FL5d - Startnotitie Laadbeleid Oude-IJssesltreek.pdf

Startnotitie Laadbeleid Oude-IJsselstreek In het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) November 2021

Inhoud Aanleiding ...................................................................................................................................................... 1 Probleemstelling ........................................................................................................................................... 1 Scope .......................................................................................................................................................... 1 Context en ambitie ................................................................................................................................... 1 Kansen en problemen .............................................................................................................................. 2 Wat willen we realiseren? ............................................................................................................................ 3 Doel ............................................................................................................................................................. 3 Proces .........................................................................................................................................................

3 Uitgangspunten............................................................................................................................................. 4 Raakvlakken met andere kaders en beleidsplannen ........................................................................... 4 Ontwikkelingen.......................................................................................................................................... 4 Netbelasting ........................................................................................................................................... 4 Zero-emissiezone in omliggende gemeente ..................................................................................... 4 Juridisch kader ........................................................................................................................................... 5 Middelen .................................................................................................................................................... 5 Intern draagvlak ........................................................................................................................................ 5 Acties ..............................................................................................................................................................

5 Risico’s ............................................................................................................................................................ 6 Belanghebbenden ........................................................................................................................................ 7 Participatie: Bewoners betrekken bij de Energietransitie ................................................................... 7 Participatie laadinfrastructuur ............................................................................................................ 7 Planning ......................................................................................................................................................... 8

Aanleiding De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) is opgenomen als bijlage van het Klimaatakkoord. Deze startnotitie schetst de opgave en de voorgenomen richting waarmee we uitvoering willen geven aan de uitrol van publieke laadinfrastructuur. We beschrijven hierin hoe wij de rol van de gemeente zien en welke ambities we hebben voor de verschillende gebruikersgroepen van laadinfrastructuur. Deze startnotitie vormt de basis voor het beleid dat wij ontwikkelen en uitvoeren. Hiermee geven we invulling aan de opgave uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL).

Probleemstelling Scope De transitie naar elektrisch vervoer is een belangrijk middel om de klimaatdoelen te halen. Naar verwachting zal de groei van elektrische voertuigen in de komende jaren sterk toenemen. Hoeveel reguliere publieke laadpunten in gemeente Oude IJsselstreek nodig zijn, leiden we af uit de prognoses van ElaadNL. Onze opgave: Huidige aantal reguliere publieke laadpunten 1 Aantal regulier publieke laadpunten in 2025 Aantal regulier publieke laadpunten in 2030

41 133 273

Het laadnetwerk bestaat echter uit meer dan alleen reguliere publieke laadpunten en is een complexe opgave. De NAL vraagt om een integrale visie op laadinfrastructuur die alle vormen van laden omvat: in publieke en private ruimte, met verschillende laadvermogens en voor alle gebruikersgroepen van elektrische voertuigen.

Context en ambitie De prognoses van ElaadNL zijn gebaseerd op het aantal huishoudens wat afhankelijk is van de openbare ruimte en dus geen eigen oprit hebben. We willen meebewegen met de behoefte en groei van de verschillende gebruikersgroepen. Dit nemen we mee in de laadvisie, waarbij we ook kijken naar de mogelijkheden om de druk op de openbare ruimte beperkt te houden. Wij willen in ieder geval een faciliterende en regulerende rol aannemen. Dit doen we in ieder geval voor de volgende gebruikersgroepen: personenververvoer inwoners, personenvervoer bezoekers en personenvervoer werknemers. De rol van de gemeente kan per gebruikersgroep verschillen. Een faciliterende rol gaat veelal over inwoners en werknemers die geen mogelijkheid hebben om op eigen terrein te laden. Bij de regulerende rol volgen we de marktontwikkelingen op het gebied van laadinfrastructuur. We stellen beleid op en reguleren zo de activiteiten in de openbare ruimte. Daarvoor stellen we plaatsingscriteria op waarop initiatieven voor laadlocaties vanuit de markt worden getoetst. Hierbij gaat het veelal over de doelgroep bezoekers, waarbij initiatieven als laadpleinen en snelladers interessant kunnen zijn.

