerste podcast live gegaan, in een reeks van zes, onder de titel ‘de Achtercast’ om initiatieven, ontstaan uit de kracht van onze samenwerking breder bekend te maken en verdiepend toe te kunnen lichten. Onder de vlag van Onverwachte Hoek zijn diverse activiteiten georganiseerd ter versterking van de regionale samenwerking en profilering. Met als flinke uitpakker in externe zichtbaarheid de stand ‘Bestemming Onverwacht’ op de Zwarte Cross, als herhaald succes na de primeur in 2024.

Met Onverwachte Hoek zijn we een samenwerking aangegaan met De Graafschap, Graafschap vrouwen en Orion. In dat kader worden samen diverse events voor de betrokken partners georganiseerd. Tijdens het bestuurdersdiner in maart is gesproken over AI, de arbeidsmarkt en Achterhoek Toerisme. Vanwege de beperkte herkenbaarheid is in de zomer de campagne Onverwachte Hoek op een laag pitje gezet. De Achterhoekse partners die verbonden waren aan de campagne worden als warm netwerk aangehouden onder de werktitel ‘Achterhoek Partners’ om kennis en kunde over de regio en de arbeidsmarkt te blijven delen. Daarnaast is binnen Achterhoek Partners een werkgroep gevormd die zich richt op de ontwikkeling van een gezamenlijk project, waarmee het partnernetwerk concrete impact wil maken voor de regio. Voor de profilering is gestart met een uniforme regio brede profilering, in samenwerking met Achterhoek Toerisme (AT). In november is het gezamenlijke merkverhaal vastgesteld. In 2026 volgt het verder uitwerken van de visuele identiteit: huisstijlgids AT en 8RHK ambassadeurs en de introductie binnen regio.

10

Smart Governance

In totaal waren er eind 2025 4 projecten in uitvoering op dit onderdeel. In 2025 is er geen nieuw project gestart. Projecten Looptijd Kosten organisatie en uitvoering Regio Deal 2019 - 2025 15-07-2019 31-12-2025 Kosten organisatie en uitvoering Regio Deal 2024 - 2028 01-10-2024 31-12-2028 Achterhoek Monitor 2023 t/m 2025 31-12-2022 31-12-2025 Onverwachte hoek 2.0 01-01-2024 31-12-2026 Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Totaalfinanciering

2.506.504

Maatschappelijke organisaties 0

Ondernemers

Totaal

75.000

2.581.504

Wat heeft het gekost? Programma 1: Smart Governance Lasten (A) Baten derden (B) Sub-totaal (B-A) Bijdragen gemeenten (C) Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

R 2024

B 2025 primair

B 2025 gewijzigd

R 2025

4.567.000 2.051.000 -2.516.000 2.421.000 -95.000 1.014.000 -913.000 6.000

4.342.000 1.258.000 -3.084.000 2.422.000 -662.000 813.000 -151.000 0

5.477.000 2.268.000 -3.209.000 2.422.000 -787.000 1.512.000 -725.000 0

4.951.000 1.910.000 -3.041.000 2.422.000 -619.000 1.512.000 -576.000 317.000

Onder dit programma vallen Achterhoek Visie 2030 en monitoring, Lobby en communicatie, Coördineren van subsidies en projecten, Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels, Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds en Onvoorzien. Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten op dit programma is € 317.000. Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de personele kosten (vacatures en opleidingskosten) o.a. vanwege het niet vervullen van de vacature sr. Lobbyist gedurende een half jaar en het niet volledig invullen van de tijdelijke vacatures lobby-ist en regisseur in 2025, verminderd met extra inzet voor inhuur derden. Een nadere onderbouwing van baten en lasten is op de volgende bladzijde. opgenomen.

