Evaluatie Uitnodigingskader .pdf

Elektriciteitsnet Vanuit het net gedacht zijn er twee denkrichtingen. De eerste is inzet op verzwaring van het huidige net. De uitbreiding van het onderstation Ulft is hier een voorbeeld van. Alliander verkent ook de mogelijkheid om op middellange termijn (vanaf 2030) het onderstation Ulft nogmaals uit te breiden. In tegenstelling tot de uitbreiding voor 2023 zit hier ook een ruimtevraag aan. Een alternatief uit de RES-discussie is inzetten op decentrale(re) netten waarin verbruik en opwek dichter bij elkaar liggen. Omdat deze optie fundamenteel anders is dan het centrale energienet zoals we het nu kennen, geldt ‘hoe eerder je besluit die kant op te gaan, hoe gunstiger’. Daarnaast is het ook goed om de optie van een decentraler net niet bij voorbaat uit te sluiten om op later moment het maximale eruit te kunnen halen. Niet uitbreiden van het onderstation Ulft zou kunnen betekenen dat we vanaf 2030 klem zitten en amper meer duurzame elektriciteit op kunnen wekken, tenzij lokale opslag (zoals omzetten in waterstof) of decentrale netten ondertussen een vlucht nemen. De uitbreiding toestaan kan ook een concentratie van regionale opwek in onze en aangrenzende gemeenten betekenen.

Ruimtelijke impact We vergunnen nu zonnevelden en windturbines voor een duur van 30 jaar. Wat we nu zeker weten is dat over 30 jaar de infrastructuur voor de aan- en afvoer van elektriciteit wel aanwezig is. Het is dus aannemelijk dat na 30 jaar iemand gebruik gaat maken van de aansluiting, al dan niet met een zonneveld of windmolen. Wat de ruimtelijke impact daarvan gaat zijn is onmogelijk in te schatten. Als de installatie vervangen wordt en ze nog steeds gebruik maken van dezelfde kabel, kun je ervan uitgaan dat het zonneveld minder ruimte inneemt en er minder windturbines komen te staan.

4. Vervolgstappen voor het Uitnodigingskader en de ruimtelijke kwaliteit van duurzame energieprojecten in de toekomst. Het opwekken van duurzame energie binnen de gemeentegrenzen is op gang gekomen, zo zijn er verschillende succesvolle projecten in de gemeente. Echter, er liggen nog genoeg uitdagingen voor ons. De opgave uit 2016 is nog niet helemaal ingevuld, en daarnaast is de opgave destijds te laag ingeschat. Ambities en doelen worden de komende jaren waarschijnlijk aangepast. De energietransitie blijft in beweging. Het is verstandig om hierop te anticiperen. Deze evaluatie en de resterende opgaves brengen vier kwesties met zich mee waarover beslissingen moeten worden genomen: - afronden tweede tranche - behandeling nieuwe aanvragen op korte termijn - toekomstig beleid - participatie en rol van BEOIJ Op basis van deze evaluatie zijn hieronder voorstellen geformuleerd over concrete vervolgstappen. Kwestie 1: afronden tweede tranche Op 24 juni 2021 heeft de gemeenteraad een principebesluit genomen over de tweede tranche zonnevelden (zaak nr. 248003). De raad heeft het raadsvoorstel aangenomen met amendement. De strekking van het amendement is: Besluit: De voorgestelde beslissing: 1. Zich positief uit te spreken over de twee locaties van de in het kader van de tweede tranche zonnevelden geselecteerde plannen Als volgt aan te passen: 1.

Zich positief uit te spreken over de locatie “Eikelenboomseweg” van de in het kader van de tweede tranche zonnevelden geselecteerde plannen; 2. Zich voorlopig niet uit te spreken over alle, tijdens de 2e tranche ingediende, andere plannen groter dan 5ha .

