Essenkamp - Stedenbouwkundig ontwerp.pdf
Tekst van het document
Essenkamp, Varsseveld Stedenbouwkundig plan
COLOFON BOO - Buro Ontwerp & Omgeving
Essenkamp - Varsseveld Datum: 29-11-2024 Projectnummer: 3896.01 Formaat: A3 Adres: Velperweg 157 6824 MB Arnhem I: www.ontwerpenomgeving.nl E: info@ontwerpenomgeving.nl
In samenwerking met: Wonion
Gemeente Oude IJsselstreek
2
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Inhoudsopgave
1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Participatief ontwerpproces 5
2. Plangebied 6 2.1 Het plangebied 6
2.2 Historie 8 2.3 Foto’s en kenmerken 9
3. Uitgangspunten 12 3.1 Algemene uitgangspunten 12
3.2 Ruimtelijke uitgangspunten 13 3.3 Modellenstudie 14
4. Stedenbouwkundig plan 16 4.1 Stedenbouwkundig plan op hoofdlijnen
16
4.2 Wonen 22 4.3 Verkeer en parkeren 24 4.4 Groen en waterstructuren 26 4.5 Natuurinclusiviteit en biodiversiteit
28
4.6 Sociale cohesie 30
3
1. Inleiding 1.1 Aanleiding In de buurt Essenkamp in Varsseveld Noord bezit Wonion circa 70 woningen uit de jaren ’50 en ’60. Wonion is voornemens om een verduurzamingsslag te maken voor deze huurwoningen, waarbij een deel wordt gerenoveerd en een deel, in totaal 54 woningen, circulair zal worden gesloopt. Voor deze te slopen woningen ligt een ontwerpopgave voor de vervangende nieuwbouw. De nieuwbouw zal bestaan uit ca. 70 woningen met een mix aan levensloopbestendige- en eengezinswoningen. Naast de woningen van Wonion is ook gekeken naar de voormalige schoollocatie van Hummeltje Tummeltje. Hier vindt momenteel tijdelijke huisvesting plaats. De schoollocatie is in dit stedenbouwkundig plan buiten beschouwing gelaten. Naast het creëren van een prettig woonmilieu spelen de thema’s klimaatadaptatie, sociale activering, natuurinclusiviteit en verkeer een belangrijke rol in het ontwerp. Het stedenbouwkundig plan is tot stand gekomen in een participatief ontwerpproces met Wonion, de gemeente Oude IJsselstreek, Buro Ontwerp en Omgeving, bewoners en omwonenden.
4
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Visie op de opgave De revitalisatieopgave in De Essenkamp biedt kansen om samen met de bewoners, Wonion en de gemeente te anticiperen op een veranderende leefomgeving waarbij klimaatadaptatie, sociale cohesie, natuurinclusiviteit en verkeer centraal staan.
1. Inleiding 1.2 Participatief ontwerpproces In samenwerking met woningcorporatie Wonion, de gemeente Oude IJsselstreek bewoners, omwonenden en Bureau Ontwerp en Omgeving is een participatief ontwerpproces doorlopen om tot het stedenbouwkundig plan te komen. Vanaf het begin van het project heeft Wonion bewoners nauw betrokken bij het proces. Een belangrijk onderdeel hiervan was het inzichtelijk maken van de door bewoners ervaren sterke en zwakke punten van de wijk en de woningen. De bewoners werden onder meer via nieuwsbrieven geïnformeerd over de voortgang van het project. Na een gebiedsanalyse zijn drie schetsmodellen opgesteld. Op basis van deze modellen is aanvullende input verkregen van bewoners en omwonenden.
Presentatie schetsmodellen
Op 26 en 29 juli 2023 zijn bijeenkomsten georganiseerd voor bewoners, omwonenden van Wonion en overige omwonenden. Tijdens deze bijeenkomsten werden de schetsmodellen gepresenteerd en is gediscussieerd over de voor- en nadelen van elk model. Met post-its werden positieve punten, aandachtspunten, bezwaren en wensen verzameld. De schetsmodellen, samen met de input van alle betrokken partijen, zijn samengebracht in een voorkeursmodel. Dit model is verder uitgewerkt tot het stedenbouwkundig plan. Op 15 mei 2024 werd het stedenbouwkundig plan aan de klankbordgroep gepresenteerd en op 22 mei aan alle bewoners en omwonenden. Tijdens deze bijeenkomsten is de laatste feedback op het plan verzameld.
