Discussienota-leegstand-ADA
Tekst van het document
Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 1 Discussienota: naar een actieve aanpak van leegstand in Oude IJsselstreek Concept voor politieke en bestuurlijke discussie. Centrale vraag. Is het wenselijk dat de gemeente Oude IJsselstreek een leegstandsverordening invoert die niet alleen woningen omvat, maar ook winkels, horecapanden, kantoren en andere bedrijfsgebouwen, en zo ja, in welke vorm en in combinatie met welke andere instrumenten? Dit stuk bestaat uit twee delen en een bronnenlijst. Deel A is de discussienota. Deel B bevat een proeve van een Leegstandsverordening gemeente Oude IJsselstreek 2027 met artikelsgewijze toelichting. De gebruikte bronnen staan in de lijst aan het slot. A. Discussienota 1. Aanleiding en doel Op 3 november 2025 heeft de gemeenteraad de motie Leegstandsbeheer aangenomen. Daarin is het college verzocht: 1. te onderzoeken of leegstaande panden in de gemeente geschikt zijn voor tijdelijk gebruik als woonruimte via leegstandsbeheer; 2. te onderzoeken of een leegstandsverordening kan bijdragen aan het creëren van extra woonruimte; 3. de raad uiterlijk in het derde kwartaal van 2026 hierover te informeren. Het college heeft het tweede onderdeel beantwoord in een memo aan de raad van 2 september 2026 (kenmerk 1384483) en adviseert geen leegstandsverordening in te voeren.
Deze nota wil dat advies niet terzijde schuiven, maar de raad een volledige afweging voorleggen. Daarbij is de vraag breder dan in de motie: niet alleen extra woonruimte, maar ook het voorkomen van verloedering van de kernen door langdurig leegstaande winkels en bedrijfspanden. De nota heeft daarmee twee doelen: de woningnood verkleinen door bestaande woonruimte beter te benutten, en de leefbaarheid van de kernen beschermen door langdurige leegstand van niet-woningen tegen te gaan. Wat bekend is over de omvang. Volgens het collegememo telt de gemeente een kleine 18.000 woningen en ongeveer 1.600 niet-woningen. De motie noemt circa 390 leegstaande woningen, 20 winkels en 10 kantoren. Dat zijn de CBS-cijfers over administratieve leegstand op 1 januari 2025 (Landelijke Monitor Leegstand), dus verblijfsobjecten waarop op het meetmoment niemand staat ingeschreven. De gemeente registreert leegstand en de redenen daarvoor zelf nu niet. Het college ziet de leegstand niet als problematisch, ‘met uitzondering van enkele langdurig leegstaande panden’. Over juist die panden gaat deze nota. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 2 Het verloop volgens het CBS. Het CBS publiceert de leegstand per gebruiksfunctie (Landelijke Monitor Leegstand, tabel 1, Oude IJsselstreek; aantallen verblijfsobjecten, afgerond op tientallen).
Het aantal leegstaande woningen steeg van 310 op 1 januari 2021 naar 390 op 1 januari 2025. Het aantal woningen dat ook een jaar eerder leegstond, steeg in dezelfde periode van 130 naar 170: op 1 januari 2025 stond ruim 40% van de leegstaande woningen al een jaar leeg. Bij de niet-woningen is het beeld kleiner en stabieler. Op 1 januari 2025 telde het CBS 20 leegstaande winkels (30 in 2021), 10 kantoren, 30 industriegebouwen, 10 niet-woningen met meerdere functies en 10 gebouwen met een logies-, bijeenkomst-, onderwijs-, zorg- of sportfunctie, samen ongeveer 80 niet-woningen. Van de winkels stond 20, van de kantoren 10 en van de industriegebouwen 20 ook een jaar eerder leeg; de som voor de niet-woningen is dus ten minste 60, omdat het CBS het langdurige deel van de niet-woningen met meerdere functies niet publiceert. Figuur 1 toont de ontwikkeling per categorie. Figuur 1. Leegstand in Oude IJsselstreek: aantal verblijfsobjecten op 1 januari, 2021-2025, alle leegstand en leegstand die ook een jaar eerder bestond. Bron: CBS, Landelijke Monitor Leegstand 2021-2025, tabel 1. Twee kanttekeningen. Ten eerste is ‘langdurig’ in de CBS-telling iets anders dan in de Leegstandwet. Het CBS telt panden die op twee opeenvolgende peildata van 1 januari administratief leeg waren; de wet knoopt aan bij melding na zes maanden en voordracht na twaalf maanden leegstand.
Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 3 Voorbeeld. Volgens de initiatiefnemer staat het Posthuis in Gendringen al tientallen jaren leeg en bestaat geen uitzicht op ingebruikname als bedrijfspand (horeca) of op functieverandering naar een woonfunctie. 2. Wat de Leegstandwet mogelijk maakt De grondslag is de Leegstandwet. Volgens artikel 2 kan de raad een leegstandverordening vaststellen. De wet geeft daarna een vaste volgorde van stappen: Stap Inhoud Grondslag Melding De eigenaar meldt de leegstand zodra die langer duurt dan de termijn uit de verordening, die ten minste zes maanden is. Art. 3 lid 1 Leegstandwet Leegstandlijst Het college houdt een lijst bij van gemelde en ambtshalve geconstateerde leegstand. Art. 3 lid 2 Overleg Binnen drie maanden na de melding overleggen college en eigenaar over het gebruik. Art. 4 lid 1 Leegstandsbeschikking Het college stelt vast of het gebouw geschikt is voor gebruik; zonder overleg als de eigenaar niet meewerkt. Art. 4 lid 2 Voordracht gebruiker Na ten minste twaalf maanden leegstand, en alleen als het gebouw geschikt is verklaard. In dat besluit kunnen ook voorzieningen en voorwaarden worden opgelegd. Art. 5 en 6 Aanbod aan gebruiker De eigenaar biedt de voorgedragen gebruiker binnen drie maanden een overeenkomst aan, tenzij hij zelf een andere gebruiker heeft gevonden. Art.
7 lid 1 en 2 Bestuurlijke boete Bij niet melden, met bedragen die de raad in de verordening vaststelt, tot ten hoogste de derde categorie van art. 23 lid 4 Sr. Art. 18 De termijnen lopen pas na inwerkingtreding. Artikel 3 lid 4 Leegstandwet bepaalt dat de termijnen voor melding en voordracht aanvangen op de dag na inwerkingtreding van de verordening. Dat geldt ook voor panden die al jaren leegstaan. Een pand dat nu al lang leeg is, moet dus pas zes maanden na inwerkingtreding worden gemeld, en een gebruiker kan op Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 4 zijn vroegst twaalf maanden na inwerkingtreding worden voorgedragen. Snel resultaat is er daardoor niet. Wat de wet niet doet. De verordening geeft geen bevoegdheid om een eigenaar te verplichten te verkopen, te restaureren of de functie van een pand te wijzigen. Zij geeft ook geen woonbestemming aan een winkel of bedrijfspand. Het collegememo vermeldt dat de gemeente bij een voordracht ook de hoogte van de huur bepaalt; of de ‘andere voorwaarden’ van artikel 6 onder c Leegstandwet de huurprijs kunnen omvatten, is niet vastgesteld. Een voordracht vraagt daarnaast dat de gemeente kandidaat-gebruikers heeft, een rol die zij volgens het memo nu niet vervult.
