Boekwerk jaarstukken 2022.pdf

Jaarstukken 2022

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................................... 4 Aanbieding ............................................................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................................................ 7 Programmaverantwoording ................................................................................................................................................. 8 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is .................................................................................................... 9 Programma 2: Een leefbare gemeente............................................................................................................................. 15 Programma 3: De werkende gemeente............................................................................................................................ 18 Programma 4: De dienstverlenende gemeente ..............................................................................................................

25 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead....................................................................................................................... 27 Paragrafen ............................................................................................................................................................................. 30 Paragraaf Financiering ................................................................................................................................................... 31 Paragraaf Verbonden partijen ....................................................................................................................................... 35 Paragraaf Lokale heffingen............................................................................................................................................ 46 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................... 50 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................................................... 59 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................

71 Jaarrekening 2022 ............................................................................................................................................................... 77 Hoofdstuk 3 Balans ......................................................................................................................................................... 79 Hoofdstuk 4 Toelichting op de balans ......................................................................................................................... 82 Hoofdstuk 5 Waarborgen en garanties .....................................................................................................................111 Hoofdstuk 6 Niet uit de balans blijkende plichten, rechten en inzichten .............................................................112 Hoofdstuk 7 Algemene dekkingsmiddelen + onvoorzien ......................................................................................114 Hoofdstuk 8 Toelichting op baten en lasten.............................................................................................................116 Hoofdstuk 9 Analyse saldo ten opzichte van de begroting 2022 .........................................................................117 Hoofdstuk 10 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .............................................................................128 Hoofdstuk

11 SISA verantwoording ...........................................................................................................................130 Hoofdstuk 12 Verdeling van de taakvelden ..............................................................................................................134 Hoofdstuk 13 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ....................................................................................135 Hoofdstuk 14 Investeringen ........................................................................................................................................137

4

Aanbieding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over 2022. In deze jaarstukken geven we aan wat we als gemeente van plan waren te doen, wat we hebben gedaan, wat het heeft gekost en wat het de samenleving gebracht heeft. De financiële cijfers in deze jaarrekening gaan over het jaar 2022. Wij willen de cijfers echter in groter verband zien en bekijken ze dan ook vanuit de doelen die we stelden voor het afgelopen jaar, maar ook vanuit de doelen zoals ze staan beschreven in de programmabegroting voor de komende jaren. 2022 In maart waren de gemeenteraadsverkiezingen. Net voor de zomer zijn we als nieuw college vol enthousiasme en met ambitie gestart op basis van het coalitieprogramma 2022 – 2026 ‘Oude IJsselstreek maakt samen sterk’. Daarin hebben we aangegeven deze coalitieperiode de nadruk te leggen op daadkracht en het uitvoeren van visies en beleid, die de jaren daarvoor zijn vastgesteld. De programmabegroting 2022 – 2025 ‘Met ambitie door’ zagen we als een update van de begroting daarvoor. De ambitieuze plannen die in gang zijn gezet, voeren we verder uit. In 2022 werden we echter al snel geconfronteerd met ontwikkelingen en invloeden van buitenaf die we eind 2021 niet konden voorzien. Zoals de oorlog in Oekraïne, inflatie, krapte op de woningmarkt en arbeidsmarkt en de energiecrisis.

Internationale en landelijke ontwikkelingen die impact hebben op Oude IJsselstreek; zowel op onze samenleving als op de organisatie. Vanwege de oorlog in Oekraïne sloegen miljoenen mensen op de vlucht. In onze gemeente vangen we Oekraïense vluchtelingen op, op verschillende locaties, die we afgelopen jaar daarvoor hebben ingericht. Met veel inzet van de ambtelijke organisatie en de samenleving. Ook werden we geconfronteerd met enorme inflatiecijfers, waaronder de stijging van huizenprijzen, grondstoffen en van energiekosten. Dit raakt uiteraard ook veel inwoners van Oude IJsselstreek direct. We zetten verschillende maatregelen in om inwoners te helpen om bijvoorbeeld de energierekening te verlagen en de energiearmoede aan te pakken. Bovendien is de arbeidsmarkt krap. Dat maakt dat de ambtelijke capaciteit beperkt is. Wat hebben we bereikt? Naast de noodzakelijke inzet naar aanleiding van bovengenoemde gebeurtenissen, hebben we ook met lef en daadkracht doorgepakt op de plannen uit de begroting en hebben we veel stappen kunnen zetten. • We hebben veel voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd, zodat we de komende jaren meer woningen kunnen bouwen. Voor flexwonen zijn eind 2022 de kaders vastgesteld en locaties bekrachtigd .