Post-it's plakken bij schetsmodellen
Hierna volgde een selectieprocedure voor de aannemer van de nieuwe (modulaire) woningen. Dit resulteerde op 26 juni 2024 in een presentatie van drie verschillende aannemers, waarbij ook de klankbordgroep aanwezig was. Na de selectie van de aannemer zijn de laatste details in het stedenbouwkundig plan verwerkt en is dit document definitief afgerond.
5
2. Plangebied
Ontwikkellocatie Varsseveld Noord
traat
Eiken
mpstr aat
traat
anstraat Karel Doo rm
Essen ka
Rogge s
Haver straat
at osstra
Akker straat
Klapro
Zelh e
mse
weg
Koren b
loems
laan
2.1 Het plangebied Het plangebied omvat (een gedeelte van) de straten Eikenlaan, Klaproosstraat, Akkerstraat, Korenbloemstraat, Haverstraat, Roggestraat, Karel Doormanstraat en Essenkampstraat. Een deel van de woningen in deze straten is eigendom van woningcorporatie Wonion. Voor een aantal van deze woningen, aangeduid met rode contouren, is sloop voorzien ten behoeve van nieuwbouw. Het stedenbouwkundig plan is specifiek ontwikkeld voor deze locaties. Sloop en nieuwbouw (54 woningen)
6
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Doetinchemseweg
Kerk
em se we
g
2. Plangebied
Ze lh
Eikenlaa
Kor enb Centraal groen met spelen
raat Rogge st
Hav erst
raat
Akkerstr aat
Karel Doormanstraat
Kla
pro
oss tra at
loe
ms tra
at
n
Essenk ampst
raat
Sloop en nieuwbouw (54 woningen)
7
2. Plangebied 2.2 Historie De wijk de Essenkamp is gebouwd in de jaren ‘50 en ‘60. Op de historische kaart van vóór de bouw is te zien dat het destijds agrarische grond was. Deze akker lag wat hoger in het landschap op een zogeheten Es, de oorsprong van de naamgeving Essenkamp. Destijds was de Eikenlaan al aanwezig. De wijk, gelegen nabij het centrum van Varsseveld, markeerde de eerste uitbreiding achter de historische lintbebouwing. Het centrum, met onder andere de kerk, bevindt zich op loopafstand van het plangebied.
Es
Op de huidige hoogtekaart is nog te zien dat de wijk enigszins hoger ligt ten opzichte van de omgeving, evenals de het centrum en andere (voormalige) essen aan de noord- en oostzijde.
Es Kerk Topografische kaart rond 1930
Kerk Hoogtekaart
8
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Realisatie van de Essenkamp in de jaren '50
2. Plangebied 2.3 Foto's en kenmerken
Veel verhardingen en diepe voortuinen. Foto Haverstraat.
Vrijwel alleen twee-onder-een-kap woningen. Een stenig aanblik met brede verhardingen en auto's in de straat. Foto Korenbloemstraat.
Bijgebouwen vaak mee ontworpen met de woning. Foto Klaproosstraat.
Recent vernieuwde rijbaan. Foto Essenkampstraat.
Relatief veel parkeermogelijkheden op eigen terrein. Foto Korenbloemstraat.
Zijkanten grenzend aan het openbaar groen. Foto Akkerstraat.
9
2. Plangebied 2.4 Foto's en kenmerken
Groenstructuur aan en ten noorden van de Eikenlaan. Foto Eikenlaan.
Wandelroutes in de omgeving, aan de Eikenlaan.
Centraal groen met spelen is een belangrijke kwaliteit.
Belangrijke verbinding richting het centrum. Foto Karel Doormanstraat.