1

1 Laadpaal bevat 2 laadpunten (21 laadpalen binnen de gemeente) 1

Deze faciliterende en regulerende rol past bij de ambities uit het coalitieakkoord “samen voor Gelderland’’ rond energietransitie: een CO2-reductie van 55% in 2030. Gelderland heeft in de afgelopen Statenperiode een ambitieuze koers uitgezet met het breed aangenomen Klimaatinitiatief. Als inspiratiebron fungeerde het klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Alle coalitiepartijen hebben zich aan het Klimaatinitiatief gecommitteerd. In dit Gelderse initiatief is een CO2-reductie van 55% in 2030 afgesproken. De provincie Gelderland gaat hiermee verder dan de landelijke doelstellingen. Hierbij is er een samenwerkingsverband met gemeenten via de 6 regio’s. De laadvisie en het plaatsingsbeleid van de gemeente OudeIJsselstreek draagt bij aan een dekkend laadnetwerk voor de elektrificatie van het wagenpark en hiermee aan een CO2-reductie binnen Gelderland. Voor de volgende doelgroepen blijven we de ontwikkelingen volgen en zullen we de eventuele aanpak beschrijven in de laadvisie en het plaatsingsbeleid: doelgroepenvervoer, taxi’s, openbaar vervoer, lichte logistieke voertuigen, zware logistieke voertuigen, mobiele werktuigen en vaartuigen. Doelgroepenvervoer en taxi’s kunnen door werknemers thuis opgeladen worden wat mogelijk voor een vraag zorgt in de openbare ruimte.

Het openbaar vervoer is geregeld door de concessiehouder, waarbij elektrificatie van het OV landelijk steeds meer ingezet wordt. Wat betreft logistiek is het mogelijk dat grote steden in de omgeving zoals Arnhem, Nijmegen en Doetinchem inzetten op zero emissie logistiek of zero emissie zones. Dit kan gevolgen hebben voor de logistiek in de gemeente Oude IJsselstreek. Hoe groot dit effect gaat zijn is op dit moment slecht in te schatten. Laadinfrastructuur voor deze logistiek wordt veelal bij de marktpartijen gerealiseerd, echter is het ook zeer waarschijnlijk dat dit in de toekomst ook een laadvraag in de openbare ruimte oplevert. De GO-RAL is op dit moment bezig met een plan van aanpak logistiek die onder andere de vraag in kaart moet gaan brengen. Voor het behalen van onze ambities zetten we in op samenwerking met bewoners, netbeheerder en de (markt)partijen die de laadinfrastructuur plaatsen. Ook willen we samenwerken met lokale energiecoöperaties, de regio Achterhoek en de provincie Gelderland

Kansen en problemen Het opstellen van beleid op het gebied van laadinfrastructuur biedt kansen om sturing te geven aan de laadinfrastructuur in de openbare ruimte. Het betreft echter een complexe opgave. Daarom krijgen de gemeenten ondersteuning vanuit een van de zes NAL-Samenwerkingsregio’s die zijn opgericht. Onze gemeente valt onder samenwerkingsregio Gelderland en Overijssel. De samenwerkingsregio heeft een Regionale Agenda Laadinfrastructuur (RAL) opgesteld met ondersteuningsmaatregelen tot en met 2023. De samenwerkingsregio Oost organiseert aanbestedingen, helpt bij het aanwijzen van geschikte snellaadlocaties, legt de verbinding met OV-concessies, de Regionale Energie Strategie (RES), het Regionale Mobiliteitsplan (RMP) en de Clean Energy Hubs. Het opstellen van laadinfrastructuur beleid kost ambtelijke capaciteit. Dit is op dit moment geborgd, echter het uitvoeren van het beleid nog niet. Gezien de grote en complexe opgave op het gebied van elektrisch vervoer moet de beschikbare ambtelijk capaciteit wel meegenomen worden in de keuzes die gemaakt moeten worden in het beleid

2

Wat willen we realiseren? Doel De transitie naar elektrisch vervoer kan alleen slagen als er voldoende mogelijkheden zijn om te laden. In de NAL staan afspraken om te zorgen voor een dekkend laadnetwerk. Dit is een complexe opgave, waar gemeenten een cruciale rol in spelen. Elke gemeente moet visie en beleid opstellen rond laadinfrastructuur. De ambitie van gemeente Oude IJsselstreek is om te zorgen voor een betrouwbaar, veilig, betaalbaar en dekkend netwerk van laadinfrastructuur. Hiervoor zullen ook laadpunten in de publieke ruimte nodig zijn, onder meer voor EV-rijders zonder eigen oprit en bezoekers. Om dit doel te kunnen bereiken is het noodzakelijk beleid op te stellen om zo de activiteiten in de openbare ruimte te reguleren. Daarbij stellen we plaatsingscriteria op waarop initiatieven voor laadlocaties vanuit de markt worden getoetst.

