Jaarstukken 2024 .pdf

Jaarstukken 2024

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................................................4 Aanbieding .............................................................................................................................................................5 Leeswijzer ..............................................................................................................................................................9 Programmaverantwoording ..................................................................................................................................10 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is .........................................................................................11 Programma 2: Een leefbare gemeente ................................................................................................................17 Programma 3: De werkende gemeente ................................................................................................................21 Programma 4: De dienstverlenende gemeente ....................................................................................................28 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead

............................................................................................................29 Paragrafen ............................................................................................................................................................32 Paragraaf Financiering .....................................................................................................................................33 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................................39 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................................49 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................................53 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................................61 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................73 Jaarrekening 2024 ................................................................................................................................................85

4

Aanbieding Aanbieding jaarstukken 2024 Voor u liggen het jaarverslag en de jaarrekening over 2024. We sluiten het jaar 2024 met een positief resultaat van bijna 4 mln euro. We konden veel ambities realiseren en een mooie bijdrage leveren aan aan een fijne en schone leefomgeving waar het goed werken en wonen is. Ondanks de diverse uitdagingen op onder meer het gebied van de woningmarkt, duurzaamheid, opvang vluchtelingen, zorg en veiligheid slagen wij erin om onze inwoners te ondersteunen. Wij hebben ons ingezet om een gemeente zijn die op laagdrempelige wijze met inwoners en bedrijven in contact is via bijvoorbeeld onze gebiedsmakelaars, accountmanagers, consulenten, participatiecoach en afvalcoaches. In deze jaarstukken geven we aan wat we als gemeente van plan waren te doen, wat we hebben gedaan, wat het heeft gekost en wat het de samenleving gebracht heeft. De financiële cijfers in deze jaarrekening gaan over het jaar 2024. Wij willen de cijfers echter in groter verband zien en bekijken ze dan ook vanuit de doelen die we stelden voor het afgelopen jaar, maar ook vanuit de doelen zoals ze staan beschreven in de programmabegroting. Wat hebben we bereikt? In 2024 is vooral doorgewerkt aan het realiseren van onze ambities en plannen. Tegelijkertijd is bij elk besluit zorgvuldig afgewogen wat de financiële én maatschappelijke consequenties voor de lange termijn zijn.

Een proces om onze toekomstige begrotingen sluitend te houden is in 2024 in gang gezet, maar we vinden het belangrijk om ook nog stil te staan bij een aantal mooie resultaten die we gezamenlijk bereikt hebben. De gemeente waar het goed wonen is We liggen qua planvorming nog steeds op koers wat betreft onze woningbouwambities. We realiseren jaarlijks zo rond de 100 extra woningen, maar dat is minder dan wij zouden willen. Planvorming voor nieuwe woningbouwlocaties vergt tijd. We merken dat er steeds vaker vertraging ontstaat, vanwege bezwaarprocedures. Ook de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk is niet meer vanzelfsprekend en stelt ons voor uitdagingen. Om onze kernen goed en veilig bereikbaar te houden is samenwerking met andere overheden en partners noodzakelijk. We zetten ons hier zowel bestuurlijk als ambtelijk volop voor in. We zijn erin geslaagd om financiële bijdragen te krijgen voor onder meer de hoofdfietsinfrastructuur en de ontsluiting van De Tuit en om knelpunten in de N18 aan te pakken. Onze aanpak op het scheiden van afval heeft afgelopen jaar geleid tot minder aanbod van restafval. We zetten sterk in op voorlichting en we bieden inwoners aan om snoeiafval naar de gemeentewerf te brengen. Nadat het Rijk de plannen voor het buitengebied heeft stopgezet, zijn we in 2024 gestart met het opstellen van het Lokaal Programma Vitaal Buitengebied.

Als regio Achterhoek en gemeente zijn wij op zoek naar een nieuwe vorm om agrariërs te begeleiden in de huidige opgaven voor de landbouwsector. Tevens zijn er goede stappen gezet om ecologisch bermbeheer uit te voeren en om biodiversiteit te bevorderen om het buitengebied vitaal te houden. We voeren de plannen uit het Gemeentelijke Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2024-2030 uit. Een mooi resultaat is de realisatie van het zonneveld Zonnewilg. Ook de mogelijkheid voor het maken van een warmtenet voor Etten en Terborg is een concreet project waar we met een aantal partners aan werken.

5

Een leefbare gemeente We werken aan meerdere sporen om de gezondheid en kwaliteit van leven van onze inwoners te verbeteren. We hebben veel geïnvesteerd in de samenwerking met onze ketenpartners, zodat we elkaar gerichter kunnen inzetten. De focus ligt steeds meer op preventie om grote problemen te voorkomen, zoals de succesvolle aanpak ‘samen tegen eenzaamheid’ en hulp bij echtscheidingen. We hebben veel aandacht besteed aan de samenwerking tussen organisaties op het gebied van zorg en veiligheid. Om verder te professionaliseren stemmen we werkprocessen beter op elkaar afgestemd en sluiten medewerkers aan bij elkaars overleggen. De eerste verkenning is gestart om te komen tot gezamenlijke huisvesting in de toekomst om de integraliteit te bevorderen. Alle inwoners die mogelijk recht hadden op regelingen van het nieuwe minimabeleid hebben we proactief benaderd. Vanuit ons participatiebeleid hebben we in 2024 de dienstverlening richting inwoners gespecialiseerd. Er is onderscheid in doelgroepen en ontwikkelingsperspectief, zodat iedere inwoner de dienstverlening krijgt die passend is bij de ondersteuningsvraag. Samen met opleiders en het bedrijfsleven zetten we in op leerwerktrajecten. De jeugdzorg blijft een onderdeel waar ook wij, als gemeente Oude IJsselstreek, moeilijk grip op kunnen krijgen. Individuele casuïstiek leidt tot maatwerk met bijhorende kosten.

Onze inspanningen, samen met partners, zijn erop gericht om betreffende kinderen zo veel mogelijk in hun eigen vertrouwde leefomgeving te kunnen ondersteunen. De werkende gemeente Als gemeente zijn we betrokken bij diverse lokale initiatieven, bijvoorbeeld bij het project ‘Ondernemers aan zet’ in Ulft en Terborg. Bij de gebiedsontwikkeling rondom de Wesenthorst lieten we lokale ondernemers meekijken en ideeën inbrengen. In 2024 hebben alle Achterhoekse gemeenteraden het Regionaal Programma Werklocaties vastgesteld. Later heeft ook Gedeputeerde Staten dit programma vastgesteld. Voor onze gemeente hebben de ontwikkeling van Het VIP en de aanpak van De IJsselweide prioriteit. Voor De IJsselweide zijn samen met de ondernemers plannen opgesteld, die we nu in uitvoering kunnen brengen. Verder heeft de provincie Gelderland eind 2024 een subsidie afgegeven van 500.000 euro die we gaan gebruiken voor de realisatie van de fysieke maatregelen in de openbare ruimte van bedrijventerreinen. We zijn gestart met de bouw van ‘IKC De Wijssel’ in Gendringen. Daarmee krijgt Gendringen een nieuwe, toekomstbestendige onderwijsvoorziening. Voor de opvang van vluchtelingen hebben we in 2024 een aantal nieuwe locaties geopend. Daarmee helpen we zo’n 350 Oekraïense vluchtelingen en statushouders.

Op het gebied van cultuur besteden we veel aandacht aan educatie en stimuleren we activiteiten voor het onderwijs. Tot slot richten we graag nog de aandacht op de subsidieregeling in het kader van '80 jaar Vrijheid.’ Deze is op 1 december 2024 opengesteld en biedt organisaties de mogelijkheid voor een financiële bijdrage om activiteiten rond dit thema te organiseren in 2025.