10
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Ontwikkellocatie met tijdelijke huisvesting. Foto Essenkampstraat.
Centrum op loopafstand.
11
3. Uitgangspunten 3.1 Algemene uitgangspunten De gemeente Oude IJsselstreek heeft in samenwerking met Wonion een startnotitie opgesteld met uitgangspunten voor de wijk de Essenkamp waarbinnen het plangebied zich bevindt. De uitgangspunten zijn onderverdeeld in onderstaande 5 thema’s. Naast ieder thema staan de relevante ruimtelijke uitgangspunten voor het stedenbouwkundig plan.
Verharding, Verkeer en Parkeren • Overwegen fietsstraat/auto te gast • Meer ruimte voor groen in het wegprofiel • Parkeren op eigen terrein in samenhang bezien met de wens om autoluwe delen te maken • Hergebruik bestrating en circulaire materialen • Elektrisch laden • Verbinding met Varsseveld Noord
Groen en Hittestress • Voortuinen verkleinen ten behoeve van openbaar groen en water • Vergroten biodiversiteit binnen een beperkt onderzoekstraject • Stimuleren vergroenen van tuinen
12
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
In de toelichting van het stedenbouwkundig zijn deze iconen terug te vinden bij onderdelen die aansluiten op deze uitgangspunten.
Vastgoed en Energie • Wijk energieneutraal • Betaalbaarheid van de woningen
Samenleving en Sociaal domein • Huidige bewoners in de wijk vasthouden • Voorzieningen creëren die voor saamhorigheid zorgen
Water en Riolering • Klimaatrobuust ontwerpen, zie principes Heuvelstraat Silvolde • Kansen voor klimaatadaptatie in de openbare ruimte benutten • Zichtbaarheid watersysteem met oppervlakkige afvoer, berging en infiltratie
3. Uitgangspunten 3.2 Ruimtelijke uitgangspunten • Ca. 62-72 nieuwe woningen in een mix van levensloopbestendige woningen en ééngezinswoningen. • Bestaande (infra)structuur grotendeels behouden, mogelijk meer afwisseling oriëntatie bebouwing (rode lijnen).
aan
Koren bloe
• Parkeren op eigen terrein (huidige kwaliteit) behouden.
mstraa t
Klapro osstra at
Akkers traat
• Behoud van bestaande bomen.
Rogge st
• Aansluiten op langzaam verkeerverbindingen in de omgeving (gele lijnen). • Verduurzaming en natuurinclusiviteit zichtbaar maken in de bebouwing en openbare ruimte. • Vergroten gemeenschappelijk groen en ruimte om te spelen (groene pijlen, oranje 'S'). • Voorstel voor achterkantensituatie aan centrale groen- en speelplek (blauwe lijn).
raat
raat
Haver straat
• Verminderen van de verhardingen ten behoeve van vergroting infiltratiecapaciteit regenwater en toename groen (grijze stippellijn).
Karel Doormanst
• Vergroenen van de straten ten behoeve van zicht op groen vanuit de woning, schaduwwerking opgaand groen, vergroting infiltratiecapaciteit regenwater en vergroten biodiversiteit (groene lijnen).
Eikenl
Essen
kamp straat
• Het verleggen van bestaande kabels en leidingen zoveel mogelijk beperken.
Uitgangspuntenkaart
13
3. Uitgangspunten 3.3 Modellenstudie Om een beter beeld te krijgen van de (on)mogelijkheden voor de ontwikkeling is er een modellenstudie uitgevoerd. Voor fase 1 zijn een drietal schetsmodellen gemaakt en voor fase 2 zijn twee schetsmodellen gemaakt. Deze verschillen van elkaar in programma, positionering van de bebouwing, parkeeroplossingen en groenstructuren. Tijdens de bewoners en omwonenden bijeenkomsten werden de schetsmodellen gepresenteerd en is gediscussieerd over de vooren nadelen van elk model. Met post-its werden positieve punten, aandachtspunten, bezwaren en wensen verzameld. Algemene conclusies • Er is geen duidelijke voorkeur of afkeur voor een model; • Parkeren is het belangrijkste aspect voor bewoners. Het liefst komt dit op eigen terrein of dichtbij de woning; • Er wordt positief aangekeken tegen het vergroenen van de straten. Er lijkt geen bezwaar tegen het “inleveren” van voortuin hiervoor; • Er wordt positief tegen éénrichtingsverkeer aangekeken in de Haverstraat en Korenbloemstraat. Met name vanwege de huidige verkeersproblemen; • Geen bezwaar tegen het weghalen van de Akkerstraat of opknippen van de Korenbloemstraat; • Een speelsere opzet met het draaien van woningblokken, zoals een blok richting de Eikenlaan of richting de Akkerstraat wordt gewaardeerd.
