Jaarstukken 2023 definitief.pdf

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord

1

Deel III: Jaarrekening

Jaarverslag

Deel I: Programmaverantwoording Programma 1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek)

5

Programma 2 Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid

14 18 21

Programma 3 Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio

24 29 33

Programma 4 Bedrijfsvoering en rente

36

Deel II: Paragrafen Paragraaf 1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 2 Financiering Paragraaf 3 Bedrijfsvoering Paragraaf 4 Subsidies

Jaarstukken

39 43 46 50

Balans (inclusief toelichting) Niet uit de balans blijkende verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht van baten en lasten Publicatie WNT SiSa verantwoordingsinformatie Verzamelstaat afrekening gemeenten Rechtmatigheidsverklaring Controleverklaring accountant

55 62 62 63 65 66 68 69 70

Bijlagen Deel IV: Uiteenzetting financiële positie Algemene financiële beschouwing Formatieplan (inclusief toelichting) Taakvelden per programma Verzamelstaat bijdrage gemeenten

75 77 78 79 80

Bestuurlijk voorwoord Wij bieden u de jaarstukken 2023 van Achterhoek ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de zeven Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland aan. De programmaverantwoording in deel I, en de paragrafen in deel II vormen samen het jaarverslag. Deel III is de jaarrekening en deel IV bevat de uiteenzetting van de financiële positie. De regionale 3O samenwerkingsstructuur is terug te vinden in de programmaverantwoording. De programmaverantwoording is qua inhoud breder dan de financiële verantwoording. Zo willen we zichtbaar maken wat er buiten onze eigen (Regio Achterhoek) organisatie gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De programmaverantwoording heeft dezelfde indeling. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) is de basis en motor voor het programma Smart Governance. De activiteiten, begroting en de financiële verantwoording van Achterhoek ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld.

De programma’s Smart Economy en Smart Living geven inzicht in de doelen, activiteiten en lopende projecten per thema. Dit wordt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels vormgegeven en in gang gezet. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het realiseren van de Achterhoek Visie 2030 en het vertalen van de ambities in concrete projecten. Met deze begrotingsvorm maken we de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking zichtbaar en controleerbaar. Het projectenoverzicht dat per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend, want er zijn steeds projecten in ontwikkeling en ook buiten ons zichtveld lopen projecten die bijdragen aan de doelen. Voor de opgenomen projecten geldt dat er vanuit Achterhoek ambassadeurs een bijdrage beschikbaar is gesteld. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie. De projecten van deze programma’s worden voor het grootste deel uitgevoerd door de initiatiefnemers en maken geen onderdeel uit van de begroting van Regio Achterhoek. Wij wensen u veel leesplezier! NB In de jaarstukken hanteren we de officiële naam van de samenwerking: Regio Achterhoek. Voor de 3O-samenwerking gebruiken wij de naam Achterhoek ambassadeurs; 8RHK.

1

Opbouw programma’s

De programmarekening van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma’s; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma’s Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema’s heen. De werkzaamheden van de Achterhoek Board, de Achterhoek Raad en het algemeen/dagelijks bestuur komen terug in het programma Smart Governance. Ook zijn hier de lobby, communicatie, monitoring en subsidiewerkzaamheden ondergebracht.

Samenvatting financiële jaarstukken Jaarresultaat Totaal 18.000 79.000 97.000

Smart Governance Bedrijfsvoering en rente Jaarresultaat positief

Per inw 0,07 0,30 0,37

Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de werkbudget grensoverschrijdende activiteiten, strategische focus en loonkosten. Tevens waren er rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (schatkistbankieren).

2

Bestemming resultaat 2023

Voorgesteld wordt om het voordelige saldo ad € 97.450 (€ 0,37 per inwoner) toe te voegen aan het investeringsfonds, zoals besloten in De Achterhoek werkt door 2.0. Hierin is opgenomen dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het investeringsfonds tot een maximum van € 0,50 per inwoner (in 2023: € 131.862). In verband met het vervallen van de bijdrage van de Provincie in de organisatiekosten vanaf 2025 wordt het moeilijk een structureel sluitende begroting te maken vanaf 2026. Ook is het voor de provincie nog zoeken om voldoende cofinanciering te vinden voor de Regiodeal, dit zal naast de voor de Regiodeal gereserveerde 2 miljoen uit de lopende begroting moeten komen. Uiteraard blijven we hierover in gesprek met de Provincie, maar hierdoor is het wel essentieel het investeringsfonds te voeden.

Controleverklaring RA12 Registeraccountants B.V. heeft voor 2023 een controleverklaring opgesteld ten aanzien van de financiële administratie en het beheer. Dit getrouwheidsoordeel ziet ook toe op de rechtmatigheidsverantwoording. De controleverklaring voor de jaarrekening 2023 is in het boekwerk opgenomen.

Besluitvormingsproces jaarstukken 27 maart 2024 24 april 2024 tot 18 juni 2024 3 juli 2024

Behandeling concept jaarstukken door het dagelijks bestuur De jaarrekening, het jaarverslag, de paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Verzenden jaarstukken naar gemeenten Na ontvangst van de controleverklaring worden de stukken uiterlijk 24 april aan de deelnemende gemeenten gezonden. Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 18 juni 2024 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de jaarstukken schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek. Besluitvorming door het algemeen bestuur

Doetinchem, 24 april 2024 Dagelijks bestuur Regio Achterhoek

3

Deel I Programmaverantwoording

4

Programma 1 Smart Governance Smart Governance

De Governance -zoals in de samenwerkingsregeling is opgenomen- staat goed. Aanvullend op deze Governance is in 2023 de stuurgroep Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) van start gegaan. Deze stuurgroep RPA werkt aan een Achterhoeks Ruimtelijk Perspectief en fungeert als integrerende tafel voor de provinciale trajecten van het Regioarrangement en het Ruimtelijk Voorstel. Daarnaast bespreekt de stuurgroep de ontwikkelingen over het landelijk gebied (provinciaal programma VLGG) om input te leveren richting het Bestuurlijk Overleg VLGG Achterhoek en Liemers. In de stuurgroep zitten 4 leden van de Achterhoek Board (provincie, twee wethouders en een ondernemer). In onderstaande afbeelding is het organogram van de samenwerking opgenomen.

Regio Achterhoek vormt de juridische entiteit, daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van Regio Achterhoek van de gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma en programma 4 Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma’s 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma’s zijn informerend.

5

Wat willen we bereiken? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek

De samenwerking in de Achterhoek richt zich op de ruimtelijk-economische agenda. De Visie 2030 is daarvoor het kompas. Kern is een sterke economie, uitgaande van de eigen kracht, inzet op open innovatie en ruimte voor experimenten. Met daarbij een uitstekend werk-, leer-, woon- en leefklimaat en gezonde Achterhoekers. Belangrijke opgaven daarin zijn: zorgen voor voldoende arbeidskrachten, verhogen van de arbeidsproductiviteit, betaalbaar en betrouwbaar vervoer, een energie neutrale en circulaire Achterhoek, een passende woningvoorraad en een gezonde regio. Gezamenlijk nemen we verantwoordelijkheid voor een integrale aanpak. De opgaven en te bereiken doelen zijn belegd in de zes thematafels. In de Achterhoek Board komt dit integraal samen, worden de strategische lijnen uitgezet en nieuwe kansen en ontwikkelingen gesignaleerd. Samen met het algemeen bestuur zet de Board de lobbystrategie uiteen en geeft hier invulling aan.

