Document · PDF

DEFINITIEF VJN 2023 versie 7-6-2022.pdf

Raadscommissie Algemene zaken Financiën en Economie (AFE) 14 juni 2022, gemeente Oude IJsselstreekBij agendapunt: 4: Voorjaarsnota 20239.776 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Voorjaarsnota 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................... 2 Inleiding ...................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................... 5 Financieel beeld.......................................................................................................................... 6 Programma 1 .............................................................................................................................. 7 Programma 2 ............................................................................................................................ 10 Programma 3 ............................................................................................................................ 12 Programma 4 en 5 .................................................................................................................... 13 Algemene posten .....................................................................................................................

15 Algemene uitkering .................................................................................................................. 19 Investeringsbegroting en leningenportefeuille........................................................................ 20 Onzekerheden, risico’s en kansen ............................................................................................ 24 Voorbereiding begroting 2023 ................................................................................................. 26

Inleiding Voor u ligt de voorjaarsnota 2023. Hierin schetsen we op hoofdlijnen de contouren van onvermijdelijke of gewenste financiële aanpassingen die we meenemen als kaders voor de programmabegroting 20232026. We hebben ons in deze voorjaarsnota beperkt tot de punten die financieel effect hebben. Voor de meer inhoudelijke kant verwijzen we naar de Handreiking 2022, aangeboden aan de nieuwe gemeenteraad door burgemeester, gemeentesecretaris en ambtelijke organisatie. In die handreiking komen de thema’s en onderwerpen aan de orde waarvan de inschatting is dat deze belangrijk zijn voor de komende jaren. Ondanks het ontbreken van deze inhoudelijke toelichtingen, is het om een aantal redenen een bijzondere voorjaarsnota: • • •

De situatie in Oekraïne Grote financiële onzekerheid vanuit het Rijk Overgang van oude naar nieuwe college

Situatie in Oekraïne Op 24 februari 2022 vielen Russische troepen Oekraïne binnen met militaire operaties op meerdere locaties. De gevolgen hiervan zijn ongekend en het menselijk leed is groot. Het raakt ons ook direct, bijvoorbeeld in de opvang van vluchtelingen in onze gemeente, maar ook via de enorm gestegen energieprijzen. De inflatie van andere diensten en producten was al hoog, maar is door de oorlog verder omhooggeschoten. Bovendien verandert de situatie voortdurend en is het op dit moment volkomen onduidelijk waar dit eindigt.

Grote financiele onzekerheid vanuit het Rijk Begin dit jaar presenteerde het kabinet Rutte IV zijn regeringsakkoord. In de maartbrief van het Rijk zijn de financiële gevolgen voor gemeenten op hoofdlijnen bekend gemaakt en die geven reden tot zorg. In de jaren 2022 tot en met 2025 groeit het accres extra en ook de opschalingskorting 1 wordt tot en met 2025 geschrapt. Pijnlijk is echter dat in 2026 het accres enorm verlaagd wordt en dat dan de opschalingskorting weer terug is. De eerste jaren krijgen we dus aanzienlijk meer geld, maar in 2026 wordt dat ineens teruggedraaid. De VNG spreekt daarom ook van het “ravijn van 2026”, dat gemeenten voor grote problemen stelt. Op deze manier is nauwelijks te begroten en het is dan ook niet zonder reden dat hierover nog overleg plaatsvindt tussen Rijk en VNG. Daarbij komt dat het Rijk een aanzienlijk deel van het accres oormerkt voor specifieke uitkeringen voor het stimuleren van woningbouw, maar het is nog onduidelijk hoe en op grond waarvan verdeling naar gemeenten plaatsvindt. Tenslotte is de maartbrief gebaseerd op het regeringsakkoord, maar inmiddels is al bekend dat het Rijk fors moet bezuinigen vanwege de problemen in de box 3 heffing, extra defensieuitgaven en oplopende inflatiecijfers. We moeten het nu doen met de maartbrief, maar pas in de meicirculaire (die begin juni komt) hebben we een beter beeld van waar we werkelijk staan.

Tegelijkertijd is het nog maar de vraag of daarin al een oplossing staat voor het jaar 2026. Het Rijk heeft eind april een onafhankelijke procesbegeleider aangesteld die voor de zomer opties op een rij gaat zetten voor een stabiele financiering van decentrale overheden in 2026 en volgende jaren. Het zal dus ook nog wel eens langer kunnen duren voor we echt weten wat de rijksfinanciering voor de nieuwe begroting betekent. Bij het opstellen van deze voorjaarsnota speelt dit vraagstuk een zeer bepalende rol. Als de soep niet zo heet wordt gegeten als het nu lijkt, kan het meerjarig financieel beeld er ook heel anders uit komen te zien. Maar zeker is dat allemaal niet. We hebben daarom zo goed mogelijk aangegeven welke informatie we nu beschikbaar hebben en hoe we dit hebben vertaald.

In het verleden was het regeringsbeleid gericht op het fuseren van Nederlandse gemeenten tot grotere eenheden van meer dan 100.000 inwoners (opschalen). Er zou dan efficiënter worden gewerkt waardoor er minder geld uit het Gemeentefonds hoeft te worden betaald (opschalingskorting). 1

Overgang van oude naar nieuwe college De voorbereiding van de voorjaarsnota heeft plaatsgevonden in de overgangsperiode van het oude college naar het nieuwe college. Het nieuwe coalitieprogramma is dan ook nog niet opgenomen in dit document. Het ligt daarom voor de hand om in deze voorjaarsnota geen nieuw beleid op te nemen en ons te beperken tot onvermijdelijke ontwikkelingen. Later kan dan het nieuwe coalitieprogramma vertaald worden in de begroting. Toch hebben wij gemeend daarvan enigszins af te wijken en deze voorjaarsnota niet sec beleidsarm te maken. De afgelopen jaren zijn op allerlei dossiers namelijk veel stappen gezet, visies ontwikkeld en keuzes gemaakt voor de toekomst. Vaak met grote steun in de raad. Niet al die plannen waren echter al financieel (volledig) vertaald naar de begroting. Dat hebben we voor een belangrijk deel nu wel gedaan. Het zijn feitelijk geen onvermijdelijke ontwikkelingen, want u heeft nog een keuze om wel of niet in te stemmen. Maar het is ook niet echt nieuw beleid, want het borduurt voort op genomen besluiten. Juist in deze tijd vinden we het belangrijk om te blijven investeren in onze gemeente. Wij hebben daarom in deze voorjaarsnota een aparte categorie opgenomen met “Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid”.

Wat dus wil zeggen dat dit op hoofdlijnen de financiele consequenties zijn voor de begroting van doorgaan op de koers van de afgelopen jaren.

Besluitvorming en vervolgproces Corona heben we nog niet helemaal achter ons hebben gelaten, de eerste signalen zijn dat we dit jaar mogelijk met een nieuwe golf te maken krijgen die druk kan zetten op de maatschappij en de gemeentelijke organisatie. Tegelijkertijd bevinden we ons alweer in een nieuwe turbulente tijd. Vanwege de financiële onzekerheid op lange(re) termijn, een wereld die in korte tijd enorm is veranderd en een nieuwe bestuursperiode is dit een andere voorjaarsnota dan gebruikelijk. Daarom stellen we voor op dit moment in te stemmen met het verwerken van de onvermijdelijke ontwikkelingen in de meerjarenbegroting. In voorbereiding naar de begroting vormt dit het kaderstellend beeld waar we rekening mee houden. Bekrachtiging vindt uiteindelijk plaats via vaststelling van de meerjarenbegroting 2023-2026 aan het eind van dit jaar. Voor de overige punten die voortkomen uit het bestaand beleid stellen we voor om deze op dit moment voor kennisgeving aan te nemen. Dit geeft voor nu een beeld van wat mogelijk is als er ook voldoende (structurele) financiering vanuit het Rijk is. De daadwerkelijke keuzes die door het college worden gemaakt, zullen worden opgenomen in de begroting 2023.

Wĳ realiseren ons dat een en ander betekent dat de beleidsinhoudelĳke overwegingen en debatten van uw raad vooral rondom de begrotingsbehandeling gevoerd zullen worden en in mindere mate tijdens de behandeling van de voorjaarsnota. Wel kunt u nu richting geven in aanloop naar de begroting.

