comm MO 2021-10-07 herijking verordening SD Pw thema 2. inwonersparticipatie wijzigingsvoorstel.pdf

VERORDENING SOCIAAL DOMEIN Herijking: thema 2. Inwonersparticipatie Voorstel aanpassing hoofdstuk 10. Inspraak en cliënten participatie

Versie: 29 september 2021 Status:te bespreking in de commissie MO 07-10-2021

Pagina 2 van 11

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Sinds 1 januari 2021 voert de gemeente Oude IJsselstreek samen met STOER de Participatiewet uit. In dat kader heeft de gemeenteraad op 21 januari 2021 de Verordening Sociaal Domein 2021 vastgesteld. Destijds is er voor gekozen om de bepalingen vanuit de toenmalige zeven Participatiewet verordeningen beleidsarm op te nemen in de Verordening Sociaal Domein. Tevens is er voor gekozen om 2021 te gebruiken om deze bepalingen te herijken en aan te laten sluiten bij de visie “Naar het hart van de beweging”, “Transformatie in de kijk op werk” en de bestuursopdracht. De raadscommissie Maatschappelijke Ontwikkeling heeft ingestemd met het voorstel om de bepalingen die betrekking hebben op de Participatiewet themagewijs te bespreken aan de hand van het “dakpan-principe”. Op basis van een inhoudelijke discussie over uitgangspunten kan eventueel gekomen worden tot wijziging van de bestaande verordening. Voor de behandeling van de thema’s hanteren we de volgende planning: Thema Loopbaanbegeleiding Inwonersparticipatie Inkomensbegeleiding Handhaving en naleving Inburgering

Thematische bespreking Commissie Juni 2021 Commissie september 2021 Commissie oktober 2021 Commissie november 2021 Commissie november 2021

Voorstel verordening Commissie september 2021 Commissie oktober 2021 Commissie november 2021 Commissie december 2021 Commissie december 2021

Vaststelling verordening door gemeenteraad december 2021 Op 16 september 2021 is met de commissie MO gesproken over thema 2, Inwonersparticipatie. De feedback en input van de commissieleden zijn verwerkt in het voorstel tot wijziging van hoofdstuk 10 “inspraak en cliëntenparticipatie” van de Verordening Sociaal Domein, zoals beschreven in dit document. Besluitvorming over de aanpassing van de Verordening Sociaal Domein vindt plaats in de gemeenteraad van december.

1.2 Wat verstaan we onder inwonersparticipatie De term Inwonersparticipatie verwijst naar de gelijkluidende term in artikel 47 van de Participatiewet. Participatie gaat over de wijze waarop inwoners betrokken worden bij de uitvoering van de wet en de daarop berustende bepalingen. Inwonersparticipatie gaat voor ons over het creëren van betrokkenheid van inwoners bij beleidsvorming en de wijze waarop het beleid wordt uitgevoerd. Maar vooral over het stimuleren van initiatieven, eigenaarschap, interactie en het inspelen op ideeën en denkkracht van inwoners. Inwonersparticipatie gaat dan ook verder dan de cliëntenparticipatie zoals die in de Participatiewet is voorgeschreven.

Pagina 3 van 11

1.3 Leeswijzer Na de inleiding in hoofdstuk 1 volgt in hoofdstuk 2 een beschrijving van de kaders. In hoofdstuk 3 worden de hoofdlijnen en uitgangspunten beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 het voorstel tot wijziging van de verordening beschreven. In bijlage 1 zijn de voorgestelde nieuwe artikelen beschreven.

Pagina 4 van 11

2 Inwonersparticipatie vanuit de kaders 2.1 Visie We hebben oog voor onze inwoners in al hun facetten en zijn oprecht geïnteresseerd in hun dromen en wensen. We vinden het belangrijk dat mensen hun mogelijkheden en kansen gaan benutten en die dromen kunnen verwezenlijken. In onze aanpak willen we ondersteunend en stimulerend zijn en niet belemmerend. Mensen moeten kansen durven pakken zodat ze stappen gaan zetten die hen helpen bij hun ontwikkeling. Onze hoofddoelen zijn dan ook: verbeteren van de door de inwoner ervaren kwaliteit van hulp en ondersteuning en aansluiten bij de logica van de inwoner (“Naar het hart van de beweging”). We vinden het dan ook belangrijk om continue in contact te staan met onze inwoners en hen actief te betrekken bij de beleidsvorming en de uitvoeringspraktijk. Inwonersparticipatie dient continue en op alle niveaus onderdeel uit te maken van ons handelen.