Subdoelen en activiteiten Regio Achterhoek Subdoelen

Activiteiten Regio Achterhoek

Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht



Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

  

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

   

Wat hebben we gedaan en bereikt? Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad

De Achterhoek Raad is drie keer bijeengeweest, in april, september en december. In april is voorafgaand aan de Achterhoek Raad -voor alle raadsleden- een informatiebijeenkomst gehouden over het Regioarrangement Achterhoek. In deze bijeenkomst gaf de provincie een toelichting op de aanleiding, achtergrond en doel van het arrangement. Dit als voorbereiding op de besluitvorming in de individuele raden later dit jaar. In september is gedeputeerde H. Witjes benoemd als lid van de Achterhoek Board. E. Birkenhäger en H. Tappel zijn in 2023 herbenoemd. De Achterhoek Raad heeft ingestemd met de conclusies uit de Gebiedsgerichte Verkenning N18 om een 2x2, 80 km/uur-variant (het aanvaardbaar alternatief) als nieuwe stip op de horizon te zetten. Ook heeft de Achterhoek Raad het uitvoeringsplan 2024 vastgesteld. Hierbij is wel een motie aangenomen om waar mogelijk de focuspunten in het Uitvoeringsplan 2024 e.v. SMART te formuleren.

Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regio Deal Op 23 januari bracht minister H. Bruins-Slot een werkbezoek om de Regio Deal af te sluiten. We hebben mooie projecten bezocht, de eindrapportage aangeboden en een overzichtsfilm gemaakt. Het bezoek was vooral ook een gelegenheid om haar te laten zien dat middelen in de Achterhoek 6

nodig blijven en goed besteed worden. Helaas heeft het niet mogen leiden tot een nieuwe Regio Deal in de vierde tranche. Na teleurstelling is de handdoek weer opgepakt. De contacten met het Rijk zijn geïntensiveerd en we zijn samen aan de slag gegaan om een nieuwe aanvraag in te dienen. Eind oktober hebben we deze aanvraag ingediend. Hierin zijn 11 springplanken opgenomen waaraan we willen werken. Deze zijn in nauw overleg met de thematafels tot stand gekomen. Ruimtelijke opgaven: Ruimtelijk Perspectief Achterhoek en Regioarrangement Voor de regie op de grote ruimtelijke opgaven is in januari 2023 de stuurgroep Ruimtelijk Perspectief Achterhoek van start gegaan. Deze stuurgroep RPA werkt aan een Achterhoeks Ruimtelijk Perspectief en fungeert als integrerende tafel voor de provinciale trajecten richting het Rijk zoals het Ruimtelijk arrangement, waarin afspraken over ruimtelijke keuzes moeten worden gemaakt. Ook wordt het Regioarrangement besproken en een vervolg gegeven richting gebiedsprogrammering. Daarnaast vindt in de stuurgroep afstemming en voorbereiding plaats voor het provinciaal programma VLGG (Vitaal Landelijk Gebied Gelderland) om input te leveren richting het BO-VLGG Achterhoek en Liemers. In 2023 is veel tijd en aandacht besteed aan het opstellen van het Regioarrangement Achterhoek onder regie van de Provincie.

Het Regioarrangement wordt voor 7 regio’s in Gelderland opgesteld. Het Regioarrangement Achterhoek is in het najaar van 2023 voorgelegd aan de zeven gemeenteraden. De raden hebben kennis genomen van het Regioarrangement en unaniem ingestemd met het agenderende hoofdstuk voor de toekomst. Het Regioarrangement vormt een basis voor het provinciale ruimtelijke voorstel richting het Rijk. In april heeft de stuurgroep RPA een consultatiebrief op de kaders voor het VLGG naar de provincie gestuurd. De gemeenten Lochem en Zutphen hebben medeondertekend, evenals de samenwerking rond water in Achterhoek. Door alle ontwikkelingen, en de urgentie en het belang ervan, is het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek wat naar de achtergrond geschoven. De Achterhoek won op 12 oktober 2023 de prestigieuze landelijke Eo Weijers prijsvraag voor landschapsontwerp met als thema: hoe brengen we de ruimtelijke opgaven samen in een landschap waarin we graag willen wonen in de toekomst? De Achterhoek is hiermee flink op de kaart gezet. Het winnende team genaamd Aardkundig Fundamentalisme vormt een prikkelende basis om te verbreden en te verdiepen naar een Achterhoeks model en bruikbaar zijn om tot een Ruimtelijk Perspectief voor de Achterhoek te komen.

Voorafgaand aan de landelijke finale vond op 25 september de feestelijke regiofinale plaats en hebben de teams Aardkundig Fundamentalisme en Operatie Landschap een gedeelde eerste plaats gekregen. De combinatie van een regionaal verhaal gecombineerd met initiatieven van onderop maakt een sterke strategie richting uitvoering en past bij de Achterhoekse identiteit. Lobby en externe contacten Naast het werkbezoek van de minister is er op meerdere momenten ingezet op lobby. Zo is er een verkiezingsdebat georganiseerd t.b.v. de provinciale verkiezingen en is als formatiebrief een unieke beslisboom aangeboden aan de onderhandelende partijen en de nieuwe Provinciale Staten. Op 31 mei hebben wij het eerste Lentefestival in Den Haag gehouden. Deze nieuwe formule is zeer goed bevallen. Minister Hugo de Jonge was onze hoofdgast. Ook is er volop ingezet op een goede positie bij Th!nk East NL. Eind mei is het Memorandum Think East Netherlands door ons ondertekend. Met betrekking tot het rapport Elke Regio Telt! hebben we ervoor gezorgd dat onze voorzitter Mark Boumans aan het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer deelnam. Zie verder onder lobby.

7

Projecten De Achterhoek Board heeft zeven projecten goedgekeurd. Door de versnelling die eind vorig jaar is gemaakt en het niet kunnen sluiten van een nieuwe Regio Deal in 2023 is het aantal aanvragen vanuit projecten teruggelopen. Wel beschikken we nog over Provinciale middelen uit de Gebiedsopgave Achterhoek voor projecten die uiterlijk 31 december 2026 afgerond moeten zijn. Vijf jaar Achterhoek Ambassadeurs In de week van 25 t/m 28 september hebben wij ons houten jubileum gevierd. In deze week was de Achterhoekse finale van de Eo Weijersprijsvraag, een feestelijke Achterhoek Raad en Achterhoek Dag en een jubileumcongres met aansprekende sprekers op 27 september.

Regisseren en faciliteren thematafels De thematafels werken aan het realiseren van de herijkte doelen die zijn opgenomen in de herijkte visie 2030. In de jaarstukken zijn deze nieuwe doelen opgenomen. Dit wijkt dus af van de doelen in de begroting 2023. De focus voor 2023 is opgenomen in het uitvoeringsprogramma 2023. De voortgang is per thematafel beschreven bij Smart Economy en Smart Living.

Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur

Montferland In oktober heeft de gemeente Montferland een verzoek tot toetreding tot Regio Achterhoek ingediend. Dit verzoek is met een positief advies voorgelegd aan de zeven gemeenteraden. Alle raden hebben dit verzoek in 2023 behandeld. Er zijn geen zienswijzen ingediend. In januari 2024 neemt het algemeen bestuur een definitief besluit over de toetreding van Montferland per 1 januari 2024. Actualiseren regelingen Door het dagelijks bestuur zijn alle regelingen tegen het licht gehouden en waar nodig geactualiseerd dan wel ingetrokken. Onder meer de organisatieverordening, instructie secretaris en meerdere financiële regelingen zijn opnieuw vastgesteld. Daarnaast is de samenwerkingsregeling Regio Achterhoek geactualiseerd vanwege de wijziging van de Wgr in 2022. De gewijzigde samenwerkingsregeling is in alle zeven gemeenteraden behandeld. Dit heeft geen zienswijzen opgeleverd. In 2024 kan de gewijzigde regeling (inclusief toetreding Montferland) definitief worden vastgesteld. Tot slot heeft het dagelijks bestuur het beleid voor ongewenste omgangsvormen en integriteit vastgesteld. Lobby en externe contacten Naast het werkbezoek van de minister is er op meerdere momenten ingezet op lobby. Zo is er een verkiezingsdebat georganiseerd t.b.v.

de provinciale verkiezingen en is als formatiebrief een unieke beslisboom aangeboden aan de onderhandelende partijen en de nieuwe Provinciale Staten. Op 31 mei hebben wij het eerste Lentefestival in Den Haag gehouden. Deze nieuwe formule is zeer goed bevallen. Minister Hugo de Jonge was onze hoofdgast. Verder is onder coördinatie van de Duitslandcoördinatoren meegewerkt aan het voorbereiden van de EWRC in oktober. Zie verder onder lobby. Overige punten Op 27 januari, tijdens de SDG-dag in Winterswijk is het Memorandum Oost Nederland Münsterland ondertekend. De jaarstukken 2022 en de programmabegroting 2024 zijn vastgesteld. Voor de raadsleden is twee keer een digitale toelichting aangeboden. In januari was er een creatieve ontmoeting tussen het algemeen bestuur en de medewerkers van Regio Achterhoek. 8

In september was er een geslaagd college tweedaagse in Aken en Maastricht.

Subsidiewerkzaamheden Zowel voor de Regio Deal als de Gebiedsopgave middelen (provincie) zijn de eind- en voortgangsrapportages opgesteld. Voor de nieuwe LEADER periode (2023-2027) is de Lokale Ontwikkeling Strategie (LOS) ingediend en door de provincie goedgekeurd. Vanaf 2024 wordt de subsidieregeling opengesteld. Voor de Achterhoek is ruim 1 miljoen EU subsidie beschikbaar. In november is onze aanvraag voor experimenteergebied kringlooplandbouw goedgekeurd door het ministerie van LNV. Hiermee is er € 900.000 beschikbaar voor de Achterhoek in 2023-2024. Daarnaast zijn er diverse subsidieaanvragen gedaan bij provincie Gelderland rondom Wonen en Mobiliteit. Voor 2023 is er een subsidieplafond vastgesteld. Daarnaast heeft het algemeen bestuur besloten dat eventuele Regio Deal middelen die vrijvallen (omdat projecten minder kosten maken of ingetrokken worden) worden toegevoegd aan het investeringsfonds. Op die manier blijven deze middelen beschikbaar voor projecten. De Nadere regels Projecten Achterhoek Visie 2030 zijn geactualiseerd en opnieuw vastgesteld, dit was nodig vanwege wijzigingen in staatssteunregels. Voor het Verkeerskundig onderzoek grensoverschrijdende Snelle fietsverbinding ZevenaarDoetinchem-Emmerich, is de regio LEAD partner voor een bijdrage vanuit Interreg VI. De Interreg VI aanvraag voor de Europees Doorlopende Leerlijn is goedgekeurd.

Ook voor een Workshop t.b.v. het memorandum Oost Nederland- Münsterland is een interreg VI aanvraag goedgekeurd. In de periode tot en met 31 december 2023 zijn er zeven projecten goedgekeurd. Door de versnelling die eind vorig jaar is gemaakt en het niet kunnen sluiten van een nieuwe Regio Deal in 2023 is het aantal aanvragen vanuit projecten teruggelopen. Wel beschikken we nog over Provinciale middelen uit de Gebiedsopgave Achterhoek voor projecten die uiterlijk 31 december 2026 afgerond moeten zijn.

Monitoring en Achterhoek Spreekt

In december is de vierde Achterhoek Monitor gepresenteerd in een congres bij De Storm. De monitor heeft een update gekregen met onder meer nieuwe accenten over Brede Welvaart. Verder zijn er contacten met het Datalab Go over samenwerking of verbinding bij onder meer circulaire economie, energietransitie en de woonmonitor. Voor het opstellen van de Lokale Ontwikkeling Strategie (LOS) voor de LEADER aanvraag is een uitvraag gedaan bij het inwoner panel Achterhoek Spreekt. Hierop zijn 1934 reacties binnengekomen. Het Achterhoekpanel is verder bevraagd over klimaat- en energiemaatregelen. Hierop zijn 2.050 reacties ontvangen.

Lobbywerkzaamheden Regio Deal, ‘Elke Regio Telt!’ Helaas hebben we geen nieuwe Regio Deal kunnen sluiten in de vierde tranche. Na de teleurstelling hebben we de contacten met het Rijk geïntensiveerd en zijn we vanaf april samen aan de slag gegaan om een nieuwe aanvraag in te dienen. Eind oktober hebben we deze aanvraag ingediend. Hierin zijn 11 springplanken opgenomen waaraan we willen werken. Deze zijn in nauw overleg met de thematafels tot stand gekomen. We hebben zowel in de Regio Deal aanvraag als daarbuiten vol ingezet op een meer langdurige relatie met het Rijk en de contacten met departementen geïntensiveerd. Waarbij we - ook naar aanleiding van het rapport ‘Elke Regio Telt!’- ingezet hebben op een stevige lobby. Dinsdag 20 juni zat Mark Boumans aan tafel bij de tweede ronde tafelsessie over het rapport Elke regio telt! en heeft 9

hij een goed betoog gehouden op basis van onze position paper. In de laatste week voor het reces vond het commissiedebat Elke Regio Telt plaats. Mark Boumans was hier namens de Achterhoek (en VNG) aanwezig. Werkbezoeken en politieke contacten Op 23 januari heeft minister Hanke Bruins-Slot een toer door de Achterhoek gemaakt in het kader van de afronding van de Regio Deal. Op 4 maart is een onderzoek gepubliceerd door de NOS over de scheve verdeling in Nederland m.b.t. de politiecapaciteit. Hierin hebben we voorafgaand samen opgetrokken met Tweede Kamerlid Hanneke van der Werf. Op 8 maart is in Zutphen in aanwezigheid van minister Hugo de Jonge de Woondeal Achterhoek getekend. Op 12 mei was er een werkbezoek van Tweede Kamerleden Peter de Groot en Erik Haverkort in het kader van wonen. Op 9 juni was Tweede Kamerlid Joba van den Berg onze gast bij Zorgcoöperatie Mariënvelde in Oost Gelre. Op 3 juli hebben Daniel Koerhuis en Erik Haverkort de Achterhoek bezocht om te spreken over de 7 miljoen euro die via de afgelopen begrotingsbehandeling voor de N18 is gereserveerd. Op 18 december hebben hierover een brief verzonden aan de Tweede Kamerleden. Ter voorbereiding op het MIRT-debat in de Tweede Kamer in januari. Op 14 september heeft gedeputeerde Helga Witjes als nieuwe gebiedsgedeputeerde een werkbezoek aan de Achterhoek gebracht.

Op 18 september heeft minister Hugo de Jonge een werkbezoek aan de Achterhoek afgelegd in navolging op het Lentefestival. Op 2 oktober hebben Judith Tielen en Erik Haverkort een werkbezoek aan de Achterhoek gebracht over zorg. Op 25 oktober heeft de Staatscommissie voor demografische ontwikkeling een werkbezoek aan de Achterhoek gebracht. De commissie heeft van de regering de taak gekregen om mogelijke scenario's tot aan het jaar 2050 te onderzoeken. Op 2 november was er een werkbezoek van Judith Tielen en Erik Haverkort over de samenwerking in de acute zorg, digitalisering en het datagedreven werken vanuit de zorg. Op 3 november heeft DG Kees van der Burg (ministerie I&W) een werkbezoek aan de Achterhoek gebracht om in gesprek te gaan over publieke mobiliteit, mobiliteitshubs en de N18 corridor. Op 28 november heeft DG Arne van Hout (ministerie BZK) een werkbezoek gebracht aan Bronckhorst en de Achterhoek. Op 30 november hebben gedeputeerden Helga Witjes en Harold Zoet een werkbezoek aan de Achterhoek gebracht in het kader van het landelijke gebied. Op 17 december hebben we een brief gestuurd aan de Tweede Kamercommissie I&W over de N18 ter voorbereiding op het MIRT debat in januari 2024.