Tot slot We hebben ons de afgelopen jaren omgevormd van beheergemeente naar ontwikkelgemeente. Veel dingen in onze gemeente gaan goed en we mogen trots zijn op wat we hebben bereikt. Voor de toekomst liggen veel mooie plannen en initiatieven die we maar wat graag samen met u tot uitvoer brengen. In onze Toekomstvisie hebben we het strategische perspectief voor de gemeente Oude IJsselstreek vastgelegd en hebben we ons zeven opgaven gesteld waarmee we een antwoord kunnen bieden op maatschappelijke uitdagingen en waarmee de gemeente en de gemeenschap verder kunnen groeien. Dit alles vanuit het perspectief van de brede welvaart. Ontwikkelingen en onzekerheden maken het op dit moment niet goed mogelijk om overal te zeggen hoe we dat gaan doen. Het past bij onze gemeente dat we ons daar niet door laten weerhouden. Maatschappelijke vraagstukken vragen -juist in deze tijd- om leiderschap. Het zal van ons soms meer scherpte en creativiteit vragen hoe we ook in deze omstandigheden onze ambities kunnen waarmaken.

Leeswijzer Deze voorjaarsnota is het startdocument van de P&C-cyclus voor het jaar 2023. Met deze voorjaarsnota blikken we vooruit op de begroting 2023 en geven we op hoofdlijnen weer wat we aan belangrijke punten voorzien om op te nemen in de nieuwe begroting. We maken hierbij onderscheid in: • •

Onvermijdelijke ontwikkelingen Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid

De onvermijdelijke ontwikkelingen zullen sowieso worden opgenomen in de begroting, omdat we hierop geen invloed hebben. Met het vaststellen van deze voorjaarsnota zullen deze punten worden meegenomen in de begroting 2023. De ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid zijn ter kennisname. Deze staan nog niet vast en zijn afhankelijk van de financiële ruimte die het Rijk zal bieden en de bestuurlijke keuzes die het college maakt voor de begroting 2023. De aard van de voorjaarsnota maakt dat lang niet alle ontwikkelingen hierin zijn opgenomen. Alléén de punten waarvan we nu voorzien dat die een financieel effect hebben op de begroting zijn vermeld. Datzelfde geldt voor punten waar we nieuwe risico’s in zien maar die we nog niet financieel kunnen vertalen. Die posten zijn met PM opgenomen of zijn tekstueel toegelicht. Natuurlijk gaan heel veel lopende zaken gewoon door en dat ze in dit document niet genoemd worden betekent slechts dat we nu geen financiële afwijkingen verwachten. Deze voorjaarsnota is niet bedoeld als substituut voor de begroting. Dat betekent dat het proces in aanloop naar de begroting 2023 nog kan leiden tot andere uitkomsten. Bij de begroting zullen we daar dan nader op ingaan.

Financieel beeld Alleen onvermijdelijke ontwikkelingen (x € 1.000) Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 en 5 Algemene posten Algemene uitkering Totale bijstelling voorjaarsnota

2023 -13 -250 0 -275 -1.639 2.816 639

2024 -13 -250 0 -330 -1.555 4.114 1.966

2025 -13 -250 0 -155 -1.507 4.841 2.916

2026 -13 -250 0 -155 -1.507 1.899 -27

Uitgangspunt meerjarenbegroting 2022-2025

-306

-241

269

Subtotaal uitkomst VJN (alleen onvermijdelijk)

333

1.725

3.185

243

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid (x € 1.000) Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 en 5 Algemene posten Algemene uitkering Totale bijstelling voorjaarsnota

2023 -155 -640 0 -35 -1.025 0 -1.855

2024 -90 -640 0 -35 -699 0 -1.464

2025 -90 -640 0 -210 -862 0 -1.802

2026 -90 -640 0 -210 -862 0 -1.802

Totaal voorlopige uitkomst begroting 2023-2026

-1.522

261

1.383

-1.560

Algemeen beeld De uitkomst van de voorjaarsnota laat een structureel sluitend beeld zien als we alleen uitgaan van de onvermijdelijke ontwikkelingen. Voortzetting van het beleid dat de afgelopen jaren is ingezet, betekent een verhoging van de begroting met structureel rond de € 1,8 miljoen. Op dit moment zien we daardoor een tekort ontstaan in 2023 en 2026 van rond de € 1,6 miljoen. Dit tekort in 2026 heeft alles te maken met de onzekerheid vanuit het Rijk. Indien het accres voor 2026 op het niveau van 2025 blijft, de opschalingskorting in 2026 weer van tafel gaat en de herijking van het gemeentefonds definitief doorgaat, kan de rijksuitkering in 2026 voor onze gemeente € 4,5 miljoen hoger uitvallen en dan ziet het meerjarig beeld er ineens heel anders uit. Het is dan ook niet nodig ons op dit moment blind te staren op de negatieve uitkomst van de voorjaarsnota. De uitkomst van de meicirculaire zal naar verwachting een veel beter beeld geven en het is beter daar even op te wachten. Wat aandacht behoeft is de hoogte van het investeringsprogramma voor de komende jaren. De huidige fasering en de manier waarop we deze nu financieren leidt tot een overschrijding van de norm in de Wet FIDO. Dat is onwenselijk, zodat we goed moeten bekijken hoe we de gewenste ontwikkelingen de komende jaren het beste kunnen vormgeven.

Programma 1 Programma 1 (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen Aanpak energiearmoede DRU ODA - bodemtaken

-13

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Afvalbakkenareaal Implementatie ecologisch berm- en watergangenbeheer Vergroenen van de kernen Zwerfafvalaanpak Doorontwikkeling DRU Industriepark Ontwikkelprogramma Oude IJsselzone Opstellen nieuw mobiliteitsplan gemeente Oude IJsselstreek

-155 -15

-90 -15

PM -50 PM PM -35

PM -50 PM PM

-90 -15 PM PM -50 PM PM

Realiseren mobiliteitsprojecten

-30

Verkeersonderzoek voor diverse verkeersprojecten

-25

Ontwikkelingen woningbouw

Integraal toekomstbeeld Varsseveld

Totale bijstelling

-168

-103

Onvermijdelijke ontwikkelingen Aanpak energiearmoede Voor de aanpak van “hoge energierekeningen bij lage inkomens” (energiearmoede) heeft de gemeente een specifieke uitkering gehad van het Rijk van ca. € 452.000 voor 2022 en 2023. Het college moet de beoogde aanpak nog vaststellen. Besproken is een aanpak gericht zich op 4 sporen: Energiecoaching voor minima en het opzetten van Achterhoek Energiebank. De Energiebank moet bij voorkeur een regionaal en structureel karakter krijgen. Energiezuinige witgoed regeling Een FIX team dat gratis energiebesparende klusjes uitvoert Subsidieregeling isoleren voor woningeigenaren met inkomen onder modaal.

DRU - contractonderhoud Het budget voor contractonderhoud voor het Portiersgebouw wordt in 2022 overschreden en is ook structureel te laag geraamd, waardoor bijstelling van de begroting met € 13.000 noodzakelijk is.

Omgevingsdienst Achterhoek - bodemtaken Vooruitlopend op de Omgevingswet, neemt de gemeente de uitvoering van bodemtaken over van de provincie. Voor ons wordt die taak uitgevoerd door de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) en de begroting van de ODA zal hiervoor met € 62.000 worden opgehoogd. De VNG probeert momenteel met de ministeries van IenW en BZK afspraken te maken over budget voor gemeenten. Of dat lukt is op dit moment nog niet zeker, maar voorlopig ramen we deze taak budgettair neutraal.

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Afvalbakken en Zwerfafvalaanpak Tot op heden werden kosten die te maken hadden met onze afvalbakken gedekt uit incidentele middelen. Voor aanschaf, onderhoud en beheer van onze afvalbakken is echter geen structureel budget beschikbaar, terwijl dit wel nodig is. De effecten hiervan worden meegenomen in de afvalbegroting Tot en met 2022 geven gemeenten uitvoering aan hun zwerfafvalaanpak via een zwerfafvalsubsidie. Deze kan worden aangevraagd bij Nedvang (landelijke overheid) en moet ook worden verantwoord. Na 2022 vervalt deze subsidie en wordt het gemeenten aangeraden binnen hun huidige begroting budget reserveren als zij hun zwerfafvalaanpak op dezelfde wijze willen voortzetten.