De VNG-handreiking over woningen en agrarisch vastgoed (juni 2022) beschrijft de Amsterdamse ervaring dat de verplichtende voordracht in de praktijk moeilijk werkt: de gemeente moet zelf met kandidaten komen, en de eigenaar kan op het allerlaatste moment nog een eigen kandidaat aandragen. 3. Waarom ook niet-woningen, en hoe Artikel 3 lid 1 Leegstandwet laat de raad een of meer categorieën gebouwen of gedeelten daarvan aanwijzen, in de hele gemeente of in aangegeven delen daarvan. Het college bevestigt in zijn memo dat de wet ook ruimte biedt voor niet-woningen zoals winkels, kantoren, bedrijfspanden en boerderijen. Een verordening hoeft zich dus niet tot woningen te beperken. Tilburg doet dat ook: de Leegstandverordening Tilburg 2024, geldend per 1 juli 2025, geldt volgens artikel 2 voor alle woonruimten en niet-woonruimten in de gemeente. Voor het doel ‘verloedering van de kernen voorkomen’ is dat ook nodig. In de dorpskernen zijn het vooral leegstaande winkels, horecapanden en voormalige bedrijfsruimten die het straatbeeld bepalen. Een verordening die alleen woningen omvat, laat dat deel van het probleem liggen. Voor het doel ‘woningnood verkleinen’ helpen niet-woningen alleen indirect: transformatie naar wonen blijft afhankelijk van het omgevingsplan, de bouwregels en eventuele monumentenbescherming. De eigenaar daartoe dwingen kan de gemeente niet; het memo zegt dat ook.
De proeve in deel B onderscheidt daarom vier categorieën niet-woningen: winkels, horecagebouwen, kantoorgebouwen en overige bedrijfsgebouwen, waaronder agrarische bedrijfsgebouwen zoals schuren, stallen en opslagruimten bij agrarische bedrijven. Agrarische woningen, zoals boerderijen en bedrijfswoningen met een zelfstandige woongelegenheid, zijn woningen en vallen onder de aanwijzing van woningen. Het college noemt boerderijen zelf als categorie waarvoor de wet ruimte biedt. Voor het werkingsgebied liggen twee opties voor: • Optie A: alle aangewezen niet-woningen in de hele gemeente; • Optie B: niet-woningen alleen in aan te wijzen kerngebieden, vastgelegd op een kaart bij de verordening. Optie B sluit aan bij het doel van levendige kernen en beperkt de uitvoeringslast. Amsterdam doet iets vergelijkbaars: de verordening geldt daar voor alle kantoorgebouwen in drie aangewezen gebieden, en daarbuiten alleen voor kantoorgebouwen boven 5.000 m²; die grens past niet bij de schaal van Oude IJsselstreek, maar een ondergrens in vierkante meters kan ook hier worden overwogen. Woningen kunnen gemeentebreed worden aangewezen, of eerst in de kerngebieden, zodat de verordening gefaseerd wordt ingevoerd.
Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 5 De Model-Leegstandverordening van de VNG (december 2020) kent dezelfde keuze: de raad wijst categorieën gebouwen of woningen aan in aangewezen delen van de gemeente, in een bijlage of in het artikel zelf. 4. Het standpunt van het college en een antwoord daarop Het college adviseert in zijn memo van 2 september 2026 uitdrukkelijk geen leegstandsverordening in te voeren. De argumenten zijn: • ingrijpen bij leegstand treedt in het eigendomsrecht; eigenaren zullen dat als negatief ervaren en een deel zal bezwaar maken en procederen; • het aantonen van langdurige leegstand is lastig en vraagt herhaalde fysieke controles door handhaving; • een administratieve leegstand van iets meer dan 2% van de woningvoorraad is relatief laag en ‘gezond’; • het ‘middel’ past daardoor niet bij het ‘probleem en doel’; • de beschikbare capaciteit kan beter worden ingezet op het begeleiden van woningbouwplannen. Daarop kan als volgt worden gereageerd: Bezwaar van het college Antwoord in de voorgestelde aanpak Inbreuk op het eigendomsrecht; bezwaar en procedures De wet biedt de grondslag. De verordening begint met melding en overleg. Een voordracht komt pas na een beschikking en ten minste twaalf maanden leegstand; een boete of last onder dwangsom bij niet melden kan al na zes maanden, omdat de melding een wettelijke plicht is.
Een evenredigheidsbepaling (art. 8 proeve) en een toets aan artikel 1 Eerste Protocol EVRM verkleinen het procesrisico, maar sluiten het niet uit. Leegstand is moeilijk aan te tonen De meldplicht legt de informatie eerst bij de eigenaar. Controles blijven nodig; begrenzing tot kerngebieden en tot langdurige leegstand houdt het aantal beperkt. Het wetsvoorstel (paragraaf 6) zou het opvragen van elektriciteitsverbruik mogelijk maken, maar is nog geen geldend recht. 2% leegstand is laag en gezond Het percentage is een gemiddelde van administratieve leegstand en zegt weinig over enkele panden die langdurig leegstaan, wat het college zelf erkent. Voor winkels en bedrijfspanden in de kernen gaat het bovendien om leefbaarheid, niet alleen om de woningmarkt. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 6 Bezwaar van het college Antwoord in de voorgestelde aanpak Middel past niet bij probleem en doel Dat geldt voor een verordening die op alle woningen is gericht. Een verordening die zich richt op langdurige leegstand in de kernen past beter bij het doel. Blijkt bij evaluatie dat zij weinig oplevert, dan kan de raad haar intrekken. Capaciteit liever naar woningbouw Invoering pas nadat de handhavings- en uitvoeringscapaciteit is geraamd en begroot, zodat de raad weet wat het kost en wat het verdringt.