De tweede tranche, het invullen van 30 ha zonnevelden is hierdoor nog niet afgerond. Dit betekent dat de gemeenteraad nog een formeel besluit moet nemen over de gepauzeerde plannen uit de tweede tranche (zie bijlage 2). Het enige geselecteerde plan, aan de Eikelenboomseweg, heeft nog geen omgevingsvergunning aangevraagd. Eén plan uit de tweede tranche “Park het Laar” is in aangepaste vorm alsnog geselecteerd. Dit plan heeft een omgevingsvergunning aangevraagd. Het gaat om een klein zonneveld van 1,8 ha netto. Op dit moment is van de 30 ha zonneveld uit de tweede tranche maar voor 1,8 ha zonneveld een omgevingsvergunning aangevraagd.

Voorstel: afronden tweede tranche zonnevelden De tweede tranche wordt officieel afgerond, het voorlopige besluit van de raad wordt definitief. Betrokken projecten en omwonenden krijgen hiervan bericht. De restopgave voor zonnevelden is 7,7 GWh. Om de doelstelling van 185 GWh op te wekken binnen de gemeente is een extra opwek van 36 GWh per jaar nodig (zie tabel in 2.2). Deze opwek wordt alsnog, op een andere manier, gerealiseerd.

Kwestie 2: behandeling nieuwe aanvragen op korte termijn (zonnevelden/ windmolens/ bio-energie) De energietransitie is nog lang niet voltooid en er komen regelmatig nieuwe initiatieven binnen bij de gemeente. Ook oudere initiatieven uit de tweede tranche informeren naar de mogelijkheden om hun plan alsnog te realiseren, met een aangepast plan. We moeten besluiten hoe we omgaan met deze aanvragen op korte termijn. Het huidige Uitnodigingskader is hiervoor maar deels geschikt. Voor windenergie15 en biogasinitiatieven is het kader in de meeste gevallen nog actueel. Voor de aanvragen van zonnevelden, groot en klein is dat anders. Er is handelingsvrijheid voor het college om besluiten te nemen over zonnevelden kleiner dan 5 ha. Voor grotere zonnevelden is die vrijheid er niet. Het is wenselijk dat op korte termijn afspraken gemaakt worden over de initiatieven die binnenkomen bij de gemeente.

Voorstel: behandeling nieuwe aanvragen op korte termijn Er komt géén nieuwe tranche zonnevelden. Nieuwe aanvragen worden in behandeling genomen als maatwerk. Er vindt eerst een verkennend gesprek plaats (stap 1). De initiatiefnemers kunnen een schriftelijk verzoek indienen dat eerst ambtelijk wordt beoordeeld (stap 2). We ontwikkelen hiervoor een minimum standaard (het Uitnodigingskader wordt een Afwegingskader). Zolang deze minimum standaard nog niet vastgelegd is beoordelen we de initiatieven aan de hand van het huidige Uitnodigingskader en de lessen uit deze evaluatie. De inpassingskaart, -matrix en -criteria uit het Uitnodigingskader zijn leidend. Is de eerste toets positief (stap 3) dan kunnen de initiatiefnemers contact zoeken met omwonenden én BEOIJ. Er komt een werkwijze hoe de initiatiefnemers omwonenden moet benaderen. Op basis van stappen 1 t/m 3 wordt beoordeeld of het plan voldoende voldoet aan onze criteria. Indien dit zo is kan er een principe verzoek worden ingediend bij het college. Na akkoord van het college worden plannen groter dan 5 ha voorgelegd aan de gemeenteraad. Nadat de vergunningaanvraag is ingediend moet de raad voor deze plannen een besluit nemen over het afgeven van een vvgb. Als is ingestemd met het principeverzoek* kan het plan uitgewerkt worden. De vergunningaanvraag wordt voorbereidt (bouwen, RO e.d.).

*een principeverzoek is juridische niet bindend

15 Er is een aanvraag binnen gekomen van een relatief kleine windmolens met een ashoogte van 25 m. Het is wenselijk

hiervoor een algemeen geldende regels te maken. Deze regels zijn aanvullend op het Uitnodigingskader.