Implementatie ecologisch berm- en watergangenbeheer De basis om verder te werken aan een groen Oude IJsselstreek is vastgelegd in de Visie op landschap, natuur en groene kernen. Een onderwerp dat prioriteit heeft gekregen is de inzet van gemeentelijke bermen voor versterking van de biodiversiteit door ecologisch berm- en watergangen beheer in te voeren. Om die reden hebben we al een investering gedaan in het jaar 2021. Sinds dat jaar hebben we een machine die de bermen maait en het maaisel afvoert, waardoor gewerkt wordt aan verschraling. Na een klein jaar als pilot met deze machine te hebben gewerkt, kunnen we concluderen dat we circa 30% van onze bermen op een ecologische manier maaien. We hebben geleerd van deze pilot en verwachten dat we het areaal bermen dat we op ecologische wijze onderhouden kunnen vergroten naar circa 50%. Hier gaan we in de jaren 2023 en 2024 verder mee ontwikkelen. Onze gemeente kan verdeeld worden in twee hoofdlandschappen: het rivierenlandschap en het dekzandlandschap. Het dekzandlandschap heeft een bodem die meer zand bevat waardoor sneller een verschralingseffect optreed. Onze inzet gaat dus in eerste instantie naar dit deel van onze gemeente omdat de verwachting is dat hier in enkele jaren meer diversiteit en dus biodiversiteit ontstaat.

Dit effect gaan we monitoren en wordt in 2024 geëvalueerd, in het jaar 2025 volgt dan eventueel een vervolg investering om te werken naar ecologisch beheer van ons totaal areaal bermen. Bovenstaande wordt uitgewerkt in een berm- en watergangenbeheerplan inclusief gefaseerde implementatie en benodigde investeringen, dit plan wordt in 2022 afgerond.

Vergroenen van de kernen Vergroening in de kernen helpt om hittestress te voorkomen en wateroverlast te bergen bij de toenemende extremen in het weer. Dit draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners en een prettige leefomgeving. De Klimaatagenda waarin onze ambities en uitgangspunten staan is klaar. We maken in 2022 een praktisch begin met de uitvoering in de centra van Varsseveld, Ulft en Terborg vanuit nog beschikbare corona middelen. Verder maken we in 2022 een plan waarin voor alle kernen en woonwijken benodigde (groene) klimaat adaptieve acties in de openbare ruimte in beeld worden gebracht, en welke middelen nodig zijn om deze acties uit te voeren. Dit leggen we aan u voor ten tijde van de begrotingsbehandeling voor het jaar 2023. Vervolgens kunnen we dan meerjarig en planmatig de kernen in Oude IJsselstreek vergroenen. Dit ook naar aanleiding van de aangenomen motie in de gemeenteraadsvergadering van 4 november 2021.

Doorontwikkeling DRU Industriepark De doorontwikkeling van het DRU-Industriepark is één van de opgaven langs de Oude IJssel, met hoge prioriteit. In 2022 is geld in de begroting opgenomen om onder andere marktonderzoek te doen, de businesscase uit te werken en de opgave integraal uit te werken in samenhang met de partners. Naar verwachting volgt rond de zomer 2022 een rapportage. De benodigde financiële middelen voor de verdere concrete uitvoering van de DRU hangen onder andere af van het uiteindelijke ambitieniveau, de rol van partners en de mogelijkheden voor cofinanciering. Op basis van de uiteindelijke besluitvorming van het definitieve plan voor de DRU kunnen we in de begroting concreter bepalen wat er nodig is.

Ontwikkelprogramma Oude IJsselzone De benodigde financiële middelen voor de verdere concrete uitvoering voor het ontwikkelprogramma Oude IJsselzone, hangen onder andere af van het uiteindelijke ambitieniveau, de rol van partners en de mogelijkheden voor cofinanciering. Op basis van de uiteindelijke besluitvorming van het definitieve plan voor het ontwikkelprogramma Oude IJsselzone, kunnen we in de begroting concreter bepalen wat er nodig is.

Opstellen nieuw mobiliteitsplan gemeente Oude IJsselstreek Het vorige mobiliteitsplan (Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan) had een looptijd van 2012-2020. Met dit plan hebben we gedurende een periode van 10 jaar uitvoering gegeven aan de beleidsdoelen die in 2012 door de Raad zijn vastgesteld. Voor een nieuwe periode van 5 á 10 jaar laten we door een extern bureau een nieuw Mobiliteitsplan opstellen, waarin we onze beleidsdoelen opnieuw vaststellen.

Realiseren mobiliteitsprojecten Voor onderzoek naar regionale fietsverbindingen (onderdeel van het Hoofd Fiets Net), realisatie van mobiliteitshubs, laadinfra, deel voertuigen en andere gemeente-overschrijdende projecten is geen budget beschikbaar.

Verkeersonderzoek voor diverse verkeersprojecten Om adequaat te kunnen reageren op klachten en meldingen is onderzoek naar de (veiligheids)situatie nodig. Verkeersonderzoeken worden zo veel als mogelijk ondergebracht in lopende projecten, bijvoorbeeld reconstructies van wegen. Echter niet alle onderzoeken kunnen hierin (financieel) worden ondergebracht. Het is wenselijk om hiervoor een structureel budget beschikbaar te hebben.

Ontwikkelingen woningbouw De druk op de woningmarkt is al een tijd hoog. In het voorjaar van 2021 zijn daarom vijf uitleglocaties aangewezen, waarbij Varsseveld het eerst opgepakt wordt. Op dit moment bevinden de locaties zich in de voorbereidingsfase. Zodra een locatie daadwerkelijk tot ontwikkeling komt, wordt hiervoor een grondexploitatie gestart die verwerkt wordt in de begroting. De financiële gevolgen zijn momenteel nog niet bekend.

Integraal toekomstbeeld voor Varsseveld In Varsseveld lopen veel majeure ruimtelijke ontwikkelingen parallel aan elkaar. Het gaat dan om onder meer het Varssevelds Industriepark (VIP), woningbouwontwikkeling op onder meer de uitleglocaties Varsseveld West en Noord, de ontwikkelingen in het centrum met de supermarkt en de infrastructurele ontwikkelingen op A18/N18. Het is wenselijk om deze ontwikkelingen goed in samenhang te blijven bekijken. Daarvoor is het nodig een integraal toekomstbeeld te maken.

Programma 2 Programma 2 (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen GGD Schuldhulpverlening Jeugdzorg

-250 -50 -50 -150

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Maatschappelijke banen Jongerenwerk

-640 -450 -190

Totale bijstelling

-890

Onvermijdelijke ontwikkelingen GGD De GGD Noord Oost Gelderland heeft in 2021 een visietraject afgerond. De implementatie daarvan leidt voor de deelnemende gemeenten tot een structurele kostenstijging. Voor ons bedraagt dit € 50.000.

Schuldhulpverlening De Stadsbank wil meer aansluiten bij de gemeentelijke werkwijzen, waarbij we denken vanuit de inwoner. Zij werkt aan een strategische agenda waarbij een verandering in dienstverlening zal plaatsvinden. Deze ontwikkeling kost circa € 25.000 per jaar. Daarnaast verwachten we een autonome stijging van vragen naar ondersteuning bij schuldhulpverlening, die we voorlopig op € 25.000 inschatten.

Jeugdzorg Voor de inkoop van hoog complexe jeugdzorg (HCV) en gezins- en woonvormen (GWV) sluiten wij aan bij de regio Sociaal Domein Achterhoek. De inkoop van HCV is nog niet afgerond, we verwachten op zijn vroegst in het najaar te kunnen zeggen wat de financiële effecten op dit segment zijn. Het proces van GWV is wel met gunning afgerond en de nieuwe werkwijze start per 1 juli 2022. De uitkomst van de gunning levert niet de eerder verwachte financiële besparing op. Tegelijkertijd heeft het aangepaste woonplaatsbeginsel voor ons een groter voordelig effect dan we eerder hadden ingeschat. Per saldo resteert een nadeel van zo’n € 150.000.