Het Tilburgse budget van EUR 300.000 tot 350.000 geeft daarvoor een orde van grootte. Een cijfermatig kader. Tilburg is een bruikbaar praktijkvoorbeeld, geen bewijs dat de aanpak werkt. Volgens wethouder Yusuf Çelik (interview in VNG Magazine nr. 1, 24 januari 2025) telt Tilburg circa 800 onbewoonde panden waarop niemand staat ingeschreven, en investeert de gemeente EUR 300.000 tot 350.000 in de aanpak. Tilburg zet in op een meldplicht na zes maanden, een gesprek met de eigenaar en een last onder dwangsom als een eigenaar willens en wetens tegenwerkt; over de hoogte van de dwangsom was het college toen nog in gesprek met de raad. Daarnaast is er een subsidieregeling voor eigenaren met verduurzamingsproblemen, een combinatie die de wethouder ‘zoet en zuur’ noemt. Oude IJsselstreek heeft volgens het collegememo van 2 september 2026 circa 2% administratieve leegstand, ongeveer 390 woningen. Dat is ongeveer de helft van het Tilburgse aantal, al zijn de Tilburgse panden en de woningen in Oude IJsselstreek niet op dezelfde wijze geteld. Dat pleit voor een gefaseerde en beperkte start, en voor een raming van de uitvoeringscapaciteit voordat de verordening in werking treedt; het Tilburgse budget geeft daarvoor een orde van grootte, maar is niet zonder meer om te rekenen.
Ook de VNG- handreiking Leegstand te lijf 2.0 (december 2020) is nuchter: een verordening is niet vrijblijvend, vergt investeringen in het ambtelijk apparaat en een registratiesysteem, en de administratieve last is aanzienlijk als alle instrumenten worden ingezet. 5. Leegstandbelasting: wat kan, wat niet en welk risico Sinds 21 maart 2026 kunnen gemeenten een leegstandbelasting heffen op grond van artikel 221a Gemeentewet. Die bepaling is ingevoegd bij artikel VIIIa Fiscale verzamelwet 2026, dat in werking is getreden met ingang van de dag na uitgifte van het Besluit van 11 maart 2026 (Stb. 2026, 58), uitgegeven op 20 maart 2026. • Wat kan. Een belasting op woningen als bedoeld in artikel 1 onder a Leegstandwet (zelfstandige woongelegenheden) die langer dan een jaar leegstaan. De gemeente stelt de heffingsmaatstaf vast; volgens het collegememo kan dat een vast bedrag of een percentage van de WOZ-waarde zijn. Invoering vraagt een afzonderlijke belastingverordening van de raad. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 7 • Wat niet kan. De belasting geldt alleen voor woningen. Zij kan niet worden uitgebreid naar winkels, kantoren, horeca of andere bedrijfspanden. Voor die categorieën blijft alleen de leegstandsverordening over. • Combinatie.
Volgens de Rijksoverheid (bericht van 23 maart 2026) kan de belasting worden ingezet in combinatie met de instrumenten van de Leegstandwet, en werkt de VNG aan een modelbesluit. Risico. De Afdeling advisering van de Raad van State merkt in haar advies over het wetsvoorstel (W04.26.00108/I, 22 juli 2026) op dat het niet zonder meer vanzelfsprekend is dat de belasting en de instrumenten van de Leegstandwet elkaar versterken. De Raad van State wijst erop dat het heffen van leegstandbelasting een eigenaar kan ontmoedigen aan zijn meldplicht te voldoen. Een mogelijke verklaring, die deze nota zelf veronderstelt, is dat een melding ook de gegevens oplevert waarop de aanslag kan worden gebaseerd. Wie beide instrumenten wil combineren, moet dat effect in het ontwerp ondervangen, bijvoorbeeld door de heffing niet uitsluitend op meldingen te baseren en de belasting pas te overwegen nadat de verordening een tijd heeft gewerkt en de omvang bekend is. Praktijk. Ook de Tilburgse wethouder is terughoudend. Een leegstandbelasting zoals in Vlaanderen zou volgens hem mogelijk kunnen helpen, maar biedt geen garantie dat de gemeente lokaal effectief optreedt, tenzij de opbrengst direct ten goede komt aan de lokale inzet op leegstand (VNG Magazine nr. 1, 24 januari 2025). Dat praktijkargument sluit aan bij het advies van de Raad van State.
Deze nota houdt daarom vast aan de lijn dat de belasting afzonderlijk wordt onderzocht en niet in dezelfde stap met de verordening wordt ingevoerd. 6. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Leegstandwet Het kabinet werkt aan een ‘Wijziging van de Leegstandwet naar aanleiding van de evaluatie’, op de wetgevingskalender aangeduid als Wet aanpak leegstand. De ministerraad stemde op 17 april 2026 in met de adviesaanvraag; het advies van de Raad van State werd op 30 april 2026 aanhangig gemaakt en op 22 juli 2026 uitgebracht. Volgens dat advies en de Rijksoverheid houdt het voorstel onder meer in: • verruiming van het toepassingsbereik tot onzelfstandige woonruimten; • de mogelijkheid om eigenaren van woonruimten en niet-woonruimten via de leegstandsbeschikking diverse verplichtingen op te leggen, waaronder de verplichting een langdurig leegstaand pand weer in gebruik te (laten) nemen; • de bevoegdheid om bij een vermoeden van leegstand het elektriciteitsverbruik op te vragen; • een collectieve vergunning voor tijdelijke verhuur bij sloop of vernieuwbouw, en aangescherpte tijdelijke verhuur van te koop staande woningen (ten hoogste twee jaar); • een nieuwe omschrijving van leegstaan: het onbenut laten van een gebouw of woonruimte ‘zonder voorzienbaar einde’.