11

De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 936.000 onttrekking) is als volgt: raming gewijzigd Mutatie reserves: werkelijk Onttrekking investeringsfonds (werkbudgetten)

225.000

185.000

Onttrekking investeringsfonds (projecten derden)

287.000

287.000

Onttrekking investeringsfonds (eigen projecten)

312.000

352.000

Onttrekking reserve toekomstbestendige organisatie

688.000

688.000

Toevoeging investeringsfonds

1.512.000 -525.000

1.512.000 -376.000

Toevoeging algemene reserve

-100.000

-100.000

Toevoeging egalisatiereserve rente

-100.000

-100.000

Sub-totaal toevoegingen

-725.000 787.000

-576.000 936.000

Sub-totaal onttrekkingen

Per saldo onttrekking reserves programma 1

Specificatie van baten en lasten R2024

Specificatie baten derden Bijdrage investeringsfonds gemeenten (en overig) Diverse opbrengsten (inclusief projecten) Bijdrage uit voorziening wachtgelden Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten Interne doorbelasting Sub-totaal baten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal baten programma 1

75.000 1.417.000 639.000 978.000 3.109.000 -1.058.000 2.051.000

B 2025 primair 151.000 749.000 373.000 736.000 2.009.000 -751.000 1.258.000

B 2025 gewijzigd 225.000 1.685.000 573.000 736.000 3.219.000 -951.000 2.268.000 B 2025 gewijzigd 2.243.000

1.921.000

83.000 259.000 203.000 19.000 122.000 512.000 46.000 1.746.000 196.000 53.000 15.000 5.497.000 736.000 6.233.000 -756.000 5.477.000

60.000 291.000 194.000 9.000 127.000 472.000 39.000 1.568.000 196.000 52.000 3.000 4.932.000 736.000 5.668.000 -717.000 4.951.000

Specificatie Lasten

R2024

Personeel loonsom

1.846.000

B 2025 primair 2.442.000

Overige personele kosten Inhuur derden Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.) Bestuur Lobby, communicatie, strategische focus Uitgaven investeringsfonds (excl. eigen projecten) Werkbudget grensoverschrijdende samenwerking Projectkosten eigen projecten Onvoorzien Transparante btw-voorheffing Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie Bij: Interne doorbelasting Sub-totaal lasten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

50.000 182.000 191.000 15.000 116.000 480.000 44.000 1.544.000 98.000 55.000 4.000 4.625.000 978.000 5.603.000 -1.036.000 4.567.000

83.000 30.000 203.000 19.000 122.000 350.000 1.037.000 8.000 53.000 15.000 4.362.000 736.000 5.098.000 -756.000 4.342.000

12

R 2025 76.000 1.476.000 612.000 736.000 2.900.000 -990.000 1.910.000 R 2025

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (doelen in visie 2030) en wat bereikt is. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

13

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken? We willen met innovatie waarde creëren. Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatieen verdienmodellen. Om de Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Daarnaast willen we de arbeidsproductiviteit verhogen, zodat ondernemingen en organisaties in staat zijn om met minder personeel eenzelfde resultaat te behalen. De Achterhoekse arbeidsmarkt is daarom zeer gebaat bij (sociale) innovatie en smart werken. Een innovatieve ondernemer heeft een sterke uitstraling en daarmee een grotere aantrekkingskracht voor nieuw personeel. Ook willen we innoveren met een maatschappelijke missie. We willen dat versnellen door samen te werken in een open innovatiesysteem van overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Om nieuwe medewerkers te binden, willen we bovendien dé stage- en afstudeerregio van Nederland zijn.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. Productie van de toekomst door technologische innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De uitdaging is om met de innovatieve en leidende koplopers én de hoge organisatiegraad van bedrijven als basis, ook in het peloton van mkb-bedrijven te komen tot innovatie en transitie. Dit doen we door het implementeren van sleuteltechnologieën, waaronder Artificial Intelligence, te stimuleren.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project 3D metaalpoeder zeven is afgerond en de machine is geplaatst bij AT Techniekopleidingen. Voor 3D metaal printen is er een uitwisseling met studenten van de Fachhochschule Bocholt geweest, een lesprogramma ontwikkeld en 3D printen is toegankelijk gemaakt voor de studenten.  Er is een sectoroverstijgend AI- overleg waaraan sectorverbinders uit Achterhoek Verbindt deelnemen en kennis uitwisselen. Ook zijn er diverse AI-kampvuren georganiseerd om over AI in relatie tot ethiek te spreken.  Er is een Regio Deal aanvraag voor het AI- programma Samen Slim 2030 voor de komende drie jaar ontwikkeld. In dit programma staat de kennisoverdracht rondom AI naar verschillende sectoren en het breed mkb centraal. Binnen dit programma wordt geleerd van de ´leerkring- aanpak’ vanuit de maakindustrie. Hiervoor wordt een AI- makelaar ingezet. In 2026 wordt over deze aanvraag een besluit genomen.