6

Dienstverlening en bedrijfsvoering De krapte op de arbeidsmarkt vraagt veel creativiteit om mensen aan ons te binden. Door het bieden van stageplaatsen en meer in te zetten op het begeleiden van trainees en junioren stromen er ook jonge mensen de organisatie in. Vaak zijn dit jonge mensen die in onze gemeente wonen of opgegroeid zijn en maatschappelijk betrokken willen zijn. Aan de thema’s: leiderschap en sturing, procesmatig en datagedreven werken en informatieveiligheid is het afgelopen jaar intern veel aandacht besteed. Dit sluit aan op de doorontwikkeling van de organisatie die in 2023 is ingezet. Voor onze publieksdienstverlening bouwen we voort op de koers die de afgelopen jaren is ingezet op basis van eerdere onderzoeken onder inwoners. We zijn bezig geweest met de voorbereidingen op de vervanging van onze telefooncentrale (gepland in 2025). We merken dat onze inwoners, naast alle digitale mogelijkheden, belang hechten aan persoonlijk contact. Woningbouwplannen en verkeer zijn onderwerpen die de leefwereld van onze inwoners heel direct raken. De participatiecoach en onze communicatiemedewerkers adviseren en ondersteunen hier veelvuldig bij. Het online platform onzeoudeijsselstreek.nl wordt ook ingezet voor interactie met betrokkenen bij projecten. Het aantal deelnemers is in 2024 verdubbeld naar bijna 1900 leden.

De organisatie van de verkiezingen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement heeft veel inzet van onze medewerkers gevergd. Beide zijn in onze gemeente uitstekend verlopen. De aanpak van ondermijning staat hoog op de agenda. Beleidsmatig zijn de nodige stappen gezet en we hebben ook meerdere integrale controles in het buitengebied uitgevoerd. Financieel resultaat Het resultaat over 2024 is circa 4 miljoen euro positief. Ten opzichte van de 2e berap is er sprake van een (incidenteel) voordeel van afgerond 4,5 miljoen euro. Schematisch als volgt weer te geven:

De afwijking van 4 miljoen euro komt onder ander door: * Een hogere rijksvergoeding voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen (524.000) * Een voordeel op de grondexploitatie (431.000) * Het doorschuiven van investeringen naar 2025 (810.000) * Bodemsanering Willem Alexanderplein, doorschuiven naar 2025 (486.000) In hoofdstuk 9 van de jaarrekening is een uitgebreide financiële analyse opgenomen. Vaststelling Conform de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de jaarrekening vast in het jaar volgend op het jaar waarover verantwoording wordt afgelegd. De jaarstukken 2024 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening is gecontroleerd door accountantskantoor RA12. Wij stellen u voor: 1. De jaarstukken 2024 vast te stellen; 2. Het 3. 995.355 resultaat van als volgt te bestemmen: a. € 524.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Vluchtelingen”; b. € 165.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Omgevingswet”; c. € 73.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Asiel”; d. € 486.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “Bodemsanering Willem Alexanderplein”; e. € 31.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “Restplan bedrijventerrein Hofskamp Oost II”; f. het resterend positief saldo van € 2.716.355 toe te voegen aan de Algemene Reserve;

7

3. a. De bestemmingsreserve “Vitale erven (WATEA)” op te heffen en het saldo á € 38.000 toe te voegen aan de Algemene Reserve; b. Vrijval Corona component bestemmingsreserve “Sociaal Domein” op te heffen en het saldo á € 165.924 toe te voegen aan de Algemene Reserve. Met het vaststellen van de jaarrekening (als onderdeel van de jaarstukken) wordt décharge verleend aan het college van Burgemeester en Wethouders voor het daarin verantwoorde financiële beheer.

8

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening.

Jaarverslag

Het jaarverslag bevat de inhoudelijke verantwoording over 2024. Het jaarverslag bestaat uit: 

Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording Verantwoording voor onze 4 programma’s en het programma bedrijfsvoering via de vragen ‘wat wilden we bereiken, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost?’



Hoofdstuk 2: Paragrafen Dwarsdoorsnede op een aantal specifieke (verplichte) onderwerpen, die door alle programma’s heen gaan. Dit bevat de paragrafen Financiering, Verbonden partijen, Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Grondbeleid, Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening

De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2024. Er wordt onder andere specifiek ingegaan op de balans, de waarderingsgrondslagen, de rekening van baten en lasten en de bijbehorende toelichtingen. De jaarrekening bestaat uit:

9



Hoofdstuk 3: Balans Balans per 31-12-2023 en per 31-12-2024. Daarnaast het overzicht van baten en lasten over het jaar 2024.



Hoofdstuk 4: Toelichting op de balans Toelichting op alle afzonderlijke balansposten en de vermelding van de balanstotalen per boekjaar.



Hoofdstuk 5: Waarborgen en garanties Inzicht in voor wie wij en voor welk bedrag wij als gemeente borg of garant staat.



Hoofdstuk 6: Niet uit de balans blijkende verplichtingen en vorderingen Alle contracten en huurovereenkomsten die meerjarig door of met ons zijn afgesloten.



Hoofdstuk 7: Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Inzicht in onze algemene dekkingsmiddelen vanuit de lokale heffingen, Algemene Uitkering en dividenden. Tevens een verloopoverzicht van de post onvoorzien.



Hoofdstuk 8: Toelichting op baten en lasten Presentatie van het saldo voor en na reservemutaties en inzicht per programma welke reservemutaties er hebben plaatsgevonden.



Hoofdstuk 9: Analyse saldo ten opzichte van de 2de berap Een uitgebreide analyse van het saldo en een overzicht van incidentele baten en lasten.



Hoofdstuk 10: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Verplichte publicatie van het inkomen van onze topfunctionarissen.



Hoofdstuk 11: Sisa verantwoording (Single information Single Audit) Verantwoording van de besteding van door de accountant gecontroleerde subsidiegelden.



Hoofdstuk12: Verdeling van de taakvelden, gepresenteerd op productniveau



Hoofdstuk 13: De gerealiseerde baten en lasten per taakveld



Hoofdstuk 14: Investeringen



Hoofdstuk 15: Rechtmatigheidsverantwoording

Programmaverantwoording Het programmaplan Per programma geven we antwoord op de drie W-vragen: 1. Wat wilden we bereiken? (maatschappelijke effecten/doelen) 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het antwoord op de vragen ‘Wat wilden we bereiken’ en ‘Wat hebben we daarvoor gedaan’, zijn binnen de programma's terug te vinden per thema, conform de programmabegroting 2024. De baten en lasten, inclusief afwijkingen zijn per programma weergegeven. Daarbij hebben we een overzicht gegeven van de financiële afwijkingen ten opzichte van de primitieve begroting, dus over het hele jaar en ten opzichte van de begroting na wijziging. Een totaaloverzicht is te vinden onder hoofdstuk 8: Overzicht van baten en lasten. Hierin zijn twee overzichten weergegeven: tot en met de 2e berap (begrotingswijziging) en van de 2e berap tot aan de jaarrekening. Zo is het verloop van primitieve begroting naar 1e wijziging (2e berap) naar jaarrekening goed zichtbaar.

10

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is Wat hebben we bereikt. * 1.1 Duurzame mobiliteit en bereikbaarheid

Mobiliteitsplan

Na een uitgebreide inventarisatie van de huidige situatie zijn onder andere de verwachte ontwikkelingen en knelpunten met betrekking tot mobiliteit binnen onze gemeente in beeld gebracht. Dit deden we onder andere met uitgebreide participatie: inwoners, belangengroepen, buurgemeentes, gemeenteraad en interne afstemming met andere relevante vakgebieden. Het ‘Mobiliteitsplan Oude IJsselstreek 2025-2040’ bestaat uit een gedragen visie, vertaald naar een aantal ambities en een onderbouwd pakket met circa 50 maatregelen. Besluitvorming over het plan volgt in de eerste helft van 2025.