Volgens de wetgevingskalender is de stap Tweede Kamer afgerond; het kamerstuknummer, het tijdstip van indiening en de huidige fase zijn niet bevestigd. Het voorstel is in elk geval nog geen geldend recht. Het kan wel een reden zijn om de verordening zo op te zetten dat zij Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 8 later eenvoudig kan worden aangepast, en om de evaluatie te laten samenvallen met de inwerkingtreding van de nieuwe wet. 7. Argumenten voor en tegen Voor invoering Tegen invoering (waaronder het collegeadvies) Zicht op langdurige leegstand, die de gemeente nu niet registreert Ingrijpen raakt het eigendomsrecht; bezwaar en procedures zijn te verwachten Bestaande woonruimte beter benutten bij woningnood Administratieve leegstand van ruim 2% is volgens het college laag en gezond Een formeel traject om eigenaren tot overleg te bewegen Aantonen van leegstand vraagt herhaalde fysieke controles Ook winkels en bedrijfspanden in de kernen kunnen worden aangepakt Capaciteit gaat ten koste van het begeleiden van woningbouwplannen Een boete bij niet melden maakt de meldplicht handhaafbaar De termijnen lopen pas na inwerkingtreding; resultaat komt op zijn vroegst na een jaar Begrenzing en evaluatie maken het instrument omkeerbaar De verordening dwingt geen restauratie, verkoop of functiewijziging af Basis voor een latere, gerichte leegstandbelasting voor
woningen Weinig gemeenten hebben ervaring (36 van 342 volgens het collegememo, 26 volgens het evaluatierapport 2024); het wetsvoorstel kan de regels nog wijzigen Praktijkvoorbeeld van meldplicht, gesprek en dwangsom met ondersteuning van eigenaren (Tilburg: ‘zoet en zuur’) De uitvoering vraagt investeringen in apparaat en registratie (VNG 2020); Tilburg trekt EUR 300.000 tot 350.000 uit 8. Voorgestelde beleidslijn Deze nota stelt een gefaseerde aanpak voor, die het collegeadvies serieus neemt maar de vraag niet afsluit: 1. Eerst de omvang. Breng in kaart hoeveel woningen en niet-woningen langer dan een jaar leegstaan, per categorie en per kern, en wat de redenen zijn. Daarmee wordt duidelijk of het om de ‘enkele panden’ van het college gaat of om meer. 2. Dan de keuze. Op basis daarvan besluit de raad of een verordening wordt vastgesteld, met welke categorieën en met welk werkingsgebied (optie A of B). De verordening treedt pas in werking als de uitvoerings- en handhavingscapaciteit is geraamd en begroot. Het Tilburgse budget (EUR 300.000 tot 350.000 voor circa 800 panden) geeft daarvoor een orde van grootte. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 9 3. Overleg als uitgangspunt. In de uitvoering staan melding, overleg en vrijwillige afspraken voorop, zo nodig met ondersteuning van de eigenaar; voordracht, boete en last onder dwangsom zijn het sluitstuk.
Dat is de combinatie van ‘zoet en zuur’ die Tilburg toepast. 4. Evaluatie na twee jaar. De raad beoordeelt dan wat de verordening heeft opgeleverd, wat zij kost en of zij moet worden aangepast aan de gewijzigde Leegstandwet of moet worden ingetrokken. 5. Belasting apart. Een leegstandbelasting voor woningen wordt afzonderlijk onderzocht, met aandacht voor het door de Raad van State genoemde risico voor de meldplicht. Ook de Tilburgse praktijk geeft geen reden de belasting in dezelfde stap in te voeren. 9. Besluitrichting voor de raad De raad heeft in hoofdlijnen twee mogelijkheden. Hij kan het advies van het college volgen en geen leegstandsverordening invoeren. Hij kan ook kiezen voor de gefaseerde aanpak van paragraaf 8. In het laatste geval ligt de volgende besluitrichting voor de hand. De raad verzoekt het college: a. de omvang, duur en oorzaken van langdurige leegstand van woningen en niet-woningen per categorie en per kern in kaart te brengen; b. de uitvoerings- en handhavingscapaciteit te ramen die nodig is voor optie A en voor optie B, inclusief het bijhouden van een lijst van kandidaat-gebruikers, met de Tilburgse aanpak als vergelijkingspunt; c. de proeve in deel B juridisch en wetstechnisch te laten toetsen, en daarbij de boetebedragen en de afbakening van de kerngebieden uit te werken; d.
de mogelijkheden, opbrengst en risico’s van een leegstandbelasting voor woningen op grond van artikel 221a Gemeentewet te onderzoeken; e. de voortgang van het wetsvoorstel tot wijziging van de Leegstandwet te volgen en de gevolgen voor de proeve te melden; f. de raad binnen zes maanden over de uitkomsten te informeren, met een voorstel over het al dan niet vaststellen van een verordening. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 10 B. Proeve van een Leegstandsverordening gemeente Oude IJsselstreek 2027 Concept voor discussie, gebaseerd op het geldende recht op 8 november 2026. Tekst tussen blokhaken is een keuze of een nog in te vullen gegeven.
De raad van de gemeente Oude IJsselstreek; gelezen het initiatiefvoorstel van de fractie van Achterhoeks Democratisch Alternatief; overwegende dat langdurige leegstand van woningen schaarse woonruimte onbenut laat, dat langdurige leegstand van winkels, horecagebouwen, kantoorgebouwen en andere bedrijfsgebouwen afbreuk kan doen aan de leefbaarheid van de kernen, en dat het wenselijk is eigenaren van langdurig leegstaande gebouwen te bewegen tot rechtmatig gebruik, met inachtneming van hun eigendomsrecht en gerechtvaardigde belangen; gelet op de artikelen 2, 3 en 18 van de Leegstandwet, de artikelen 125 en 149 van de Gemeentewet en artikel 5:32 van de Algemene wet bestuursrecht; besluit vast te stellen de volgende verordening: Leegstandsverordening gemeente Oude IJsselstreek 2027. Artikel 1. Begripsbepalingen In deze verordening wordt verstaan onder: a. wet: de Leegstandwet; b. college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oude IJsselstreek; c. eigenaar: degene die bevoegd is tot het in gebruik geven van een woning of een gebouw; d. gebouw: gebouw als bedoeld in artikel 1 van de Woningwet; e. woning: een gebouwde onroerende zaak of een gedeelte daarvan, die een zelfstandige woongelegenheid vormt; f. agrarische woning: een woning die behoort of laatstelijk behoorde bij een agrarisch bedrijf, waaronder een boerderij en een bedrijfswoning; g.
winkel: een gebouw of gedeelte daarvan dat blijkens zijn inrichting bestemd is voor of laatstelijk in gebruik was voor detailhandel of publieksgerichte dienstverlening; h. horecagebouw: een gebouw of gedeelte daarvan dat blijkens zijn inrichting bestemd is voor of laatstelijk in gebruik was voor het bedrijfsmatig verstrekken van dranken, etenswaren of logies; i. kantoorgebouw: een gebouw of gedeelte daarvan dat voor 70% of meer van de vloeroppervlakte wordt of laatstelijk werd gebruikt voor administratieve werkzaamheden; j. agrarisch bedrijfsgebouw: een gebouw of gedeelte daarvan, niet zijnde een woning, dat behoort of laatstelijk behoorde bij een agrarisch bedrijf, zoals een schuur, stal of opslagruimte; Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 11 k. bedrijfsgebouw: een gebouw of gedeelte daarvan, niet zijnde een woning, winkel, horecagebouw of kantoorgebouw, dat blijkens zijn inrichting bestemd is voor of laatstelijk in gebruik was voor bedrijfsmatige activiteiten, met inbegrip van een agrarisch bedrijfsgebouw; l. niet-woning: een winkel, horecagebouw, kantoorgebouw of bedrijfsgebouw; m. leegstaan: het niet of niet krachtens een zakelijk of persoonlijk recht in gebruik zijn, alsmede een gebruik dat de kennelijke strekking heeft afbreuk te doen aan de werking van de wet of deze verordening; n.