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Maatschappelijke banen Maatschappelijke banen zijn de ontbrekende schakel in het Transformatie-instrumentarium waarmee de gemeentelijke inkomensvoorziening moet worden vervangen door werk. Er blijft namelijk altijd een groep inwoners over die het niet lukt om een reguliere baan te vinden en die niet in aanmerking komt voor een indicatie Nieuw Beschut of dagbesteding. In dat kader maakt de gemeente Oude IJsselstreek onderdeel uit van de landelijke koplopersgroep basisbanen onder regie van Divosa. Deze koplopersgroep bestaat verder uit de gemeenten Groningen, Den Haag, Rotterdam, Arnhem en Lelystad. Doel van deze koplopersgroep is – naast delen van kennis en ervaringen – vanuit de ervaringen in de praktijk met de maatschappelijke banen, nut en noodzaak van de maatschappelijke banen aan te tonen en op basis daarvan experimenteerruimte te krijgen van het Rijk. Vanuit het Rijk zijn er tot nu toe nog geen financiële middelen beschikbaar gesteld voor het realiseren van maatschappelijke banen. We zien in de praktijk dat

de maatschappelijke banen niet budgettair neutraal uitgevoerd kunnen worden. De wens is om 45 banen structureel te realiseren. Bij een verwacht dekkingstekort van € 10.000 per baan, betekent dat structureel € 450.000 aan kosten.

Jongerenwerk Het Jongerenwerk is in 2021/2022 uitgebreid met incidentele dekking. Voor de jaren daarna zijn gesprekken gevoerd en er is een uitbreidingswens, die leidt tot een aanvullende structurele bijdrage van € 190.000 per jaar. Het jongerenwerk wordt gemist binnen de gemeente vooral vanuit de preventieve werking en daarmee de mogelijkheid om inzet van zorg te voorkomen. Daarnaast draagt het jongerenwerk bij aan een wijkgerichte aanpak. Deze kans wordt ook onderstreept vanuit de veiligheidsketen, jongerenwerk kan escalatie voorkomen.

Overige bijzonderheden Jeugdzorgbudgetten Voor de huidige meerjarenbegroting hebben we op basis van afspraken tussen Rijk/IPO/VNG voor 2023 en daarna rekening gehouden met een stelpost van 75% van de volgens de arbitragecommissie toe te kennen extra rijksgelden. Inmiddels heeft het nieuwe kabinet in het regeerakkoord structureel extra gelden toegevoegd, maar wel met een korting van € 500 miljoen. De laatste signalen zijn dat deze korting weer van tafel gaat. We zullen de meicirculaire moeten afwachten om de exacte financiële gevolgen voor onze gemeente te zien.

Uitvoering binnen hekjes Het is de verwachting dat de algemene uitkering herijkt wordt, waarmee de verdeling over de gemeenten anders wordt. Binnen deze herijking vinden bijstellingen plaats op het klassiek domein en het sociaal domein. Voor onze gemeente levert dit gezamenlijk een financieel voordeel op, maar vanwege een andere benaderingen door het Rijk (administratieve verschuiving van sociaal domein naar klassiek deel), is er op het sociaal domein-deel sprake van een behoorlijk (administratief) nadeel. Welk gevolg dit heeft voor het volgen van de dekkende uitvoering van het sociaal domein binnen de hekjes, kunnen we op dit moment nog niet goed bepalen. Daarnaast zien we op dit moment niet direct mogelijkheden om de gemelde financiële ontwikkelingen zonder meer binnen de hekjes op te vangen. Om die reden hebben we er in deze voorjaarsnota voor gekozen om de verwachte effecten in het sociaal domein wel mee te nemen in het saldo en niet binnen de hekjes te verrekenen.

Programma 3 Programma 3 (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Impulsprogramma economie en wonen Vitale en toekomstgerichte bedrijventerreinen Totale bijstelling

Onvermijdelijke ontwikkelingen Binnen programma 3 zijn er voor de exploitatie momenteel geen onvermijdelijke ontwikkelingen die leiden tot aanvullende financieringsbehoefte. Wel wordt verwezen naar de investeringsbegroting.

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Impulsprogramma economie en wonen De gemeente heeft in 2020 het impulsprogramma (ook wel plan B en het aanvalsplan conjuncturele schommelingen genaamd) vastgesteld om anticyclisch te anticiperen op marktontwikkelingen. Samenwerking in innovatie was daarbij een van de aandachtspunten. Uit een initiatief met marktpartijen en de provincie heeft een waterstofproject zich inmiddels ontwikkeld tot een programma Smart Energy Hub, gesteund door Provincie en Oost NL. Naar verwachting zullen dit jaar alle stoplichten op groen gaan voor daadwerkelijke start. De eerder in de begroting opgenomen middelen zijn vooralsnog voldoende om dit initiatief met de partners verder vorm te geven. In het project ‘Ondernemers aan zet’ in Ulft proberen we samen met de ondernemers te werken aan behoud en versterking van kernen, door bijvoorbeeld leegstand te koppelen aan woningbouwambities. Dit vraagt vooralsnog alleen beleidsruimte; geen actieve verwerving. In het project wordt verder nagedacht over de leefbaarheid, het voorzieningenniveau, groene inrichting en bereikbaarheid van kernen. Zie ook programma 1 ‘vergroenen van kernen’. Als onderdeel van de recreatieve en toeristische economieagenda wordt momenteel een onderzoek gedaan naar de mogelijkheid voor een hotelontwikkeling op het DRU Industriepark.

We verwijzen hierbij ook naar programma 1 waar de DRU is opgenomen. Het ontwikkelprogramma Landschapspark Oude IJsselzone wordt naar verwachting in september opgeleverd, naar alle waarschijnlijkheid zullen ook daar financiële en beleidsmatige vragen uit voort komen. Verblijfslocaties zijn daarbij onderdeel van het ontwikkelprogramma.

Vitale en toekomstgerichte bedrijventerreinen Het maken van de plannen voor de revitalisering van bedrijventerreinen IJsselweide en Hofskamp vindt momenteel samen met de ondernemers plaats, maar zijn door corona vertraagd. De voor de duurzame revitalisering beschikbaar gestelde bedragen zijn leidend en dienen tevens als co-financiering voor een bij de provincie ingediende subsidieaanvraag voor het toekomstbestendig maken van bestaande bedrijventerreinen.

Programma 4 en 5 Programma 4 en 5 (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen Huis aan huis blad Datalab GO SLA ICT Samenwerking

-275 -10 -120 -145

-330 -10 -175 -145

-155 -10

-145

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Datalab GO Behouden en werven medewerkers

-35

-210 -175 -35

Totale bijstelling

-310

-365

Onvermijdelijke ontwikkelingen Huis aan huis blad Het gaat om het plaatsen van het gemeentenieuws in het huis-aan-huisblad. Het huis-aan-huisblad is bij een andere uitgever terecht is gekomen. De prijzen zijn omhooggegaan.

Datalab GO De bijdrage in de begroting voor Datalab GO was gebaseerd op het oorspronkelijke onderzoeksrapport. In de definitieve businesscase en daarbij behorende dienstverleningsovereenkomst van begin 2022 zijn de kosten hoger uitgevallen. De insteek is dat we de kosten terugverdienen door beter gebruik van data en minder gebruikmaken van externe onderzoeksbureaus. Dat is op dit moment echter niet voldoende specifiek te maken. Om transparant te blijven kiezen we er daarom voor de begroting voor Datalab GO omhoog bij te stellen, terwijl we tegelijkertijd nader gaan kijken naar waar het besparingspotentieel is terug te vinden. Digitale innovatie en digitalisering gaan een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van onze dienstverlening, bedrijfsvoering en beleid. Het Datalab GO is een belangrijke partner om data aan te leveren en ons te adviseren hoe we meer datagestuurd kunnen werken.

SLA ICT Samenwerking Het dreigingsniveau op het gebied van informatieveiligheid wordt, mede onder invloed van de crisis in Oekraïne, steeds hoger. Dit maakt het nodig extra hierin te investeren.