N18

De Achterhoekraad stemde december 2023 in met een aanvaardbaar alternatief voor de inrichting van een veilige N18 met een verbeterde doorstroming. Vervolgens is op initiatief van de Regio Achterhoek in 2024 in samenwerking met Rijkswaterstaat, provincie en aanliggende gemeenten gestart met een N18Corridoruitwerking. Dit moet leiden tot een goed onderbouwde meerjarige gebiedsinvesteringsagenda. Daarnaast zijn we in 2024 gestart met de uitwerking van een aantal concrete N18-knelpunten, zoals de aansluitingen bij de Lichtenvoordseweg en de Radstake.

Verbeteren fietsmobiliteit

Op basis van het provinciale en regionale mobiliteitsbeleid heeft de Regio voor vier zogenaamde “Doorfietsroutes” een tracéverkenning uitgevoerd, waaronder voor de trajecten Doetinchem-Groenlo (via Varsseveld) en Dieren-Gendringen. Het Rijk heeft in 2024 aan de Regio Achterhoek een Regiodealbijdrage beschikbaar gesteld. Eén van de opgaven hiervoor is verbetering van de hoofdfietsinfrastructuur.

Doorontwikkeling van station Varsseveld tot ov-HUB

Een snelle busverbinding Varsseveld-Enschede via de N18 is één van de OV-impulsen die in 2024 de provincie in de markt aangeboden nieuwe OV-concessie is opgenomen. In lijn hiermee is de opgave geprioriteerd om station Varsseveld door te ontwikkelen tot een regionale multimodale OV-Hub. Daarnaast is in 2024 gestart met voorbereidingen voor het verbeteren van de busroute door Varsseveld (meer comfort, minder oponthoud). Binnen de planvorming van de nieuwe woonwijk De Tuit werken we aan een goede fietsverbinding naar station Varsseveld. Ook de verbetering van publieke mobiliteit is één van de opgaven waarvoor het Rijk in 2024 aan de Regio Achterhoek een Regiodealbijdrage beschikbaar heeft gesteld.

Een verkeersveilige oplossing voor de oversteek over de N317 ter hoogte van de Oude IJsselweg

In samenwerking met de provincie Gelderland is een proef gedaan om gemotoriseerd verkeer te ontmoedigen. En gebruik te maken van de aansluitende zijwegen van het kruispunt. De proef is gedaan in de periode 16 juli 2024 – 30 november 2024. De proef wordt in overleg met de provincie en de buurgemeenten geëvalueerd. Ook betrekken we de inbreng van deskundigen zoals een verkeersveiligheidsauditor, de politie en Veilig Verkeer Nederland (VVN).

Uitbreiding van de laadinfrastructuur voor elektrisch rijden

Het plaatsen van de laadpalen volgens de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) loopt. De gemeente keurt de locaties goed en zorgt voor een verkeersbesluit. De uitvoering ligt bij Vattenfall voor de plaatsing van de laadpaal en bij Liander voor de realisatie van een netaansluiting. Op sommige locaties duurt het aanvragen van een netaansluiting langer dan gebruikelijk. Hierdoor kan bij de plaatsing van de laadpalen wel vertraging ontstaan. De Laadvisie evalueren we in 2025.

Wat hebben we bereikt. * 1.2 Een afvalvrije gemeente

Invoering tarief voor aanbieding restafval

De invoering van het tarief voor het aanbod van restafval is zonder noemenswaardige problemen verlopen. In april 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd via een memo over de ervaringen in het eerste kwartaal na invoering. Hieruit blijkt dat er al veel minder restafval (35 kg per persoon minder) is aangeboden en meer grondstoffen dan in voorgaande jaren. De cijfers en ervaringen over de eerste drie kwartalen hebben we in oktober 2024 gedeeld met de raad.

11

Tijdelijk uitbreiden handhavingscapaciteit rondom invoering tarief op restafval

Rondom de invoering van het tarief op restafval is in de eerste maanden van 2024 extra handhavingscapaciteit ingezet. Dit is gedaan om een toename in afvaldump, zwerfafval en bijplaatsingen te voorkomen. Inmiddels is de personele inzet voor handhaving weer terug op het oude niveau.

Verbieden ongeadresseerde folders

De Ja sticker en het verbod op ongevraagde ongeadresseerde folders zijn ingevoerd op 1 juli 2024. We hebben inwoners hierover meerdere malen actief geïnformeerd via gemeentelijke communicatiekanalen. Eind juni plaatsten we een advertentie op de voorpagina’s van de Gelderse Post en Ulftse Krant. Zo heeft elke inwoner kennis kunnen nemen van de veranderingen. We hebben de ondernemersverenigingen, bezorgers en huis-aanhuisbladen eerder geïnformeerd, namelijk in het eerste kwartaal van 2024.

Invoeren brengmogelijkheid snoeiafval

In 2024 konden inwoners hun snoeiafval op 6 zaterdagochtenden per jaar naar de gemeentewerf brengen. Doel is de hoeveelheid tuinafval in het restafval te verminderen. Elke keer mochten we ongeveer 50 inwoners verwelkomen op de werf.

Voorlichtingscampagnes

De focus van de voorlichtingscampagne over het tarief voor restafval lag in het najaar van 2023. We hebben naar elk adres een brief met een folder gestuurd. De campagne was te vinden op verschillende kanalen. In de eerste helft van 2024 hebben we vooral de Scheidzooipagina’s in het Gemeentenieuws (Gelderse Post) en de sociale media ingezet. Om inwoners te stimuleren afval te scheiden en te informeren over veranderingen.

Het goede voorbeeld

Op het gemeentehuis en de gemeentewerf blijven medewerkers hun best doen om het afval goed te scheiden. Zo hebben we afscheid genomen van de wegwerpbekers.

Promoten gebruik wasbare luiers

Vanaf 1 november 2024 krijgen alle ouders die de geboorte van hun kindje aangeven, zowel in onze eigen gemeente als in Doetinchem (geboorten in het Slingeland ziekenhuis) een cadeaubon voor een kennismakingspakket met wasbare luiers. Dit doen we in samenwerking met de Branchevereniging Wasbare Luiers. Er zijn al diverse pakketten besteld.

Wat hebben we bereikt. * 1.3 Een thuis voor iedereen

12

In 2021 is de woningbouwambitie tot 2030 op 2250 woningen gezet. In 2023 zijn daarvan binnen de Woondeal die met het Rijk en provincie is afgesloten 1500 woningen opgenomen. De netto toevoeging aan de woningvoorraad schommelt de afgelopen jaren rond de 100. Dit is minder dan we graag zouden willen realiseren. En minder dan nodig is om het tekort aan woningen snel in te lopen. Belangrijkste reden hiervoor is dat er vrijwel geen harde plancapaciteit (locaties waar direct gebouwd kan worden) was. Planvorming voor nieuwe woningbouwlocaties vergt tijd en loopt in sommige gevallen vertraging op. In een toenemend aantal gevallen wordt de vertraging veroorzaakt omdat er tegen geprocedeerd wordt. Vrijwel iedereen erkent de noodzaak voor woningbouw, maar ziet dit vaak liever niet in zijn of haar spreekwoordelijke achtertuin gebeuren. Ook is het niet langer vanzelfsprekend dat een woning direct op het energienet kan worden aangesloten. Qua planvorming liggen we op koers. Wat betreft de realisatie dus nog niet. De afgelopen tijd is een fors aantal omgevingsplannen vastgesteld. Dit zal de komende tijd doorzetten. Daarmee mogen we verwachten dat het aantal woningen dat jaarlijks gebouwd wordt omhoog zal gaan. We zijn hiervoor voor een belangrijk deel aangewezen op de vijf uitleglocaties. Op deze locaties kan een fors aantal woningen gebouwd worden.