• De Klimaatagenda is vastgesteld met 5 aandachtspunten: adaptief landelijke gebied, woonkernen groen en gezond, organisatie ten behoeve van calamiteiten, klimaatbestendig ontwikkelen en betrokken en actieve inwoners • Er zijn 37 inwonersprojecten ondersteund met subsidie voor groenprojecten. Zij hebben samen meer dan 75.000 vierkante meter landschap geplant. Dat is bijna 11 voetbalvelden. • Er was veel meer belangstelling voor energiebesparing, zowel bij ondernemers als inwoners. Het doel voor “zon op dak” is bijna gerealiseerd • Er is een start gemaakt met het opstellen van een ontwikkelprogramma voor de Oude IJsselzone. • Er zijn 5 jongerenwerkers gestart via Buurtzorg Jong. • We zijn verder aan de slag gegaan met Samen Sterker Thuis. De eerste resultaten zijn positief. • Het VIEP (Vereniging Informatie en Evaluatie punt) is opgericht. • De Cultuurnota 2022-2032 ‘Cultuur smeedt de toekomst’ is vastgesteld, waarmee we een impuls aan kunst en cultuur geven. • Het bestemmingsplan voor het Varssevelds Industrie Park (Het VIP) is, onherroepelijk. En de meeste grondaankopen zijn gedaan. • Om onderwijskansen voor iedereen te vergroten is het aantal uren peuteropvang uitgebreid, de startleeftijd voorschoolse educatie vervroegd en de zomerschool verbreed. • De meeste maatregelen uit het uitvoeringsplan Covid-19 zijn uitgevoerd.

Er zijn aanvullende maatregelen getroffen, afgestemd op vragen uit de samenleving, zoals een extra bijdrage voor ondernemersverenigingen, de inzet van een extra buurtsportcoach, sociaal werkers en steunmaatregelen voor verenigingen en stichtingen.

5

Als met al is het ons gelukt om verder te bouwen aan de brede welvaart in Oude IJsselstreek. Er ligt een goede basis. We blijven werken aan een gemeente waar het goed wonen, werken en verblijven is. Financieel resultaat We sluiten 2022 af met een fors positief resultaat Er is een (incidenteel) overschot van 2,9 miljoen euro. Alle financiële kengetallen zijn licht tot fors verbeterd, waaronder begrepen een daling van de leningportefeuille. Daarmee is de algehele financiële positie van de gemeente eind 2022 goed. Het positieve resultaat komt met name door enkele ‘technische’ redenen zoals: o Het doorschuiven van investeringen naar 2023 o De ambtelijke inzet voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt volledig gecompenseerd door het Rijk. Daardoor is wel minder tijd aan andere onderwerpen besteed. o Gedurende het jaar hadden we inschattingen gemaakt voor prijsstijgingen, die bleken achteraf niet allemaal nodig te zijn Overschot binnen sociaal domein Daarnaast is er ook een overschot binnen het sociaal domein van 2,6 miljoen euro. Het overschot komt met name doordat we extra rijksmiddelen hebben ontvangen terwijl de kosten licht zijn gedaald. Dit overschot gaat naar de reserve sociaal domein. Daarmee overschrijden we de grens van 4 miljoen die we vanaf 2023 hanteren. Daarom wordt vanuit de reserve sociaal domein nog zo’n 1,6 miljoen overgeheveld naar de algemene reserve.

Vaststelling Conform de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de jaarrekening vast in het jaar volgend op het jaar waarover verantwoording wordt afgelegd. De jaarstukken 2022 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening is gecontroleerd door accountantskantoor RA12. Op het moment van schrijven is de accountantscontrole nog niet helemaal afgerond. De accountantsverklaring en het rapport van de accountant wordt daarom separaat nagezonden. Wij stellen u voor: 1. de jaarstukken 2022 vast te stellen; 2. het positieve resultaat van € 2.850.793 als volgt te bestemmen: a. b. c. d. e.

€ 534.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Omgevingswet” € 38.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Vitale erven (WATEA)” € 45.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Doorontwikkeling DRU-IP” € 500.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve "Organisatie ontwikkeling" het resterend positief saldo van € 1.733.793 toe te voegen aan de Algemene Reserve

3. een bedrag van € 1.628.558 over te hevelen van de bestemmingsreserve "Sociaal Domein" naar de Algemene reserve 4. bestemmingsreserve “Breedband buitengebied Achterhoek” op te heffen en het saldo á € 72.686 toe te voegen aan de Algemene Reserve Met het vaststellen van de jaarrekening (als onderdeel van de jaarstukken) wordt décharge verleend aan het college van Burgemeester en Wethouders voor het daarin verantwoorde financiële beheer.

6

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag Het jaarverslag bevat de inhoudelijke verantwoording over 2022. Het jaarverslag bestaat uit: 

Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording Verantwoording voor onze 4 programma’s en het programma bedrijfsvoering via de vragen ‘wat wilden we bereiken, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost?’



Hoofdstuk 2: Paragrafen Dwarsdoorsnede op een aantal specifieke (verplichte) onderwerpen, die door alle programma’s heen gaan. Dit bevat de paragrafen Financiering, Verbonden partijen, Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Grondbeleid, Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2022. Er wordt onder andere specifiek ingegaan op de balans, de waarderingsgrondslagen, de rekening van baten en lasten en de bijbehorende toelichtingen. De jaarrekening bestaat uit: 

Hoofdstuk 3: Balans Balans per 31-12-2021 en per 31-12-2022. Daarnaast het overzicht van baten en lasten over het jaar 2022.