Oplossen maatschappelijke vraagstukken door innovatie en sociale innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De Achterhoek beschikt over een innovatief sterk en diepgeworteld mkb dat een grote bijdrage kan leveren aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. We willen dit versnellen door verbindingen te leggen tussen overheden, ondernemers en maatschappelijke instellingen. We richten ons op vernieuwende proposities, bijvoorbeeld samenwerkingsvormen die meer ondernemerschap en minder bureaucratie beogen, om tot maatschappelijke meerwaarde te komen. En op nieuwe ideeën, praktijken en strategieën die gericht zijn op het verbeteren van sociale structuren en medewerkers van de toekomst.

14

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken 



De projecten Ishare, Startup in Residence, SmartHub Young Talent, Incubator Industrie en Development zijn volop in de uitvoering. Er zijn nieuwe bedrijven verbonden, lesopdrachten ontwikkelt, challenges uitgezet, netwerken gestart en workshops gehouden. Studenten, bedrijven en overheden werken in verschillende allianties binnen de projecten samen. De Regio Deal aanvraag voor het programma op Datagedreven Werken in de Achterhoek is voorbereid en goedgekeurd. DataLab GO gaat de komende drie jaar uitvoering geven aan dit programma en zet een regionaal datagedreven ecosysteem op dat als spil fungeert bij het verzamelen, ontsluiten, analyseren en toepassen van data in 3O verband om vraagstukken in de Achterhoek aan te pakken.

Open innovatiesysteem Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel In de Achterhoek is een sterk open innovatiesysteem actief tussen de mkb-bedrijven. Binnen dit systeem wordt samen geleerd, kennis gedeeld en geïnnoveerd. Tot nu toe zijn vooral de koploperbedrijven aangesloten. De aanpak is erop gericht om ook het breed mkb (organisaties van 2 tot 200 medewerkers) hieraan te verbinden, zodat ook zij meer kunnen innoveren.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  De samenwerking tussen de vier innovatiecentra (de Marke, SHII, CIVON en de Steck) is geïntensiveerd. Er is een gezamenlijke aanpak geschreven, waarvoor middelen uit de Regio Deal beschikbaar zijn gesteld.  Het project Achterhoek Verbindt, als opvolger van het landelijk programma actieagenda MKBdienstverlening, is van start. Binnen het project worden verbinders, mensen die in verbinding staan met het (breed) Achterhoekse mkb in beeld gebracht en met hun profiel in AI-tool Tessa Verbindt geborgd. Dit met als doel om ondernemers efficiënt en effectief te kunnen doorverwijzen naar de betreffende verbinder/verbindende partij die kan ondersteunen in de ondernemersbehoefte.  Om als Achterhoek goed aan te sluiten bij Tech.Land is geld beschikbaar gekomen vanuit de Regio Deal. Gemeente Winterswijk is penvoerder hiervan en werft namens de Achterhoek een regio coördinator om de kansen binnen het programma te verzilveren.  In samenwerking met de thematafel Wonen & Vastgoed zijn de opties voor een hotspot in de bouw verkend ter versterking van het open innovatiesysteem.

Stage- en afstudeerregio Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Met SmartHub 2.0 vergroten we de aantrekkelijkheid van de Achterhoek als economische- en arbeidsregio, met name voor arbeidspotentieel tussen de 18 en 45 jaar. SmartHub 2.0 is een kapstok (stichting), die de krachten bundelt en een logische samenhang aanbrengt tussen initiatieven. Het project SmartHub Young Talent richt zich primair op stagiaires en afstudeerders.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken Vanuit Smarthub Young Talent zijn de volgende resultaten bereikt voor de kerndoelgroep (18-25 jaar):  Gerichte marketingcampagnes voor stage-, afstudeerplekken en startersbanen resulterend in een online bereik van ruim 3 miljoen studenten en 217 nieuwe stage- en startersvacatures en in totaal ruim 300 vacatures op het platform.  Intensief relatiebeheer met Achterhoekse werkgevers, gericht op het verbeteren van stagebegeleiding en werkgeverschap voor jongeren.  Onderzoek hoe studenten de stages ervaren bij onze werkgevers.  Actieve samenwerking met onderwijsinstellingen (VO, MBO, HBO en WO) via stagemarkten, gastlessen, diploma-uitreikingen eninspiratiesessies.  Er zijn ruim 200 Achterhoekse werkgevers aangesloten bij Young Talent. Daarnaast is verkend hoe ook (young) professionals tot 45 jaar sterker aan de Achterhoek kunnen worden verbonden, met focus op leven lang leren, wonen, werken en blijvend vestigen in de regio.