Hoe de eerste beoordeling van de plannen wordt gedaan wordt idealiter nader uitgewerkt. Bij voorkeur komt er een bepaalde minimum standaard voor projecten. Het Uitnodigingskader wordt doorontwikkeld naar een Afwegingskader. Er vindt eerst een gesprek met de gemeente plaats, de plannen worden vervolgens beoordeeld. De gemeente geeft initiatiefnemers een werkwijze voor participatie mee. Omwonenden worden pas ingelicht nadat er een gesprek heeft plaatsgevonden met de gemeente. Plannen die niet voldoen aan een bepaald minimum hoeven immers ook niet voorgelegd worden aan omwonenden. Plannen die van onderop komen, vanuit de bevolking worden gestimuleerd. Ook voor kleine zogenaamde dorpszonnevelden is ruimte, ook in waardevol landschap (“nee, tenzij” categorie). De restopgave uit het Uitnodigingskader uit 2016 ligt voor een deel bij duurzame elektriciteit (36 GWh). Daarnaast is er een grote restopgave voor het vervangen van het aardgas door een duurzame warmtebron. Nog 85 % van de opgave moet gerealiseerd worden (het equivalent voor 11 milj. m3 aardgas). Het vervangen van het aardgas zal, naar verwachting, grotendeels elektrische gebeuren. We weten ook dat de opgave in 2016 te laag is ingeschat16. Daarom gaan we voorlopig alle nieuwe plannen beoordelen. Goede plannen die voldoen aan onze voorwaarden kunnen uitgevoerd worden. We stellen nu nog geen limiet.

Kwestie 3: toekomstig beleid Het huidige Uitnodigingskader heeft een duidelijk effect gehad. Deze evaluatie toont ook aan dat het beleid op sommige punten aangepast moet worden. Het is wenselijk nieuw beleid te maken voor de toekomt. Dit kan op basis van het Uitnodigingskader, deze evaluatie, het overleg met BEOIJ, de RES en in lijn met de Omgevingswet ed. Een mogelijkheid is om binnen het omgevingsplan een programma duurzame energie te maken. Ook is het van belang de ontwikkelingen in de RES mee te nemen in het gemeentelijk beleid. Voorstel: toekomstig beleid duurzame energieopwekking en ruimtelijke ordening. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het mogelijk een programma te maken binnen het omgevingsplan. In een programma worden voorwaarden opgesteld waaraan elk plan moet voldoen. De voorwaarden kunnen voortborduren op de voorwaarden uit het Uitnodigingskader en deze evaluatie. Het Uitnodigingskader wordt een Afwegingskader.

Kwestie 4: Participatie en de rol van BEOIJ Participatie blijft een belangrijk thema. We blijven hier aandacht aan geven en nemen nieuwe inzichten mee bij toekomstige plannen. De tweede tranche zonnevelden heeft veel commotie teweeggebracht. Het gevolg hiervan is dat een groep burgers zich heeft verenigd in een stichting BEOIJ. BEOIJ heeft een grote achterban in alle delen van de gemeente, ze vertegenwoordigen hiermee de omwoners als het gaat over de energietransitie. BEOIJ ondersteunt het doel om energieneutraal te worden, maar is het niet altijd

16 De opgave voor opwek van lokale duurzame energie zal de komende jaren aangepast worden, het zal de trends uit de

RES en het Akkoord van Groenlo 3.0 volgen.

eens met de handelingswijze van de gemeente. We zien de samenwerking met BEOIJ als een goede kans om inwoners beter te betrekken en samen met inwoners op te trekken. Op dit moment is er regelmatig overleg tussen de gemeente en BEOIJ over verschillende onderwerpen van de energietransitie. BEOIJ heeft op dit moment een adviesrol in de opwek van duurzame energie. Het uiteindelijke besluit ligt bij het college en de gemeenteraad.