Hoofdstuk 4: Toelichting op de balans Toelichting op alle afzonderlijke balansposten en de vermelding van de balanstotalen per boekjaar.



Hoofdstuk 5: Waarborgen en garanties Inzicht in voor wie wij en voor welk bedrag wij als gemeente borg of garant staat.



Hoofdstuk 6: Niet uit de balans blijkende verplichtingen en vorderingen Alle contracten en huurovereenkomsten die meerjarig door of met ons zijn afgesloten.



Hoofdstuk 7: Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Inzicht in onze algemene dekkingsmiddelen vanuit de lokale heffingen, Algemene Uitkering en dividenden. Tevens een verloopoverzicht van de post onvoorzien.



Hoofdstuk 8: Toelichting op baten en lasten Presentatie van het saldo voor en na reservemutaties en inzicht per programma welke reservemutaties er hebben plaatsgevonden.



Hoofdstuk 9: Analyse saldo ten opzichte van de 2de berap Een uitgebreide analyse van het saldo en een overzicht van incidentele baten en lasten.



Hoofdstuk 10: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Verplichte publicatie van het inkomen van onze topfunctionarissen.



Hoofdstuk 11: Sisa verantwoording (Single information Single Audit) Verantwoording van de besteding van door de accountant gecontroleerde subsidiegelden.



Hoofdstuk12: Verdeling van de taakvelden, gepresenteerd op productniveau



Hoofdstuk 13: De gerealiseerde baten en lasten per taakveld



Hoofdstuk 14: Investeringen

7

Programmaverantwoording Het programmaplan Per programma geven we antwoord op de drie W-vragen: 1.

Wat wilden we bereiken? (maatschappelijke effecten/doelen)

2.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

3.

Wat heeft het gekost?

Het antwoord op de vragen ‘Wat wilden we bereiken’ en ‘Wat hebben we daarvoor gedaan’, zijn binnen de programma's terug te vinden per thema, conform de programmabegroting 2022. De kleuren geven een indicatie van de behaalde realisatie per doel.

De baten en lasten, inclusief afwijkingen zijn per programma weergegeven. Daarbij hebben we een overzicht gegeven van de financiële afwijkingen ten opzichte van de primitieve begroting, dus over het hele jaar en ten opzichte van de begroting na wijziging. Een totaaloverzicht is te vinden onder hoofdstuk 8: Overzicht van baten en lasten. Hierin zijn twee overzichten weergegeven: tot en met de 2e berap (begrotingswijziging) en van de 2e berap tot aan de jaarrekening. Zo is het verloop van primitieve begroting naar 1e wijziging (2e berap) naar jaarrekening goed zichtbaar.

8

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is Wat hebben we bereikt. 1.1- Vergroenen

Stand van zaken

In 2022 is op verschillende manieren gewerkt aan het uitvoeren van de Visie op landschap, natuur en groene kernen. Ook is in 2022 de Klimaatagenda vastgesteld, waarbij vijf aandachtsgebieden voorop staan; adaptief landelijke gebied, woonkernen groen en gezond, organisatie ten behoeve van calamiteiten, klimaatbestendig ontwikkelen en betrokken en actieve inwoners. Bij het ontwikkelen van de Klimaatagenda is geconstateerd dat maatregelen voor klimaatadaptatie in de openbare ruimte vaak overlap hebben met acties die bijdragen aan de doelen van de Visie op landschap, natuur en groene kernen. Deze acties pakken we daarom gezamenlijk op. Voor het vergroenen van de kernen werken we aan een meerjarenplan om op basis van data locaties in kaart te brengen waar, nu of in de toekomst, sprake kan zijn van hittestress en wateroverlast voor inwoners. Voor deze locaties wordt onderzocht welke (groene) maatregelen zorgen voor meer klimaatadaptatie. Daarnaast komt er een prioritering. Het is belangrijk om op de locaties te beginnen waar maatregelen het eerst nodig zijn. Welke maatregelen effectief zijn en hoe de prioritering eruitziet is een flinke puzzel. Dit meerjarenplan vergroenen met vertaling naar benodigde investeringen is nog niet klaar. Dit volgt in 2023. Wel zijn we al gestart met verschillende vergroeningsacties, om resultaat te laten zien en in de praktijk ervaring op te doen.

