Herijking verordening SD thema 2. inwonersparticipatie bespreekdocument.pdf

VERORDENING SOCIAAL DOMEIN Herijking onderdeel thema 2. inwonersparticipatie Bespreekdocument

Versie: 09 september 2021 Status:bespreekdocument commissie MO 16-09-2021

Pagina 2 van 9

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Sinds 1 januari 2021 voert de gemeente Oude IJsselstreek samen met STOER de Participatiewet uit. In dat kader heeft de gemeenteraad op 21 januari 2021 de Verordening Sociaal Domein 2021 vastgesteld. Destijds is er voor gekozen om de bepalingen vanuit de toenmalige zeven Participatiewet verordeningen beleidsarm op te nemen. Tevens is er voor gekozen om 2021 te gebruiken om deze bepalingen te herijken en aan te laten sluiten bij de visie “Naar het hart van de beweging”, “Transformatie in de kijk op werk” en de bestuursopdracht. De raadscommissie Maatschappelijke Ontwikkeling heeft ingestemd met het voorstel om de bepalingen die betrekking hebben op de Participatiewet themagewijs te bespreken aan de hand van het “dakpan-principe” waarbij op basis van een inhoudelijke discussie over uitgangspunten eventueel gekomen wordt tot een wijziging van de bestaande verordening. Voor de behandeling van de thema’s hanteren we de volgende planning: Thema Loopbaanbegeleiding Inwonersparticipatie Inkomensbegeleiding Handhaving en naleving Inburgering

Thematische bespreking Commissie Juni 2021 Commissie september 2021 Commissie oktober 2021 Commissie november 2021 Commissie november 2021

Voorstel verordening Commissie september 2021 Commissie oktober 2021 Commissie november 2021 Commissie december 2021 Commissie december 2021

Vaststelling verordening door gemeenteraad december 2021

1.2 Wat verstaan we onder inwonersparticipatie Inwonersparticipatie gaat enerzijds over het betrekken en creëren van betrokkenheid van inwoners bij beleidsvorming en de wijze waarop het beleid wordt uitgevoerd. Anderzijds gaat het over het stimuleren van initiatieven, eigenaarschap, interactie en het inspelen op ideeën en denkkracht van inwoners. Inwonersparticipatie gaat ons inziens dan ook verder dan de cliëntenparticipatie zoals die in de Participatiewet is voorgeschreven en met name betrekking heeft op de rechtsbescherming van inwoners met een gemeentelijke inkomensvoorziening.

1.3 Leeswijzer Dit document start met een beschrijving van de kaders. Vervolgens worden de hoofdlijnen rondom het thema beschreven. In bijlage 1 zijn de relevante artikelen in de huidige verordening terug te vinden.

Pagina 3 van 9

2 Inwonersparticipatie vanuit de kaders 2.1 Visie We hebben oog voor onze inwoners in al zijn facetten en zijn oprecht geïnteresseerd in hun dromen en wensen. We vinden het belangrijk dat mensen hun mogelijkheden en kansen gaan benutten en die dromen kunnen verwezenlijken. In onze aanpak willen we ondersteunend en stimulerend zijn en niet belemmerend zodat mensen hun kansen kunnen en durven te pakken en stappen zetten in hun ontwikkeling. Vandaar dat een van onze hoofddoelen is, het verbeteren van de door de inwoner ervaren kwaliteit van hulp en ondersteuning (“Naar het hart van de beweging”) en aansluiten bij de logica van de inwoner. Om dit alles te realiseren is het belangrijk dat we continue in contact staan met onze inwoners en hen ook actief betrekken bij de beleidsvorming en wijze waarop we uitvoering geven aan het beleid. Inwonersparticipatie gaat in onze visie dan ook verder dan een cliëntenraad, maar dient onderdeel te zijn van onze dagelijkse manier van handelen op alle niveaus binnen onze organisatie.

2.2 Participatiewet De gemeenteraad is op basis van artikel 47 van de Participatiewet verplicht om bij verordening regels te stellen over de wijze waarop de inwoners of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van de Participatiewet en de daarop berustende bepalingen. Art. 47. Pw (Cliëntenparticipatie) De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet en de daarop berustende bepalingen, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop deze personen of hun vertegenwoordigers: a. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen; b. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen; c. deel kunnen nemen aan periodiek overleg; d. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden; e. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie. Volledigheidshalve wijze we er op dat dit artikel niet alleen betrekking heeft op de mensen die een gemeentelijke inkomensvoorziening ontvangen.

Ook de mensen met een baan in combinatie met loopbaanbegeleiding of loonkostensubsidie, de zogenaamde Nietuitkeringsgerechtigden en mensen met een dienstverband in het kader van Nieuw Beschut, vallen onder de werking van dit artikel.