Het integreren en versterken van huidige en toekomstige initiatieven binnen Stichting Smarthub en daarmee ontdubbelen van werkzaamheden per initiatief en centraliseren in één samenhangend ecosysteem zal in 2026 verder doorontwikkeld worden zodat het huidige orgaan nog krachtiger en als eenheid naar buiten kan treden, zodat werkgevers zich gezamenlijk kunnen presenteren én (young) professionals op één plek kunnen landen voor de arbeidsmarktkansen in de Achterhoek.

15

Projecten Smart werken en innovatie

In totaal waren er eind 2025 9 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten

Looptijd

3D metaalpoeder zeven Actieagenda MKB dienstverlening Uitbouwen ecosystem Achterhoek iShare Startup in Residence Achterhoek SHII 2.0 Werkend ecosysteem toekomstbestendig maken Smarthub Young Talent MKB Dienstverlening – Achterhoek Verbindt Samenwerking Innovatiecentrum Achterhoek

01-01-2024 01-11-2024 01-04-2022 01-12-2023 01-09-2022 19-04-2023 01-12-2021

31-12-2025 31-12-2025 31-03-2025 30-11-2025 31-12-2025 19-04-2026 31-12-2025

01-07-2025 01-11-2025

31-12-2028 30-11-2028

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Totaalfinanciering

3.134.771

Maatschappelijke organisaties 236.845

16

Ondernemers

Totaal

1.875.040

5.246.656

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken?

We willen de tekorten op de arbeidsmarkt aanpakken. Volgens de prognoses kampt de Achterhoek met een jaarlijks tekort van 1.500 - 2.000 arbeidskrachten. De Arbeidskracht Analyse Achterhoek laat zien dat het hierbij vooral gaat om het hogere mbo-niveau en het hbo. Daarnaast is er behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd zien we dat er nog altijd kandidaten zijn die lastig werk kunnen krijgen of behouden. We hebben in de Achterhoek te maken met ongeveer 14.000 mensen die we tot het ‘ongekend talent’ mogen rekenen. Dit zijn werklozen, semi-werklozen en mensen die (ongewenst) in deeltijd werken. Het tekort kunnen we niet alleen opvangen met mensen uit de eigen regio. De aandacht gaat uit naar het aantrekken, binden en boeien van nieuwe en huidige arbeidskrachten. We positioneren onszelf als een sterke, innovatieve regio om te werken en te ontwikkelen. We werken aan kansengelijkheid en een inclusieve arbeidsmarkt. In de Achterhoek kan iedereen die wil werken, waardig en passend werk doen. Bij het verkleinen van de mismatch kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs. Het moet eenvoudiger worden om te kunnen om-, her-, en bijscholen binnen en tussen deze sectoren.

We willen dat er, wat betreft de dienstverlening op het vlak van loopbaanvraagstukken gewerkt wordt vanuit een ontschotte dienstverlening. De vraag staat centraal, niet het systeem.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De grote lijn is de positionering van de Achterhoekse arbeidsmarkt. Hoe zorgen we dat we een aantrekkelijke arbeidsmarkt zijn en blijven. Vanuit strategie naar aanpak; hoe en welke invloed kunnen we hebben op het regionale vraagstuk van werkgevers als werven, binden en boeien van medewerkers voor met name de sectoren Techniek, Zorg en Onderwijs.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  De programmalijn Leven Lang Ontwikkelen is uitgewerkt en ligt begin 2026 ter besluitvorming voor.  Er is een sterke lobby geweest op belemmerende wet- en regelgeving en structurele financiering voor scholingsvouchers. De lobbyboodschap is op verschillende momenten gedeeld, zoals bij het Lentefestival, bij de VNG, bij het project snelle start asielzoekers en bij de pilot inkomensval vanuit Opijver.  Het project Zorg voor mekaar is van start gegaan in samenwerking met de thematafel De Gezondste Regio.  Samen met een 5-tal zorgorganisaties is een Innovatiehub voor de Zorg opgezet. Hier werken studenten van diverse opleidingen interdisciplinair aan vraagstukken van de zorg.