In de centra van Terborg, Varsseveld en Ulft zijn op verschillende versteende locaties plantvakken aangelegd rondom lantaarnpalen en bomen. Een ander concreet project is een klimaatadaptief ontwerp voor wooncentrum De Bongerd in Ulft. Dit is een samenwerking op initiatief van eigenaar Wonion. De inwoners van dit wooncentrum zijn ouderen en zij geven al langere tijd aan dat er sprake is van hittestress. De data uit de Klimaatatlas bevestigen dit. Voor het maken van het ontwerp hebben we een provinciale subsidie ontvangen ‘Groene icoon projecten’. Daarnaast is voor de uitvoering van dit ontwerp ook provinciale subsidie ontvangen ‘Koele kernen, Warme harten’. Met dit ontwerp en het aanvragen van de subsidies is in 2022 gestart. In 2023 kunnen we hier meer over rapporteren. Sinds november 2021 zijn we aangesloten bij stichting Steenbreek. Het doel van de Steenbreek campagne is om inwoners en ondernemers te enthousiasmeren om te “vergroenen”. In april en oktober 2022 zijn ‘tegel eruit, plant erin’ acties gehouden waarbij inwoners van Varsseveld en Gendringen in ruil voor een tegel een tuinplant kregen. Bij deze acties is samengewerkt met wooncorporatie Wonion, Waterschap Rijn en IJssel, Stichting Steenbreek en Dusseldorp Infra, Sloop en Milieutechniek samen onder de vlag van Weet van Water.

Belangstellenden kregen niet alleen een plant, maar konden ook vragen stellen over klimaatverandering en de effecten van hitte en droogte. Bij deze acties zijn circa 300 tuinplanten uitgedeeld en veel positieve reacties ontvangen. Voor andere structurele groene acties waar we elk jaar aan werken verwijzen we u graag naar de paragraaf kapitaalgoederen onderdeel Groen, Natuur en Landschap. Vanuit de subsidieregeling Landschap en Biodiversiteit hebben we 37 inwonerprojecten ondersteund. Deze inwoners hebben samen meer dan 75.000 vierkante meter landschap, zoals houtsingels, bomen, struweelhagen en kruidenrijke stroken geplant. Dat zijn bijna elf voetbalvelden landschap erbij in onze gemeente. Een mooie toevoeging aan ons vitale buitengebied. We bieden de scholen een natuur- en milieuprogramma (NME) aan. Uiteindelijk hebben maar liefst 87 van de 110 schoolgroepen (groep 3 t/m 8) van het aanbod gebruik gemaakt en NME onderdeel laten uitmaken van hun jaarlijkse schoolprogramma. Zo zorgen we ervoor dat onze jongste inwoners natuurervaringen opdoen. Het kader voor het Landschapfonds is af en in werking vanaf januari 2023. Met behulp van dit fonds kunnen we onze agrarische ondernemers ondersteunen en belonen voor hun belangrijke inzet voor behoud en beheer van het landschap. In 2023 kunnen we over de eerste resultaten rapporteren. 9

1.2- Verduurzamen

Stand van zaken

De energieprijzen zijn sterk gestegen dit jaar. Hierdoor is er veel aandacht voor enerzijds energiebesparing en anderzijds hulp voor mensen die moeite hebben om de hoge energierekening te betalen. Het Energieloket, dat we hebben ondergebracht bij de Agem, merkt ook dat er meer belangstelling is voor energiebesparing. Het Energieloket helpt zowel huurders als woningeigenaren met vraagstukken over energiebesparing en woningeigenaren met verduurzaming van hun woning. Zij merkten in 2022 een flinke toename, meer dan een verdubbeling, voor hun diensten. Het gaat dan om een energieadviseur aan huis, een telefonisch consult en het aanvragen van een Toekomstbestendig Wonen Lening. De verwachting is dat deze belangstelling voorlopig hoog blijft. Het Rijk heeft een incidenteel budget overgemaakt voor de aanpak Energiearmoede. Hiervoor is een aanpak opgesteld die zich richt op vijf sporen: sociale energiecoaching voor mensen met een laag inkomen, inzet van de fix brigade, een energiezuinig witgoed regeling, een subsidieregeling isoleren voor woningeigenaren met een inkomen tot modaal en een publiciteitscampagne energiebesparing. In 2022, 2023 en 2024 wordt deze aanpak verder uitgewerkt en uitgevoerd. De gemeente wil ook na 2024 inwoners met een laag inkomen ondersteunen bij het verminderen van het energieverbruik. We ontwikkelen hiervoor een structurele aanpak.

Ook ondernemers voelen de gestegen prijzen en het is merkbaar dat verduurzamen voor steeds meer bedrijven interessant is. Tot en met eind juni konden ondernemers via het project Achterhoek Onderneemt Duurzaam een gratis energiescan aanvragen. In totaal hebben (in meerdere jaren) 68 ondernemers in Oude IJsselstreek hier gebruik van gemaakt, waarvan een flink aantal op het laatste moment. Ook het regionale programma Zonnige Bedrijven Achterhoek, waar bedrijven ondersteund worden in het aanleggen van zonnepanelen op hun daken, loopt goed in onze gemeente. Op dit moment liggen ongeveer 54.000 panelen oftewel 18 hectare zon op dak op grote (bedrijfs)daken. Dat is een toename van 4,5 hectare ten opzichte van december 2021. In de Transitievisie Warmte zijn twee plaatsen benoemd als focus gebieden voor het aardgasvrij-klaar maken: Silvolde en Varsseveld. Beide dorpen zijn in 2022 aangemeld voor het provinciale programma Wijk van de Toekomst. Er worden twee sporen uitgewerkt: "denken" en "doen". Oftewel visie en toelichting op waarom we dit doen en de praktische invulling middels acties. In beide dorpen werken we samen met een groep inwoners. Met het burgerinitiatief BEOIJ wordt structureel overlegd over de koers van de gemeente met als doel een energieneutrale gemeente in 2030.