Specifieke aandachtspunten • Aandacht voor inschijnende koplampen vanaf parkeerkoffers; • Sommige rijen woningen ogen lang, zoals de rijen van 5 woningen in model 3; • Behoud van bestaande speeltoestellen. Deze conclusies en aandachtspunten zijn verwerkt in het stedenbouwkundig plan.
14
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Model 1
Model 2
Model 3
15
4. Stedenbouwkundig plan
Eikenl
Essen
straat Karel Doorm an
raat Rogge st
Haver straat
Klapro
osstra
at
Koren b
Zelh e
mse weg
loems traat
aan
kamp straat
Schaal 1:1000
16
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan 4.1 Stedenbouwkundig plan op hoofdlijnen Het stedenbouwkundig plan voorziet in de realisatie van 69 sociale huurwoningen in een mix van levensloopbestendigeen eengezinswoningen. Dit zijn 15 woningen meer dan in de huidige situatie. Er wordt vastgehouden aan de orthogonale structuur (rechtlijnigheid) van de wijk, maar vergeleken met de huidige situatie hebben de woningen een speelsere opzet; met verspringingen in de oriëntatie en rooilijnen. De nieuwbouw wordt bio-based en modulair. Aan de infrastructuur worden een aantal aanpassingen gedaan. De Akkerstraat komt te vervallen als autoverbinding om plaats te maken voor wonen direct aan het groen. De Korenbloemstraat wordt opgesplitst om de centrale groenzone te vergroten. De bestrating die met deze twee ingrepen wordt verwijdert kan worden hergebruikt in drie nieuwe parkeerkoffers aan de Korenbloemstraat, Haverstraat en Karel Doormanstraat. Door het maken van de parkeerkoffers kan veel langsparkeren in de straat komen te vervallen. Voor alle andere rijbanen geldt dat de bestaande situatie blijft behouden.
De centrale groenzone wordt een multifunctionele zone met ruimte voor ontmoeten, waardevol groen (voor zowel mens als dier), spelen op de bestaande speeltoestellen en waterberging in de nieuwe wadi. De wadi kan tevens worden gebruikt als trapveldje, waarbij de overstort kan dienen als doeltjes. Door deze zone loopt een voetpad die de Klaproosstraat verbindt met de Korenbloemstraat en Haverstraat. Door het verminderen van verhardingen ontstaat er meer ruimte voor regenwater om te kunnen infiltreren. Daarnaast wordt waterpasserende verharding toegepast bij parkeerplaatsen (grasbetonsteen) en voetpaden (halfverharding). Er wordt waterbergingcapaciteit gecreëerd onder de parkeerkoffers en in de wadi's. Daarnaast wordt het groen in de straten iets verdiept aangelegd voor de afwatering van de rijbaan en daken. Met de toevoeging van groen (vergroten infiltratie en toevoegen schaduw), het verminderen van verhardingen (vergroten infiltratie en minder hittestress) en het creëren van waterberging ontstaat er een openbare ruimte die voorbereid is op een veranderend klimaat.