Proces Op basis van de opgave en de ambities zetten we een aantal vervolgstappen. Om het genoemde proces te doorlopen is het noodzakelijk een projectgroep samen te stellen met de verschillende relevante afdelingen om samen tot het laadbeleid te komen. Allereerst stellen we een laadvisie op met daarin een uitspraak over: • het uitvoeringsmodel (concessie-, vergunningen- of opdrachtenmodel); • de plaatsingsstrategie (vraaggestuurd, strategisch, op basis van gebruiksdata/voorspellende data); • de bewonersparticipatie (o.a. hoe betrekken we de omgeving bij de realisatie van laadpalen?); • de keuzes die we maken per gebruikersgroep; • de uitvoering en organisatie. Ten tweede stellen we plaatsingsbeleid op met daarin uitwerking van: • uitwerking plaatsingsstrategie; • locatiebepaling; • soorten laadinfrastructuur; • procedure tot plaatsing; • realisatiecriteria; • uitwerking bewonersparticipatie; • verkeersbesluiten. Als laatste stellen we, waar mogelijk in samenwerking met de regio, een lijst met locaties op waar eventueel in de toekomst snelladers geplaatst kunnen worden, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Hiermee wordt er een regionaal dekkend netwerk gecreëerd, waarbij voorkomen wordt dat snellaadinfrastructuur dichtbij elkaar staat langs de gemeentegrenzen.

3

Het streven is om deze stukken in het eerste kwartaal van 2022 gereed te hebben. Verantwoordelijk voor de uitwerking is de afdeling Verkeer & Vervoer. De stukken worden afgestemd met betrokken afdelingen en beleidsterreinen binnen de gemeente, te weten: 1. Duurzaamheid, milieu en energietransitie 2. Handhaving 3. Openbare ruimte 4. Verkeer & vervoer De laadvisie stellen we op met een zichttermijn van tien tot vijftien jaar. In het plaatsingsbeleid beschrijven we hoe we uitvoering gaan geven aan de laadvisie. Beide documenten worden elke twee jaar herzien.

Uitgangspunten Raakvlakken met andere kaders en beleidsplannen Beleid rond laadinfrastructuur staat niet op zichzelf. De laadvisie biedt input voor de Regionale Energie Strategie (RES), het Regionale Mobiliteitsplan (RMP), de omgevingsvisie en omgevingsplannen. De volgende beleidskaders zijn van belang: Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 Achterhoek (vastgesteld september 2021); GVVP (2010-2020); parkeerbeleid (vastgesteld 2008), Startnotitie Transitievisie Warmte Oude IJsselstreek (2020), Transitievisie warmte (nog vast te stellen); Beleidsregels Oplaadpunten Elektrisch Vervoer gemeente Oude IJsselstreek (2020).

Ontwikkelingen

Netbelasting Snelladers en laadpleinen hebben een grotere impact op het net. Op dit moment zijn laadpleinen en snelladers nog niet aanwezig binnen onze gemeente. De verwachting is dat de ontwikkeling hiervan in de komende jaar snel groeit. Op dit moment is de werkwijze wel het zoveel mogelijk clusteren van laadpalen, echter is er hier geen sprake van laadpleinen in verband met de aansluitingen op het net. Daarnaast loopt er op dit moment binnen de gemeente een onderzoek (in samenwerking met de energiecoöperatie) naar carports boven grotere parkeerterreinen waar wellicht laadpalen in meegenomen kunnen worden. De komende twee jaar houden we de ontwikkelingen op het gebied van netbelasting, laadpleinen en snelladers in de gaten en zullen we waar nodig de laadvisie en het plaatsingsbeleid bij de herziening over 2 jaar aanpassen.

Zero-emissiezone in omliggende gemeente Naar verwachting zal er op korte termijn geen zero-emissiezone in een van de kernen binnen onze gemeente ingesteld worden. Naast de toename van elektrische personenauto’s, verwachten wij dat we in onze gemeente zullen merken dat elektrisch vervoer in de logistieke sector in opkomst is. Vanaf 2025 geldt een zero-emissiezone in Arnhem en Nijmegen. Deze ontwikkeling versnelt de overstap naar elektrische logistiek, omdat (eenmans)bedrijven binnen onze gemeente deze zero-emissiezone bedienen. Het is mogelijk dat dit ook een vraag voor elektrische oplaadpunten voor bijvoorbeeld bestelbussen in de openbare ruimte oplevert. Dat vraagt van ons extra inzet en eventueel regie om aan deze laadbehoefte te voldoen. 4

Juridisch kader De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) is opgenomen als bijlage van het Klimaatakkoord. Hierin staat omschreven dat alle gemeenten in Nederland beleid moet opstellen voor laadinfrastructuur.