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Datalab GO De samenwerkingsovereenkomst loopt tot en met 2024. Voortzetting hiervan in de jaren daarna past binnen het bestaand beleid, maar hiervoor is nog geen budget opgenomen.

Behouden en werven medewerkers We willen een aantrekkelijker werkgever zijn en blijven, zeker in tijden van een krappe arbeidsmarkt. Die krapte vormt momenteel een groot probleem voor veel bedrijven en gemeenten, waardoor het moeilijk is nieuw talent te vinden, maar ook om personeel te behouden. Een sterke identiteit helpt om mensen aan te trekken en te behouden, omdat medewerkers zich verbonden voelen met de organisatie. En mensen voelen zich aangetrokken door een fijne werksfeer en uitdagende opdrachten. Onderdeel om dit te bereiken is het inzetten van de campagne: Oude IJsselstreek maakt sterk. Deze merkactivatie zorgt voor

sterkere herkenning en verbinding met de gemeente. We kunnen dit gebruiken voor o.a. arbeidsmarktcommunicatie, door de hele organisatie heen. Om nieuwe medewerkers aan te kunnen trekken is er daarnaast in de huidige arbeidsmarkt een klein budget nodig om aansprekende werving te kunnen door om huidige vacatures in te kunnen vullen. Als we het nu niet doen lopen we een groot risico met het op orde hebben en houden van het personeelsbestand.

Algemene posten Algemeen (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen Verzekeringen CAO Ambtenaren Arbo Algehele prijsstijging Uitbreiding personeelsformatie

-1.639 -105 -600

-1.555 -105 -600

-850 -84

-850

-1.507 -105 -600 48 -850

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Personeel fysiek domein Dekkingsmogelijkheden fysiek domein Personeel bedrijfsvoering Personeel sociaal domein

-1.025 -881 440 -310 -274

-699 -895 539 -200 -143

-862 -895 341 -200 -108

-862 -856 302 -200 -108

Totale bijstelling

-2.664

-2.254

-2.369

Onvermijdelijke ontwikkelingen Verzekeringen De opstalverzekering valt na de laatste aanbesteding erg ongunstig uit. Dit geeft een structureel nadeel van in totaal € 105.000. Deze kosten zitten verspreid in de begroting onder de diverse panden, voor de inzichtelijkheid benoemen we het hier als één algemene ontwikkeling.

CAO Ambtenaren Begin 2022 is een nieuwe CAO voor ambtenaren afgesproken die loopt tot 1 januari 2023, de loonstijging bedraagt 1,5% ingaande december 2021 en per april 2022 komt daar nog 2,4% bij. In de begroting was met een lagere stijging rekening gehouden, hetgeen zorgt voor een nadeel van ongeveer € 300.000. Voor 2023 houden we voorlopig rekening met een stijging van 2,5% over de loonsom, wat ook ongeveer neerkomt op € 300.000 hogere kosten.

Arbo De Arbo-kosten zijn ten onrechte doorgeraamd in de laatste jaren, zodat deze kunnen komen te vervallen.

Algehele prijsstijging Het CBS gaat in zijn Centraal Economisch Plan van maart 2022 uit van een algehele inflatie van 5,2% voor 2022, voor de jaren daarna is het erg onzeker. Ook is niet bekend of deze prijsstijging volledig door het Rijk wordt gecompenseerd via verhoging van het accres in de algemene uitkering. Daarom nemen we voor dit moment een stelpost van 5% op over de geraamde bedragen voor “overige goederen en diensten” (dat is inclusief energiekosten), wat neerkomt op een bedrag van € 850.000. Dit is niet meer dan een zeer voorlopige inschatting. In aanloop naar de begroting en op basis van de meicirculaire kunnen we een betere inschatting maken.

Uitbreiding personeelsformatie Op personeelsgebied zijn er twee onvermijdelijke posten. In verband met de Wet open overheid, die per 1 mei 2022 van kracht is, moeten bouwdossiers worden teruggehaald uit het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers. Daar is eenmalig budget voor nodig. Daarnaast was in 2022 incidenteel budget opgenomen

voor een participatiecoach voor de duur van een jaar. Het contract is uiteindelijk ingegaan per 1 mei 2022 en loopt tot 1 mei 2023, zodat in 2023 eenmalig extra budget nodig is.

Ontwikkelingen voortkomend uit bestaand beleid Uitbreiding personeelsformatie In de voorjaarsnota 2021 is voor het eerst de beweging van beheer- naar ontwikkelgemeente beschreven; het werk is complexer geworden en vraagt vaker om andere kwaliteiten en een andere mindset. Dit wordt gedreven vanuit ambities en grote opgaven die in onze gemeente landen, zoals de woningbouwopgave en omgevingswet in het fysiek domein, de nieuwe samenwerkingsvormen en toegang in het sociaal domein en de nieuwe wetgeving rondom informatie-huishouding. De schaarste op de arbeidsmarkt begint een steeds groter en urgenter maatschappelijk probleem te worden. Het vraagt om een keuze gericht op de lange termijn. Financieel zijn in eerdere begrotingen namelijk middelen vrijgemaakt, soms structureel, maar veelal incidenteel. Daarmee is de uitvoeringskracht op korte termijn verbeterd, maar blijft het op lange termijn kwetsbaar. Daarom kiezen we ervoor om met incidentele middelen ingevulde werkzaamheden structureel te maken. De beweging van beheer- naar ontwikkelgemeente kost tijd en energie en zal ook de komende jaren de benodigde investering vragen. De belangrijkste vraag hierin is hoeveel extra investering we willen doen in uitvoeringskracht voor de grotere en complexere ambities óf we de keuze willen maken om een aantal ambities los te laten.

Dat vraagt extra investeringen in personeel en uitvoeringskracht waarbij we de mogelijkheden verkennen om een deel van de kosten daarvan te verrekenen met exploitatie-budgetten van onszelf én derden. We komen met voorstellen voor dekking hiervoor. We hebben een inschatting gemaakt van de personele consequenties om de bestaande opgaven en ambities te kunnen (blijven) uitvoeren, onderverdeeld naar de verschillende beleidsterreinen. Personeel (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Totaal

1.025

699

862

Personeel fysiek domein

881

895

856

Dekkingsmogelijkheden fysiek domein

-440

-539

-341

-302

Personeel bedrijfsvoering

310

200

Personeel sociaal domein

274

143

108

Personeel fysiek domein Het tempo waarmee we de woningnood kunnen oplossen, kunnen werken aan de uitbreiding van bedrijventerreinen en aan overige ruimtelijke ontwikkelingen kunnen werken, is afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel. Op dit moment hebben we hier met name tijdelijk personeel voor ingehuurd. We zien de komende jaren echter structureel meer werk voor de hiervoor genoemde ruimtelijke ontwikkelingen. Daarom stellen we voor om op onderdelen structureel in uitbreiding te voorzien. De uitvoering van de Klimaatagenda vraagt om uitbreiding van personele capaciteit. In het raadsvoorstel is de te werven adviseur Klimaat al opgenomen met als dekking de rioolheffing. Daarnaast is specifiek voor het vergroenen van de gemeente extra capaciteit nodig om de doelstellingen uit de Klimaatagenda te realiseren. Het nieuwe VANG-beleid zal naar verwachting leiden tot extra werk. Omdat dit afhangt van besluitvorming is dit nog niet volledig in te schatten, het genoemde bedrag kan daarom nog toenemen.

De vele ruimtelijke ontwikkelingen hebben ook invloed op andere taakvelden, zoals verkeer en vervoer, complexe civiele projecten en bouwkundig toezicht.

Dekkingsmogelijkheden fysiek domein Een deel van de benodigde extra middelen kan gevonden worden in het tijdelijk budget woningbouwimpuls. Daarnaast kunnen we besluiten een deel van de kosten toe te rekenen aan grondexploitaties en direct aan derden in anterieure overeenkomsten. Dit geeft wel een hoger risico, omdat we afhankelijk zijn van ontwikkelingen bij initiatiefnemers/ontwikkelaars. Tenslotte kunnen we ook een hoger bedrag toerekenen aan diverse investeringsprojecten. Op lange(re) termijn kan hierdoor wel een dekkingsprobleem ontstaan, maar voor de komende jaren achten we dit aanvaardbaar.