17

Talenten zijn benut Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We stimuleren, faciliteren en ondersteunen een Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers, rekening houdend met kansengelijkheid. Enerzijds ligt hier een rol voor de werkgevers door in te zetten op een leercultuur in bedrijven en tussen sectoren. Anderzijds is het belangrijk dat werknemers proactief zijn in hun professionele ontwikkeling en de kansen pakken om flexibel te blijven en mee te kunnen bewegen met ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Tevens is er aandacht voor Loopbaan en Beroep binnen het VO om leerlingen kennis te laten maken met de kansen in onze regionale arbeidsmarkt.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken Stand van zaken projecten en activiteiten  Het project Opijver loopt goed. Er is nog geen structurele -landelijke- financiering. Daarom is besloten om het project voorlopig te blijven financieren vanuit de Regio Deal.  Het is gelukt om voldoende studenten te vinden voor de AD engineering binnen het Grensland College.  Het implementatieplan van het Regionaal Werkcentrum loopt volgens plan. Het werkcentrum is operationeel er wordt gekeken of het SPT (Service Punt techniek) geborgd kan worden onder het RWC.  Het project pilot inkomstenval van werk naar werk loopt. Inmiddels zijn er 5 kandidaten op weg geholpen met deze aanpak.  Zowel de Techniekdag als de week van de techniek waren succesvol. Vanuit de Regio Deal is een bijdrage beschikbaar gesteld om de Techniekdag verder te professionaliseren. Ook wat betreft het genereren van data t.b.v. follow-up van activiteiten in de rest van het jaar.  Het project Achterhoek Traineeship is voorbereid en ligt begin 2026 voor ter besluitvorming. Het plan voorziet in een uniek traineeship wat de vraag van de kandidaat leidend laat zijn en niet het aanbod.

Een inclusieve arbeidsmarkt Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig hee bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. We werken vanuit de strategische agenda inclusieve arbeidsmarkt Achterhoek langs vier lijnen. We brengen het onbenut arbeidspotentieel, dat momenteel geschat wordt op ongeveer 14.000 personen, in beeld. We zetten in op het vergroten van de digitale vaardigheden van inwoners zodat zij kunnen participeren op de werkvloer en in de samenleving, we bestrijden de laaggeletterdheid en we zetten in op het voorkomen van schooluitval onder jongeren.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken   

De projecten TINT Achterhoek, Femme Tech Achterhoek en Kleurrijke zorgverleners lopen. De deelname aan TINT blijf wat achter vanwege terughoudendheid bij bedrijven. Er is een Regio Deal aanvraag voor Digivaardigheid voor basisvaardigheden in ontwikkeling. Daarnaast is de eerste aanzet gemaakt voor verkenning bij digivaardigheid voor werkgevers, te beginnen bij de zorg. Het project Snelle start asielzoekers loopt tegen belemmerende wet- en regelgeving aan. In september heeft de staatssecretaris een bezoek gebracht aan Fijnder, waarbij gesproken is over de belemmeringen. Het gesprek met Den Haag wordt hierover gevoerd. Wel zijn er eerste plaatsingen geweest.

Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten in op het pakken van kansen die er zijn om via grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking de uitdagingen binnen onderwijs en arbeidsmarkt te realiseren. Dit door in gezamenlijkheid projecten en initiatieven van de grond te tillen.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project De Euregionale Doorlopende Leerlijn (EDL) loopt goed.  Om als Achterhoek goed aan te sluiten bij Tech.Land is geld beschikbaar gekomen vanuit de Regio Deal. Gemeente Winterswijk is penvoerder hiervan.