Tweede Kamerverkiezingen In de week na de officiële installatie van de Tweede Kamer hebben alle 150 Kamerleden een felicitatie vanuit de Achterhoek ontvangen, met daarbij een save the date voor het aankomende Achterhoeks Lentefestival op 19 juni, de papieren versie van onze Regio Deal aanvraag en een springtouw ‘Hoger springen, krachtiger landen’. Provinciale Statenverkiezingen Op 2 maart hebben we samen met Regio8 het Achterhoekse verkiezingsdebat georganiseerd in Amphion. Alle lijstrekkers waren aanwezig en de belangstelling was groot. In plaats van een klassieke lobbybrief hebben we in april de ‘Achterhoekse beslisboom voor een triple AAA Gelders bestuursakkoord’, aangeboden aan de formateur van de provincie Gelderland.

10

Lentefestival Samen met de Feestfabriek en PA-adviseurs uit de gemeenten in de Achterhoek hebben we een succesvol Lentefestival gehad op 31 mei. Met affiches, polsbandjes, eetkraampjes, theater, interactieve programmaonderdelen zoals Woonopoly en wat nog meer bij een echt festival hoort. Hoofdthema was wonen, met de subthema’s gezondheid, biobased bouwen en arbeidsmarkt. Er waren 17 Tweede Kamerleden en minister Hugo de Jonge trad op als hoofdgast van het festival. Woningbouwimpuls Berkelland Op 20 juni is vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken het goede nieuws naar buiten gebracht dat Berkelland als eerste plattelandsgemeente in Nederland een woningbouwimpuls van 2 miljoen euro in de wacht heeft gesleept. Er is qua lobby op alle fronten hard gewerkt aan dit resultaat. Th!nk East NL Th!nk East Netherland is het netwerk en platform waar in Oost-Nederland verband wordt samengewerkt aan innovatieve oplossingen voor een gezonde en duurzame toekomst. Met name voor de lobby en subsidies richting Brussel en ministerie van EZK. Er is een memorandum opgesteld dat eind mei is ondertekend. Zowel in de kerngroep, thematafels als de bestuurlijke regiegroep heeft 8RHK zitting genomen, waar we voorheen door andere regio’s vertegenwoordigd werden. Op 6 juni vond de Th!nk East Netherlands Dag plaats, waarbij de 8RHK goed vertegenwoordigd was in de verschillende themagroepen.

EWRC Van 9 t/m 12 oktober 2023 was de European Week of Regions and Cities (EWRC). Dit jaarlijks terugkerende netwerkevenement in Brussel is specifiek gewijd aan het Europees cohesiebeleid. Samen met de Duitslandcoördinatoren is het programma voorbereid. Waarbij de Regio een bijdrage levert aan de workshops Regionale Mobiliteitsconcepten en Skills & Arbeidsmarkt.

Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing

Wekelijks verschijnt onze algemene nieuwsbrief en periodiek de nieuwsbrieven van de thematafels. Onze nieuwsbrieven worden bovengemiddeld goed gelezen. Een goede score is 30%, wij zitten tussen de 40% en 50%. In de Achterhoekse Courant hebben wij voor de zomer drie keer een artikel gepubliceerd over het thema Wonen in de Achterhoek. Dit om ons werk directer naar de inwoner te brengen. In september verscheen een betaalde content over ons vijfjarig jubileum en tien ambassadeurs die we daarvoor interviewden. In het kader van het vijfjarig jubileum zijn meerdere communicatieacties uitgezet; zoals de uitgave van een eigen 8RHK krant met daarin de tien interviews in uitgebreide versie, een overzichtsfilm van vijf jaar samenwerken en een ontwikkelde ansichtkaart met daarop een tekening van hoe de Achterhoek Raad de samenwerking typeert; om te verzenden naar contacten buiten de regio. Maandelijks versturen we diverse persberichten over acties binnen of resultaten van de regionale samenwerking. Rondom de Eo Weijersprijsvraag werd nieuws goed opgepakt, zoals een langere nieuwsversie op het youtube kanaal van Omroep GLD. De Achterhoek is een van de vier door het Rijk uitgekozen regio’s, voor (free publicity) publicaties op Overheidvannu. https://www.overheidvannu.nl/dossiers/in-de-regio.

In februari is daar het artikel: Regiodeal Achterhoek: vliegwiel voor betere samenwerking met resultaat verschenen. En in juni over het lentefestival. Belangrijke feiten over de Achterhoek -op basis van de Achterhoek Monitor- zijn op een uitvouwbaar visitekaartje overzichtelijk op een rij gezet. Handig voor onze bestuurders om bij de hand te hebben.

11

Sociale Media Onze sociale mediakanalen worden goed gevolgd. Het aantal volgers stijgt nog steeds, met name op LinkedIn. Op Linkedln hebben we bijna 6.000 volgers en op X 4.000. De interactie op LinkedIn is het hoogst en we scoren daarmee goed in ‘corporate’ nieuws zoals netwerkbezoeken vanuit het Rijk aan de Achterhoek, het Lentefestival, het winnen van de Eo Weijersprijsvraag of (logischerwijs) met berichten over samenwerking met vele anderen, zoals het Regioplan Achterhoek (gezondheid) en de samenwerking tussen de boerennetwerken. Marketingcampagne Onverwachte Hoek 2023 is het derde jaar dat Onverwachte Hoek loopt. In juli is besloten om nog 3 jaar door te gaan met de campagne. Onverwachte Hoek 2.0 zal starten in januari 2024 en heeft een looptijd tot 31 december 2026. In maart is het jaarlijkse bestuursdiner gehouden. Tijdens dit diner is met bestuurders, ondernemers en organisaties gesproken over het wonen, werken en innoveren in de Achterhoek. Hierbij zijn mooie nieuwe verbindingen gelegd waar nieuwe projecten en ontwikkelingen voor de regio zijn ontstaan. Met een select aantal partners is er een bezoek gebracht aan de Zwarte Cross om te kijken of een samenwerking tot de mogelijkheden behoord. Er wordt samen met Stichting Smarthub verkend hoe we de gezamenlijke werkzaamheden en daarmee elkaar kunnen versterken.

Denk hierbij aan het delen van data, wanneer een SmartHub talent uit de Smarthub doelgroep valt dat deze kunnen doorstromen naar de Onverwachte Hoek. Door het delen van data raken we de verbinding met de personen niet kwijt. Het is ook mogelijk om de vacaturebank te delen om zo een groter aantal vacatures een groter bereik te kunnen geven. In het premium partnerschap met De Graafschap zijn we in 2023 het tweede seizoen ingegaan. We hebben ruim 40 partners voor wie we 6 evenementen hebben georganiseerd over onderwerpen die spelen op de verschillende tafels van 8RHK ambassadeurs met de focus op het thema van de campagne Werken, Wonen & Leven. De campagne Onverwachte Hoek draait nog altijd op volle toeren. We bereiken de doelgroep.