toegelaten instelling: een toegelaten instelling als bedoeld in artikel 19 van de Woningwet; o. kerngebied: een gebied dat als zodanig is aangegeven op de kaart in bijlage 2 [alleen bij optie B]. Artikel 2. Werkingsgebied en aangewezen categorieën 1. Als categorieën gebouwen als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van de wet worden aangewezen: a. woningen, waaronder agrarische woningen, in de gehele gemeente [, met uitzondering van woningen in eigendom van een toegelaten instelling]; b. niet-woningen, waaronder agrarische bedrijfsgebouwen, [optie A: in de gehele gemeente] [optie B: gelegen in een kerngebied]. 2. [Optioneel: Niet-woningen met een bruto vloeroppervlakte van minder dan [..] m² vallen buiten de aanwijzing.] 3. Een gedeelte van een gebouw dat afzonderlijk in gebruik kan worden gegeven, wordt voor de toepassing van deze verordening als afzonderlijk gebouw aangemerkt. Artikel 3. Meldplicht 1. De eigenaar van een gebouw of gedeelte daarvan dat behoort tot een in artikel 2 aangewezen categorie, meldt de leegstand daarvan aan het college zodra de leegstand langer duurt dan zes maanden. 2. De melding bevat ten minste: a. naam, adres en contactgegevens van de eigenaar; b. adres en kadastrale aanduiding van het gebouw; c. de categorie waartoe het gebouw behoort; d. het bouwjaar, het laatste feitelijke gebruik en het aantal te verhuren en leegstaande vierkante meters; e.
de datum waarop de leegstand is begonnen; f. de reden van de leegstand en de voornemens van de eigenaar over het gebruik. 3. De melding geschiedt met een door het college vastgesteld formulier. 4. Het college kan de eigenaar binnen een door het college gestelde redelijke termijn om aanvullende gegevens verzoeken die nodig zijn voor de beoordeling van de melding. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 12 5. Overeenkomstig artikel 7, derde lid, van de wet meldt de eigenaar opnieuw leegstand binnen vier weken na beëindiging van het gebruik van een gebouw waarvoor een gebruiker is voorgedragen, tenzij het gebouw langer dan een jaar in gebruik is geweest. Artikel 4. Leegstandlijst 1. Het college houdt een lijst bij van gebouwen waarvan de leegstand is gemeld of ambtshalve is geconstateerd. 2. Het college maakt de opname van een gebouw op de lijst op grond van ambtshalve geconstateerde leegstand schriftelijk bekend aan de eigenaar. 3. De eigenaar kan het college verzoeken het gebouw door te halen op de lijst zodra de leegstand is beëindigd. Het college haalt het gebouw ambtshalve of op verzoek door. 4. Een gebouw dat na opname op de lijst langer dan een jaar in gebruik is geweest, wordt geacht van de lijst te zijn doorgehaald. Artikel 5. Overleg 1. Het college voert binnen drie maanden na de melding overleg met de eigenaar over het gebruik van het gebouw. 2.
Het overleg betreft in elk geval de oorzaak van de leegstand, de mogelijkheden van (tijdelijk) gebruik of herbestemming, de belemmeringen daarvoor en de ondersteuning die de gemeente kan bieden. 3. Het college legt de uitkomst van het overleg schriftelijk vast en zendt dit verslag aan de eigenaar. Artikel 6. Leegstandsbeschikking 1. Het college stelt na het overleg, of zonder overleg indien de eigenaar daaraan niet meewerkt, bij beschikking vast of het gebouw geschikt is voor gebruik. 2. Bij de beoordeling betrekt het college in elk geval de bouwkundige staat van het gebouw en de gebruiksfuncties die het omgevingsplan toelaat. 3. De beschikking vermeldt de feiten en omstandigheden waarop de vaststelling berust. Artikel 7. Voordracht van een gebruiker 1. Zodra de leegstand ten minste twaalf maanden heeft geduurd en bij beschikking als bedoeld in artikel 6 is vastgesteld dat het gebouw geschikt is voor gebruik, kan het college aan de eigenaar een of meer gebruikers voordragen. 2. In het besluit tot voordracht kan het college overeenkomstig artikel 6 van de wet: a. een of meer gebruikers voordragen; b. de eigenaar verplichten binnen een daarbij gestelde termijn de voorzieningen te treffen die noodzakelijk zijn om het gebouw geschikt te maken voor het gebruik; c. andere voorwaarden stellen. 3.
De eigenaar biedt de voorgedragen gebruiker binnen drie maanden na de voordracht een overeenkomst tot ingebruikname aan. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 13 4. Het derde lid is niet van toepassing indien de eigenaar binnen die termijn een overeenkomst sluit met een andere gebruiker, die het gebouw binnen een redelijke termijn in gebruik neemt. Artikel 8. Evenredigheid en maatwerk 1. Het college past de bevoegdheden uit deze verordening toe met inachtneming van de belangen van de eigenaar. Het neemt geen besluit als bedoeld in de artikelen 6 en 7 indien de gevolgen daarvan voor de eigenaar onevenredig zijn in verhouding tot de met dat besluit te dienen doelen. 2. Het college houdt in elk geval rekening met een lopende verkoop of verhuur, een verbouwing, een juridisch geschil over het gebouw of de nalatenschap waartoe het behoort, en de persoonlijke omstandigheden van de eigenaar. 3. Het college kan in bijzondere gevallen besluiten geen toepassing te geven aan de artikelen 6 en 7. 4. Deze verordening laat de regels van het omgevingsrecht, waaronder die ter bescherming van monumenten, onverlet. Zij geeft geen grond om restauratie, functiewijziging of afwijking van het omgevingsplan te verlangen. Artikel 9. Bestuurlijke boete en last onder dwangsom 1.
Het college kan een bestuurlijke boete opleggen ter zake van overtreding van artikel 3, eerste lid, en artikel 7, derde lid, van de wet, zoals uitgewerkt in artikel 3, eerste en vijfde lid, van deze verordening. 2. De hoogte van de boete is vastgesteld in bijlage 1, die deel uitmaakt van deze verordening. 3. De bedragen in bijlage 1 worden aangepast telkens wanneer de bedragen van artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht worden aangepast, in dezelfde verhouding, en zijn nooit hoger dan het bedrag van de derde categorie. 4. Onverminderd het eerste lid kan het college op grond van artikel 125 van de Gemeentewet en artikel 5:32 van de Algemene wet bestuursrecht een last onder dwangsom opleggen ter zake van overtreding van artikel 3, eerste en vijfde lid, van deze verordening en van de verplichtingen die voortvloeien uit een besluit tot voordracht als bedoeld in artikel 7, waaronder de verplichting van artikel 7, derde lid. Artikel 10. Toezicht 1. Met het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet en deze verordening zijn belast de door het college aangewezen ambtenaren. Artikel 11. Evaluatie 1. Het college zendt de raad binnen twee jaar na de inwerkingtreding van deze verordening een verslag over de doeltreffendheid en de effecten daarvan. 2.