Deze locaties gaan de komende jaren parallel lopen aan kleinere woningbouwlocaties van de corporatie en particulieren. De komende tijd is het van belang de ingezette lijn consistent door te zetten en ervoor te zorgen dat plannen van papier omgezet worden naar daadwerkelijk bouwen. In juni 2024 is het ontwikkelprogramma voor het Landschapspark Oude IJssel (LPOIJ) vastgesteld. Een aantal onderdelen uit het programma vraagt om extra aandacht en scherpe(re) keuzes om beoogde ontwikkelingen tot een succes te brengen. Het gaat daarbij primair om de Rafelrand Silvolde, de locatie Oversluis en daarnaast om het bedrijfsterrein Akkermansweide. Hier maken we in het komende jaar nadere uitwerkingen voor. De eerder aangekondigde Huisvestingverordening wordt onderdeel van de Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze wet ligt nu ter besluitvorming voor in de Tweede Kamer. De wet zal naar verwachting ingaan op 1 januari of 1 juli 2026. Een belangrijk onderdeel hiervan is de urgentieregeling voor woningtoewijzing aan bijzondere doelgroepen. Regionaal zijn de woningcorporaties bezig met het opstellen van deze regeling en met een daarbij horend uitvoeringsorgaan.

Wat hebben we bereikt. * 1.4 Een vitaal buitengebied

In 2024 zijn wij gestart met het opstellen van het Lokaal Programma Vitaal Buitengebied. De kaders die hogere overheden hiervoor bieden zijn ingrijpend veranderd. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied is in september 2024 stopgezet door de Rijksoverheid. Hiermee is ook een eind gekomen aan het provinciale Vitaal Landelijk Gebied Gelderland, dat richting gaf aan ons eigen Lokaal Programma Vitaal Buitengebied. Vooralsnog is er geen vervangende aanpak, maar de integrale opgaven in het buitengebied zijn nog net zo groot. Daarom werken wij als gemeente verder aan ons Lokaal Programma. En blijven wij in gesprek met regionale partners. Door de combinatie van externe en interne factoren (het wegvallen van beleidskaders en een tijdelijk beperkte interne capaciteit) is het Lokaal Programma niet vastgesteld in 2024, maar staat dit gepland in 2025. Het gebruik van interactief kaartmateriaal (zoals van Datalab GO) helpt ons met het ontwikkelen van de gewenste integrale aanpak en het betrekken van de juiste regionale en lokale partners. In 2024 zijn we gestart met fase 2 van WATEA: het inzetten van begeleidingstrajecten voor agrarisch ondernemers. In Oude IJsselstreek zijn in de eerste helft van het jaar 62 trajecten gestart en afgerond voor begeleiding bij bedrijfsvoering, sociale vraagstukken en woningbouw (257 verdeeld over de vijf deelnemende gemeenten).

Sindsdien heeft de gemeente Oude IJsselstreek ingezet op individuele keukentafelgesprekken met agrariërs, in lijn met de aanpak van WATEA. Wij hebben contact gezocht met de bij ons bekende PAS-melders, en hen indien gewenst in contact gebracht met de accountmanager landbouw van de provincie. Ook hebben wij voormalige of nog bestaande agrarische bedrijven begeleid vanuit hun interesse in het Uitnodigingskader Wonen.

13

In 2024 hebben wij de maai-zuigcombinatie ingezet om ecologisch bermbeheer toe te passen op de zandgronden. Ook zijn wij gestart met de aanpak vervaagde grenzen. Verder zijn de resultaten van de zogeheten nulmeting ecologisch bermbeheer opgeleverd. De nulmeting beschrijft de huidige staat van onze bermen (van kruidenarme grassenmix tot kruidenrijk schraalland). Ook bevat het specifieke beheeradviezen om per bermtype tot een hogere biodiversiteitswaarde te komen. In 2024 is gestart met het inladen van deze bermtypen en het hierop afgestemde beheer in het GIS-systeem van de maaiers. In 2025 is deze kaart compleet. Dan implementeren we de beheeradviezen per bermtype gemeentebreed, daar waar financieel en praktisch mogelijk. Met de aanlegsubsidie Landschap en Biodiversiteit hebben de inwoners van ons buitengebied in 2024 meer dan 2.7 hectare aan karakteristieke landschapselementen aangelegd, zoals struweelhagen, scheerheggen, solitaire bomen, houtsingels en hoogstamfruitboomgaarden. Hiermee is ons agrarisch cultuurlandschap dit jaar flink versterkt. Waar inwoners in 2024 meer landschap hebben aangelegd dan in 2023, is de regeling voor agrariërs (het landschapsfonds) echter nauwelijks gebruikt. Een speerpunt voor 2025 is dan ook om deze regeling zo te herzien dat deze beter aansluit op de behoeften van agrariërs.

In 2024 is de focus van de Aanpak Droogte verbreed naar weersextremen in bredere zin. Ook hebben de Partners Aanpak Droogte Achterhoek en Liemers de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst verlengd, en is de uitvoeringsagenda 2025-2026 opgesteld. Hierin zijn sleutelprojecten voor de korte termijn benoemd, met een doorkijk naar 2050.

Wat hebben we bereikt. * 1.5 Klimaatadaptieve groene kernen

Tijdens het uitwerken van het Meerjarenplan Klimaatadaptieve Groene Kernen is gebleken dat de titel de lading niet goed dekte. Feitelijk was het een kaderstellende aanpak, die dan ook is hernoemd tot het Kader Klimaatadaptieve Kernen. Dit kader is in mei 2024 vastgesteld. Voor pilotproject De Bongerd is in 2024 het bestek gemaakt. Na een zorgvuldige afweging (hoe zetten we onze beperkte financiële middelen zo efficiënt en effectief in) is besloten om tot uitvoering over te gaan. De gemeente neemt samen met Wonion verschillende maatregelen om hittestress tegen te gaan en de leefbaarheid voor de bewoners te vergroten. Het ontwerp is tot stand gekomen in samenwerking met Wonion, de bewoners en met een subsidie van de provincie Gelderland. De gemeente gaat op het binnenterrein 29 bomen planten, waarvan een deel in ondergrondse boombunkers geplaatst zal worden om een geschikte groeiplaats te realiseren. Ook hiervoor maken we gebruik van een provinciale subsidie. Verder worden enkele groenvakken toegevoegd door parkeerplaatsen weg te halen. Hier komen planten en heesters die van het voorjaar tot het najaar bloeien, om zo ook de biodiversiteit te versterken. Daarnaast komen er twee zitplaatsen in de schaduw en wordt plaats gemaakt voor meerdere scootmobiel bergingen (die Wonion vervolgens aanlegt). Het parkeerterrein wordt ook opnieuw bestraat.

Wonion heeft inmiddels twee groendaken geplaatst en een ander dak voorzien van witte coating. Daarnaast plaatst Wonion zonwering voor de galerijen aan de kant van het binnenterrein. De werkzaamheden worden in het tweede kwartaal van 2025 afgerond. De aanvulling van de structurele natuur- en milieueducatie (NME)-les met klimaatadaptatie is uitgevoerd en zeer goed ontvangen. Daarnaast is op verschillende manieren gewerkt aan het vergroten van bewustwording en betrokkenheid van onze inwoners bij het onderwerp. Dit loopt uiteen van het actief communiceren over de gevolgen van hittestress, het organiseren van tegelacties voor inwoners, regionale samenwerking op het gebied van drinkwaterbesparing in wijken tot het klimaatbestendig ontwerpen van woningbouwlocatie de Tuit in Varsseveld.

Wat hebben we bereikt. * 1.6 Minder energie verbruiken, meer duurzame energie opwekken

Het Gemeentelijke Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2024-2030 is vastgesteld. In dit programma staan duidelijk de doelen, de speerpunten en thema's waar we de komende jaren aan gaan werken. Het is een doorvertaling van het regionale beleid. Belangrijk is dat het Rijk structureel middelen beschikbaar blijft stellen. In 2024 is het team Energietransitie structureel uitgebreid met drie adviseurs (2.4 fte).