2.3 Verordening Sociaal Domein

Pagina 4 van 9 Participatiewet In de huidige tekst van de verordening Sociaal Domein zijn in dit kader twee artikelen van belang (zie bijlage 1): Cliëntenraad In artikel 10.4. van de Verordening Sociaal Domein is aangegeven dat de gemeente minimaal twee maal per jaar overleg heeft met de cliëntenraad van de gemeente. De cliëntenraad kan gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen aan de gemeente. Daarnaast wordt in het artikel aangegeven waarover de cliëntenraad geen advies uit mag brengen (casusniveau en de uitvoering van wettelijke voorschriften waar de gemeente geen of nauwelijks beleidsvrijheid heeft). Inwonerstevredenheid In artikel 12.1.1. van de Verordening Sociaal Domein is aangegeven dat de gemeente in het kader van de uitvoering van de Participatiewet (Pw) minimaal één keer per twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek houdt gericht op kwaliteit van de procesgang, klachtbehandeling en kwaliteit van het geleverde product.

2.4 Ontwikkelingen Rekenkamer De gemeentelijke rekenkamercommissie doet onderzoek naar de vraag of de werkwijze van de participatie binnen de gemeente Oude IJsselstreek voldoen aan de eisen vanuit de Omgevingswet. Naar verwachting zal de rekenkamercommissie medio oktober 2021 haar bevindingen, conclusies en aanbevelingen presenteren. Hoewel dit onderzoek niet direct betrekking heeft op de inwonersparticipatie in het kader van de Participatiewet zijn de uitkomsten van dit onderzoek ook interessant voor de wijze waarop wij de inwonersparticipatie van onze doelgroep vorm willen geven. Omgevingswet In 2022 wordt de omgevingswet ingevoerd. In dat kader komt er een wettelijke verplichting om in een verordening vast te leggen hoe de inspraak van belanghebbenden (o.a. inwoners, bedrijven, verenigingen en scholen) geregeld wordt. Besluitvorming hierover vindt plaats medio november/december van dit jaar. Ter voorbereiding op besluitvorming zijn inwoners gevraagd naar de wijze waarop zij betrokken willen worden bij plan- en beleidsvorming. Hieruit blijk dat: - inwoners graag persoonlijk benaderd worden. - inwoners graag meedenken over concrete thema’s en issues die hen direct raken maar ook verwachten dat de gemeente uiteindelijk een besluit neemt.

- vooraf duidelijk moet zijn waar men wel en niet over mee mag denken en achteraf teruggekoppeld moet worden wat er met hun inbreng is/wordt gedaan. ook de zwijgende meerderheid gehoord moet worden omdat voorkomen moet worden dat besluitvorming plaats vindt op basis van de stem van een enkele inwoner. - het moeilijk is om inwoners te bereiken via algemene kanalen. Investeren in communities van inwoners rondom thema’s kan bijdragen aan het beter bereiken van een representatieve groep inwoners.

Pagina 5 van 9 Hoewel de insteek van het onderzoek zich richt op alle inwoners binnen de gemeente en de inwoners met een gemeentelijke inkomensvoorziening een specifieker belang hebben, zijn de uitkomsten van dit onderzoek ook relevantin het kader van dit document. Onderzoek doelgroep STOER De uitkomsten vanuit het onderzoek in de vorige paragraaf laten zien dat inwoners graag betrokken worden bij thema’s en issues die hen direct raken. Het onderzoek laat ook zien dat het belangrijk is om bij de vorm waarop je inwoners betrekt, aan te sluiten bij de wensen van inwoners. Vandaar dat besloten is om de doelgroep van STOER te vragen bij welke thema’s en op welke wijze zij betrokken zouden willen worden. We bouwen hierbij voort op de uitkomsten van het eerder genoemde onderzoek en voegen daar de elementen aan toe zoals genoemd onder het kopje instrumentarium (zie 3.3. zo willen we de inwonersparticipatie vormgeven). Verwacht wordt dat de uitkomsten van ons onderzoek medio december van dit jaar bekend zijn. Dit heeft echter geen gevolgen voor de voortgang van het herijkingsproces. Zoals u kunt lezen onder het kopje 3.3. (zo willen we de inwonersparticipatie vormgeven), willen we – in aansluiting op de Wmo en Jeugdwet – de formele vorm van cliëntenparticipatie beleggen bij de Adviesraad Sociaal Domein.

Daarnaast willen we in de verordening ruimte aanbrengen om inwoners ook rechtstreeks te kunnen benaderen. Bijvoorbeeld in de ontwikkelfase voorafgaand aan advisering door de adviesraad als ook rondom onderwerpen waarbij de adviesraad geen formele rol heeft. Over hoe we deze ruimte in gaan vullen – na afronding van het onderzoek – zullen wij de commissie MO vanzelfsprekend op de hoogte houden maar dit valt verder buiten de scope van de herijking van de verordening.