Voorstel: participatie en adviesrol BEOIJ We blijven aandacht geven aan participatie en zullen nieuwe inzichten meenemen bij toekomstige plannen. BEOIJ heeft een adviesrol, de gemeente besluit. De gemeente legt initiatieven die positief worden beoordeeld ook voor aan BEOIJ, de mening van BEOIJ wordt, met als de reactie van omwonenden, meegewogen in het eindoordeel. We zien de samenwerking met BEOIJ als een goede kans om inwoners beter te betrekken en samen met inwoners op te trekken. BEOIJ heeft ideeën over hoe er initiatieven met een groter draagvlak ontwikkeld kunnen worden. Het is wenselijk dat BEOIJ hier een actieve rol in aanneemt.

Bijlage 1: Samenhang van beleidstukken voor de opwek van duurzame energie Onderstaande figuur maakt inzichtelijk hoe de relevante beleidsstukken en afspraken met elkaar samenhangen.

Regionaal is er een wens om de verschillende beleidsdocumenten te integreren met elkaar. Het klimaatakkoord kan vertaald worden naar de gemeente, daar kunnen we dan mogelijk een extra ambitie aan toevoegen (zoals in het Akkoord van Groenlo is vastgelegd). In 2023 moet er een RES 2.0 worden opgeleverd. Mogelijk komt er een nieuwe Regionale Uitvoeringsagenda (2023). Hierin de nieuwe inzichten voor de opgave voor besparing en de opwek van duurzame energie, in de regio en in Oude IJsselstreek.

Bijlage 2: Overzicht initiatieven voor zonnevelden uit de eerste en tweede tranche

De geselecteerde plannen uit de eerste en tweede tranche zijn: Geselecteerde plannen 1ste (1 t/m 4) en 2de (5 en 6) tranche zonnevelden Naam locatie

1 2

De Lichtenberg Havebos

Ontwikkelaar

Score

Oppervlakte landgebruik - bruto (ha)

Oppervlakte zonnepanelen - netto (ha)

Energieopbrengst (MWh/jaar)

Wonion

79

3

1,2

1.250

LC Energy

74

17

13,5

17.000

3

Zonne-Wilg Omsteg

Windpark den Tol Exploitatie B.V.

66

10

8,5

9.000

4

Rafelder

BHM Solar B.V.

64

6

4,8

7.800

Sunrock

70

22

4,8

12.500

VOF Laarstraat (initiatiefnemer)

(57)

4,8

1,8

2.100

62,8 ha

34,6 ha

49.650 MWh/jaar

6

De Eikelenboom Laarstraat*

-

Oerlegoed**

5

Totaal

*Het initiatief aan de Laarstraat is onderdeel van de tweede tranche, en is in eerste instantie door de raad gepauzeerd (24 juni 2021). Het plan heeft zich doorontwikkeld en de raad heeft zich alsnog positief uitgelaten over dit plan. Het plan is in ontwikkeling, het is aan het college om de uiteindelijke beoordeling te doen (plan kleiner dan 5 ha). Het plan is voor deze evaluatie daarom alsnog meegenomen als een geselecteerd plan. ** Oerlegoed is een uitbreiding van een bestaand zonnepark met 0,5 ha. De ruimtelijke impact is klein. De uitbreiding wordt buiten het UK behandeld. Het gaat om 0,5 ha met een verwachte opbrengst van 508 MWh/jr.

De afgewezen (eerste tranche) of gepauzeerde plannen (tweede tranche). Drie plannen zijn meerdere keren ingediend (gemarkeerd met * en tussen haakjes gezet in de tabel). Deze zijn in de totaalscore maar één keer meegeteld. Afgewezen plannen 1ste (1 t/m 6) en gepauzeerde plannen uit de 2de tranche (7 t/m 17) zonnevelden Naam locatie

(x) 1

Eerste tranche (Zonne-Wilg Jonkerstraat en Omsteg*) IJsselhunten

Ontwikkelaar

(Windpark den Tol Exploitatie B.V.) BHM Solar B.V. Windpark den Tol Exploitatie B.V.