14

Het onderdeel opwekken van duurzame energie loopt goed. In 2024 is zonneveld Zonnewilg begonnen met de bouw en is het veld bijna gerealiseerd. De bouw van de zonnevelden Rafelder en IJsselhunten starten in 2025. Er is een nieuw windmoleninitiatief in de gemeente Montferland, op de grens met onze gemeente. In dit initiatief is mogelijk één windmolen op het grondgebied van Oude IJsselstreek geprojecteerd. Er zijn hierover nog geen besluiten genomen. Al met al liggen we als gemeente op koers om onze bijdrage aan de Regionale Energiestrategie Achterhoek (RES) te halen. Daarnaast is een belangrijke opgave om woningen te verduurzamen. Voor advies en voorlichting zijn het Energieloket Achterhoek en onze eigen inwonersadviseurs beschikbaar. Daarnaast zijn subsidies en leningen beschikbaar om de woningen te verduurzamen. De komende jaren is veel (rijks)budget beschikbaar voor de regeling Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA). Dit is een regeling specifiek voor het verduurzamen van woningen met een lager energielabel. ISA is een regionaal programma dat in 2024 van start is gegaan, waarbij in onze gemeente afgelopen jaar 43 subsidies zijn verstrekt. In 2025 wordt ISA doorontwikkeld. Het programma wordt door het Energieloket Achterhoek uitgerold. De opgave van het ISA is groot en de komende jaren zullen we hierin moeten versnellen. Naast ISA zijn er twee gemeentelijke subsidies:  

"Oude IJsselstreek isoleert plus", specifiek voor mensen met een inkomen onder modaal - 63 subsidies verstrekt in 2024

"Oude IJsselstreek Isoleert" waar elke woningeigenaar een isolatiesubsidie kan krijgen - 159 subsidies verstrekt in 2024 Beide gemeentelijke regelingen lopen nog steeds goed. Sinds de openstelling van beide regelingen zijn al bijna 500 subsidies verstrekt. Naast subsidies zijn leningen beschikbaar om een woning te verduurzamen. Het gaat om het landelijke Warmtefonds en de Toekomstbestendig Wonen Lening. Dit laatste fonds wordt gevoed vanuit de gemeente en provincie. In 2024 zijn 27 leningen verstrekt, waarmee het totaal komt op 127 verstrekte leningen. Het isoleren van spouwmuren is in 2024 sterk afgenomen. In spouwmuren kunnen beschermde diersoorten zitten, bijvoorbeeld vleermuizen. De spouw mag pas geïsoleerd worden als er een ontheffing is op de Wet natuurbeheer. Het krijgen van een volledige ontheffing is pas mogelijk als er een Soorten Management Plan is. Hiermee zijn we bezig. Er is wel in 2024 een tijdelijke gedoogregeling gekomen zodat binnenkort weer geïsoleerd mag worden. Mits dit op een natuurvriendelijk manier gebeurt én als door de gemeente compensatie maatregelen zijn genomen. De compensatie opgave is begin 2025 gereed. We hebben in 2024 meer aandacht gegeven aan de communicatie met inwoners. Energietransitie blijft een thema dat onze inwoners bezighoudt.

Dat blijkt onder meer uit de grote opkomst bij het tweede succesvolle energiefestival van het Burgerinitiatief Energie Oude IJsselstreek (BEOIJ). Ook onze inwonersadviseurs krijgen veel vragen van inwoners over het verduurzamen van hun woning. De dorpsuitvoeringsplannen in Silvolde en Varsseveld zijn gereed en in uitvoering. De aanpak energiearmoede loopt voorspoedig. Met name de energiecoaching, de witgoedregeling en de subsidies voor woningisolatie. Er is ook een pilot gestart voor een fix brigade. Er is een mogelijkheid voor het maken van een warmtenet voor Etten en Terborg, met warmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). In 2024 zijn hierin belangrijke stappen gezet. In december is een intentieverklaring getekend met de betrokken partijen, te weten Waterschap Rijn en IJssel, gemeente Doetinchem, Wonion, Sité en het Gelders Warmte Infrabedrijf (GWIB). Een haalbaarheidsstudie is in de maak, waarbij ook een schetsontwerp wordt uitgewerkt voor het warmtenet. De thema's die minder lopen, hebben ook onze aandacht. Vooral het tempo van verduurzaming bij bedrijven en maatschappelijk vastgoed moet omhoog. Bedrijven kunnen terecht bij een loket voor bedrijven: Duurzaam Ondernemen Achterhoek (DOA). Het DOA functioneert echter nog niet optimaal. We zoeken naar manieren om het verduurzamen van bedrijven en het maatschappelijk vastgoed te versnellen.

Daarnaast is, ook in onze gemeente, steeds meer sprake van nestcongestie. Netcongestie remt ook de opwek van zonnestroom, bijvoorbeeld bij bedrijven. Eind 2024 zijn we begonnen met een vervolg van de Transitievisie Warmte, het Warmteprogramma. Hierin werken we uit hoe de gebouwde omgeving duurzaam verwarmd gaat worden. Dit gebeurt stap voor stap, zodat in 2050 de gemeente aardgas vrij is.

15

Wat heeft het gekost in 2024? Programma 1 (excl. grondexploitatie)

Begroot voor wijziging 2024

Begroot na wijziging 2024

Rekening 2024

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

20.438

27.077

23.595

(3.482)

Lasten

40.328

46.230

40.715

(5.515)

Saldo

(19.890)

(19.153)

(17.120)

2.033

Grondexploitatie

Begroot voor wijziging 2024

Begroot na wijziging 2024

Rekening 2024

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

4.396

4.396

4.399

4

Lasten

4.456

4.456

4.001

(456)

Saldo

(60)

(60)

399

459

Bedragen x 1.000

16

Programma 2: Een leefbare gemeente Wat hebben we bereikt. * 2.1 Inwoners ervaren een positieve gezondheid

Gezondheid is een groot goed en is meer dan ‘niet ziek’ zijn. Iedereen wil het liefst zo lang mogelijk in goede gezondheid leven. Gezonde inwoners zijn vooral ook gelukkige en tevreden inwoners. Het verbeteren van de gezondheid en kwaliteit van leven van onze inwoners is één van de hoofddoelen van onze visie ‘Naar het hart van de beweging’. Vanuit het ‘Lokale Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord 2024-2026’ en het ‘Regioplan de Gezondste Regio Achterhoek’ werken we met inwoners en organisaties aan de beweging van zorg naar gezondheid. Gezonde en veerkrachtige jeugd Via onder andere de Gezonde School aanpak is er samen met het primair en voortgezet onderwijs gewerkt aan een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren. In het schooljaar 2023-2024 vroegen veertien scholen subsidie aan voor één van de thema’s van de Gezonde School. Het Almende College heeft het certificaat Gezonde School ontvangen voor het thema sport en bewegen. Sinds september is de gemeente Oude IJsselstreek officieel ook aangesloten bij het landelijke programma ‘JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst’. Buurtzorg Jong zet in op het versterken van de pedagogische context. In samenwerking met het onderwijs biedt Buurtzorg Jong collectieve ondersteuning op school in plaats van individuele zorg (bijvoorbeeld de Kinderen in Echtscheiding Situaties (KIES) trainingen)).

Een aantal zorgaanbieders en Buurtzorg Jong zijn daarnaast gestart met een pilot om de specialistische GGZ gerichter in te zetten of te voorkomen. De eerste resultaten zijn positief. Door elkaar beter te leren kennen en vakkennis te delen is het mogelijk om ondersteuning aan inwoners gerichter in te zetten. In het vierde kwartaal is een evaluatie uitgevoerd van Buurtzorg Jong over de afgelopen vijf jaar. De ervaringen van samenwerkingspartners (zoals het onderwijs, zorgaanbieders en de politie) als de jeugd- en gezinswerkwerkers en medewerkers van de gemeente, vormen de basis voor afspraken om in de nieuwe contractperiode samen verder door te bouwen. In het derde kwartaal van 2025 zult u hierover geïnformeerd worden. Veerkrachtig ouder worden Het project Heerlijk Thuis in Huis is in 2024 succesvol afgesloten. Er zijn in totaal bijna 500 woongelukgesprekken gevoerd door opgeleide vrijwilligers (wooncoaches). Zij adviseerden ouderen over langer zelfstandig, duurzaam en veilig thuis wonen. De netwerkorganisatie Samen Sterker Thuis heeft in 2024 verder stappen gezet in het domeinoverstijgend werken. De professionals gaan samen met de inwoners op zoek naar andere oplossingen dan alleen de inzet van zorg.