2.2 Participatiewet De gemeenteraad is op basis van artikel 47 van de Participatiewet verplicht om bij verordening regels te stellen over de wijze waarop de inwoners of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van de Participatiewet en de daarop berustende bepalingen. Art. 47. Pw (Cliëntenparticipatie) De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet en de daarop berustende bepalingen, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop deze personen of hun vertegenwoordigers: a. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen; b. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen; c. deel kunnen nemen aan periodiek overleg; d. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden; e. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie. In dit kader verstaan we onder inwoners, iedereen die op de een of andere manier ondersteund wordt door STOER. Dus niet alleen de mensen met een inkomensondersteuning. Maar ook de mensen met een loonkostensubsidie of jobcoaching, de Niet-uitkeringsgerechtigden en mensen met een dienstverband in het kader van Nieuw Beschut.

2.3 Verordening Sociaal Domein Participatiewet In de huidige verordening Sociaal Domein zijn twee artikelen van belang:

Pagina 5 van 11

Cliëntenraad In artikel 10.4. van de Verordening Sociaal Domein is aangegeven dat de gemeente minimaal twee maal per jaar overleg heeft met de cliëntenraad. Zij kunnen gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen. Inwonerstevredenheid In artikel 12.1.1. van de Verordening Sociaal Domein dient de gemeente minimaal één keer per twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek te houden, gericht op kwaliteit van de procesgang, klachtbehandeling en kwaliteit van het geleverde product.

2.4 Ontwikkelingen Rekenkamer De gemeentelijke rekenkamercommissie onderzoekt of de inwonersparticipatie in het kader van de Omgevingswet voldoet aan de wettelijke bepalingen. Naar verwachting zal de rekenkamercommissie medio oktober 2021 haar bevindingen presenteren. Dit onderzoek heeft niet direct betrekking op de inwonersparticipatie in het kader van de Participatiewet. Toch zijn de uitkomsten van dit onderzoek ook interessant voor de wijze waarop wij de inwonersparticipatie van onze doelgroep vorm willen geven. Omgevingswet In 2022 wordt de omgevingswet ingevoerd. In dat kader komt er een wettelijke verplichting om de inspraak van belanghebbenden (o.a. inwoners, bedrijven, verenigingen en scholen) in een verordening vast te leggen. Besluitvorming hierover vindt plaats medio november/december van dit jaar. Ter voorbereiding op besluitvorming zijn inwoners gevraagd naar de wijze waarop zij betrokken willen worden bij plan- en beleidsvorming. Uit de gesprekken bleek dat: - inwoners graag persoonlijk benaderd willen worden. - inwoners graag mee willen denken over concrete thema’s en issues die hen direct raken. Daarnaast verwachten ze ook dat de gemeente uiteindelijk een besluit neemt. - vooraf duidelijk moet zijn waar men wel en niet over mee mag denken. Nadien willen zij geïnformeerd worden over met hun inbreng is/wordt gedaan.

- ook de zwijgende meerderheid gehoord moet worden. Er moet worden voorkomen dat besluitvorming plaats vindt op basis van de stem van een kleine groep inwoners. - het moeilijk is om inwoners te bereiken via algemene kanalen. Themagerichte communities worden gezien als een mogelijk alternatief. Onderzoek doelgroep STOER We hebben besloten om onderzoek te doen naar de mening van de STOER-doelgroep met betrekking tot de volgende drie vraagstukken: a) ervaren de inwoners in de praktijk datgene wat we in onze visie hebben beschreven; b) in hoeverre en op welke wijze wil de inwoner betrokken worden bij de beleidsvorming en de uitvoering daarvan. Naast de aangedragen instrumenten ( 3.3. instrumentarium) kunnen alternatieven aangedragen worden;

Pagina 6 van 11 c) in hoeverre en op welke wijze heeft de inwoner behoefte aan aanvullende vormen van rechtsbescherming. Denk aan de wijze van afhandeling van bezwaarschriften.. In aansluiting op de wens van de commissie MO wordt het onderzoek uitgevoerd door een extern gespecialiseerd bedrijf. De uitkomsten van het onderzoek worden medio december van dit jaar verwacht.