BEOIJ is onder andere van plan een lokale energiecoöperatie op te richten en een energiefestival te organiseren. De grootschalige opwek van energie loopt gestaag verder. De windmolens van Den Tol zijn gereed en leveren stroom. Er zijn vier zonnevelden vergund, waarvoor bij twee plannen nog juridische procedures lopen. Er zijn ook nog enkele zonnevelden in een voorbereidende fase waar we via maatwerk kijken naar mogelijkheden. Het "Uitnodigingskader lokale duurzame opwek" is geëvalueerd en voor nieuwe initiatieven is een beleidslijn uitgezet. Een nieuw afwegingskader voor zonnevelden ontwikkelen we in 2023. Beleidsmatig wordt regionaal gewerkt aan het hernieuwde Akkoord van Groenlo en de nieuwe regionale uitvoeringsagenda. De uitvoering van de RES 1.0 loopt. In 2023 komt er een RES 2.0, waarin de voortgang van de RES wordt aangegeven en nieuwe inzichten worden verwerkt. Het congestiemanagement onderzoek van Tennet is afgerond. Met congestiemanagement, waarbij flexibiliteit een belangrijke rol speelt, kan het bestaande net beter worden benut en ontstaat ruimte voor nieuwe initiatieven. Het toepassen van congestiemanagement is een tijdelijke maatregel op weg naar structurele netversterkingen. Net als Tennet is Liander actief in zowel het uitbreiden van de energie infrastructuur als het toepassen van slimme tijdelijke oplossingen zoals congestiemanagement.

In september 2022 is het nieuwe grondstoffenbeleid (VANG) vastgesteld in de gemeenteraad. Dit beleid kent een tarief voor restafval en verhoogde service voor de inzameling van grondstoffen. 10

1.3- Bouwen

Stand van zaken

Nationale- en Regionale woonagenda In maart 2022 heeft minister de Jonge de Nationale Woon- en Bouwagenda gelanceerd. Hierin staat de ambitie om tot en met 2030 900.000 woningen te bouwen. In de verhouding 1/3 sociale huur, 1/3 ‘betaalbare koop’ tot €355.000,- en 1/3 overig. Parallel met de Nationale Woon- en Bouwagenda is de Regionale Woonagenda geactualiseerd. In februari 2023 wordt deze Regionale Woonagenda 2023-2030 ‘Goed wonen in een vitale regio’ aan de raden voorgelegd. In maart volgt de ondertekening van de Woondeal met Rijk en provincie. Concreet betekent dit dat wij met het Rijk en de provincie afspraken maken over de bouw van 8390 woningen in de Achterhoek, waarvan 1500 in Oude IJsselstreek. In de regio is afgesproken dat onze eigen ambitie van 11.500 woningen, waarvan 2250 woningen in Oude IJsselstreek blijft staan. Voortgang Woningbouw Samen met onze woningbouwpartners (particulieren, corporaties en ontwikkelaars) pakken wij de opgave voortvarend op. In onderstaande tabel is de voortgang woningbouw zichtbaar. We bevinden ons in een aanloopfase naar een hogere woningbouwproductie in de komende jaren. Van steeds meer plannen zijn het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning (bijna) gereed. Dit zijn hoofdzakelijk nog kleinere projecten met enkele woningen per locatie. Op de uitleglocaties is ruimte voor projecten met daarin grote aantallen woningen.

Deze dragen in forse mate bij aan onze ambitie. Een nadere toelichting is opgenomen in de jaarlijkse rapportage voortgang woningbouw.

Uitleglocaties In 2021 zijn vijf uitleglocaties aangewezen. Hier is ruimte voor tussen de 1400 en 1850 woningen. Varsseveld West is de eerste uitleglocatie die opgepakt is en nu het verst gevorderd is. Via een prijsvraag is de naam de Tuit voor de nieuwe woonwijk gekozen. Er wordt nu gewerkt aan het stedenbouwkundig plan. Hierover zijn we in gesprek met eigenaren, omwonenden, woningbouwcorporatie en andere belanghebbenden. Dit wordt gewaardeerd en levert waardevolle input op. Ook zijn we begonnen met het bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplan en exploitatieplan. In januari 2023 starten we met het locatiepaspoort voor Varsseveld Noord. Dat is de basis voor het stedenbouwkundig ontwerp. Voor Lenteleven en Biezenakker worden de locatiepaspoorten begin 2023 afgerond. Daarna volgt het stedenbouwkundig ontwerp. De ontwikkeling van de uitleglocatie Voorbroek ligt verder in de toekomst. Flexwonen Naast reguliere woningbouw zetten we in op het plaatsen van circa 75 flexwoningen. Hiermee bieden we een oplossing voor de ergste woningnood voordat de productie van reguliere woningen goed op gang komt. In december 2022 zijn de bijgestelde kaders vastgesteld en zijn de locaties waar ze geplaatst kunnen worden bekrachtigd. De volgende stap is de uitvraag waarop ontwikkelaars zich kunnen inschrijven. Daarna volgt de selectie van de beste inschrijving(en). 11