Er is vanuit Oude IJsselstreek een actieve bijdrage geleverd aan de totstandkoming van het landelijke wetsvoorstel Domein Overstijgend Samenwerken (DOS) voor structurele financiering. De lokale coalitie ‘Samen één tegen eenzaamheid’ brengt steeds meer inwoners, organisaties én bedrijven bij elkaar om gezamenlijk tot een duurzame en maatschappelijk aanpak te komen om eenzaamheid te verminderen. De coalitie is verder gegroeid naar 15 actieve ambassadeurs. Zij organiseren activiteiten zoals de Kletsdames, een Zomerpicknick, Festimaatje, gezamenlijke wandelingen en het Vrouwencafé. De lokale ketenaanpak voor valpreventie is ingericht. Er is een lokale werkgroep met vertegenwoordig vanuit diverse disciplines en vakgebieden (fysio- en ergotherapeuten, wmo-consultenten, de buurtsportcoach, etc.). Tijdens de Week van de Valpreventie is er een grote communicatiecampagne geweest. Er zijn ongeveer 300 valrisicotesten afgenomen en er waren 80 deelnemers aan de valpreventiecursussen. Gelijke kansen voor iedereen Gezondheidsverschillen nemen af door ongelijk te investeren. Op basis van diverse landelijke (gezondheids)indicatoren zijn Terborg en Ulft gebieden met minder goede cijfers ten opzichte van het gemiddelde in de gemeente. Via een landelijke subsidie ‘Een Rookvrij Leven voor Iedereen’ is er een wijkaanpak voor Terborg gestart.

Vanuit ‘Terborg Gezond’ werken professionals en inwoners samen aan een gezondere wijk door in gesprek te gaan over en activiteiten te organiseren voor het stoppen met roken. De gemeente Oude IJsselstreek is in 2024 verkozen tot de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland. De inzet van de Stichting Onbeperkt Meedoen heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het winnen van deze titel. Via veel activiteiten werkt deze stichting onverminderd door aan een nog inclusiever Oude IJsselstreek. In 2024 zijn de contouren neergezet voor een visie op de sociale basis. Hierin zijn diversiteit en inclusie belangrijke pijlers. Iedereen is anders en daarom is het van belang om hulp en ondersteuning passend op de behoefte van inwoners aan te bieden. 17

In het laatste kwartaal was er teamdag voor alle medewerkers in het sociaal domein. Onder begeleiding van Movisie hebben de medewerkers van STOER, Wmo en Buurtzorg Jong elkaar beter leren kennen en met elkaar besproken hoe de integrale ondersteuning van inwoners nog verder vorm te geven. Vanuit de ambitie om dakloosheid in 2030 fors terug te dringen is er samen met de Achterhoekse gemeenten gewerkt aan een Achterhoeks actieplan dak- en thuislozen. Daarbij is het uitgangspunt regionaal wat regionaal moet en lokaal wat lokaal kan. Met Wonion en twee zorgaanbieders is er een plan gemaakt voor een lokale kleinschalige maatschappelijke crisisopvang. Monitoring Volgens de meest recente meting (2022) van de Gezondheidsmonitor Volwassen ervaart 69,8% van de inwoners in Oude IJsselstreek een (zeer) goede gezondheid. Het gemiddelde in Nederland is 69,0%. In de Achterhoek is het gemiddelde 71,1%. In 2024 heeft de GGD Noord- en Oost-Gelderland een nieuwe Gezondheidsmonitor afgenomen. De resultaten van deze monitor zijn vanaf uiterlijk juni 2025 beschikbaar. Aanvullend op beschikbare data maken we gebruik van reflexieve monitoring om te volgen of we werken volgens de bedoeling. Reflexieve monitoring richt zich op interactief leren en bijsturen, getoetst aan lange termijn ambities voor systeemverandering.

In 2024 is deze vorm van monitoring ingezet binnen de lokale inkoop ‘Wmo-hulp in de buurt’ en ‘Specialistische Jeugdhulp in de buurt’ . En daarnaast ook uitgebreid naar andere partners in het sociaal domein. Ook hebben het college en het management een sessie gevolgd over reflexieve monitoring.

Wat hebben we bereikt. * 2.2 Integrale aanpak Zorg en Veiligheid

De samenwerking tussen de domeinen zorg en veiligheid is van groot belang om inwoners met domeinoverstijgende complexe problematiek effectief te kunnen ondersteunen. Daarvoor is het nodig om zowel in- als extern duidelijkheid te scheppen over rollen, verantwoordelijkheden en processen. Om daarmee de (keten)samenwerking tussen de domeinen verder te professionaliseren. In het afgelopen jaar hebben we dat gedaan door te leren vanuit de praktijk. Daarmee hebben we een goed beeld gekregen van wat er al werkt en wat niet en welke processen (beter) beschreven moeten worden. Dat pakken we in 2025 verder op. De groepsaanpak die zich voordeed is daarvan een goed voorbeeld. Door met elkaar aan de slag te gaan, is helder geworden welke afspraken noodzakelijk zijn om een volgende keer effectiever met elkaar te kunnen werken. Daarnaast is een aantal concrete stappen gezet in de samenwerking met de ketenpartners. Zo sluit een medewerker van Veilig Thuis wekelijks aan bij het team Wmo-consulenten en de teams van Buurtzorg Jong. De eerste resultaten daarvan zijn positief. De consulenten en jeugd- en gezinswerkers kunnen de kennis van Veilig Thuis makkelijk raadplegen. Dat leidt tot betere inschattingen van wat er nodig is en sneller handelen. Eind 2024 is de regiovisie ‘Samen Veilig’ 2024-2028 vastgesteld.

Deze vormt de basis voor een integrale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling binnen de regio. Aansluitend is het lokale uitvoeringsplan voor onze gemeente opgesteld, dat de komende jaren specifiek inspeelt op de lokale behoeften en uitdagingen. Het aantal jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel is in 2024 licht gedaald (van 115 naar 108) ten opzichte van het voorgaande jaar. De ingezette groepsaanpak heeft wel geleid tot een stijging in het aantal jeugdreclasseringsmaatregelen (van 9 naar 12). Samen met de Achterhoekse gemeenten wordt in 2025 uitgewerkt hoe de ervaringen en resultaten van de Gelderse toekomsttuinen Kind- en gezinsbescherming kunnen worden vertaald in onze regio.

Wat hebben we bereikt. * 2.3 Wonen doe je thuis

In 2024 hebben wij onze aandacht met name gelegd op het voorkomen van instroom. Daarbij hebben we een onderzoek gedaan naar de klantreis van jeugdigen die in het afgelopen jaar zijn ingestroomd in verblijf. Er is geanalyseerd wat er in de twee jaar daarvoor is ingezet en waarom dit al dan niet effectief is geweest. Het onderzoek laat zien dat wij ons proces nog kunnen verbeteren. Onder andere waar het gaat om het maken van de afweging of verblijf noodzakelijk is of dat er in de thuissituatie nog resultaten te behalen zijn.