Natuurinclusie is een essentieel onderdeel van een duurzame leefomgeving. Er zijn verschillende ingrepen die hier een bijdrage aan leveren. Denk aan natuurinclusief bouwen met nest- en verblijfplaatsen in gevels, insectenstenen en groen op daken van bergingen. Op de privépercelen kan de biodiversiteit worden vergroot door het toepassen van groene erfafscheidingen in de vorm van hagen of hekwerk met klimplanten. De toevoeging van, voor de ecologie waardevol, goen in de openbare ruimte draagt eveneneens bij aan het vergroten van de biodiversiteit. Daarnaast kan een goede en voortdurende informatievoorziening aan bewoners een bijdrage leveren aan de verbetering en instandhouding van het groen. Er kan ook gedacht worden aan een aanplant- of groenbeheer dag met de hele buurt. Of er kan meegedaan worden met bestaande acties zoals ‘Dag van de Biodiversiteit’, ‘Nederland plant bomen’ of de ‘Natuurwerkdag’. Een dergelijke dag/activiteit kan ook bijdragen aan de samenhorigheid van de buurt. Met dit stedenbouwkundig plan ontstaat er in de Essenkamp een nieuw woonmilieu met meer nadruk op sociale cohesie, een groene leefomgeving, klimaatadaptatie en natuurinclusie.
Trottoirs bevinden zich in de huidige situatie aan twee zijden van de rijbaan, dit wordt in de Korenbloemstraat, Haverstraat en Kareldoormanstraat teruggebracht naar een enkel trottoir. De ruimte die vrijkomt na het verwijderen van een trottoir wordt groen ingericht. De verharding neemt hierdoor af en de straten worden vergroend. Op een aantal plekken wordt het groen in de straat ook vergroot door voortuinen in te korten. Met deze ingrepen ontstaan groene straten die samenkomen in een grote centrale groenzone.
Nieuwe bio-based en modulaire woningen
Vergroten centrale groenzone
Vergroenen van straten 17
4. Stedenbouwkundig plan Legenda 1 Woningen 2 Bergingen 3 Tuinen 4 Rijbaan 5 Parkeren 6 Trottoirs / achterpaden 7 Wandelpaden 8 Opritten 9 Bestaande bomen 10 Nieuwe bomen 11 Heesterbeplanting 12 Bloemrijk grasmengsel 13 Hagen / groene erfafscheidingen
9 8
Eikenl
aan
13
4 11
6
loems traat
10
5 3 1
8
5
13
13
7
raat
12
10 9
Haver straat
Klapro
osstra at
5
9 10
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
3
2
3
18
2
8
1
Koren b
2
6
Rogge st
4
1
4
11
6
Schaal 1:500
4. Stedenbouwkundig plan Legenda 14 Wadi / trapveldje 15 Speeltoestellen 16 Zitgelegenheden 17 Accentboom 18 Pad naar voordeur 19 Trafo huisje 20 Nieuwe bomen 21 Heesterbeplanting
19
21
20
16 18 15
raat bloe
mst
at
Haver straat
20
21
Rogge st
raat
14
Kor en
osstra Klapro
17
20
Essen
kamp straat Schaal 1:500
19
4. Stedenbouwkundig plan Legenda 22 Verdiepte groenstrook 23 Parkeerkoffer 24 Groene erfafscheidingen
24
24
straat
23
22
Karel Doorm an
Rogge st
raat
24
Schaal 1:500
20
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan
Rogge st
Karel Doorm an
raat
straat
Legenda 25 Haaks parkeren 26 Accentboom
25
Essen
kamp straat
26
25
Schaal 1:500
21
4. Stedenbouwkundig plan 4.2 Wonen
Programma Levensloopbestendige woning (6,5m x 13m, 1 laag)
31
Eengezins woning (5,1m x 7m, 2 lagen)
38
Totaal 69 woningen
22
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan
Sfeerbeelden bebouwing
Houtbouw
Modulair bouwen
Groene daken (afbeelding TALA)
Korte rijen (max. 5 woningen) (afbeelding TALA)
Rijtjeshuizen in 1 of 2 lagen (afbeelding TALA)
Bio-based bouwen (circulaire materialen)
Aan een groene kleurrijke straat
Houtbouw (circulaire materialen)
Levensloopbestendige woningen met plat dak
Uitkijkend over het groen
23
4. Stedenbouwkundig plan Parkeerbalans
4.3 Verkeer en parkeren
2 2
1 5
2 16 16 3
5
20
5
3
3
2
7
Totaal benodigd (69 x 1,4)
96,6
Op eigen terrein
29
Openbaar
84
Totaal aanwezig
113 parkeerplaatsen
1
Langzaam verkeersverbinding Varsseveld Noord
2
Aansluiting op bestaand wandelpad
3
Karel Doormanstraat mogelijk in te richten als fietsstraat. Een langzaam verkeersverbinding tussen het centrum en Varsseveld Noord. De uitwerking vind in een andere fase plaats.