Het verslag bevat in elk geval het aantal meldingen en ambtshalve opnamen per categorie, het aantal gebouwen dat weer in gebruik is genomen, het aantal daardoor beschikbaar gekomen woningen, het aantal beschikkingen, voordrachten en opgelegde boetes, het aantal bezwaar- en beroepszaken en de ingezette uitvoerings- en handhavingscapaciteit. Artikel 12. Inwerkingtreding en citeertitel 1. | Deze verordening treedt in werking op [de dag na die van de bekendmaking / [datum]]. 2. | Overeenkomstig artikel 3, vierde lid, van de wet vangen de termijnen van artikel 3, eerste lid, en artikel 7, eerste lid, van deze verordening aan op de dag na de inwerkingtreding van deze verordening. 3. | Deze verordening wordt aangehaald als: Leegstandsverordening gemeente Oude IJsselstreek 2027. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oude IJsselstreek van [datum]. de voorzitter, | de griffier, Bijlage 1.
Boetetabel (artikel 9) Overtreding | Bedrag | Referentie Niet melden, woning, eigenaar van | EUR [..] | Arnhem 2025: EUR 3.500; één woning | VNG 2020 (variant 2): EUR 2.800 (particuliere eigenaar) Niet melden, woning, eigenaar van | EUR [..] | Arnhem 2025: EUR 10.300; meer dan één woning | VNG 2020 (variant 2): EUR 5.000 (professionele verhuurder) Niet melden, kantoorgebouw | EUR [..] | Amsterdam 2022: EUR 7.500; VNG 2020 (variant 2): EUR 8.700 (gebouw, professionele verhuurder) Niet melden, winkel, horecagebouw | EUR [..] | VNG 2020 (variant 1): EUR of bedrijfsgebouw | 565 / 2.300 / 4.350 bij 1 / 3 / 6 maanden te laat; boven 250 m²: EUR 1.150 / 4.600 / 8.700; keuze raad Niet tijdig melden van nieuwe | EUR [..] | Als hierboven, per categorie leegstand (art. 7 lid 3 wet) Wettelijk maximum: de derde categorie van artikel 23, vierde lid, Wetboek van Strafrecht, thans EUR 11.000 (bedrag per 1 januari 2026, Besluit van 26 november 2025, Stb. 2025, 401, in werking getreden op 1 januari 2026). Art. 23, negende lid, Sr bepaalt dat de bedragen elke twee jaar per 1 januari worden geïndexeerd; de eerstvolgende aanpassing is per 1 januari 2028. Geen enkel bedrag in deze tabel mag hoger zijn dan het op het moment van de overtreding geldende bedrag van de derde categorie (artikel 18, eerste lid, Leegstandwet).
Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 | 14 Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 15 De VNG-bedragen komen uit de modelverordening van december 2020, toen de hoogste bedragen in de VNG-tabel EUR 8.700 bedroegen; zij zijn alleen als referentie gegeven en moeten bij vaststelling naar het huidige niveau worden gebracht. De bedragen voor Oude IJsselstreek blijven tot die keuze open (EUR [..]). Bijlage 2. Kaart kerngebieden (alleen bij optie B) [Kaart nog op te stellen; aanduiding van de kerngebieden per kern.] Toelichting Algemeen Grondslag en opzet. De verordening berust op artikel 2 Leegstandwet. Zij wijst op grond van artikel 3 lid 1 categorieën gebouwen aan waarvan de leegstand moet worden gemeld en stelt op grond van artikel 18 een bestuurlijke boete vast. De overige stappen (overleg, beschikking, voordracht, aanbod) volgen rechtstreeks uit de wet. De verordening herhaalt die stappen alleen waar dat nodig is voor de leesbaarheid; bij een wijziging van de wet moeten die artikelen worden nagelopen. Voorbeelden. De proeve is gebaseerd op de Leegstandwet, de Leegstandsverordening gemeente Arnhem 2025 (CVDR728286, voor woningen), de Leegstandverordening Amsterdam 2022 (CVDR684070, voor kantoorgebouwen) en de Leegstandverordening Tilburg 2024 (CVDR737162, geldend per 1 juli 2025, voor alle woonruimten en niet- woonruimten).
Daarnaast is de proeve gelegd naast de Model-Leegstandverordening van de VNG in bijlage 1 bij de handreiking Leegstand te lijf 2.0 (december 2020); de afwijkingen staan hieronder. Een vastgestelde leegstandsverordening van de gemeente Zutphen, door de initiatiefnemer als voorbeeld genoemd, is in het landelijke register niet aangetroffen; daar staat alleen een legesverordening met een tarief voor een vergunning tot tijdelijke verhuur. De proeve is daarom geen bewerking van een Zutphense regeling. Tilburg. Tilburg is het voorbeeld voor niet-woningen. Artikel 3 van de Tilburgse verordening verplicht de eigenaar van een gebouw of woning de leegstand te melden zodra die langer duurt dan zes maanden, met onder meer het aantal verhuurbare en leegstaande vierkante meters, het bouwjaar, het laatste feitelijke gebruik en de reden van de leegstand; bij herhaalde leegstand binnen een jaar na een voordracht geldt een termijn van vier weken. Artikel 9 geeft het college de bevoegdheid een bestuurlijke boete op te leggen bij overtreding van artikel 3 lid 1 en artikel 7 lid 3 Leegstandwet, met bedragen die in beleidsregels van het college zijn vastgelegd, en in het tweede lid de bevoegdheid een last onder dwangsom op te leggen bij overtreding van de artikelen 3, 7 en 8. De proeve neemt de meldgegevens en de dwangsom over, maar niet de boetebedragen in beleidsregels (zie artikel 9).
Vergelijking met de VNG-modelverordening. De proeve volgt in opbouw het model (melding, lijst, overleg, beschikking, voordracht, boete, toezicht, inwerkingtreding). De afwijkingen zijn: • Werkingsgebied (model artikel 2). Het model laat de raad categorieën gebouwen of woningen aanwijzen in aangewezen delen van de gemeente, in een bijlage of in het artikel. De proeve doet dat in artikel 2, met de kerngebieden op een kaart (bijlage 2) bij optie B. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 16 • Meldgegevens (model artikel 3, vierde lid). Het model vraagt ook vierkante meters, bouwjaar en laatste gebruik. Die gegevens staan nu in artikel 3, tweede lid, onder d; zij zijn nodig voor een eventuele ondergrens of boetedifferentiatie naar oppervlakte. • Leegstandbeheer (model artikel 3, tweede lid, facultatief). Het model brengt ook gebouwen die door een leegstandbeheerbedrijf worden beheerd onder de meldplicht. De proeve neemt dat niet op; het is een keuze voor de raad. • Voorzieningen (model artikel 7, derde lid). Het model legt voorzieningen op in de leegstandsbeschikking. De proeve doet dat in het besluit tot voordracht (artikel 7), overeenkomstig artikel 6 onder b Leegstandwet. • Bestuurlijke boete (model artikel 9). Dezelfde overtredingen, met een boetetabel in een bijlage en indexering naar artikel 23 Sr.