Pagina 6 van 9

3 Herijking onderdeel inwonersparticipatie 3.1 Dit willen we met de inwonersparticipatie bereiken De manier waarop we inwonersparticipatie vormgeven moet er toe leiden dat we blijven doen wat de bedoeling is op een manier die aansluit bij onze inwoners. Door in gesprek te zijn krijgen we beter en eerder inzicht in de effecten van ons handelen, het voorgenomen en het huidige beleid en de landelijke en lokale wet- en regelgeving. Inwonersparticipatie heeft dan ook – naast een wettelijke plicht - tot doel dat de inwoner zich betrokken voelt bij wat er binnen STOER gebeurt, vertrouwen heeft in onze aanpak en actief meedenkt.

3.2 Uitgangspunten Het is belangrijk om vooraf af te spreken hoe ver de invloed van de inwoner gaat op het beleid en de uitvoering. Zo staat onze visie 1 en de bepalingen vanuit de Participatiewet niet ter discussie. De wijze waarop we deze visie en de wettelijke bepalingen invulling geven (beleid en uitvoering) willen we samen met de inwoner ontwikkelen. Daarbij houden we ook oog voor de verder integraliteit die we binnen het Sociaal Domein willen realiseren. Het ontwikkelen doen we zoveel mogelijk samen met de inwoners die direct te maken hebben met het betreffende onderwerp. Afhankelijk van het onderwerp zoeken we – afhankelijk van het thema of onderwerp - de interactie met (een afvaardiging van) de gehele doelgroep of met een specifieke groep. Daarbij zorgen we er voor dat ‘iedereen’ (ook de minder zichtbaren en hoorbaren) wordt gehoord en niet alleen degene die “vooraan lopen”. Ook zorgen we voor een terugkoppeling van wat we met hun input hebben gedaan. Basistermen zijn: vertrouwen, luisteren, leren en dialoog. We nemen de inbreng van inwoners en betrokkenen serieus en gebruiken dit ook als input voor de beleidsvorming, uitvoering, activiteiten en dienstverlening.

3.3 Zo willen we de inwonersparticipatie vorm gaan geven Verordening Sociaal Domein We sluiten binnen de verordening aan bij de wijze waarop de inwonersparticipatie voor Wmo en Jeugd is vormgegeven (zie bijlage 1). Dat betekent dat de Adviesraad Sociaal Domein – naast de advisering inzake Wmo en Jeugdwet – ook de advisering in het kader van de Participatiewet verzorgt. Daarnaast kan de gemeente de inspraak regelen via rechtstreekse raadpleging of door samen met de inwoners plannen te maken.

Instrumentarium

1

“Naar het hart van de beweging” en “Transformatie in de kijk op werk”

Pagina 7 van 9 Voor wat betreft de rechtstreekse interactie met inwoners denken we aan de onderstaande instrumenten. Het betreft hier een eerste interne inventarisatie. Tijdens het onderzoek onder de doelgroep van STOER willen we deze instrumenten voorleggen aan de inwoners en hen ook de mogelijkheid bieden om eigen ideeen aan te dragen. Vandaar dat de onderstaande lijst slechts een eerste opsomming is. Enquête We willen inwoners rechtstreeks en gericht benaderen om aan de hand van een aantal vragen, input te krijgen. Themabijeenkomst Tijdens een themabijeenkomst willen we met inwoners in gesprek die op de een of andere manier betrokken zijn bij een bepaald thema. We denken hierbij bijvoorbeeld een thema als inburgering of laaggeletterdheid. Maar ook zouden we een themabijeenkomst kunnen organiseren over begeleiding op de werkplek. “Op de koffie bij STOER” We willen inwoners de mogelijkheid bieden om persoonlijk in gesprek te gaan met het management van STOER. Bijvoorbeeld via een inloopmoment of een vast moment waarvoor mensen zich aan kunnen melden. Digitale Ideeënbus We willen inwoners de mogelijkheid bieden om zelf ideeen aan te dragen waarmee de dienstverlening verbeterd kan worden.

Exitgesprek Op het moment dat de dienstverlening aan een inwoner stopt, bieden we hem de mogelijkheid om feedback te geven op hoe hij de dienstverlening heeft ervaren en ideeen aan te dragen hoe de dienstverlening verbeterd kan worden. Klanttevredenheidsonderzoek We willen periodiek een onderzoek doen naar de tevredenheid van onze inwoners over onze dienstverlening. Community We willen onderzoeken hoe we op een dagelijkse basis in contact kunnen zijn met onze inwoners. We denken hierbij aan vormen van een digitale community (bijv. Facebook of mijnbuurtje.nl) waarbij informatie gedeeld kan worden en deelnemers op ons en naar elkaar kunnen reageren.