Optionele dekkingsmogelijkheid doorrekening in tarieven Daarnaast bestaat de mogelijkheid, in het kader van kostendekkendheid van tarieven, de extra kosten voor klimaatbeleid en afvalbeleid mee te nemen in de kostentoerekening voor deze activiteiten. Daarbij bestaat de mogelijkheid dit door te berekenen aan inwoners via verhoging van respectievelijk de rioolheffing en afvalstoffenheffing. Dit kan op gespannen voet staan met het beleid van de afgelopen jaren om de totale woonlasten met maximaal 3% te laten stijgen. Daarom hebben we dit nu niet doorvertaald in de voorjaarsnota, maar geven we alleen onderstaand indicatief weer welke aanvullende dekking dit kan betekenen: Bestuurlijke keuze dekking fysiek domein (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Dekking uit verhoging rioolheffing

-256

Dekking uit verhoging afvalstoffenheffing

-56

Personeel bedrijfsvoering Voor incidentele werkzaamheden voorzien we dat tijdelijk uitbreiding nodig is. Het gaat bijvoorbeeld om voorbereiding op de samenhangende objectenregistratie (SOR), een samenwerking tussen onder meer gemeenten, provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat en de Waarderingskamer. Daarnaast zien we dat we op een aantal taakvelden kwetsbaar zijn en onvoldoende capaciteit hebben. Zo hebben we nu maar één privacy-medewerker waardoor we risico’s lopen dat we niet voldoen aan privacywetgeving en de digitale veiligheid in het geding komt. Ook hebben we momenteel onvoldoende capaciteit om de telefonische en fysieke dienstverlening aan te kunnen blijven bieden zoals dat van ons als gemeente verwacht mag worden. Medewerkers maken nu structureel extra (over)uren, maar dit is op langere termijn niet houdbaar. Bij de al krap bezette afdeling P&O gaan over enkele jaren twee senior strategisch adviseurs gelijktijdig met pensioen. Om daarop te anticiperen en te kunnen blijven werken aan strategisch personeelsbeleid willen we zorgen voor een goede overgang van kennis en kunde, door hier vroegtijdig een nieuwe collega voor aan te nemen. Daarnaast zien we ook dat de taken door uitbreiding van het personeelsbestand zijn toegenomen, zodat we ook structureel uitbreiding nodig achten.

Het gaan van een beheer gemeente naar ontwikkelgemeente is gepaard gegaan met een enorme ambitie. Vanuit deze ambitie zijn we op alle domeinen met grote complexe en integrale opgaven bezig. Dit vraagt om een continu goed kwalitatieve en kwantitatieve bezetting van alle afdelingen. Door natuurlijk verloop hebben we continu te maken met een groot aantal, in deze tijd moeilijk in te vullen vacatures.

Personeel sociaal domein Er wordt standaard een te hoge druk ervaren bij de consulenten bijzondere bijstand en minimaregelingen, vooral in het voorjaar en de vakantieperiode. Door het overwerken in het voorjaar ontstaat er extra druk in de andere periodes. Vooralsnog denken we hier aanvullende capaciteit voor de komende jaren nodig te hebben, de langere termijn is op dit moment onvoldoende duidelijk. Datzelfde geldt ook voor beleidsadvies voor de participatiewet. In de huidige begroting is voor de jaren 2022 en 2023 reeds incidenteel budget voor opgenomen. Er is mogelijk behoefte aan structurele uitbreiding. Dit hangt onder meer samen met de doorontwikkeling van STOER. Het is nog te vroeg om dit nu concreet te maken.

Voor de WMO speelt iets soortgelijks. In het kader van de bestuursopdracht WMO is de verwachting dat de werkzaamheden van de consulenten in de nieuwe samenwerking Samensterk in eerste instantie zullen uitbreiden. Wat het effect op langere termijn is, is nog niet bekend. Ook hier is voor 2022 en 2023 al incidenteel beleidscapaciteit opgenomen in de begroting, maar is mogelijk behoefte aan structurele capaciteit. Als dit gaat spelen, komen we hier bij de begroting 2024 op terug. Op jeugdgebied functioneert de keten jeugdsamenwerking onvoldoende met als risico dat we jeugd onvoldoende in beeld hebben. Daarom willen we hiervoor een gebiedsmakelaar aanstellen. Tenslotte vraag het uitvoeren van de inclusieagenda om een beperkte structurele uitbreiding.

Algemene uitkering Algemene uitkering (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Onvermijdelijke ontwikkelingen Septembercirculaire 2021 Maartbrief 2022 - effect regeerakkoord (accres) Maartbrief 2022 - uitstel opschalingskorting Maartbrief 2022 - herijking gemeentefonds Risico maartbrief effect regeerakkoord 25% Risico maartbrief herijking gemeentefonds 100% Regeerakkoord - extra jeugdzorgmiddelen

2.816 859 1.453 867 296 -363 -296 PM

4.114 863 2.789 1.159 889 -697 -889 PM

4.841 967 3.214 1.463 1.481 -804 -1.481 PM

1.899 967 1.242 0 1.481 -311 -1.481 PM

Totale bijstelling

2.816

4.114

4.841

1.899

Septembercirculaire 2021 Over de effecten van de september- en decembercirculaire 2021 bent u reeds geïnformeerd. Voor ons heeft dit een structureel positief effect, dat zal worden meegenomen in de meerjarenbegroting.

Maartbrief 2022 In de inleiding is een uitgebreide toelichting opgenomen op de maartbrief van het Rijk. Vooralsnog ziet de verhoging van het accres voor de jaren tot en met 2025 gunstig uit, maar valt dit in 2026 ineens fors terug. Het ligt wel ergens in de lijn der verwachting dat hiervoor een oplossing komt, maar hoe dat eruit ziet is nog niet bekend. Vooralsnog gaan we daarom uit van de cijfers uit de maartbrief. Deze cijfers zijn inclusief mutaties op het sociaal domein, omdat deze door het Rijk niet meer separaat worden aangegeven. Dit maakt het voor ons op dit moment onmogelijk om, zoals eerder gebruikelijk, het sociaal domein deel in de algemene uitkering separaat toe te rekenen aan programma 2 binnen de hekjes. We verwijzen hierbij ook naar de opmerking hierover in programma 2. Op de maartbrief maken we wel een aantal correcties op. Ten eerste houden we rekening met een risico van 25% op het accres, omdat de maartbrief (nog) geen rekening houdt met de laatste ontwikkelingen als gevolg van de situatie in Oekraïne, hogere inflatiecijfers en te verwachten rijksbezuinigingen. Dat percentage is gebaseerd op een advies van de 100.000+ gemeenten. Daarnaast vinden we het op dit moment te voorbarig om al rekening te houden met het voor ons positieve effect van de herijking van het gemeentefonds.

Het is namelijk nog helemaal niet zeker dat dit ook daadwerkelijk per 1 januari 2023 wordt doorgevoerd, een overgrote meerderheid van gemeenten gaat niet akkoord met het aangepaste verdeelmodel. Het is wachten op de meicirculaire voor meer duidelijkheid.

Investeringsbegroting en leningenportefeuille De huidige meerjareninvesteringsbegroting, inclusief de restantkredieten uit 2021 en de laatste verwachtingen vanuit de grondexploitatie, is hieronder opgenomen. Nieuwe investeringen of waar bijzonderheden zijn, zijn met blauw gearceerd en van een toelichting voorzien. In deze begroting is geen rekening gehouden met eventuele prijsstijgingen. Taakveld VOERTUIGEN

Investering Vervanging voertuigen buitendienst

GEMEENTEHUIS Bouwkundige aanpassing APPLICATIES

VERKEER EN VERVOER

ECONOMIE BEDRIJVEN ONDERWIJS

SPORTACCOMMODATIES OPENBAAR GROEN

GRONDEN SVN

Begr 2022

Begr 2023

Begr 2024

Begr 2025

246

295

1.721

168

43 -1

Verk.veiligheid/bereikbaarh. Almende

416

Aanp.verk.situatie Heidedijk-Kapelweg

116

Verkeerscirculatieplan Ulft

Beveiliging spoorwegovergang

492

Aanleg rotonde Oversluis

173

Vogelbuurt

1.010

Recon. Infrastructuur

1.528

115

114

1.010 600

600

4.528

Vervanging verkeersborden

Voetpad Paasberg/Schuylenburg

200

Fietspad Landfort

100

Openbare verlichting

339

Impulsprogramma economie

400

Innovatiefonds

339 400

500

Inzet op bedrijventerreinen

788

1.300

IKC(primair onderwijs) Gendringen

263

2.625

2.480

5.368

IKC Silvolde

332

185

5.250

5.767

Ventilatiemaatregel scholen

470

300

100

870

Extra sportvoorz. Almende College

20 221

221

Beregeningsinstallatie voetbalver.