Kleine Kernen Aanpak In 2020, 2021 en 2022 is in zes van onze acht kleine kernen de woningbouwbehoefte in beeld gebracht en zijn locaties voor nieuwbouw aangewezen. Inmiddels hebben de eerste plannen uit de Kleine Kernen Aanpak de planologische procedure doorlopen. De kleine kernen aanpak ervaren wij als waardevol omdat het te bouwen aantal en type woning aansluit op de behoefte. Dit draagt bij aan het behoud en versterking van de leefbaarheid. Daarom willen we de Kleine Kernen Aanpak structureel gaan inzetten. Hiervoor is hiervoor budget opgenomen in de begroting.

1.4- Oude IJsselzone en DRU Industriepark

Stand van zaken

Oude IJsselzone De gemeenteraad heeft het visiedocument in februari 2022 vastgesteld. In het jaar 2022 zijn diverse onderwerpen uit het visiedocument uitgewerkt. Bijvoorbeeld het fietspad ter hoogte van landgoed De Bleuster en de locatie Winters voor de ontwikkeling van ZoZijn. Naast de hiervoor genoemde zaken hebben we gesprekken gevoerd met medeoverheden om beleidsruimte te creëren voor onder meer natuur- en landschapsdoelen, klimaatadaptatie-opgaven en toeristische ontwikkelingen. In dit proces zitten we nog volop. Er is in 2022 een start gemaakt met het in beeld brengen van lopende projecten binnen het Landschapspark Oude IJssel en het opstellen van een ontwikkelprogramma. Financieel gezien spelen er op dit vlak twee zaken: de gemeenteraad heeft € 100.000,- structureel toegewezen in de begroting en we kijken van project tot project naar onze financiële inzet. Voor dat laatste geldt dat we nu al weten dat we niet alles zelf kunnen bekostigen, maar wel een integrale uitvoering wensen. Daarom zullen we niet alleen samen met medeoverheden optrekken, maar willen we bij het toekennen van ontwikkelruimte aan derde partijen verkennen of zij naar evenredigheid bij kunnen dragen in opgaven binnen het Landschapspark Oude IJssel. DRU Industriepark Er is een procesregisseur aangesteld.

De onderzoeken omtrent het museum, hotel en revitalisering SSPhal zijn afgerond en de procesregisseur heeft een eindrapport met aanbevelingen opgeleverd. Deze aanbevelingen worden begin 2023 met de gemeenteraad gedeeld. Daarna kan een besluit worden genomen over het vervolg en de rol van de gemeente hierin. Financiële consequenties zijn daarvan afhankelijk. De geschatte kosten voor het haalbaarheidsonderzoek passen vooralsnog binnen de daarvoor beschikbaar gestelde gelden. Wel is voor het deel van het haalbaarheidsonderzoek een subsidieaanvraag (Steengoed Benutten) ingediend bij de provincie.

1.5- Vitaal buitengebied

Stand van zaken

Vitaal Landelijk Gebied Gelderland & Regioarrangement Achterhoek In het landelijk gebied komen veel opgaven samen. In 2022 hebben het Rijk en de provincie gewerkt aan nieuw beleid. Voor de opgaven in het landelijk gebied heeft het Rijk het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) opgesteld. De provincie is in 2022 begonnen om voor Gelderland middels het programma Vitaal Gelders Landelijk Gebied (VLGG) een vertaalslag te maken van de nationale NPLG-opgaven (natuur, water en klimaat). Dit programma met bijbehorende financieringsopgave moet in 2023 aan het Rijk worden aangeboden.

12

Daarnaast werkt de provincie aan het opstellen van Regioarrangementen, waarin opgaven en bijbehorende (ruimtelijke)keuzes worden uitgewerkt. Een onderdeel hiervan zijn de ontwikkelingen in het landelijk gebied. De provincie is hierover met alle gemeenten en het waterschap in gesprek om uiteindelijk afspraken te maken in een Regioarrangement Achterhoek. Het Regioarrangement is het gezamenlijk perspectief van Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen op de opgaven voor de Achterhoek voor de komende 20 tot 30 jaar. Wij hebben als regio aan de provincie verzocht om ondanks de hoge tijdsdruk aandacht te blijven houden voor voldoende input. Mede op grond van uitwerkingen op provinciaal en regionaal niveau gaan we opnieuw kijken naar de lokale aanpak en de rol van de gemeente binnen deze complexe opgave. Daarom is er nog geen financiële doorvertaling gemaakt van aanvullende maatregelen die wij lokaal kunnen bieden. Expertmeetings Uit de gebiedsanalyse van het Kadaster en de Wageningen Economic Research (WUR) bleek dat de verkaveling in Oude IJsselstreek onder gemiddeld is. Dat betekent dat de landbouwbedrijven binnen onze gemeente over relatief veel veldkavels (ver van het erf gelegen) beschikken. Bedrijfseconomisch is dat een nadeel. Bovendien zorgen de extra vervoersbewegingen voor een grotere belasting op het wegennet en daarmee samenhangende uitstoot.