De Akkerstraat komt te vervallen als autoverbinding om plaats te maken voor wonen direct aan het groen. De Korenbloemstraat wordt opgesplitst om de centrale groenzone te vergroten. De bestrating die met deze twee ingrepen wordt verwijdert kan worden hergebruikt in drie nieuwe parkeerkoffers (met een aantal laadpalen) aan de Korenbloemstraat, Haverstraat en Karel Doormanstraat. Door het maken van de koffers kan veel langsparkeren in de straat komen te vervallen. Voor alle andere rijbanen geldt dat de bestaande situatie blijft behouden. Alle rijbanen blijven tweerichtingsverkeer. Trottoirs bevinden zich in de huidige situatie aan twee zijden van de rijbaan, dit wordt in de Korenbloemstraat, Haverstraat en Kareldoormanstraat teruggebracht naar een enkel trottoir. De ruimte die vrijkomt na het verwijderen van een trottoir wordt groen ingericht. De verharding neemt hierdoor af en de straten worden vergroend. Het parkeren zal plaatsvinden op waterdoorlatende grasbetonsteen. Het cunet hieronder wordt geschikt gemaakt voor waterberging. Door de centrale groenzone loopt een voetpad die de Klaproosstraat verbindt met de Korenbloemstraat en Haverstraat.
24
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan
Sfeerbeelden ontsluiting en parkeren
Rijbaan parkeerkoffer en trottoirs aansluiten op bestaand (foto Essenkampstraat). Vrijkomende bestrating hergebruiken.
Karel Doormanstraat als mogelijke fietsstraat
Laadpalen in parkeerkoffers
Halfverhard pad
Haag rond parkeerkoffer (vergroenen straten)
Parkeren op waterdoorlatende grasbetonsteen (waterberging)
Waterdoorlatende grasbetonsteen met uitstapstroken
Parkeren op waterdoorlatende grasbetonsteen (waterberging)
25
4. Stedenbouwkundig plan 4.4 Groen- en waterstructuren De centrale groenzone wordt een multifunctionele zone met ruimte voor ontmoeten, waardevol groen (voor zowel mens als dier), spelen op de bestaande speeltoestellen en waterberging in de nieuwe wadi. De wadi kan tevens worden gebruikt als trapveldje, waarbij de overstort kan dienen als doeltjes. De Korenbloemstraat, Haverstraat en Karel Doormanstraat krijgen een groenstrook die wordt beplant met heesterbeplanting en wordt ingezaaid met een bloemrijk grasmengsel. Op de plekken waar geen kabels en leidingen aanwezig zijn kunnen straatbomen worden geplant, bijvoorbeeld in de nieuwe parkeerkoffers. In de centrale groenzone en aan de Karel Doormanstraat komt een grote boom als eye-catcher (accentboom). Dit is boom met een bijzondere bloei- of herfstkleur (bijv. rood of geel). Er worden groene (erf)afscheidingen toegepast. Dit zal met name in de voortuinen en rond parkeerkoffers een haag zijn. In achtertuinen zal dit met name hekwerk met klimbeplanting zijn. Door het verminderen van verhardingen ontstaat er meer ruimte voor regenwater om te kunnen infiltreren. Daarnaast wordt waterpasserende verharding toegepast bij parkeerplaatsen (grasbetonsteen) en voetpaden (halfverharding). Er wordt waterbergingcapaciteit gecreëerd onder de parkeerkoffers en in de wadi.