1.300

4.688

Nieuwe toplaag atletiekbaan 25

Inrichting Oude IJsselzone

207

100

Speelruimteplan

490

Botenhelling

Vervanging/relining vrijvervalriolering

407 90

Riolering Vogelbuurt

144

Voorbereidingskosten

100

Grondaankopen Storting toekomst bestendig wonen 1.000

ENERGIE

Lokaal energiefonds

1.200

WONEN

Tijdelijke woningen

TOTAAL

INVESTERINGEN

170 2.212

2.212

Lopende exploitaties

12.214 144 100

2.500

500

2.500

7.500 3.000 1.000 1.200

10.000 9.959

871 14

170 1.154

Gereserveerd vanuit begroting 2021

GREX

Begroot Totaal 2026

Informatisering, Belastingapplicatie

SAMENKRACHT Scoutingsgebouw scouting GND RIOLERING

Rest. 2021

10.000

22.406

18.098

7.022

3.222

63.929

2.028

4.048

-862

-1.887

-2.133

1.195

Toekomstige exploitaties

TOTAAL

GRONDEXPLOITATIES

2.028

4.048

-862

-1.887

-2.133

1.195

TOTAAL

GENERAAL

24.434

22.146

6.160

1.335

1.089

65.123

9.959

Nieuwe investeringen Voor de nieuwe investeringen zijn de kapitaallasten nog niet doorberekend in de cijfers in deze voorjaarsnota. Dit wordt meegenomen in de voorbereiding voor de begroting 2023-2026.

Aanvulling jaarschijf 2026 structurele investeringen Een aantal investeringen zijn structureel van aard. Daarom wordt in de begroting de nieuwe jaarschijf 2026 aangevuld met een gelijk bedrag als de voorgaande jaarschuiven. Dit betreft “Vervanging voertuigen buitendienst”, “Reconstructie infrastructuur” en “Vervanging/relining vrijvervalriolering”.

Gemeente bouwkundige aanpassing We werken al geruime tijd hybride. Corona heeft hier een versnelling in gebracht. Doordat veel collega’s in die periode thuis werkten, hebben we niet eerder kunnen onderzoeken wat de behoefte was om in het gebouw om goed mogelijk individueel - en samen te kunnen werken. De herinrichting van onze kantoren is daarom niet eerder uitgevoerd. Gebleken is dat het gemeentehuis focuswerken en samenwerken onvoldoende faciliteert. Ons gebouw moet faciliterend zijn aan het werk dat we met zijn allen doen. Goede facilitering leidt tot gezondere en vitalere medewerkers. Dit zorgt voor lager verzuim en betere resultaten. Het zijn van een ontwikkelgemeente vraagt veel van onze collega’s. Vanuit goed werkgeverschap zorgen wij dat onze collega’s goed hun werk kunnen doen onder optimale omstandigheden. Alleen dan halen we het beste uit ons menselijk kapitaal. We zullen daarom een aantal interventies moeten doen om hybride (samen)werken beter te faciliteren. We doen dit door bestaande ruimtes meer aan te laten sluiten bij de behoefte van onze collega's.

IKC’s Voor de IKC’s Gendringen en Silvolde geven we alvast een winstwaarschuwing af voor prijsontwikkeling. Het is op dit moment niet goed te kwantificeren. De tijdens de uitvoering geldende marktprijzen bepalen de kosten. Hierbij spelen de fors gestegen bouwkosten een rol in relatie tot de reeds geplande investeringen en in de meerjarenraming opgenomen investeringsbedragen op basis van de normbedragen. Hogere investeringskosten leiden tot hogere kapitaallasten en daarmee tot een groter beslag op de begroting. Momenteel is, mede in relatie tot het nieuwe IHP, nog niet te zeggen welke financiële gevolgen dit heeft. De kaderstelling voor de ontwikkeling van deze IKC’s heeft alleen betrekking op het gebouw en, schoolpleinen maar niet op mogelijk infrastructurele aanpassingen rondom dit gebouw. In Gendringen is wel de verwachting dat er ten aanzien van de parkeer- en verkeersituatie aanpassingen zullen moeten plaatsvinden. Ook wordt nog onderzocht of er nog aanpassingen nodig zijn qua riolering en aansluitingen GWL. In de begroting 2023 zijn hier nog geen budgetten opgenomen; hoogte is namelijk nu nog niet te bepalen maar wel iets om rekening mee te houden Bij de planvorming IKC Silvolde zal nog een stedenbouwkundig onderzoek plaatsvinden maar ook daar is de verwachting dat extra budgetten gevraagd zullen worden om de omliggende parkeer- en verkeersituatie etc.

aan te passen aan de nieuwe situatie. Ook hier een winstwaarschuwing dus.

Ventilatiemaatregelen scholen SUVIS tranche 2022: er zijn 5 nieuwe aanvragen ontvangen en cofinanciering moet daarvoor geregeld worden. Het gaat om een totaal investeringsbedrag van € 500.000, waarbij het Rijk 30% financiert. Als we de cofinanciering op dezelfde wijze regelen als de eerste tranche dan financiert de gemeente 20% = € 100.000. Dit bedrag is nog niet in de begroting opgenomen. Het kan zijn dat de projecten door de scholen in 2022 uitgewerkt worden, maar er is in de subsidieregeling ook ruimte om het later te doen We verwachten dat de energiekosten stijgen, die kosten zijn voor de scholen zelf, maar we helpen met duurzaamheidsscan en toekomstbestendig maken van gebouwen.

Vitale en toekomstgerichte schoolgebouwen Gemeenten en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor goede huisvesting van scholen. Als basis dient hiervoor het integraal huisvestingsplan (IHP). Er wordt gewerkt aan een nieuw integraal IHP in 2023 met afspraken voor nieuwe investeringen in schoolgebouwen. De huidige schouw van de

gebouwen leidt mogelijk tot een andere investeringsvolgorde en wellicht heeft het ook gevolgen voor brede maatschappelijke voorzieningen zoals in Etten.

Speelruimteplan Een nieuw speelruimteplan ‘Samen naar buiten in Oude IJsselstreek’ is klaar. In dit speelruimteplan ligt de nadruk niet op de traditionele speelplek met schommel en wipkip voor onze jonge inwoners. De nadruk ligt op de extra betekenis die speelruimte heeft als: ravotgroen en natuurlijk spelen en als klimaatbestendige, centrale ontmoetingsplek in de wijk waar jong maar zeker ook oud(ers) vriendschappen sluiten. Er is meer aandacht voor sportmogelijkheden en inclusiviteit voor jong en oud bij de inrichting van speelplekken en speelbuurten oftewel we werken aan een beweegvriendelijke openbare ruimte.

Grondaankopen In oktober 2021 heeft de raad een mandaat afgegeven voor grondaankopen van in totaal € 7,5 miljoen in het plangebied Varsseveld West.

Lokaal energiefonds In de investeringsbegroting is een bedrag van € 1,2 miljoen opgenomen voor een “lokaal energiefonds”. Met raadsbesluit van februari 2022 is uit deze post een bedrag van € 500.000 beschikbaar gesteld voor het Ontwikkelfonds Energiecoöperaties. Dat betekent dat nog € 700.000 resteert. De raad heeft in december 2021 een motie “Isoleren, isoleren, isoleren” (dec. 2021, raad) aangenomen. In deze motie wordt onder meer opgeroepen een gemeentelijk subsidiefonds voor energiebesparende maatregelen te onderzoeken. Met het oog op de totale investeringsopgave moet concern breed een nadere afweging worden gemaakt in hoeverre deze revolverende middelen als subsidie verstrekt gaan worden.