Pagina 7 van 11

3 Inwonersparticipatie op hoofdlijnen 3.1 Uitgangspunten Het is belangrijk om vooraf te bepalen hoe ver de invloed van de inwoner gaat. Zo staan onze visie1 en de bepalingen in de Participatiewet niet ter discussie. De wijze waarop we hieraan invulling geven ontwikkelen we zoveel mogelijk samen met de inwoner. Daarbij houden we oog voor de integraliteit die we binnen het Sociaal Domein willen realiseren. We betrekken die inwoners die te maken hebben of krijgen met het nieuwe beleid of de nieuwe manier van werken. Zo gaan we bijvoorbeeld met de huidige inburgeraars in gesprek over onze nieuwe inburgeringsaanpak. Maar we gaan ook in gesprek met inwoners met parttime inkomsten om samen met hen te komen tot een betere manier van inkomensverrekening. Hoe we de doelgroep er bij betrekken is afhankelijk van het onderwerp en de (grootte van) de doelgroep. Daarom is het belangrijk dat de verordening ruimte biedt om op verschillende manieren met de inwoners in gesprek te gaan. We werken vanuit: vertrouwen, luisteren, leren en dialoog.

3.2 Zo willen we de inwonersparticipatie vorm gaan geven Verordening Sociaal Domein We sluiten aan bij de wijze waarop de inwonersparticipatie voor Wmo en Jeugd is vormgegeven (zie bijlage 1). Dat betekent onder andere dat - naast de Wmo en Jeugdwet – ook de Participatiewet tot de verantwoordelijkheid van de Adviesraad Sociaal Domein gaat behoren. Daarnaast ontstaat de mogelijkheid om inwoners rechtstreeks te benaderen en/of samen met inwoners plannen te maken. Instrumentarium Hieronder hebben we instrumenten opgesomd die we in willen zetten om de inwonersparticipatie concreet vorm te geven. Tijdens het eerder genoemde onderzoek willen we deze instrumenten aan de inwoners voorleggen. Daarnaast bieden we hen de mogelijkheid om eigen ideeen aan te dragen.. a) Enquête We willen inwoners rechtstreeks en gericht benaderen om aan de hand van een aantal vragen, input te krijgen. b) Themabijeenkomst Tijdens de themabijeenkomst willen we met inwoners in gesprek rondom een thema waar zij bij betrokken zijn of in geïnteresseerd zijn. We denken bijvoorbeeld een thema’s als inburgering of laaggeletterdheid. Maar ook zouden we een themabijeenkomst kunnen organiseren over werkplekbegeleiding. c) 1

“Op de koffie bij STOER”

“Naar het hart van de beweging” en “Transformatie in de kijk op werk”

Pagina 8 van 11 We willen inwoners de mogelijkheid bieden om in gesprek te gaan met het management van STOER over het gevoerde beleid of de wijze van uitvoering. Bijvoorbeeld tijdens een inloopmoment of een vast moment waarvoor mensen zich aan kunnen melden. d) Digitale Ideeënbus We willen inwoners de mogelijkheid bieden om zelf ideeen aan te dragen waarmee de dienstverlening verbeterd kan worden. e) Exitgesprek Bij afronding van de dienstverlening willen we de inwoner de mogelijkheid bieden om feedback te geven en verbeterpunten aan te dragen. f) Klanttevredenheidsonderzoek We willen periodiek een onderzoek doen naar de tevredenheid van de inwoners over onze dienstverlening. In artikel 12.1.1. van de Verordening Sociaal Domein is aangegeven dat er minimaal één keer per twee jaar een meting plaats moet vinden. Afhankelijk van de wijze van inzet van andere instrumenten zal bekeken worden of dit onderzoek vaker plaats moet vinden. In het kader van de objectiviteit van het onderzoek heeft het de voorkeur om het klanttevredenheidsonderzoek door een objectieve partij uit te laten voeren. De invulling hiervan dient te worden bezien in relatie tot de inzet van de andere instrumenten. g) Community We willen onderzoeken hoe we op een dagelijkse basis in contact kunnen zijn met onze inwoners. We denken hierbij aan vormen van een digitale community (bijv.

via de STOERbedrijfspagina op Facebook of mijnbuurtje.nl). Binnen een community kan informatie uitgewisseld worden en kunnen deelnemers op ons en elkaar reageren. h) Rechtsbescherming We ontwikkelen voor STOER een procedure waarlangs klachten worden afgehandeld. Daarnaast gaan we samen met sociaal raadslieden kijken naar een manier om, in lijn met de gemeentelijke visie, de rechtsbescherming van de inwoners vorm te geven. We denken hierbij aan vormen van mediation waarbij ook sociaal raadslieden een rol zouden kunnen spelen. We sluiten aan bij het landelijke project “Rechtshulp en het sociaal domein” dat Divosa2 dit jaar op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid gestart is. i) Benchmark We gaan onderzoeken welke benchmarks die informatie leveren die ons inzicht geven op de kwaliteit en effectiviteit van ons handelen, afgezet tegen die van vergelijkbare organisaties.