Projecten Smart Governance In totaal waren er eind 2023 6 projecten in uitvoering op dit onderdeel. In 2023 zijn er geen nieuwe projecten gestart. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl

12

Wat heeft het gekost? Programma 1:

R 2022

B 2023 primair

B 2023 gewijzigd

R 2023

Lasten (A)

3.795.000

3.349.000

4.489.000

4.151.000

Baten derden (B) Sub-totaal (B-A)

1.946.000 -1.849.000

544.000 -2.805.000

1.623.000 -2.866.000

1.331.000 -2.820.000

Bijdragen gemeenten en Provincie (C)

2.190.000

2.310.000

2.310.000

2.292.000

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

341.000

-495.000

-556.000

-528.000

Onttrekkingen reserves

907.000

771.000

832.000

745.000

Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

-1.248.000 0

-276.000 0

-276.000 0

-217.000 0

Smart Governance

De volgende producten vallen onder dit programma: • Achterhoek Visie 2030 en monitoring • Lobby en communicatie • Coördineren van subsidies en projecten • Advisering algemeen en dagelijks bestuur, Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels • Uitgaven en inkomsten Investeringsfonds • Onvoorzien Een nadere verdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina. Programma 1:

R 2022

B 2023 primair

B 2023 gewijzigd

R 2023

6,72

7,12

7,12

7,05

1,60

1,64

1,64

1,64

0,53

0,55

0,55

0,55

8,85

9,31

9,31

9,24

Inwonerbijdrage Bijdrage gemeenten in programma 1 Bijdrage provincie in organisatiekosten Bijdrage provincie in investeringsfonds Totaal inwonerbijdrage

Toelichting De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 528.000 onttrekking) is als volgt:

onttrekking investeringsfonds (werkbudgetten)

raming gewijzigd -405.000

-333.000

onttrekking investeringsfonds (projecten)

-351.000

-336.000

toevoeging investeringsfonds

276.000

217.000

onttrekking reserve doorontwikkeling

-76.000

-76.000

Per saldo onttrekking reserves programma 1

-556.000

-528.000

Mutatie reserves:

13

werkelijk

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten op dit programma is € 18.000. Het voordeel is vooral ontstaan door overschotten op de werkbudgetten grensoverschrijdende activiteiten en strategische focus.

Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: R2022 B 2023 B 2023 R 2023 Specificatie baten derden gewijzigd primair Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds 237.000 276.000 276.000 218.000 Diverse opbrengsten (inclusief projecten) 1.692.000 268.000 956.000 723.000 Bijdrage uit voorziening wachtgelden 17.000 18.000 18.000 16.000 Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten 91.000 15.000 549.000 628.000 Interne doorbelasting 372.000 343.000 740.000 740.000 Sub-totaal baten begroting 2.409.000 920.000 2.539.000 2.325.000 Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) -463.000 -376.000 -916.000 -994.000 Totaal baten programma 1 1.946.000 544.000 1.623.000 1.331.000

Specificatie Lasten

R2022

Personeel loonsom Wachtgelden Kosten Maatwerk Overige personele kosten Inhuur derden Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.) Bestuur Lobby, communicatie, strategische focus Uitgaven investeringsfonds (excl. eigen projecten) Werkbudget grensoverschrijdende samenwerking Projectkosten eigen projecten Kapitaallasten Onvoorzien Transparante btw voorheffing Rente en afschrijving Sub-totaal exploitatie Bij: Interne doorbelasting Sub-totaal lasten begroting Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente) Totaal lasten programma 1 Smart Governance

14

1.678.000 17.000 41.000 63.000 78.000 175.000 18.000 117.000 520.000 31.000 1.036.000 26.000 49.000 5.000 3.854.000 372.000 4.226.000 -431.000 3.795.000

B 2023 primair 1.858.000 18.000 41.000 70.000 28.000 189.000 15.000 124.000 350.000 664.000 8.000 48.000 15.000 3.428.000 343.000 3.771.000 -422.000 3.349.000

B 2023 gewijzigd 1.876.000 18.000 29.000 70.000 119.000 189.000 15.000 154.000 405.000 46.000 1.478.000 120.000 48.000 15.000 4.582.000 740.000 5.322.000 -833.000 4.489.000

R 2023 1.863.000 16.000 28.000 39.000 149.000 183.000 14.000 142.000 333.000 34.000 1.262.000 118.000 51.000 5.000 4.237.000 740.000 4.977.000 -826.000 4.151.000

Programma 2 Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie, Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat men wilde bereiken (conform de herijkte visie 2030) en wat men heeft bereikt. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.

2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken? Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Digitalisering en robotisering veranderen onze leef-, leer- en werkomgeving. Om de vergrijzende en ontgroenende Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Die oplossingen komen sneller tot stand in een open innovatiesysteem waarin overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen samenwerken en de Achterhoekse bedrijvigheid, naoberschap en vakmanschap maximaal tot uiting komen.

Te bereiken maatschappelijk effect 3 % groei van de arbeidsproductiviteit en de agrosector.

15

Doelen Smart werken en innovatie Doelen 2030 De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de productie van de toekomst door technologische innovatie.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en agrosector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd.

De Achterhoek beschikt over inventief vakmanschap en Er zijn 35 kennisdeel- en businessclusters extra de werknemers van de toekomst door sociale innovatie gevormd. Gezamenlijke innovatie en crossovers tussen sectoren Er zijn 40 start ups en 20 scale ups begeleid in het worden bevorderd. Het netwerk buiten onze regio ecosysteem. wordt verder ontwikkeld. De Achterhoek is hét open innovatiesysteem van Nederland. De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan SmartNederland. Hub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Open innovatie

De ambitie met het open innovatiesysteem is om ondernemers in staat te stellen om te innoveren en de regio in staat te stellen om innovatie via een strategische weg te ontsluiten. Om dit systeem effectief te laten functioneren, spelen ‘verbinders’ een belangrijke rol. Verbinders zijn mensen die op zoek gaan naar de (latente) vragen van ondernemers en hen in verbinding brengen met het juiste aanbod. In juni organiseerden wij onder de titel ‘verbinders laten zich kennen’ de eerste fysieke ontmoeting tussen alle verbinders uit het open innovatiesysteem. Samen bepaalden we de richting van de verdere uitbreiding van het verbindersnetwerk (‘organisch, waarbij de verbinders het tempo bepalen’) en maakten we werkafspraken over hoe we elkaar nog sneller bereiken in het doorverwijzen bij innovatievragen van ondernemers. We experimenteren hierin samen met de HAN, zodat we hierin ook zelf innovatief opereren. Projecten in het kader van het open innovatiesysteem Innovatiecentrum SmartHub Incubator Industry betrok de nieuwe plek, in huis bij CIVON als buur van de Netwerkplaats en ook de Ideeënfabriek. De aanvraag voor weer een jaar innovatiecentrum de Steck (Skills Academy Achterhoek-Liemers) is goedgekeurd.