Daarnaast wordt het groen in de straten iets verdiept aangelegd voor de afwatering van de rijbaan en daken. Met de toevoeging van groen (vergroten infiltratie en toevoegen schaduw), het verminderen van verhardingen (vergroten infiltratie en minder hittestress) en het creëren van waterberging ontstaat er een openbare ruimte die voorbereid is op een veranderend klimaat. Met uitzondering van de Karel Doormanstraat worden alle woningen aangesloten op het recent vernieuwde IT-riool. Bij vernieuwing van de Karel Doormanstraat zal voor deze woning waarschijnlijk hetzelfde betekenen. Voor die tijd zal er waterberging plaatsvinden onder de parkeerplaatsen, in de verlaagde groenvakken en indien nodig op eigen terrein (bijv. in kratten en/of regentonnen).
26
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan
Sfeerbeelden groen- en waterstructuren
Heesterbeplanting (meer ruimte voor groen in het wegprofiel)
Erfafscheidingen: hekwerk met klimplanten (mix aan soorten)
(Erf)afscheidingen: hagen (mix aan soorten)
Verlaagde groenstroken (bergingscapaciteit)
Wadi in centrale groenzone (bergingscapaciteit)
Bloemrijke bermen in de straat en rond de centrale groenzone (meer ruimte voor groen in het wegprofiel)
Straatbomen
Accentboom
Waterberging onder parkeerplaatsen
27
4. Stedenbouwkundig plan 4.5 Natuurinclusiviteit en biodiversiteit
Natuurinclusie is een essentieel onderdeel van een duurzame leefomgeving. Er zijn verschillende ingrepen die hier een bijdrage aan leveren. Navolgend worden deze omschreven. De centraal gelegen groenzone met wadi en omliggende groenstructuren heeft een hoge ecologische waarde voor bestuivende insecten. De gradiënt in vochtigheid en overgangen van zon naar halfschaduw op deze locatie bieden een grote variatie aan groeiplaatsen voor verschillende drachtplanten. Aangezien elke bestuivende soort is aangepast op drachtplanten met een specifieke groei- of bloeiwijze neemt de biodiversiteit aan insecten toe bij een grote verscheidenheid aan bloeiende planten. Ook lopen de bloeiperiodes van de aanplant uiteen, van de vroeg bloeiende meidoorn en kornoelje tot planten die wintervoer bieden, zoals klimop. Hiermee wordt geradeerd dat er nectar en stuifmeel aanwezig is gedurende het volledige vliegseizoen van bestuivers.
Rode Kornoelje (heesterbeplanting)
28
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
Ook de nieuwbouw zelf biedt kansen ter bevordering van ecologische waarden. Door natuurinclusief te bouwen wordt er verblijfmogelijkheid gecreëerd voor soorten die zich verbonden hebben met de menselijke leefomgeving. Vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen worden voorzien van de noodzakelijke nest- en verblijfplaatsen door het toegankelijke maken van unieke bouwelementen zoals gootbekisting, nokvorsten en spouwruimtes, maar ook het aanbrengen van nieuwe gevelkasten en gevelbetimmering.
Klimop (erfafscheiding)
Daarnaast wordt het leefgebied van vliegende insecten uitgebreid, doordat de groenzone een verbindende factor vormt tussen groene tuinen in Varsseveld en bloemrijke elementen buiten de bebouwde kom, zoals de nabije volkstuin verenging Varsseveld. De bloemrijke bermen langs de Korenbloemstraat en Haverstraat maken verspreiding door de wijk mogelijk doordat deze verbindingszones zonbeschenen zijn, maar ook begrensd worden door beschuttende elementen zoals heesters en hagen. Dergelijke groenelement bieden bescherming tegen wind en een duidelijke structuur die wordt gebruikt voor oriëntatie. Binnen deze zones bevinden zich daarom ook ideale locaties voor het plaatsen van insectenhotels en bijenstenen. De groene erfafscheidingen vormen een netwerk van schuilmogelijkheden voor grondgebonden zoogdieren. Egels, eekhoorns en woelmuizen kunnen zich via de beschutting van tuin tot tuin verplaatsen en gemakkelijk de centrale verkeersluwe zone bereiken. Aanvullende beschutting kan worden geboden door het aanbieden van egelkasten onder heggen en een het aanbrengen van corridors onder verharde delen. Een bijkomend voordeel is dat andere soorten ook gebruik kunnen maken van de verbindingen, zoals de amfibieën die landhabitat kunnen vinden tussen de kruidenrijke beplanting in of rond de wadi.