18

Projecten Smart Onderwijs en Arbeidsmarkt

In totaal waren er eind 2025 7 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten

Looptijd

Achterhoeks Fonds voor talent (Opijver) Europese doorlopende leerlijn (EDL) Femme Tech Grensland College 2.0 Inclusieve Technologie Achterhoek Kleurrijke zorgverleners Servicepunt Techniek Achterhoek/Liemers (SPT)

15-03-2024 01-01-2023 01-01-2024 01-07-2025 15-09-2024 01-01-2024 01-01-2025

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 4.953.621 1.056.421 1.606.861

19

31-01-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026 31-12-2026

Totaal 7.616.903

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken?

Een goede bereikbaarheid voor de Achterhoek, omdat dit een essentiële voorwaarde is om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen. Maar ook om economisch te kunnen groeien en voor de leefbaarheid. Verder willen we goede (OV) verbindingen met Duitsland en duurzaam vervoer.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. De infrastructuur is robuust en toegankelijk Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten in op een robuust en goede toegankelijke infrastructuur. Dit betekent dat we ons inzetten voor een verkeersveilige en goed doorstromende N18, snelle (interregionale) fietsverbindingen en een goede bereikbaarheid van de A12 tussen Arnhem en de Duitse grens.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project voor diverse infrastructurele aanpassingen voor de fiets en de auto op een deel van de N18 ter hoogte van de Radstake/Kruispunt Lichtenvoordseweg en daarnaast het opwaarderen van het treinstation Varsseveld naar een volwaardige Mobiliteitshub is geaccordeerd.  De gebiedsinvesteringsagenda N18 is klaar en besproken in de thematafel M&B van november. Hierin zijn de korte en middellange termijn opgaven in deze corridor geconcretiseerd. Dit helpt om tot goede projecten te komen.  Samen met de Stedendriehoek is een lobbynotitie opgesteld en verstuurd richting de provincie voor de doorkoppeling van de spoorlijn Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn. Het doel is om de doorkoppeling van deze spoorlijn geprioriteerd terug te zien in het Toekomstbeeld OV 2040 (TBOV2040) van provincie Gelderland.  De gemeente Aalten bereid momenteel een Regio Deal projectaanvraag voor waar de “missing link” van een stuk fietsverbinding aan de Nederlandse en de Duitse grens moet worden aangelegd.  De gemeente Montferland bereid momenteel een Regio Deal projectaanvraag voor, voor de fietsverbinding Doetinchem-Didam-Zevenaar. Dit doet de gemeente op basis van een onderzoek dat eind 2025 moet worden gefinaliseerd.  In 2026 vinden er verschillende grote en impactvolle werkzaamheden op de A12 plaats.

Dit heeft enorme gevolgen voor de doorstroming van de A12 in die periode. Hiervoor zijn diverse gedragsaanpakken en acties voor alternatief vervoer voorbereid en georganiseerd.

De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We stimuleren duurzaam woon-werkverkeer en werkverkeer. Hierbij hoort ook een robuuste en goed dekkende laadinfrastructuur om de verduurzaming te faciliteren. De grote lijn is om de modal shift en de bijbehorende gedragsverandering te stimuleren.

20

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er is tot en met Q1 2026 een makelaar voor deelvervoer actief die het gebruik en de beschikbaarheid van deelvervoer bij ondernemers, organisaties en overheden in kaart brengt en aanbieders stimuleert deze voor publiek gebruik beschikbaar te maken. Er is een plan van aanpak gemaakt om in 2026 doelgericht acties op te zetten die passend zijn bij het overkoepelende programma Publieke Mobiliteit. In 2026 moet worden besloten welke vervolgacties, passend binnen het programma Publieke Mobiliteit, hierop worden ondernomen en in welke vorm.  De mobiliteitsmakelaar stimuleert het verduurzamen van woon- en werkverkeer. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld. In 2026 moet worden besloten welke vervolgacties, passend binnen het programma Publieke Mobiliteit, hierop worden ondernomen en in welke vorm.  De Logistiek makelaar ondersteunt bedrijven met de verduurzaming van de mobiliteit, en is vooral actief geweest rondom de A12 vanwege de grote en impactvolle werkzaamheden op de A12. Ook werkt de logistiek makelaar in samenwerking met A12 Slim Reizen om de hinderaanpak in 2026 voort te zetten.  De procesbegeleider duurzame mobiliteit heeft een evaluatie geschreven van de werkzaamheden.