Het project Startup in Residence, waarin startups en overheden met elkaar optrekken in maatschappelijke uitdagingen is opgestart en heeft op de 7 lopende uitdagingen meer dan 100 inschrijvingen ontvangen van startups uit heel Europa. Op 2 november vond de grote pitchdag plaats, waarna de uitdagingen daadwerkelijk werden opgepakt. Verder zijn binnen het open innovatiesysteem verschillende projecten, initiatieven en leerkringen tot stand gekomen die bijdragen aan het inventief vakmanschap en productie van de toekomst. In het najaar van 2023 is het project 3D metaalpoeder zeven goedgekeurd. Dit is een initiatief van AT Techniekopleidingen, waar ook het project Additive Manufacturing wordt uitgevoerd. Bij de 3D metaalprinter wordt het metaalpoeder nu nog gezeefd met een eenvoudige zeef, wat veel tijd kost en weinig efficiënt is. Middels de nieuwe technologie die in het nieuwe project wordt toegepast, wordt verwacht dat het zeefproces veiliger, sneller en met minder materiaalverlies uitgevoerd kan worden. Binnen het open innovatiesysteem wordt het verbindersnetwerk expliciet benut om het thema Artificial Intelligence (AI) verder te verkennen. Middels een zogenoemde ‘Roadshow AI’ zijn naast de 16

focussectoren van de thematafel SW&I, maakindustrie en agro, ook de sectoren bouw, onderwijs, zorg en dienstverlening betrokken. Onder aanvoering van de thematafel SW&I werken we in gezamenlijkheid aan een strategie op AI in de regio. In de laatste maanden van 2023 is in het kader van de ambitie om ondernemers goed te faciliteren in hun innovatievraag, meegewerkt aan de landelijke actieagenda MKB dienstverlening in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken. De ambitie hierbinnen is om met een vraag-gestuurd stelsel van dienstverlening meer mkb-ondernemers te bereiken, te activeren en te ondersteunen om de juiste keuzes te maken om hun bedrijf toekomstbestendig te maken en te houden. De Achterhoek is uitgenodigd om samen met een aantal andere regio’s een ontwikkelplan op te stellen om de landelijke actieagenda te vertalen naar de eigen regio. Het actieplan bestaat uit zes kansenkaarten, de Achterhoek richt zich op kansenkaarten 1) Laat ondernemerscommunities bloeien en 6) Verhoog de kwaliteit en bereik van regionale mkb-ondersteuning. In 2024 wordt verder gewerkt aan dit plan en zal bekend worden of en hoeveel middelen er beschikbaar komen vanuit EZ om het plan tot uitvoer te brengen.

Inventief vakmanschap en innovatief vermogen

SmartHub Development heeft voor 2023-2024 7 lopende leernetwerken op evenzoveel onderwerpen. Na het in kaart brengen van het bereik van digitaliseringsinstrumenten onder Achterhoekse ondernemers wordt nu toegewerkt naar een volgende stap: een strategie en aanpak om het brede MKB (dus naast de ‘koplopers’ ook het ‘peloton’) te bereiken. Dit is ook een van de springplanken in de aanvraag voor de Regio Deal. Het project iShare is in 2023 goedgekeurd. Binnen het project worden innovatieve softwarebedrijven verbonden en versterkt middels een tweetal sub-initiatieven: 1) Het digitale platform ‘iSHARE’ waarop de leden hun personeel en projecten slim kunnen delen tegen kostprijs. Feitelijk ontstaat er voor een werknemer eenzelfde effect als het hebben van een ‘Achterhoekarbeidscontract’ zonder de werkelijke juridische gevolgen en moeilijkheden. Men blijft in dienst van een lid, zodat deze verantwoordelijk blijft. 2) Het oprichten van een ‘R&D Fieldlab’ waarbij de lid-ondernemers ook het onderwijs betrekken en vervolgens kennis op gebied van Data science en AI de regio inbrengen. Alles is gericht op samenwerken, elkaar versterken, meer uitdaging creëren voor werknemers en het behouden van medewerkers binnen de alliantie.

Crossovers met andere thema’s

Op 8 december heeft de thematafel een strategiedag gehouden. Doel ervan was om de focus van de thematafel en rolneming van de leden scherper te krijgen. Dit krijgt in 2024 zijn vervolg. Vanuit de maatschappelijke opgaven wordt verbinding gezocht met andere thematafels. Vanuit het gedachtegoed open innovatiesysteem en het thema AI worden verbindingen gelegd met de sectoren bouw, onderwijs en zorg. Vanuit het energievraagstuk, wordt de verbinding met de thematafel Circulaire Economie en Energietransitie gelegd. Om de krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan, wordt in samenwerking met de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt de werkgroep arbeidsmarktpositionering gevormd en ondersteund.

Economische profilering

In het traject van verregaande samenwerking van de bestaande drie SmartHub-initiatieven (Young Talent, Incubator Industry en Development) zijn flinke stappen gezet. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke website, ook met partners (‘Achterhoekse Etalage’) en ook op events treden de initiatieven nu meer gezamenlijk op. Ook worden de kansen van een gezamenlijke ‘menukaart’ onderzocht voor lid-organisaties op weg naar het aflopen van de subsidies van de afzonderlijke initiatieven eind 2024 (Young Talent) en april 2026 (Incubator Industry), zodat er een nog sterker merk ontstaat voor het versterken van het economische profiel van de Achterhoek als aantrekkelijke en op innovatie en ontwikkeling gerichte (werk)regio. SmartHub is daarmee (samen met bijvoorbeeld 17

Onverwachte Hoek) 1 van de 10 ‘dragende projecten’ waarlangs we de inspanningen op het gebied van arbeidsmarktpositionering de komende periode verder stroomlijnen – dit in samenwerking met de Thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt.

Projecten Smart werken en innovatie In totaal waren er eind 2023 10 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2023 zijn er 3 nieuwe projecten gestart: Projecten

Korte omschrijving

SHII 2.0 Werkend ecosysteem toekomstbestendig maken

SHII heeft in de afgelopen drie jaar een werkend model opgezet als aanjager april van startups, helemaal passend bij en gebruik makend van het Achterhoekse 2026 ecosysteem. Het project SHII 2.0 maakt een slag in de professionalisering van de begeleiding van startende ondernemers in de maakindustrie. SHII wordt daarmee als organisatie toekomstbestendig en de noodzakelijke startup cultuur in de Achterhoek wordt blijven verankerd. De Achterhoek innovatiever en duurzamer te maken door studenten, Juni ondernemers en medewerkers te laten ontmoeten, onderwijzen en 2026 ondernemen. Het verbinden en versterken van innovatieve softwarebedrijven, middels een Nov tweetal subinitiatieven: 2025 -Een digitaal platform ‘iSHARE waarop de leden personeel en projecten slim kunnen delen tegen kostprijs. -Het oprichten van een ‘R&D Fieldlab’, waarbij de lid-ondernemers ook het onderwijs betrekken en vervolgens kennis op gebied van Datascience en Ai de regio inbrengen zodat de Achterhoek beter wordt van dit concept.

Skills Academy Steck Leergang iShare

Looptijd

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl.

18

Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2023 zijn gestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

720.261

Maatschappelijke organisaties 55.920

19

Ondernemers

Totaal

1.005.900

1.782.081

2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht. Om deze ambitie te bereiken zullen we de kwantitatieve opgave binnen het scenario ‘talent benutten’ uit de Transitieatlas Beroepsonderwijs (2017) moeten realiseren. In totaal gaat het om het aantrekken van ruim 27.000 arbeidskrachten in de periode 2018-2025. Van deze groep moet ongeveer 7.000 universitair of hbo geschoold zijn, 14.000 mbo geschoold en 6.000 vmbo geschoold. Hierbij kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek (waaronder naast de maakindustrie ook de bouw en logistiek vallen) en Zorg. Voor de overige sectoren worden de ontwikkelingen goed in de gaten gehouden en wordt zo nodig actie ondernomen.

Te bereiken maatschappelijk effect

In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht.

Doelen Onderwijs en arbeidsmarkt Doelen 2030 De tekorten op de arbeidsmarkt zijn teruggedrongen.