Middelen Er zijn voor het opstellen van de laadvisie en het plaatsingsbeleid geen financiële gevolgen. Wel kost dit ambtelijke uren die op dit moment ingevuld worden door het extern inhuren voor ondersteuning. De laadpalen worden op dit moment kosteloos geplaatst en valt onder het risico van de betreffende marktpartij. Daarbij wordt wel onderzocht of een beoogde laadpaal rendabel is of wordt in de toekomst.

Intern draagvlak De startnotitie is in het vooroverleg PHO openbare ruimte en verkeer besproken en met de volgende medewerkers afgestemd: • Carla Mollenhof • Monique Ellermann • Conny Huijskes • Rob Groen • Karin Krijt-Garritsen

Acties Fase 1: • De startnotitie vaststellen Fase 2: • Een projectgroep samenstellen • Uitwerken van de laadvisie • Het opstellen van het plaatsingsbeleid Fase 3: • De laadvisie en het plaatsingsbeleid vaststellen Fase 4: • De uitrol van laadinfrastructuur

5

Risico’s Voor deze startnotitie zijn de volgende risico’s te benoemen. Onvoldoende capaciteit Door de grote groei van elektrisch rijden en de benodigde laadinfrastructuur ligt er een grote opgave bij gemeenten. Indien de laadvisie en het plaatsingsbeleid afgerond zijn is het noodzakelijk dat er ook voldoende ambtelijke capaciteit is om de laadinfrastructuur te realiseren. Impact openbare ruimte Met het vaststellen van de startnotitie zal er laadinfrastructuur geplaatst gaan worden. Dit kan veel invloed hebben op de openbare ruimte, echter tonen de prognoses aan dat deze laadinfrastructuur wel noodzakelijk is. De invulling van de openbare ruimte bij het realiseren van laadinfrastructuur zal in de laadvisie en het plaatsingsbeleid meegenomen moeten worden. Netbelasting In de Achterhoek is nu al, op meerdere plaatsen, sprake van congestie. Dat wil zeggen het energiesysteem kan de vraag en het aanbod op sommige momenten niet aan. Daardoor kan duurzaam opgewekte energie niet worden benut en worden windmolens stilgezet en zonneparken kunnen niet leveren aan het elektriciteitsnet. Alliander werkt hard aan het voorkomen van deze problemen. Een deel van de oplossing kunnen ook de accu’s van auto’s zijn. Het zogenoemde Vehicle to Grid (V2G) model. Hierin worden de accu’s van elektrische auto’s gebruikt om energie in op te slaan maar ook om energie uit te gebruiken als dat nodig is.

Dat stelt echter wel eisen aan de laadpalen. Die moeten bi-directioneel zijn, ofwel ze moeten kunnen laden en ontladen. Daarmee kunnen pieken en dalen in het elektriciteitssysteem worden opgevangen. Het is van belang in het te kiezen uitvoeringsmodel de overweging te maken of de nieuwe laadpalen in de verschillende uitvoeringsmodellen voldoen aan de voorwaarden of bi-directioneel ready zijn en welke eventuele financiële gevolgen dit heeft. Snelladers en laadpleinen hebben grote impact op het elektriciteitsnet en kunnen op dit moment niet overal gerealiseerd worden. Het is van belang om de ontwikkelingen te blijven volgen. Gezien de snelheid van deze ontwikkelingen is er vanuit de NAL vastgesteld dat de laadvisie en het plaatsingsbeleid iedere twee jaar herzien moet worden.