Hieruit komt naar voren dat het wenselijk is en blijft om op regionaal niveau samen te blijven werken op de onderwerpen duurzame mobiliteit, met provincie, overige overheden, bedrijfsleven en uitvoerders. Het voorzitterschap van de werkgroep wordt overgenomen door de gemeenten Montferland en Bronckhorst.

Slimme vervoersvoorzieningen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We zetten ons hard in voor een goed dekkend Openbaar Vervoer-netwerk dat goed aansluit op andere (publieke) modaliteiten en faciliteiten. Hiermee proberen we een nieuwe vorm van Publieke Mobiliteit te creëren, waar alle vormen van (deel)vervoer en OV effectief en efficiënt op elkaar zijn aangesloten. Een stevige ruggengraat van trein en Hoogwaardige buslijnen is een voorwaarde om tot een dekkend netwerk zonder witte vlekken te komen. Het realiseren van een dergelijk goed samenhangend systeem is pionierswerk. Wij zitten als Achterhoek in de landelijke koploper groep om dit met het Rijk en de provincie Gelderland de komende jaren verder uit te rollen en mee te experimenteren.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het plan van aanpak Publieke Mobiliteit is vastgesteld en de Regio Deal aanvraag van dit programma (het niet-infrastructurele deel) is goedgekeurd. Winterswijk is penvoerder van dit programma en heeft een programmamanager aangesteld voor de uitvoering. De programmamanager komt formeel bij de gemeente Winterswijk in dienst, maar voert werkzaamheden voor de hele regio uit voor Publieke Mobiliteit.  In een consortium van regio Achterhoek, provincie Gelderland, Zoov en Arriva hebben we subsidie ontvangen voor de pilot “Bus Agile”. Hiermee gaan we tot eind 2028 experimenteren met het integreren van diverse soorten vervoer en het uitrollen van flexibele lijnen, en leren we van de horden die bij deze implementatie horen.  Het vervolgonderzoek om de fysieke en ervaren veiligheid van scholieren en studenten in het verkeer en in het ov beter te duiden loopt nog en wordt begin 2026 afgerond.  De projectaanvraag mobiliteitshub in Varsseveld is samen met Oude IJsselstreek voorbereid en goedgekeurd. Dit geeft een enorme impuls aan de stationsomgeving.

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid

In totaal waren er eind 2025 4 projecten in uitvoering bij deze thematafel: Projecten Uitvoering Programma Publieke Mobiliteit Achterhoek Invulling taken ADC door ZOOV 2022-2024 Gebiedsgerichte corridoruitwerking N18 Procesbegeleiding Achterhoekse MaaS-aanpak 2023-2025

Looptijd 01-09-2025 01-01-2022 16-09-2024 31-12-2022

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 3.352.210 0 344.000 21

31-12-2028 30-06-2026 31-01-2025 31-05-2025 Totaal 3.696.210

Programma 3 Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste Regio. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (doelen in visie 2030) en wat bereikt is. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

22

3.1 Wonen en vastgoed Wat willen we bereiken?

We willen een gezonde woningmarkt met een normale spanning: dus met voldoende toegankelijkheid voor alle doelgroepen en een gedifferentieerd aanbod, passend bij de vraag. Dat betekent dat er in voldoende mate betaalbare woningen zijn en voldoende woon-zorgvoorzieningen die nodig zijn voor de sterk groeiende groep senioren. Bij de ontwikkeling van woningen worden verschillende innovatie woonvormen en bouwaanpakken toegepast. Leegstand is alleen nog maar in de vorm van frictieleegstand aan de orde. De woningvoorraad die bij een dergelijke markt past, is toekomstbestendig. Dit houdt in dat deze in aanzienlijke mate energiezuiniger is gemaakt. Daar waar mogelijk zijn woningen meer levensloopbestendig gemaakt. Wonen staat niet op zich maar kent een interactie met de directe omgeving. Daarom is het van belang wonen te verbinden met voorzieningen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, mobiliteit, landschap, maatschappelijke voorzieningen en recreatie. Bij de ontwikkeling en herstructurering van woonfuncties is aandacht voor leefbaarheidsfactoren als veiligheid en sociale cohesie binnen wijken. Daarnaast zal de bebouwde omgeving meer klimaatadaptief en volgens de principes van circulariteit ingevuld moeten worden.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. Voldoende nieuwe betaalbare woningen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel In de Regionale Woonagenda en de Woondeal hebben we duidelijke afspraken gemaakt over het aandeel betaalbare woningen. We stimuleren conceptuele woningbouw voor de realisatie hiervan, alsmede grondpolitiek en gerichte handhaving en beleid om betaalbare woningen ook in de toekomst betaalbaar te houden.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er is gestart met het opstellen van de regionale huisvestingsverordening en het voorbereiden van de implementatie.  De indexatie voor betaalbaar bouwen is vastgesteld en er is gewerkt aan de realisatie van de 10% betaalbare woningen (tot 260.000 euro). Gemeenten zijn gefaciliteerd met o.a. voorbeelden van conceptwoningen en het creëren van draagvlak.  De Woondeal is herzien en vastgesteld in het besluitvormend overleg met de Minister van VRO. Deze Woondeal loopt tot en met 2035. De cijfers van gemeente Montferland zijn toegevoegd.