Streefwaarden (t.o.v. 2020) In 2030 is het tekort aan vraag naar arbeidskrachten in de krapte sectoren teruggedrongen hiervoor ontwikkelen we ten minste 4 projecten. De uitgaande arbeidspendel is met 10 % afgenomen. Talenten van de beroepsbevolking zijn benut door betere (Door-)ontwikkeling van tenminste 4 activiteiten aansluiting vervolgopleidingen op de vraag vanuit de waarbij leerlingen t/m 14 jaar in aanraking komen arbeidsmarkt en door het verhogen van de flexibiliteit met techniek/technologie en zorg. door een Leven Lang Ontwikkelen. Ontwikkeling 2 projecten ter bevordering van hybride docentschap binnen de krapte. Er functioneert een netwerk van vrouwen in techniek. Om- , her- en bijscholing van 2000 mensen naar of binnen kansrijke beroepen. Een inclusieve arbeidsmarkt waarbij oog is voor de gehele De arbeidsparticipatie is toegenomen naar 75%. beroepsbevolking en kansengelijkheid is toegenomen. Grensoverschrijdende en bovenregionale samenwerking 20% van het tekort aan arbeidskrachten wordt is toegenomen gericht op het oplossen van het tekort van buiten de regio aangetrokken. aan juist gekwalificeerd arbeidskrachten.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Arbeidsmarktpositionering

Er is een inventarisatie gemaakt van de lopende initiatieven in de regio op het vlak van werven, binden en ontwikkelen. De bevindingen zijn gedeeld met de thematafel en de Board. Op basis van de werkzame principes binnen deze initiatieven en hoe ze zich tot elkaar verhouden kunnen we concluderen dat er al veel gebeurt. Komende periode werken we aan een plan van aanpak waarbij we verkennen hoe we lopende initiatieven elkaar kunnen versterken en hoe we in de toekomst zorgen dat initiatieven vanaf hun start beter verbonden zijn met lopende zaken in de regio, hiervoor is een opdracht uitgeschreven die door K plus V wordt uitgevoerd. 20

Leven lang ontwikkelen Afgelopen periode is er vanuit een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en Inclusieve Arbeidsmarkt geïnvesteerd in de samenwerking binnen het Gelrepact. De twee regionale projecten Rode Loper 2.0 en de HR vouchers en het bovenregionale project Leercultuur in het MKB lopen vanuit deze samenwerking in onze regio. In navolging van de Achterhoek is er een arbeidskracht-analyse gedaan in alle 6 Gelderse Arbeidsmarkt regio’s. Deze analyses geven een goed inzicht, ook om te leren van elkaars kracht en zwakte. De cijfers van de Achterhoek hebben een update gekregen. De regionale samenwerking loopbaanontwikkeling gaan we versterken door ontschot samen te werken. Hiervoor is een kwartiermaker aangesteld om te komen tot een servicepunt loopbaanontwikkeling Achterhoek. Met onze aanpak sluiten we aan bij Rijksontwikkelingen voor de Regionale Werkcentra (RWC), maar behouden we onze couleur locale. Het project Opijver is op dit moment zo succesvol dat er extra middelen beschikbaar zijn gesteld om het project niet stil te laten vallen. Samen met Twente, de landelijke organisatie De Buitenboordmotor (deze organisatie werkt aan systeemdoorbraken ter bevordering van het overstappen van baan naar baan, van sector naar sector) en de Stedendriehoek voeren we lobby in Den Haag voor regionale opleidingsfondsen.

Op dit moment zijn we gezamenlijk met het Rijk in gesprek over het vorm geven van een pilot om inkomensval te dempen. De doorontwikkeling rondom Opijver is meegenomen in de nieuwe Regio Deal aanvraag.

Regulier opleiden

Onderwijs dichter bij de arbeidsmarkt, of de arbeidsmarkt dichter bij het onderwijs. Hierbij hebben we voor ogen dat de arbeidsmarkt beter verknoopt raakt met het onderwijs. Er is verkend via welke wegen we het beste de vraagstukken vanuit de arbeidsmarkt naar de scholen kunnen brengen. Deze vraag wordt samen met het bestuur van Profijtscholen verder uitgewerkt. De Interreg aanvraag voor de Euregionale Doorlopende Leerlijn (EDL) is toegekend en we zijn van start gegaan met een scholenmakelaar. Het laatste jaar van het Techniekpact is ingegaan. We hebben o.a. de Week van de Techniek en de Techniekdag kunnen borgen binnen een aantal STO (Sterk Techniek Onderwijs) regio’s. We inventariseren waar we een doorontwikkeling kunnen maken, naar aanleiding hiervan verkennen we of er aanvullende planvorming nodig is vanaf 2024. In 2023 waren de week van de Techniek en de Techniekdag weer zeer succesvol. Er wordt gewerkt aan een pilot die jongeren via een app een realistisch beeld moet geven van organisaties in hun directe omgeving, welke functies je daar treft en welke opleidingen leiden tot deze functies (The Metaverse i.c.m. TechTok).

Inclusieve Arbeidsmarkt

Vanuit het in 2022 vastgestelde uitvoeringsplan Inclusieve Arbeidsmarkt hebben we via verschillende kanalen geprobeerd het Onbenut Arbeidspotentieel te bereiken. En kijken we hoe deze doelgroep kan participeren op de arbeidsmarkt. Gebleken is dat inclusieve technologie een van de middelen is die helpend is om deze groep mensen inzetbaar te maken op de arbeidsmarkt. Daarnaast wordt binnen het uitvoeringsplan inclusief gewerkt aan 8 sectorale leerlijnen om deze groep goed naar de arbeidsmarkt te begeleiden. Er is hiervoor een kwartiermaker aangesteld. Het project Digivaardige Achterhoekers heeft een no-go advies gekregen om door te gaan naar fase 2. Het kon niet de gewenste KPI’s naar tevredenheid aanleveren. Fase 1 van het project wordt afgerond, tevens wordt verkend hoe we het vergroten van digivaardigheid voor Achterhoekers opnieuw op kunnen bouwen.

21

Bovenregionale samenwerking

Binnen het Gelrepact werken we bovenregionaal goed samen met de andere Gelderse Arbeidsmarktregio’s. Er wordt momenteel verkend hoe deze samenwerking na juni 2024 gecontinueerd kan worden. Samen met Twente werken we aan de Euregionale Doorlopende Leerlijn, waarvoor Interreg VI subsidie is ontvangen. Vanuit de Achterhoek trekken we het onderdeel scholenmakelaar. Samen met de HAN, Saxion en Radboud universiteit sluiten we aan bij de nationale groeifondsen. Samen met de Liemerse Ambassade willen we de grensoverschrijdende onderwerpen nog beter oppakken. Hiervoor hebben we samen met de Honorair Consul en Euregio een inventarisatie gemaakt.

Projecten Smart Onderwijs en Arbeidsmarkt In totaal waren er eind 2023 9 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2023 is er 1 nieuw project gestart: Projectnaam Korte omschrijving Looptijd Euregionale Doorlopende INTERREG VI project van gemeente Enschede, Duitse partners en 8RHK t/m 2026 Leerlijn (EDL) Ambassadeurs. Het project draagt bij aan de grensoverschrijdende Scholenmakelaar samenwerking op het vlak van het verbeteren van de doeltreffendheid en inclusiviteit van de arbeidsmarkten en de toegang tot hoogwaardige werkgelegenheid door de ontwikkeling van sociale innovatie infrastructuur. Er wordt een aantal instrumenten ingezet, waaronder een scholenmakelaar om partnerschappen tussen scholen aan beide zijden van de grens te creëren. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2023 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

256.000

22

Maatschappelijke organisaties 0

Ondernemers

Totaal

0

256.000

2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen. Hiervoor moeten zowel de hoofdinfrastructuur als de regionale en lokale infrastructuur kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Het is de bedoeling dat reizigers hun reis straks eenvoudig kunnen plannen via telefoon en internet. En idealiter zijn er in de Achterhoek geen belemmeringen meer voor reizigers en vervoerders tussen Nederland en Duitsland.