Bovendien wordt de omgeving verrijkt met stuikvormige bomen die de huismus als kwetterbosje gebruikt, zoals de sleedoorn. De aanplant van sleedoorn, vogelkers, lijsterbes en hazelaar biedt daarnaast een verscheidenheid aan voedselbronnen voor een groot aantal algemene diersoorten, wat een positief effect heeft op de biodiversiteit en kwaliteit van natuur. De aaneensluiting van deze lage en middelhoge groenelementen langs de Korenbloemstraat, Haverstraat en Karel Doormanstraat, creëert een lichtluwe zone, waardoor foeragerende dieren minder verstoort worden gedurende de schemering of nacht.
Sleedoorn (heesterbeplanting)
4. Stedenbouwkundig plan
Sfeerbeelden natuurinclusie
Groene straten met bloemrijk grasland (vergroten biodiversiteit)
Corridor voor egels (vergroten biodiversiteit)
Insectenhotel (vergroten biodiversiteit)
Soortkeuze bevorderlijk voor nacht- en/of dagvlindersoorten
Groene (erf)afscheidingen (vergroten biodiversiteit)
Kruidenrijke beplanting in of rond de wadi
Bloemrijke grasland langs het wandelpad
In- of aanbouwkasten huismus, gierzwaluw, vleermuis
29
4. Stedenbouwkundig plan 4.6 Sociale cohesie Alle huidige bewoners wiens huis zal worden gesloopt wordt de mogelijkheid aangeboden om binnen het plangebied te blijven wonen. Er wordt daarbij zoveel mogelijk rekening gehouden met het minimaliseren van het aantal verhuisbewegingen. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door een gefaseerde bouw van de woningen. Met het vergroten en verbeteren van de centrale groenzone worden ook de mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en te spelen/bewegen uitgebreid. Er zijn al mooie speeltoestellen aanwezig en deze worden aangevuld met een aantal zitgelegenheden. De nieuwe wadi geeft een natuurlijke aanleiding om hierin te spelen. Daarnaast kan gedacht worden aan het toevoegen van openbare fitness toestellen, mocht hier vraag naar zijn. Door toevoeging van plukfruit (heesters en bomen) in de straten en in de centrale groenzone krijgt het groen naast een natuur en esthetische waarde ook een educatieve waarde. Dit groen kan samen met de bewoners worden uitgekozen en geplant. Ook kan het de samenhorigheid vergroten met bijvoorbeeld een potje jam uit eigen straat. Daarnaast kan een goede en voortdurende informatievoorziening aan bewoners een bijdrage leveren aan de verbetering en instandhouding van het groen. Er kan ook gedacht worden aan een aanplant- of groenbeheer dag met de hele buurt.
Of er kan meegedaan worden met bestaande acties zoals ‘Dag van de Biodiversiteit’, ‘Nederland plant bomen’ of de ‘Natuurwerkdag’. Een dergelijke dag/activiteit kan ook bijdragen aan de samenhorigheid van de buurt.
30
STEDENBOUWKUNDIG PLAN Essenkamp - Varsseveld
4. Stedenbouwkundig plan
Sfeerbeelden sociale cohesie
Behoud van de bestaande speelelementen
Openbare fitness toestellen
Huidige bewoners in de wijk vasthouden
Verbinding met de omgeving (tussen centrum en noord)
Spelen in de wadi (trapveldje of natuurlijke speelelementen)
Organiseren aanplant- of onderhoudsdag
Plukfruit (fruitboompjes)
Bankjes aan de centrale groenzone
Groene open ruimte als ontmoetingsplek
31