23

De bestaande woningvoorraad is toekomstbestendig Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Terwijl de woningcorporaties hun eigen duurzaamheidsplannen uitvoeren, richten wij ons vooral op de grote particuliere woningmarkt. Met Energieloket Achterhoek zetten we ons in om particulieren te activeren en te helpen hun woning te verduurzamen. Dit geven we onder meer vorm in de aanpak One Stop Shop, waarmee wordt toegewerkt naar een integrale ontzorgaanpak voor woningeigenaren bij het verduurzamen van hun woning. Daarnaast werken we aan een visie op wonen, welzijn en zorg. Deze geeft richting aan de stappen die we willen zetten om te zorgen dat we in de Achterhoek passende woningen kunnen bieden in de gezonde en vitale leefomgeving met de nodige zorg en ondersteuning

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het verduurzamen van de woningvoorraad loopt via het energieloket. Met een vaste ontvangstlocatie in Wehl en per toerbeurt fysieke inloopspreekuren in alle gemeenten en aan huis. Er is een verdubbeling van het aantal bewonerscontacten t.o.v. vorig jaar. De Wet natuurbescherming heeft tot vertraging geleid. Inmiddels is duidelijk wat wel kan. Er zijn nieuwe subsidies ontwikkeld die aangeboden worden aan huishoudens.  Deze zomer kon ook gevierd worden dat 2.500 huishoudens met Energie-armoede geholpen zijn met een coaching traject, hulp bij maatregelen en soms ook witgoed.  De aanpak in het lopende project One Stop Shop loopt landelijk voorop in de doorontwikkeling naar het Energiehuis.  De regionale visie op wonen, welzijn en zorg is vastgesteld. In 2026 moet dit leiden tot concrete uitvoering in gezamenlijke met alle benodigde partijen.

Versnelling woningbouw Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel In de Regionale Woonagenda is een tienpuntenplan gepresenteerd gebaseerd op de aanpak ‘Van dromen naar Doen’. Belangrijke onderdelen hiervan zijn het aanpakken van de capaciteitsproblemen, versnellen en vereenvoudigen van procedures en het verbeteren van het netwerk van bouwers en ambtenaren in de regio.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken 



 

We hebben twee keer een bijeenkomst over 'Samen sneller bouwen in de Achterhoek' georganiseerd. De opkomst was hoog (ruim 100 personen) en de reacties positief. De bijeenkomsten hebben geresulteerd in meer begrip voor de verschillende posities en belangen waardoor er een betere basis is voor samenwerking en daarmee versnelling, vooral in de initiatieffase van projecten. Bouwend Nederland heeft de knelpunten en kansen voor het versnellen van de woningbouw in beeld gebracht. Via interviews met gemeenten is in beeld gebracht hoe bouwers en ontwikkelaars kunnen helpen te versnellen. Vanuit Aalten zijn twee Regio Deal projecten gestart: AI als versneller in de woningbouw en datagedreven woningbouw. De opzet voor de flexpool is onderzocht door HR experts van enkele gemeenten en middels een externe projectleider is een eerste opzet gemaakt. In ieder geval 4 gemeenten gaan hier in 2026 mee aan de slag.

Ontwikkelen en realiseren duurzame manieren van bouwen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We richten ons op toekomstbestendig bouwen. Dit door Biobased Bouwen en innovatieve woningbouw te stimuleren.