18

Dat is ook onderdeel van ons gesprek met de Jeugdbescherming. Waarbij we kijken hoe we de samenwerking tussen Buurtzorg Jong en de jeugdbescherming kunnen versterken. Concreet hebben we bijvoorbeeld te maken gehad met een gezin waarvan meerdere kinderen uit huis geplaatst werden. Binnen het huidige systeem zouden de kinderen allemaal op verschillende jeugdzorglocaties in het land terecht komen. Door samen met jeugdbescherming en onze samenwerkingspartners andere mogelijkheden te verkennen, hebben we ervoor kunnen zorgen dat deze kinderen bij elkaar en in hun eigen leefomgeving konden blijven. De lichte afname van aantal kinderen in verblijf heeft zich niet doorgezet. Op basis van de informatie die op dit moment beschikbaar is, zien we dat de instroom in 2024 hoger is geweest dan de uitstroom en ook hoger dan de instroom in 2023. Wat daarvan de oorzaak is, is op basis van de huidige beschikbare gegevens nog niet te zeggen. In het derde kwartaal 2025 komen we hier op terug. Het in beeld krijgen van de afschaling naar minder zware zorg of naar huis is afgelopen jaar nog niet opgepakt. Dit is geen kwestie van een druk op de knop. Het vraagt veel capaciteit. Zoals we dat ook met de klantreis voor de instroom hebben gedaan, moet dit op dossierniveau worden uitgezocht en geanalyseerd.

Wat hebben we bereikt. * 2.4 Groter bereik minimabeleid

Vanaf 1 juli 2024 is gestart met het nieuwe minimabeleid. Zoals in het nieuwe beleid beschreven, handelen we de aanvragen niet enkelvoudig af. Er wordt beoordeeld of de inwoner ook recht heeft op andere minimaregelingen. De voorbereidingen voor het ambtshalve toekennen duurt langer dan verwacht. We zijn hiervoor afhankelijk van het inrichten van de systemen. Daarnaast heeft ook het goed inrichten van het juridische kader ervoor gezorgd dat we hier niet eerder mee kunnen starten dan het eerste deel van 2025. Alle inwoners die mogelijk recht hadden op de Individuele inkomenstoeslag (IIT) en de meedoenregelingen en die daar volgens het nieuwe beleid nog geen gebruik van maakten, zijn proactief benaderd. De motie Uitgangspunten verbetering minimabeleid, ingediend op 29 februari 2024, om aanvragen met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2024 te beoordelen, is uitgevoerd.

Wat hebben we bereikt. * 2.5 Participeren voor iedereen

In 2024 hebben we alle inwoners die gebruik maken van de diensten van Stoer in beeld. We weten op welke trede van de participatieladder ze staan en welke inzet geboden is om het perspectief richting werk en participatie te bevorderen. Er zijn 208 inwoners ingestroomd en 193 uitgestroomd. De doelgroep uitstroom naar werk is gegroeid met 28,3% ten opzichte van 2023. In 2024 hebben we de dienstverlening richting inwoners gespecialiseerd. Er is een onderscheid gemaakt in dienstverlening gericht op jongeren, inburgeraars en inwoners. Hierbij ligt de focus op ontwikkeling en de stap naar werk. Waarbij de stap naar participatie het hoogst haalbare is. Hierdoor krijgt iedere inwoner de dienstverlening passend bij zijn of haar ondersteuningsvraag. We zijn in 2024 aangesloten bij het leerwerkloket door het leveren van een consulent. Ook dit draagt bij aan het verbreden van de dienstverleningsmogelijkheden voor onze inwoners. Daarnaast is er bij 78 werkgevers een inwoner gestart op een werkervaringsplaats of een betaalde baan. 14 werkgevers zijn nieuwe contacten. In 2024 zijn we gestart met het verkennen van het opzetten van leerwerktrajecten richting de techniek in samenwerking met Jaws en AT Techniekopleidingen. Dit krijgt in 2025 een vervolg.

19

In 2024 is er ook aandacht geweest voor financiële educatie en preventie om schulden te voorkomen of om deze zo klein mogelijk te houden. Dit doen we samen met de jongerenwerkers van Buurtzorg Jong en Sociaal Werk Oude IJsselstreek. Met de Stadsbank (SON) hebben we een overeenkomst waarin we basisdienstverlening afnemen. Dit betekent dat wij de minimale dienstverlening afnemen bij de SON en zelf de regie hebben op een groot deel van het proces. We blijven gedurende het hele traject in contact met onze inwoners. Waardoor we tijdig bij kunnen sturen waar nodig. In 2024 hebben we 175 intakes gevoerd en zijn 23 huishoudens met begeleiding van onze budgetcoach duurzaam uitgestroomd. Naast de samenwerking met de SON is er ook een samenwerking met onder andere Schuldhulpmaatje. Schuldhulpmaatje heeft in 2024 circa 150 inwoners met financiële problematiek op verschillende manieren ondersteund. Bijvoorbeeld ter ondersteuning van de professional schuldhulpverlening of via een doorverwijzing vanuit de vroegsignalering. De respons verhogende maatregelen voor de klanttevredenheidsonderzoeken hebben tot op heden nog niet het gewenst effect gehad op het aantal deelnemers.

Wat heeft het gekost in 2024? Programma 2

Begroot voor wijziging 2024 Begroot na wijziging 2024 Rekening 2024 Afwijking

(tov begroot na wijziging)

Baten

12.344

22.485

25.937

3.452

Lasten

59.893

72.351

74.365

2.014

Saldo

(47.549)

(49.866)

(48.429)

1.438

Bedragen x 1.000

20

Programma 3: De werkende gemeente Wat hebben we bereikt. * 3.1 Versterken van duurzame economische ontwikkeling

We hebben ervoor gekozen om grond op Hofskamp Oost II beschikbaar te stellen voor Liander, in plaats van voor een bedrijf. Zodat Liander een regelstation kan gaan plaatsen. En daarmee voor Varsseveld in de toekomst een robuust en betrouwbaar energienet kan leveren. Tevens hebben we actief meegewerkt bij het fysiek kunnen aanleggen van de kabels. Hierbij gaat het onder andere om het afgeven van de omgevingsvergunning en het laten graven in de openbare ruimte, bijvoorbeeld onder een aantal fietspaden. We hebben ook een overeenkomst getekend met Liander om de capaciteit van het lokale bestaande netwerk in de kernen te vergroten. Want ook in de kernen moeten gemiddeld onder één op de drie straten nieuwe kabels worden gelegd, om de toekomstige energievraag en de vraag naar verduurzaming aan te kunnen. Dit alles doen we vanuit de gemeente als facilitator enerzijds en vanuit een wettelijke rol als (bijvoorbeeld) vergunningverlener anderzijds. De randvoorwaarden voor de toekomstige ontwikkeling van 'Het VIP' lopen langs verschillende sporen waarbij energie een belangrijke is. Zo hebben we expertisebureau Joulz ingehuurd om te onderzoeken welke andere stroommogelijkheden er zouden kunnen zijn. Doel hiervan is dat er eerder stroom beschikbaar is dan 2029. Deze resultaten komen in 2025 beschikbaar.

Tevens hebben we Liander gefaciliteerd door versneld grond te verkopen en beschikbaar te stellen zodat zij alvast een deel kunnen aanleggen. Sinds de oprichting van De Talententuin Achterhoek heeft het initiatief bewezen succesvol te zijn in het verbinden van jongeren met Achterhoekse werkgevers. Daarom hebben we de samenwerking met De Talententuin Achterhoek tot eind 2026 verlengd. Het convenant met alle deelnemende partijen voor Technobasis is nog niet verlengd. We zijn van plan dat in 2025 wel te doen. Reden is dat de onderwijspartijen in afwachting zijn van een Subsidieregeling sterk techniekonderwijs. Deze is mede de basis voor hun bijdrage. De gemeente Oude IJsselstreek, de gemeente Montferland, Civon en ondernemers hebben hun bijdrage gereserveerd. In de tussentijd loopt het techniekonderwijs aan kinderen van basisscholen gewoon door.