Tijdelijke woningen Bij de begrotingsbehandeling 2022-2025 heeft de raad de motie “Uitvoering woonplan” ten behoeve van de realisatie van tijdelijke woningen aangenomen en daarvoor een bedrag ter beschikking gesteld van € 10 miljoen. De exacte uitwerking is nog onderhanden en kan leiden tot een lager investeringsbedrag, maar voor de investeringsbegroting houden we voor dit moment rekening met dit investeringsbedrag.

Grondexploitatie De verwachte kasstromen van de huidige grondexploitaties zijn in het overzicht opgenomen. Investeringen voor eventuele nieuwe ontwikkelingen, zoals grondaankopen en kosten voor bouw- en woonrijp maken, zijn hier niet in meegenomen.

Gevolgen voor leningenportefeuille Verloop leningenportefeuille Het totaal van de huidige investeringsbegroting is afgerond zo’n € 20 miljoen meer dan in de meerjarenbegroting 2022-2025 is verwerkt. Dit komt met name door de verwerking van nieuwe grondaankopen van € 7,5 miljoen, het budget van € 10 miljoen voor tijdelijke woningen en een aantal vanuit eerdere jaren doorgeschoten investeringen. Daar staat tegenover dat de leningenportefeuille eind 2021 zo’n € 3 miljoen lager is dan verwacht, met name vanwege het doorschuiven van een aantal investeringen. Een voorlopig en globaal beeld van het verwachte nieuwe verloop van de leningenportefeuille is daarmee als volgt:

Stand leningenportefeulle per 31 december 180.000 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 2021

2022

2023

huidige MJB 2022-2025 opgenomen:

2024

2025

nieuwe verwachting

Relatie met wet FIDO Volgens de wet Fido mogen de aflossingen van langlopende leningen (en renteherzieningen, maar omdat we die niet hebben laten we die verder buiten beschouwing) jaarlijks niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Het doel hiervan is het beperken van renterisico’s. Dat betekent voor ons dat onze jaarlijkse aflossingen maximaal een kleine € 22 miljoen kunnen zijn. We voorzien op dit moment dat we voor de jaarschijven 2023 en 2024 over deze grens heengaan. Dit komt enerzijds door de hogere investeringen en anderzijds doordat we hierbij uitgaan van leningen die worden afgelost in een periode van 10 jaar, zoals de laatste jaren gebruikelijk. In aanloop naar de begroting 2023-2026 zullen we daarom nader moeten bekijken op welke wijze we binnen de grenzen van de wet FIDO blijven. Het is denkbaar dat de investeringsbegroting wordt herijkt en/of getemporiseerd en dat we nader kijken naar de duur van de nog af te sluiten leningen.

Onzekerheden, risico’s en kansen In de Jaarstukken 2021 is de meest actuele stand van zaken van het weerstandsvermogen en de risico’s opgenomen. Specifiek voor deze voorjaarsnota brengen wij nog een aantal zaken onder uw aandacht, voor zover die niet al bij de verschillende programma’s zijn vermeld.

Algemene uitkering Zoals al gemeld in de inleiding en in de paragraaf Algemene uitkering, is er veel onzekerheid rondom de hoogte van de rijksvergoedingen. Veel hangt af van de uitkomst van de meicirculaire en het proces dat is opgestart om te komen tot stabiele gemeentefinanciering vanaf 2026. Dit zal voor een belangrijk deel bepalen welke financiële mogelijkheden er zijn. In deze voorjaarsnota zijn cijfermatig risico’s die we zien bij de maartbrief opgenomen. Mogelijk zijn deze te conservatief. De 100.000+ gemeenten geven bijvoorbeeld aan dat we ons niet blind moeten staren op de accrescijfers voor 2026, die zouden zomaar eens een stuk hoger kunnen komen te liggen, in lijn met 2025. Voor ons zou dat neer kunnen komen op zo’n € 1,5 miljoen hogere rijksvergoeding in 2026. Voor de opschalingskorting geldt eenzelfde verhaal, ook hiervan is voorstelbaar dat deze in 2026 niet weer terugkomt, hetgeen dan een positief effect heeft van zo’n € 1,5 miljoen. Tenslotte zou het definitief doorgaan van de herijking van het gemeentefonds per 1 januari 2023 voor ons een structureel voordeel betekenen van ook zo’n € 1,5 miljoen vanaf 2025. Alles bij elkaar gaat het dan om € 4,5 miljoen méér rijksbudget in 2026 dan we nu financieel hebben vertaald en is het meerjarig beeld volledig anders.

Jeugdzorggelden Ten aanzien van de jeugdzorggelden speelt het volgende. Het vorige kabinet had extra gelden toegekend tot en met 2022 maar liet een structurele oplossing over aan het nieuwe kabinet. Op basis van landelijke afspraken hebben we voor 2023 en daarna een stelpost opgenomen van 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd. In het nieuwe regeerakkoord zijn structureel extra jeugdzorggelden opgenomen, maar met een extra korting. De laatste berichten zijn dat deze korting van tafel gaat. Als dat inderdaad gebeurt, kunnen we 100% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd in onze begroting ramen. Voor het exacte financiële effect zullen we de meicirculaire moeten afwachten.

Loon- en prijsstijging We hebben momenteel te maken met meer dan reguliere kostenstijgingen, die bovendien snel veranderen. In deze voorjaarsnota hebben we rekening gehouden met een stelpost, maar dit is vooral een momentopname. In het gemeentefonds is op dit moment nog geen rekening gehouden met de hogere inflatie. Als de rijksuitgaven daardoor stijgen, neemt ook het (nominale) accres toe en daarmee de dekking voor deze kosten. De meicirculaire zal hier meer helderheid over geven. De gevolgen voor de langere termijn zijn erg onzeker. Dit speelt met name ook voor de investeringsprojecten. Het hangt voornamelijk af van de tijdsplanning en de dan geldende marktprijzen, op dit moment is het niet mogelijk om een goede inschatting te maken van de financiële effecten.

Omgevingswet De datum voor inwerkingtreding van de Omgevingswet is nu vastgesteld op 1 januari 2023. De invoering hiervan blĳft een complexe opgave met veel verschillende partijen. In het regeerakkoord is geld gereserveerd om gemeenten te compenseren voor de kosten van de invoering, maar het is onzeker of dit voldoende is.

Participatie De gebundelde uitkering (BUIG) vanuit het Rijk, die dient ter dekking van de uitkeringskosten en loonkostensubsidies, wordt jaarlijks voorlopig toegekend in september van het voorgaande jaar en daarna gedurende het jaar meermaals bijgesteld op basis van macro-economische ontwikkelingen. Dat maakt het onmogelijk om goed te prognosticeren, zeker voor de langere termijn. Voor 2022 is het macrobudget onlangs behoorlijk verlaagd met een bedrag van € 373 miljoen. Wat de exacte effecten voor Oude IJsselstreek zijn in relatie tot de uitkeringskosten en loonkostensubsidies is nog niet bekend. Wel zien we hierin een financieel risico op een (aanvullend) tekort, dat zich ook zou kunnen voortzetten naar 2023 en daarna.

Zorgsalarissen Afgelopen najaar heeft het kabinet de Overheidsbijdrage in arbeidskostenontwikkeling (OVA) voor 2022 met 1,13% extra verhoogd, met als doel de salarissen in de sector zorg en welzijn te verbeteren. Het is aan werkgevers in deze sectoren om deze salarisverhoging door te voeren, wat in beginsel dan leidt tot hogere tarieven in de jeugdzorg en de wmo. Via de algemene uitkering (binnen de hekjes) hebben wij hiervoor compensatie ontvangen. Omdat dit alles liep nadat wij voor onze lokale inkoop jeugdzorg en wmo al gegund hadden, zijn wij momenteel in gesprek met onze partners om te bepalen wat voor gevolgen dit heeft voor de afgesproken tarieven. Op dit moment is het budgettair neutraal verwerkt in de meerjarenraming, maar dit kan in de praktijk een saldo opleveren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4425/documents/24162