Score

Oppervlakte landgebruik - bruto (ha)

Oppervlakte Zonnepanelen – netto (ha)

Energieopbrengst (MWh/jaar)

62

(20)

(17)

(18.000)

55

12,5

7,5

8.550

55

10

8,5

9.000

(48)

(18)

(Tussen 10 en 15)

(13300)

45

1,9

1,6

1.900

44

10

7

7.800

2

Zonne-Wilg Jonkerstraat

(x)

(Over de IJssel)

3

De Knienenbult

4

Ulftseweg

5

Zon op erf Boskapelle

AGEM

43

0,9

0,7

740

6

Aaltenseweg

Gutami Solar Development

43

8 (met uitbreiding van 3,5)

6 (met uitbreiding van 2,3)

6.100

7 8

Tweede tranche Gelderkamp De Heuven

69 68

14,8 14

10,4 8

13.900 13.000

9

Wisch

63

17

7,6

14.000

10 (x)

Slootermeer (Zommerwal*)

59 59

2 (14,5)

1,6 (12)

1.900 (12.000 – 21.000)

(x) 11 12

(IJsselhunten*) Tappenweg Bergerslagbeek

56 53 52

(12,5) 23,3 17,9

(9) 15,6 13,3

(13.400) 19.000 18.400

13

Broerdijk

49

12,7

10

11.200

14 15

Papenkampseweg Varsseveld carpool Krommestraat Kersendijk

Gutami en Agem Vattenval en Agem LC Energy en Agem Terazon (Windpark Den Tol Exploitatie en Windunie) (BHM Solar) Ib Vogt Dutch Solar Parks Statkraft (voormalig Solarcentury) WV SB Energy Energeia

31 32

6,5 2,4

5,5 2

4.700 2.700

Energeia Energeia

30 27

4,5 7

3,5 5

5.800 7.000

165,4 ha

113,8 ha

145.690 MWh/jr

16 17 Totaal 18 plannen

(LC Energy) Ecorus Development B.V. Toekomst Bouwen

Bijlage 3: Overzicht initiatieven voor zonnevelden in procedure (cijfers gebruikt in paragraaf 2.3)

Status procedure van de plannen voor zonnevelden Naam locatie

Procedure, stand oktober 2022

1

De Lichtenberg

2

Havebos

In voorbereiding, nog geen vergunning aangevraagd Omgeving vergunning onherroepelijk, Ontheffing Wet Natuurbeheer verleend (open voor bezwaar)

3

Zonne-Wilg Omsteg

4

Rafelder

6

De Eikelenboom Laarstraat*

7

Oerlegoed

5

Totaal

Totaal

Omgeving vergunning onherroepelijk Omgeving vergunning afgegeven, het beroep in niet gegrond verklaard, er is hoger beroep aangetekend In voorbereiding, nog geen vergunning aangevraagd Omgevingsvergunning onherroeplijk Omgevingsvergunning aangevraagd, maar nog niet afgegeven (plan is een uitbreiding en goedgekeurd buiten het UK) Afgegeven omgevingsvergunning Geselecteerd met akkoord gemeenteraad (incl. De Eikelenboom)

Oppervlakte landgebruik - bruto (ha)

Oppervlakte zonnepanelen - netto (ha)

Energieopbrengst (MWh/jaar)

(3)

(1,2)

(1.250)

17

13,5

17.000

10

8,5

9.000

6

4,8

7.800

(22)

(4,8)

(12.500)

4,8

1,8

2.100

(0,5)

(0,5)

(508)

37,8 ha

28,6 ha

35.900 MWh/jaar

63,3 ha

35,1 ha

50.158 MWh/jaar

Naast deze zonnevelden is er een drijvend zonneveld bij Netterden Zand en Grind (1ha). Omdat de opbrengst van dit zonneveld gebruikt wordt voor eigen gebruik is het niet meegenomen in deze lijst.

Bijlage 4: Participatie, vanuit het perspectief van het burgerinitiatief Energie Oude IJsselstreek, 19 september 2022