De modeltoelichting noemt ook een boete bij onjuiste gegevens bij de aanvraag als bedoeld in artikel 15m, tweede lid, Leegstandwet. Die grondslag is niet nagegaan en staat los van de meldplicht; zij is niet opgenomen. • Last onder dwangsom. Het model regelt die niet in een artikel; de handreiking wijst op artikel 125 Gemeentewet en artikel 5:32 Awb. De proeve noemt de bevoegdheid in artikel 9, vierde lid. • Eigen toevoegingen. Evenredigheid (artikel 8) en evaluatie (artikel 11) hebben geen tegenhanger in het model. De intrekkingsbepaling van het model is niet nodig, omdat Oude IJsselstreek nog geen leegstandsverordening heeft. Eigendomsrecht. De verplichtingen uit deze verordening zijn een regulering van het gebruik van eigendom in de zin van artikel 1 Eerste Protocol bij het EVRM. Naar het voorbeeld van de Amsterdamse toelichting gelden daarvoor drie eisen: • wettelijke basis: de bevoegdheden berusten op de Leegstandwet en zijn in deze verordening kenbaar en voorzienbaar omschreven; • algemeen belang: het beter benutten van schaarse woonruimte en het tegengaan van verloedering van de kernen; • fair balance: er moet een redelijk evenwicht zijn tussen het algemeen belang en de belangen van de eigenaar.
Daarbij gaat het om geschiktheid (draagt de maatregel bij aan het doel), subsidiariteit (is er geen minder ingrijpend middel, daarom eerst melding en overleg) en proportionaliteit (staat de last in verhouding tot het doel, daarom artikel 8). Amsterdam en Tilburg beschikken op grond van het experiment onder de Crisis- en herstelwet over extra bevoegdheden, zoals het vaststellen van een marktconforme huurprijs en het opleggen van voorzieningen in de leegstandsbeschikking; voor Tilburg staat dat in artikel 7, tweede lid, van de Tilburgse verordening, met een verwijzing naar artikel 6t Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet. Die bevoegdheden zijn voor Oude IJsselstreek niet zonder meer beschikbaar en zijn in deze proeve niet opgenomen. Handhaving. De proeve kent twee afzonderlijke instrumenten. De bestuurlijke boete is een bestraffende sanctie voor het niet (tijdig) melden; zij berust op artikel 18 Leegstandwet en de bedragen staan in de verordening zelf (artikel 9, eerste tot en met derde lid, en bijlage 1).
De last onder dwangsom is een herstelsanctie bij overtreding van de meldplicht en van de verplichtingen uit een besluit tot voordracht; zij berust op artikel 125 Gemeentewet en artikel Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 17 5:32 Awb (artikel 9, vierde lid), zoals ook de VNG-handreiking, de Amsterdamse toelichting en artikel 9, tweede lid, van de Tilburgse verordening aangeven. Wetsvoorstel en leegstandbelasting. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Leegstandwet is niet verwerkt, omdat het nog geen geldend recht is. Een leegstandbelasting vraagt een afzonderlijke belastingverordening op grond van artikel 221a Gemeentewet en is geen onderdeel van deze verordening. Artikelsgewijs Artikel 1. De begrippen gebouw, woning, eigenaar en leegstaan zijn overgenomen uit artikel 1 Leegstandwet. Bij leegstaan zijn de woorden ‘of deze verordening’ toegevoegd, zoals Arnhem en Amsterdam doen. De definitie van kantoorgebouw volgt Amsterdam (70% administratieve werkzaamheden). De definities van winkel, horecagebouw en bedrijfsgebouw zijn nieuw en knopen aan bij inrichting of laatste gebruik, zodat ook panden met een verlopen functie eronder vallen. Agrarische bedrijfsgebouwen zijn in deze proeve uitdrukkelijk meegenomen als onderdeel van de bedrijfsgebouwen (onder j en k).
De definitie van agrarische woning (onder f) omvat boerderijen en bedrijfswoningen bij een agrarisch bedrijf, ook als het bedrijf is beëindigd; het collegememo noemt boerderijen als mogelijke categorie. De verwijzing naar artikel 19 Woningwet bij toegelaten instelling is wetstechnisch te controleren. Artikel 2. Artikel 3 lid 1 Leegstandwet laat aanwijzing toe van categorieën gebouwen of gedeelten daarvan, in de hele gemeente of in delen daarvan. De uitzondering voor toegelaten instellingen staat tussen blokhaken omdat het een keuze is; Arnhem kent haar. Agrarische woningen zijn woningen en vallen daarom onder het gemeentebrede onderdeel a. Voor niet-woningen, waaronder agrarische bedrijfsgebouwen, ligt de keuze tussen optie A en optie B voor (zie deel A, paragraaf 3). Bij optie B vallen agrarische bedrijfsgebouwen buiten de kerngebieden niet onder de aanwijzing; wil de raad ook die bereiken, dan kiest hij voor optie A of wijst hij het buitengebied aan als kerngebied. Het derde lid voorkomt dat een eigenaar de meldplicht ontloopt doordat een ander deel van het gebouw in gebruik is. Artikel 3. Het eerste lid volgt de woorden van artikel 3 lid 1 Leegstandwet: melden zodra de leegstand langer duurt dan zes maanden, het wettelijke minimum.