Te bereiken maatschappelijk effect

In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen.

Doelen Mobiliteit en bereikbaarheid Doelen 2030 De CO2 uitstoot van het verkeer en vervoer is verminderd

Streefwaarden (t.o.v. 2020) Een daling van 60% van de CO2-uitstoot (t.o.v. 1990) veroorzaakt door verkeer en vervoer in de Achterhoek. Een groei van het aantal laadpalen en toewerken naar een dekkend netwerk conform de prognoses van ElaadNL. Een groei van het aantal duurzame modaliteiten in de Achterhoek De infrastructuur is robuust en toegankelijk waardoor Een verlaging van de gemiddelde filedruk / doorde bereikbaarheid van en in de Achterhoek is stroming van de A12, A18 en N18. toegenomen. Een hogere klanttevredenheid van het openbaar vervoer in de Achterhoek. Door de inzet van digitalisering en deelcultuur zijn er Een groei van het aantal duurzame deelmodaliteislimme vervoersvoorzieningen. ten en het toewerken naar een dekkend netwerk. Een groei van het aantal (actieve) gebruikers deelvervoer en gebruikers van de GAON-app.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Duurzaam

De afgelopen periode is nader ingezet op de energievraag op bedrijventerreinen (met de focus op logistiek), de ontstane netcongestie en hoe (als dat mogelijk is) hier slimme en creatieve oplossingen kunnen worden gevonden. Tegelijkertijd wordt binnen deze projectgroep de uitrol van publieke en semi-publieke laadpalen gecoördineerd. Afstemming en coördinatie vindt plaats in de werkgroep Duurzame Mobiliteit. De werkzaamheden van deze werkgroep zijn tot in ieder geval eind 2024 geborgd. Na 2024 is het de bedoeling de doelen up te daten, maar de samenwerking in de werkgroep voort te zetten. De komende jaren blijft dit een grote opgave. De mobiliteitsmakelaars hebben de afgelopen periode hun werkzaamheden voortgezet om duurzaam reizen bij werknemers en werkgevers te stimuleren. Zo hebben zij diverse actieplannen opgesteld. Hierin worden in samenwerking met de ondernemers concrete acties in een plan van 23

aanpak opgesteld om tot duurzamer woon-werkverkeer te komen, alsook de algemene werkprocessen duurzamer in te richten.

Betrouwbaar en Robuust De projectgroep N18 heeft de gebiedsgerichte verkenning N18 met het onderzoeksbureau RHDHV uitgevoerd en bestuurlijk besproken. De conclusies hebben we met de Achterhoek Raad besproken en de Raad heeft een nieuwe stip op de horizon gezet en is akkoord met het plan van aanpak voor de komende periode. Simultaan aan dit traject hebben we richting het Rijk gelobbyd om middelen te verkrijgen voor verbeteringen op de N18. Met name op het gebied van verkeersveiligheid. De komende periode wordt verder ingezet op deze lobby en het opstellen van een corridoraanpak/werkagenda. Bij het opstellen van de agenda wordt nadrukkelijk de koppeling gelegd met overige ruimtelijke opgaven rondom fietsverbindingen, hubs, woningen en bedrijventerreinen. Op de korte termijn gaan we met het Rijk over deze aanpak/agenda in gesprek. We hebben als regio een visie op het OV-netwerk opgesteld. Deze visie hebben we als bijlage meegestuurd bij onze input op het Programma van Eisen van de OV Concessie naar de provincie Gelderland. Met de provincie Gelderland en het ministerie van I&W zijn we in gesprek over de vormgeving van Publieke Mobiliteit. Dat is de efficiëntere en dynamischere vorm van het OV zoals wij dit in de visie op OV hebben verwerkt (het slim en efficiënt combineren van MaaS, OV, doelgroepenvervoer, ritdelen, overige taxi-vormen).

Beide partners zijn enthousiast en willen dit de komende periode nader vormgeven. Ook willen we op de korte tot middellange termijn aan de slag met concrete projecten die we met behulp van de Regio Deal middelen kunnen gaan initiëren. In de projectgroep Snelle Fietsverbinding Emmerich – Doetinchem – Zevenaar, werken we met de gemeenten Doetinchem, Montferland, Zevenaar, Stadt Emmerich, de GMR, provincie Gelderland en de regio Achterhoek aan de verkenning van dit tracé. Elke partner levert een cofinancieringsbijdrage om deze verkenning uit te voeren. Begin 2024 hebben we een onderzoekspartner gekozen die de verkenning gaat uitvoeren. Daarnaast worden momenteel twee andere verkenningen voor de Snelle fietsverbindingen: Doetinchem-Varsseveld-Lichtenvoorde-Groenlo en Lichtenvoorde-Aalten-uitgevoerd. Medio 2024 moeten de verkenningen zijn afgerond. De eerste rurale Hub in Lichtenvoorde is in de afgelopen periode bijna voltooid. Daarnaast zijn de mobiliteitsmakelaars en de procesbegeleider Slimme Mobiliteit in gesprek met het Slingeland Ziekenhuis om gezamenlijk uit te zoeken hoe de nieuwe locatie van het ziekenhuis als hubfunctie kan gaan dienen en wat ervoor nodig is om dit goed te combineren met het OV, fietsinfrastructuur, weginfrastructuur en onze Gaon-aanpak.

Slim De communicatiecampagnes voor de Gaon-app en de scholieren- studentenaanpak zijn bijna volledig vormgegeven en kunnen eind Q1 2024 worden uitgevoerd. Uiteindelijk zijn deze communicatiecampagnes onderdeel van een campagne die op de langere termijn gedragsverandering bij de gebruiker en de nog niet-gebruiker moet stimuleren. De diverse werkzaamheden van de mobiliteitsmakelaars zijn hier aan gelinkt. De digitaliseringsopgave Mobiliteitsdata Achterhoek Fase 3 is bijna geheel afgerond. De borging van de opgave vergde nog extra aandacht en is hierdoor verlengd. De werkzaamheden rondom de digitaliseringsopgave worden ook uitgebreid. Dit wordt door het Rijk opgelegd, vanwege Europese afspraken rondom het digitaal inzichtelijk maken van diverse data. Hierover zijn we met de provincie in gesprek. De bedoeling is dat de uitbreiding in de regionale werkgroep wordt opgepakt en gecoördineerd. 24

Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid

In totaal waren er eind 2023 8 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2023 zijn 2 nieuwe projecten gestart: Projecten Korte omschrijving Looptijd Slim en schoon voor Het uitvoeren van een regionaal uitvoeringsplan Slimme en Schone Mobiliteit juni 2024 met daarin de volgende activiteiten: scholieren en Onderdeel 1: Verkenning van Snelle Fietsverbindingen studenten Onderdeel 2: Aanpak scholieren en studenten op het gebied van MaaS Onderdeel 3: Verkenning Mobiliteit over de Grens. Het verzorgen van het op orde brengen van de drie data items Digitalisering juni 2024 (Maximumsnelheden, Evenementen, fietsdata) bij de 7 gemeenten in de Regio mobiliteitsdata Achterhoek. 2023 Het inrichten van de procesbegeleiding voor de Digitaliseringsopgave in de Regio Achterhoek vanaf 1 januari 2024 bij de gemeente Doetinchem. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2023 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Totaalfinanciering

Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties 126.250 0 0

25

Totaal 126.250

Programma 3 Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste Regio. Per thematafel wordt weergegeven wat men wil bereiken (conform de herijkte visie 2030) en wat men heeft bereikt. Hierbij zijn ook projectenoverzichten opgenomen. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is informerend en niet ter vaststelling.