Eind 2022 zijn we samen met het kadaster gestart met een verkenning wat de mogelijkheden zijn voor kavelruil binnen de gemeente en hoe dit past binnen de opgave waar we voor staan in het buitengebied. Daarnaast is op 12 oktober 2022, in vervolg op de eerdere expertmeetings over de toekomst van de landbouw en het buitengebied, een informatieavond georganiseerd over de Gelderse Stikstofaanpak. Gedeputeerde Peter Drenth van de provincies gaf uitleg over de Gelderse Stikstofaanpak en hoe de provincie naar het landelijk gebied kijkt en hoe de provincie gemeenten, inwoners en andere belanghebbenden bij deze aanpak wil betrekken. Op deze avond waren veel agrariërs en andere geïnteresseerden aanwezig. Ook konden zij vragen stellen aan de gedeputeerde. Plattelandsraad Op 1 december 2022 was er een vervolgbijeenkomst met een groot deel van de plattelandsraad. Tijdens deze bijeenkomst hebben de leden aangegeven dat ze voor een onafhankelijke kartrekker kiezen. Gesprekken met potentiële kartrekkers zijn gestart en naar verwachting kan in het eerste kwartaal 2023 worden aangegeven hoe de plattelandsraad verder gaat. Het door de plattelandsraad opgezette educatie programma boerderij expeditie heeft ook in 2022 plaatsgevonden, en wordt ook doorgezet in 2023 en betaald vanuit de gelden voor de plattelandsraad.

Werken Aan Toekomstbestendige Erven Achterhoek (WATEA) Om ieder erf in het buitengebied van Oude IJsselstreek te bereiken is er in mei 2022 naar meer dan 2000 adressen in het buitengebied een brief gestuurd vanuit WATEA. Daarop zijn 173 keukentafelgesprekken gevoerd. Uit deze gesprekken zijn 42 vervolggesprekken gekomen, waarbij kennisvouchers, en dus financiële ondersteuning vanuit de gemeente wordt ingezet. Daarnaast is er met toestemming van inwoners informatie gedeeld met de gemeente, of heeft de accountmanager agrarisch informatie uit gesprekken opgehaald bij inwoners naar aanleiding van de brief. Deze informatie nemen we mee bij het toekomstbestendig maken van ons buitengebied. Zwarte Veen & Vennebulten Tijdens een inloopbijeenkomst die op 22 maart 2022 werd gehouden bleek onder de aanwezigen breed draagvlak te zijn voor het herinrichtingsplan. Enkele reacties die zijn binnengekomen zijn in het eindontwerp verwerkt. Voor uitvoering van de inrichtingsmaatregelen is een vergunning verleend. Vanuit het Gebiedsproces Aaltense Goor Zwarte veen voert het waterschap de regie op het besteks-gereed maken, aanbesteden en uitvoeren van de werkzaamheden. In oktober 2022 is gestart met de uitvoering van de herinrichtingsplannen van het Zwarte Veen direct grenzend aan natuurgebied De Vennebulten.

Langs de “Eerste diek” is een vrij liggend fietspad aangelegd waardoor de knooppuntenroute vanuit Varsseveld via de Vennebulten en het Zwarte veen richting Lichtenvoorde en Harreveld is verbeterd. Bovendien is de wandelpadenstructuur vanuit natuurgebied het Aaltense Goor doorgetrokken tot in het Zwarte Veen en is de menroute omgelegd. Op 22 december 2022 zijn deze officieel geopend. Met onze pachters zijn in 2022 gesprekken gevoerd. Er is brede belangstelling onder agrariërs om middels het pachtgebruik invulling te geven aan de landbouwvergroeningsopgave. In het najaar van 2022 zijn we gestart met het opstellen van een beheerplan. Dit leveren we in het voorjaar 2023 op. 13

Om een weloverwogen besluit te kunnen nemen over het al dan niet uitbreiden van het heideareaal in de Vennebulten, hebben we in het najaar van 2022 een externe projectleider aangetrokken die onderzoeksopdrachten heeft uitgezet en gesprekken voert met belanghebbende partijen. Als onderdeel van het lopende gebiedsproces heeft de provincie middelen gereserveerd voor de uitbreiding van het heideareaal. Met de uitvoering van bovengenoemde inrichtingsmaatregelen geven we invulling aan beleidsdoelen op het gebied van: - Versterking van natuur- en landschapswaarden; - Klimaatadaptatie; - Landbouwtransitie; - Recreatie en toerisme. Integrale opgave Vitaal Buitengebied Tot slot wordt ook vanuit andere thema’s zoals vergroenen, energietransitie, bouwen en wonen, veiligheid en gezondheid ook een bijdrage geleverd aan een vitaler buitengebied.