Wat hebben we bereikt. * 3.2 Versterken van compacte, toegankelijke en groene winkelcentra

Het afgelopen jaar hebben we als gemeente een faciliterende brugfunctie vervuld voor de plannen uit het project Ondernemers aan Zet voor zowel Ulft als Terborg. We kunnen helpen denken, en helpen aanjagen. Tegelijkertijd zijn letterlijk de 'ondernemers aan zet' om stappen voorwaarts te zetten. Voor het Gravenpad hebben de vastgoedeigenaren uiteindelijk geen definitieve overeenstemming bereikt over de te maken keuzes. Wel hebben we in Terborg op verzoek van de horecaondernemers gezorgd voor een verkeersveiliger en verkeersluwer Sint Jorisplein in het terrasseizoen. Bij de gebiedsontwikkeling rondom de Wesenthorst in Ulft laten we lokale ondernemers meekijken en ideeën inbrengen. Als gemeente willen we zorgen voor schone, hele en veilige winkelgebieden. Dat doen we samen met ondernemers, belanghebbenden, politie en handhaving. We gaan hier in overleg met de genoemde partijen niet meer voor het Keurmerk Veiling Ondernemen (KVO) omdat dat geld kost en de specifieke meerwaarde niet (meer) gezien wordt. De meerwaarde zit wél in de structuur en samenwerking die in het afgelopen jaar al opgebouwd is om veilige winkelcentra te realiseren. Zo werken winkeliers nu effectiever samen op gebied van tegengaan van diefstal. Zijn er minder meldingen van winkeldiefstal en overlast. En gaan ondernemers samenwerken op het vlak van trainingen.

In 2025, nu de samenwerkingsstructuur een jaar staat, tekenen betrokken partijen een convenant. Later volgt een eerste evaluatie. Op verzoek van de ondernemers hebben we de plantvakken aan de Bongersstraat, Deurvorststraat en Kerkstraat in Ulft vergroend.

21

Wat hebben we bereikt. * 3.3 Versterken van de agrarische sector

In 2024 zijn we gestart met fase 2 van WATEA (Werken Aan Toekomstgerichte Erven Achterhoek). Er zijn begeleidingstrajecten voor agrarisch ondernemers doorlopen. In Oude IJsselstreek zijn in de eerste helft van het jaar 62 trajecten gestart en afgerond voor begeleiding bij bedrijfsvoering, sociale vraagstukken en woningbouw (257 verdeeld over de vijf deelnemende gemeenten). Sindsdien heeft de gemeente Oude IJsselstreek ingezet op individuele keukentafelgesprekken met agrariërs, in lijn met de aanpak van WATEA. Wij hebben contact gezocht met de bij ons bekende PAS-melders (Programma Aanpak Stikstof). En we hebben hen indien gewenst in contact gebracht met de accountmanager landbouw van de provincie. Ook hebben wij voormalige of nog bestaande agrarische bedrijven begeleid vanuit hun interesse in het Uitnodigingskader Wonen. Tot slot hebben we samen met regio Achterhoek bekeken hoe we met een nieuwe vorm agrariërs kunnen begeleiden bij de huidige en toekomstige opgaven voor de landbouwsector.

Wat hebben we bereikt. * 3.4 Versterken van de (toekomstbestendigheid van de) industrie

In 2024 hebben alle Achterhoekse gemeenteraden het Regionaal Programma Werklocaties vastgesteld. Later heeft Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland het vastgesteld. Daarin staan ook voor de gemeente Oude IJsselstreek de belangrijkste opgaven op het vlak van bedrijventerreinontwikkeling voor de komende jaren. Eén van de belangrijkste maatregelen is het ontwikkelen van Het VIP. Het bouwrijp maken van Het VIP is echter vertraagd door netcongestie en de ontdekking van een bijburcht voor dassen. Over netcongestie en de gevolgen ervan is de gemeenteraad in februari 2024 bijgepraat. Over de ontwikkelingen rondom de bijburcht voor de das, een beschermde diersoort, was eind 2024 nog niets mede te delen. Bij het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein de IJsselweide is in 2024 veel samengewerkt met de ondernemers. Zo hebben we samengewerkt aan het definitieve ontwerp voor de openbare ruimte zodat we die toekomstbestendig gaan inrichten. Op basis van het definitieve ontwerp zijn we gestart met het opstellen van de aanbestedingsstukken. Ook is er vooruitlopend op de werkzaamheden een pilot geweest met één ondernemer. Deze pilot is succesvol afgerond in 2024. Hierdoor heeft deze ondernemer zijn terrein en de openbare ruimte al toekomstbestendig kunnen inrichten. Verder heeft de provincie Gelderland eind 2024 een subsidie afgegeven van € 500.000.

Dit bedrag gebruiken we voor de realisatie van de fysieke maatregelen in de openbare ruimte van de IJsselweide. In november 2024 hebben we tijdens een informatieavond de ondernemers bijgepraat over de voortgang van het project en het stimuleringsfonds. Hiermee kunnen ondernemers hun eigen perceel toekomstbestendig inrichten. Tijdens deze avond heeft Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek een toelichting gegeven op de mogelijkheden van verduurzaming.

Wat hebben we bereikt. * 3.5 Versterken van onderscheidend toeristisch recreatief aanbod

22

Studenten van Saxion hebben via de Kennis- en Innovatiewerkplaats mogelijkheden voor de organisatie van de IJzerbiënnale onderzocht en een draaiboek ontwikkeld. We stimuleren partijen om in 2025 een eerste editie van dit nieuwe culturele evenement, mede gericht op de ijzerhistorie, te organiseren. Die samenwerking tussen studenten en ondernemers heeft inmiddels geleid tot nieuwe initiatieven. Er zijn verschillende producten ontwikkeld zoals het bordspel ‘De Ganzensprong’, de ‘Lekker Lokaal Route’ en het 'Scout-avontuur'. In 2024 is de communicatie en productontwikkeling ingezet op de Duitse markt. Het toeristisch recreatieve aanbod is nog intensiever bij de Duitse gasten onder de aandacht gebracht. Bijzonder voorbeeld hiervan is de eerste editie van de EMOJI Fiets- en Handbike3Daagse eind september. Dit organiseren de EMOJIgemeentes Emmerich am Rhein en Montferland, Oude IJsselstreek samen met de werkgroep Onbeperkt Meedoen. In 2025 wordt extra Schabracq straatmeubilair in de openbare ruimte geplaatst. Dit is nu in voorbereiding. Daarnaast werken we sinds 2024 aan de visie recreatievaart en de realisatie van vrije camperplekken langs het water. De doorontwikkeling van het DRU Industriepark (DRU IP) met verschillende scenario’s ter versterking van de recreatieve functie van het DRU Industriepark is aan de raad gepresenteerd.

Concrete acties zijn uitgesteld als gevolg van actuele ontwikkelingen.

Wat hebben we bereikt. * 3.6 Cultuureducatie bevorderen in het primair en voorgezet onderwijs.

We hebben in 2024 uitvoering gegeven aan het lopende convenant cultuureducatie. De cultuurcoach is ingezet als verbindende schakel tussen onderwijs en cultuuraanbod en er is cultuuraanbod mogelijk gemaakt. Voorbeelden van cultuuractiviteiten in 2024: een theaterbezoek in de DRU voor groepen 7 en 8, een dansvoorstelling 'Kleur Beweegt Jou' voor kleuters, groepen 3 en 4 gingen op avontuur in Museum Villa Mondriaan, groepen 5 en 6 bezochten Kröller Muller, schrijvers op school en muzieklessen voor alle groepen. Elke school heeft een cultuuraanbod. Ook heeft elke school een beleidsplan cultuureducatie of een paragraaf opgenomen in hun schoolbeleidsplan over cultuureducatie. Een school besteedt gemiddeld per schooljaar 650 uur aan cultuureducatie. Aan de hand van gesprekken met Stichting KiCK (Kind, Cultuur en Kunst), gesprekken met scholen en met cultuuraanbieders over de toekomst van cultuureducatie komen we voor grotere keuzes te staan dan in eerste instantie verwacht. Cultuureducatie moet in de toekomst door een nieuwe partner uitgevoerd gaan worden. Daarbovenop willen we alle samenwerkingspartners goed betrekken bij de herijking van het convenant cultuureducatie. Deze nieuwe kans en proceskeuze hebben ertoe geleid dat het herijken van het huidige convenant nog even op zich laat wachten.