2

https://www.divosa.nl/nieuws/project-rechtshulp-en-sociaal-domein-van-start

Pagina 9 van 11

4 Voorstel 4.1 Aanpassing Verordening Voorgesteld wordt om de bepalingen rondom de inwonersparticipatie gelijk te stellen aan die van de Wmo en de Jeugdwet. Dat betekent dat voorgesteld wordt om: a) de Participatiewet toe te voegen in de titelbeschrijving van de artikelen 10.1. “inspraak van de inwoners” en 10.2. “Hulp van de gemeente bij inspraak”; b) artikel 10.4.1. “cliëntenparticipatie” te laten vervallen.

4.2 Adviesraad Sociaal Domein Zodra de commissie MO op 7 oktober instemt met het voorstel tot aanpassing van de verordening zullen we de Adviesraad Sociaal Domein verzoeken om ook de inwonersvertegenwoordiging voor de Participatiewet op zich te nemen. Hierover is reeds contact geweest met de adviesraad. Deze wijziging gaat in zodra de verordening op dit punt is aangepast. De adviesraad zal, na behandeling door de commissie MO, actief inwoners met een gemeentelijke inkomensvoorziening benaderen om deel te nemen aan de adviesraad.

4.3 Vervolgstappen We verwachten de commissie MO begin januari 2022 over de uitkomsten van het onderzoek te kunnen informeren. In Q2 2022 willen we de commissie MO informeren over hoe we de inwonersparticipatie concreet vorm willen geven. .

Pagina 10 van 11

Bijlage 1. Voorstel tot wijziging van Verordening Sociaal Domein 10. inspraak en cliëntenparticipatie 10.1. inspraak van Participatiewet)

de

inwoners

(Jeugdwet,

Wmo,

Gemeentewet,

1. De gemeente kiest er voor om inwoners inspraak te geven in de onderwerpen die in deze verordening worden geregeld. De regels van de inspraakverordening zijn daarop van toepassing, maar worden aangevuld met de regels in dit hoofdstuk. Inwoners kunnen inspraak hebben bij: a. Plannen van beleid en regels; b. De manier waarop de gemeente beleid en regels uitvoert; c. De manier waarop medewerkers van de gemeente omgaan met inwoners (bejegening) d. De manier waarop zorgaanbieders en leveranciers hun taken uitvoeren 2. Inspraak houdt ook in het doen van voorstellen voor ander beleid, andere regels of een andere uitvoering. 3. De gemeente kan inwoners op de volgende manier inspraak geven: a. Via de Adviesraad Sociaal Domein; b. Door inwoners te raadplegen, bijvoorbeeld met enquetes of bijeenkomsten; c. Door samen met inwoners een plan te ontwerpen; 4. De gemeente kiest die vorm van inspraak die past bij het onderwerp en de groep die het betreft. 5. De gemeente heeft voor de Adviesraad Sociaal Domein nadere regels gesteld 10.2. Hulp van de gemeente bij inspraak (Jeugdwet , Wmo en Participatiewet) De gemeente zorgt voor goede inspraak en doet dat op de volgende manier: a. Het moment waarop inspraak kan worden gegeven, geeft de inwoner mogelijkheid om invloed te hebben op plannen van de gemeente over beleid, regels of uitvoering daarvan. b.

De inwoners worden deskundig ondersteund zodat de inspraak volwaardig is. c. De inwoners kunnen deelnemen aan overleg met de gemeenten over kernwaarden, beleid, regels en de uitvoering daarvan. d. De inwoners krijgen op tijd en voldoende informatie om goede inbreng te kunnen geven. 10.3. Inspraak bij zorgaanbieders en leveranciers (Jeugdwet en Wmo) 1. de leveranciers zijn verplicht om inwoners die gebruik maken van hun diensten, inspraak te geven en daarover regels te maken. De gemeente bepaalt over welke onderwerpen de inspraak gaat en welke vorm de inspraak heeft. 2. De gemeente controleert of de zorgaanbieder of leverancier zich houdt aan de regels voor inspraak. 10.4.1 Overleg met cliëntenraad (intrekken)

12.1.1 Kwaliteit van de dienstverlening Participatiewet

Pagina 11 van 11 1. De gemeente voert periodiek onderzoek uit naar de kwaliteit van de dienstverlening. 2. In verband met het bepaalde in lid 1 wordt minimaal één maal per twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek gehouden. 3. Het onderzoek als bedoeld in lid 2 richt zich op: a. de kwaliteit van de procesgang; b. de kwaliteit van de klantbehandeling; c. de kwaliteit van het geleverde product.