6

Belanghebbenden Netbeheerders De netbeheerders hebben een belangrijke rol in de uitrol van laadinfrastructuur. Zij moeten tijdig op de hoogte gebracht worden, zodat ze indien nodig het net op specifieke locaties kunnen verzwaren. Marktpartijen Verschillende marktpartijen plaatsen laadinfrastructuur. Zowel de gemeente als deze partijen zijn erbij gebaat de uitrol van laadinfrastructuur tijdig op te pakken en hierover goede afspraken vast te leggen. Inwoners De inwoners van de gemeente Oude-IJsselstreek zijn belanghebbenden. Zowel de laadvisie als het plaatsingsbeleid zullen ingaan op de opgave, de ambitie en de plaatsingscriteria. Onder andere parkeerdruk levert op dit moment problemen op voor het realiseren van laadinfrastructuur. Gezien het belang van de inwoners zeer relevant is bij dit onderwerp is in de volgende paragraaf de participatie bij laadinfrastructuur beschreven. De vorm van participatie is sterk afhankelijk van de beschikbare ambtelijke capaciteit hiervoor. Participatie: Bewoners betrekken bij de Energietransitie De transitie naar duurzame bronnen van energie is ingrijpend op verschillende niveaus. De manier van huizen verwarmen verandert, de manier van vervoeren verandert. Dat heeft invloed op iedereen. Het biedt kansen en mogelijkheden. De gemeente Oude IJsselstreek wil zoveel mogelijk bewoners betrekken bij de energietransitie.

Wat lokaal te organiseren is moeten we lokaal willen doen. Wanneer bewoners zich verenigen in een Burger Initiatief of in een energiecoöperatie kunnen zij ook meedoen in de energietransitie en zorgen voor draagvlak en een eerlijke verdeling van de lusten en de lasten.

Participatie laadinfrastructuur Een onderdeel van de energietransitie is de uitrol van laadinfrastructuur ten behoeve van het elektrisch rijden. Inwonersparticipatie speelt een belangrijke rol bij de uitrol van laadinfrastructuur. In lijn met het gemeentelijk beleid rond participatie werken we in onze laadvisie uit hoe we inwoners betrekken. Uitgangspunt is dat we inwoners in ieder geval informeren en raadplegen. Dit houdt in dat inwoners op de hoogte zijn van de laadpaallocaties in hun buurt en hierop kunnen reageren. Het informeren kan via de gebruikelijke kanalen, zoals de gemeentepagina’s, in de Geldersche Post en op social media. Het meest wenselijke scenario is bewoners zo veel mogelijk betrekken bij laadinfrastructuur om zo ook andere initiatieven van onze inwoners te stimuleren. Dit is mogelijk met de zogenaamde plankaart. Vanuit de GO-RAL wordt een plankaart beschikbaar gesteld waarop alle huidige en beoogde laadpaallocaties afgebeeld zijn. Hierbij is het mogelijk bewoners te betrekken bij de invulling van deze plankaart en een adviserende rol te geven. Aan de hand van adviezen van de inwoners kunnen locaties voor nieuwe laadpalen vastgelegd worden en kan dit eventueel gecombineerd worden met andere aspecten op het gebied van de energietransitie. We kunnen hierbij ook leren van de aanpak die gemeente Best heeft gehanteerd.

De locaties die wij als gemeente in gedachte hebben zetten we op een interactieve kaart. Inwoners kunnen 7

potentiële locaties toevoegen en reageren op de locaties op een online platform. De gemeente maakt vervolgens een eerste voorkeurslijst gebaseerd op (vooraf bekende) kaders, waar de inwoners op kunnen stemmen. Op de potentiële locaties kunnen we duidelijk maken met krijt, of posters, dat dit een optionele locatie is en dat inwoners hiervoor kunnen stemmen. Op basis van de stemmen maken we een definitieve keuze (zie als voorbeeld: pleinbest.nl/laadpalen). Tot slot is de gemeente momenteel bezig met het opstellen van een startnotitie omtrent het Burgerinitiatief Energie Transitie. Het is ook mogelijk het vraagstuk omtrent laadpalen te bespreken en mee te nemen in dit Burgerinitiatief. Hiervoor moet dan een concreet plan opgesteld worden. Dit zal meegenomen worden bij het opstellen van de laadvisie en het plaatsingsbeleid. Gezien het feit dat de laadvisie en het plaatsingsbeleid iedere 2 jaar wordt herzien is het uitgangspunt in ieder geval een informerende en raadplegende rol te geven met de mogelijkheid om dit uit te breiden met een adviserende rol met bijvoorbeeld de aanpak van de gemeente Best of de plankaart.

Planning 16 november 2021

Vaststelling startnotitie college

Q4 2021

Samenstellen projectgroep

Q1 2022

Uitwerken laadvisie en plaatsingsbeleid

Q2 2022

Laadvisie en plaatsingsbeleid vaststellen

8