Pagina 8 van 9

Bijlage 1. Inwonersparticipatie verordening

binnen

de

huidige

10. inspraak en cliëntenparticipatie 10.1. inspraak van de inwoners (Jeugdwet, Wmo, Gemeentewet) 1. De gemeente kiest er voor om inwoners inspraak te geven in de onderwerpen die in deze verordening worden geregeld. De regels van de inspraakverordening zijn daarop van toepassing, maar worden aangevuld met de regels in dit hoofdstuk. Inwoners kunnen inspraak hebben bij: a. Plannen van beleid en regels; b. De manier waarop de gemeente beleid en regels uitvoert; c. De manier waarop medewerkers van de gemeente omgaan met inwoners (bejegening) d. De manier waarop zorgaanbieders en leveranciers hun taken uitvoeren 2. Inspraak houdt ook in het doen van voorstellen voor ander beleid, andere regels of een andere uitvoering. 3. De gemeente kan inwoners op de volgende manier inspraak geven: a. Via de Adviesraad Sociaal Domein; b. Door inwoners te raadplegen, bijvoorbeeld met enquetes of bijeenkomsten; c. Door samen met inwoners een plan te ontwerpen; 4. De gemeente kiest die vorm van inspraak die past bij het onderwerp en de groep die het betreft. 5. De gemeente heeft voor de Adviesraad Sociaal Domein nadere regels gesteld 10.2. Hulp van de gemeente bij inspraak (Jeugdwet en Wmo) De gemeente zorgt voor goede inspraak en doet dat op de volgende manier: a.

Het moment waarop inspraak kan worden gegeven, geeft de inwoner mogelijkheid om invloed te hebben op plannen van de gemeente over beleid, regels of uitvoering daarvan. b. De inwoners worden deskundig ondersteund zodat de inspraak volwaardig is. c. De inwoners kunnen deelnemen aan overleg met de gemeenten over kernwaarden, beleid, regels en de uitvoering daarvan. d. De inwoners krijgen op tijd en voldoende informatie om goede inbreng te kunnen geven. 10.3. Inspraak bij zorgaanbieders en leveranciers (Jeugdwet en Wmo) 1. de leveranciers zijn verplicht om inwoners die gebruik maken van hun diensten, inspraak te geven en daarover regels te maken. De gemeente bepaalt over welke onderwerpen de inspraak gaat en welke vorm de inspraak heeft. 2. De gemeente controleert of de zorgaanbieder of leverancier zich houdt aan de regels voor inspraak. 10.4.1 Overleg met cliëntenraad 1. De gemeente voert minimaal twee maal per jaar overleg met de cliëntenraad van de gemeente. 2. Tot de onderwerpen waarover overleg plaatsvindt behoort in ieder geval de beleidsvoornemens zoals vastgesteld in het jaarlijks beleidsplan, de resultaten van

Pagina 9 van 9

3. 4.

5.

6. 7.

het gevoerde beleid zoals vastgelegd in het jaarlijks beleidsverslag en de uitkomsten van het onderzoek naar de kwaliteit van de dienstverlening als bedoeld in artikel 12.1.1. Ieder lid van de cliëntenraad is bevoegd agendapunten aan te dragen. Tot de onderwerpen waarover geen overleg plaatsvindt, behoren in ieder geval: a. individuele klachten, bezwaarschriften, en andere zaken die een individueel karakter dragen, dan wel betrekking hebben op individuele klanten; b. de uitvoering van wettelijke voorschriften voor zover bij de uitvoering geen of nauwelijks ruimte voor eigen beleid aanwezig is. De gemeente vraagt over beleidsvoornemens advies aan de cliëntenraad op een dusdanig tijdstip dat dit advies van wezenlijke invloed kan zijn op het te nemen besluit. De cliëntenraad brengt gevraagd en ongevraagd advies uit in verband met door de gemeente voorgenomen beleid. Het advies als bedoeld in het zesde lid wordt uiterlijk 10 werkdagen voordat de gemeente voornemens is het beleid vast te stellen uitgebracht door toezending aan de gemeente.

12.1.1 Kwaliteit van de dienstverlening Participatiewet 1. De gemeente voert periodiek onderzoek uit naar de kwaliteit van de dienstverlening. 2. In verband met het bepaalde in lid 1 wordt minimaal één maal per twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek gehouden. 3. Het onderzoek als bedoeld in lid 2 richt zich op: a. de kwaliteit van de procesgang; b. de kwaliteit van de klantbehandeling; c. de kwaliteit van het geleverde product.