Er is bewust geen afzonderlijke meldtermijn van vier weken na het verstrijken van de zes maanden opgenomen: de wet kent die niet, en de termijn van vier weken in artikel 7 lid 3 geldt alleen voor nieuwe leegstand na een voordracht. Dat geval staat in het vijfde lid. Het tweede tot en met vierde lid zijn nadere regels als bedoeld in artikel 3 lid 3 Leegstandwet en zijn ontleend aan Arnhem. Het tweede lid, onder d, volgt de meldgegevens van de VNG-modelverordening en van Tilburg. Artikel 4. Uitwerking van artikel 3 lid 2 Leegstandwet. De doorhaling na meer dan een jaar gebruik is ontleend aan Arnhem en sluit aan bij de grens van een jaar in artikel 7 lid 3 Leegstandwet. Een plicht om beëindiging van de leegstand te melden is niet opgenomen, omdat artikel 3 lid 3 Leegstandwet alleen nadere regels over het melden van leegstand toelaat. Doorhaling gebeurt ambtshalve of op verzoek, zoals in Arnhem. Artikel 5. Artikel 4 lid 1 Leegstandwet. Het tweede en derde lid geven het overleg inhoud en leggen de uitkomst vast, wat nodig is voor een eventuele beschikking zonder overleg. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 18 Artikel 6. Artikel 4 lid 2 Leegstandwet. De beschikking stelt alleen vast of het gebouw geschikt is voor gebruik. Het opleggen van voorzieningen hoort volgens artikel 6 onder b Leegstandwet in het besluit tot voordracht en staat daarom in artikel 7.
Het tweede lid maakt duidelijk dat de beoordeling rekening houdt met wat het omgevingsplan toelaat: een winkel is niet geschikt voor bewoning zolang daarvoor een verbouwing en een andere functie nodig zijn. Artikel 7. Artikelen 5, 6 en 7 lid 1 en 2 Leegstandwet. De voordracht kan pas na twaalf maanden leegstand en na een beschikking dat het gebouw geschikt is. Een voordracht veronderstelt dat de gemeente kandidaat-gebruikers heeft; het collegememo wijst erop dat de gemeente die rol nu niet vervult. De weigering van een aanbod is niet beboetbaar; handhaving loopt via een last onder dwangsom (artikel 9, vierde lid). De VNG-handreiking over woningen (juni 2022) beschrijft dat de verplichtende voordracht in Amsterdam in de praktijk moeilijk werkte: de gemeente moet de kandidaten aandragen en de eigenaar kan op het laatste moment zelf een kandidaat aandragen. Artikel 8. Codificeert de evenredigheidstoets van artikel 3:4 lid 2 Awb voor deze verordening en noemt de oorzaken van verklaarbare leegstand die het collegememo noemt, zoals verbouwing en geschillen over een erfenis. Het vierde lid maakt duidelijk dat monumentenbescherming en het omgevingsplan door deze verordening niet worden geraakt. Artikel 9. Het eerste tot en met derde lid regelen de bestuurlijke boete.
Artikel 18 lid 1 Leegstandwet laat de raad de bedragen bij verordening vaststellen, tot ten hoogste de derde categorie van artikel 23 lid 4 Sr. De bedragen staan daarom in bijlage 1 bij de verordening zelf. Tilburg legt de boetebedragen vast in beleidsregels van het college; dat neemt de proeve niet over, omdat artikel 18 lid 1 de raad het bedrag laat vaststellen bij verordening. Artikel 18 lid 3 maakt het college bevoegd tot oplegging. De bedragen van Arnhem, Amsterdam en de VNG-modelverordening (2020) zijn in bijlage 1 als referentie vermeld; de VNG-bedragen moeten nog naar het huidige niveau worden gebracht. Het wettelijk maximum is de derde categorie van artikel 23, vierde lid, Sr: EUR 11.000 per 1 januari 2026 (Stb. 2025, 401); de volgende indexatie is per 1 januari 2028. Het Arnhemse bedrag voor professionele verhuurders (EUR 10.300) komt overeen met het maximum van de derde categorie tot en met 31 december 2025; dat is een lezing van de tabel, niet nagegaan in de Arnhemse praktijk. Art. 9, derde lid, van de proeve houdt de bedragen automatisch onder het maximum. Als optie kan de raad voor niet-woningen differentiëren naar oppervlakte (onder en boven 250 m²) en naar de duur van de overschrijding, zoals variant 1 van de VNG- boetetabel doet. De indexering volgt Arnhem.
Het vierde lid noemt de last onder dwangsom als afzonderlijk instrument (zie Algemeen, onder Handhaving). Artikel 10. Aanwijzing van toezichthouders als bedoeld in artikel 5:11 Awb, naar het voorbeeld van Arnhem. Artikel 11. Uitwerking van de evaluatie na twee jaar uit deel A, paragraaf 8. De gegevens sluiten aan bij de punten die het college in zijn memo als bezwaar noemt, zodat de raad die bij de evaluatie kan toetsen. Artikel 12. Het tweede lid herhaalt artikel 3 lid 4 Leegstandwet, zodat voor eigenaren duidelijk is dat ook al lang leegstaande panden pas zes maanden na inwerkingtreding hoeven te worden gemeld. De datum van inwerkingtreding is aan de raad; voorgesteld wordt die pas te bepalen nadat de capaciteit is begroot. Bronnen • | Leegstandwet; Gemeentewet, artikelen 125, 147a, 149 en 221a; Wetboek van Strafrecht, artikel 23; Algemene wet bestuursrecht, artikel 5:32. • | Besluit van 26 november 2025 tot wijziging van de bedragen van de categorieën, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht (Stb. 2025, 401). • | Motie Leegstandsbeheer, aangenomen door de raad op 3 november 2025. • | Memo van het college aan de raad van 2 september 2026 (kenmerk 1384483). • | Leegstandsverordening gemeente Arnhem 2025 (CVDR728286). • | Leegstandverordening Amsterdam 2022 (CVDR684070). • | Leegstandverordening Tilburg 2024 (CVDR737162), geldend per 1 juli 2025.
• | VNG, Leegstand te lijf 2.0 (december 2020), over winkels, kantoren en bedrijfsgebouwen, met bijlage 1 Model-Leegstandverordening, artikelsgewijze toelichting en boetetabel. • | VNG, Handreiking Leegstand te lijf 2.0, Woningen en agrarisch vastgoed (juni 2022). • | VNG Magazine nr. 1, 24 januari 2025, ‘Drie vragen aan… Yusuf Çelik’ (interview; geen juridische bron en geen evaluatie). • | Besluitenlijst van de ministerraad van 17 april 2026 en bericht van de Rijksoverheid van 17 april 2026, ‘Wijziging Leegstandwet naar Raad van State voor advies’. • | Raad van State, Afdeling advisering, advies W04.26.00108/I van 22 juli 2026. • | Wetgevingskalender, Wet tot wijziging van de Leegstandwet naar aanleiding van de evaluatie (WGK027555). • | Evaluatierapport Leegstandwet 2024 (aantal gemeenten met een verordening). • | CBS, Landelijke Monitor Leegstand 2021-2025 (tabel 1, Oude IJsselstreek, GM1509; peildatum 1 januari). • | Fiscale verzamelwet 2026, artikel VIIIa; Besluit van 11 maart 2026 (Stb. 2026, 58); bericht van de Rijksoverheid van 23 maart 2026. Discussienota leegstand Oude IJsselstreek, 8 november 2026 | 19