Wat heeft het gekost in 2022? Programma 1 (excl. grondexploitatie)

Begroot voor wijziging 2022

Begroot na wijziging 2022

Rekening 2022

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

17.010

17.810

20.700

2.890

Lasten

32.131

33.099

36.195

3.096

Saldo

(15.121)

(15.290)

(15.495)

(205)

Grondexploitatie

Begroot voor wijziging 2022

Begroot na wijziging 2022

Rekening 2022

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

240

240

2.346

2.106

Lasten

241

241

2.308

2.066

Saldo

(1)

(1)

38

40

Bedragen x 1.000

14

Programma 2: Een leefbare gemeente Wat hebben we bereikt. 2.1- In Oude IJsselstreek is iedereen Positief Gezond

Stand van zaken Door de Coronacrisis is het belang van gezondheid en preventie nog hoger op de agenda gekomen. Door een gezonde leefstijl ervaren inwoners een betere kwaliteit van leven. Gezondheid en gedrag komen steeds centraler te staan in plaats van ziekte en zorg. In 2022 werkten we volop door aan de uitvoering van de drie speerpunten uit de lokale gezondheidsagenda 'Gezonde Kansen in Oude IJsselstreek': kansen(on)gelijkheid, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. De lokale gezondheidsagenda is afgelopen jaar tussentijds geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat ondanks de beperkingen door de maatregelen tegen het coronavirus veel activiteiten en interventies door zijn gegaan of gestart zijn. Een belangrijke aanbeveling voor het vervolg is om inwoners en ervaringsdeskundigen nog meer bij de uitvoering te betrekken. Met deze aanbeveling zijn we direct aan de slag gegaan bij het opzetten van een lokale coalitie tegen eenzaamheid. Samen met (zorg)organisaties, verenigingen en inwoners bouwen we aan een sterk netwerk om eenzaamheid te verminderen. Jongeren De jeugd heeft de toekomst. Voor de jeugd in Oude IJsselstreek dienen er gelijke kansen voor iedereen te zijn. In programma 3 (doel 3.4 'Gelijke kansen voor iedereen') is beschreven hoe we daar samen met onze partners in 2022 aan gewerkt hebben.

Daarnaast zijn er forse stappen gezet in het verbeteren van de keten van jeugdwerk. Met de start van vijf jongerenwerkers via Buurtzorg Jong heeft het jongerenwerk een geheel nieuwe impuls gekregen. De jongerenwerkers richten zich vooral op positieve gezondheid en preventie. Het jongerenwerk is er voor álle jongeren: met ontmoetingsplekken, sport en andere activiteiten, maar ook met een luisterend oor of individuele ondersteuning als dat nodig is. De Gebiedsmakelaar Jeugd is ook in 2022 gestart en faciliteert de jongerenwerkers bij het opbouwen van een goede en constructieve samenwerking met (netwerk)partners. Mensen met dementie tellen mee Voor uitvoering van het projectplan ‘Mensen met dementie tellen mee in Oude IJsselstreek!’ is een projectleider voortvarend van start gegaan. Er zijn in samenwerking met diverse partners meerdere activiteiten opgestart om inwoners met dementie op een zinvolle wijze mee te blijven laten doen in de samenleving. Zo zijn er gespreksgroepen, cursussen en workshops. In de week rondom Wereld Alzheimerdag waren er extra activiteiten (zoals een theatervoorstelling en inlopen) om bewustwording over dementie verder te vergroten. Samen Sterker Thuis Vanuit de bestuursopdracht Wmo zijn de professionals van Azora, Sensire en de gemeente Oude IJsselstreek samen verder aan de slag gegaan in Samen Sterker Thuis.

Dit doen zij vanuit de visie zoals vastgelegd in de houtkoolschets 'Energiek en Veerkrachtig Oude IJsselstreek’. In het laatste kwartaal is de verordening Sociaal Domein aangepast op de nieuwe werkwijze vanuit Samen Sterker Thuis. Door de werkwijze van professionals vanuit het gedachtegoed 'echt doen wat nodig is' vindt er continue verdere doorontwikkeling plaats. Samen Sterker Thuis raakt door de eerste goede en positieve ervaringen inmiddels stap voor stap steeds bekender bij inwoners en maatschappelijke partners. Onbeperkt Meedoen Ook is de Lokale Inclusie Agenda 2022-2024 vastgesteld. De agenda laat op zeven verschillende thema’s zien wat we al doen en wat we nog gaan doen om echt iedereen mee te laten doen. De Werkgroep Onbeperkt Meedoen heeft in 2022 vol enthousiasme verder gewerkt aan een inclusievere samenleving. Zo zijn er intensieve samenwerkingen ontstaan met scholen (workshops) en met evenementen zoals Huntenpop. 15

Wij zijn trots op de samenwerking met de werkgroep. Daarom hebben we de Werkgroep Onbeperkt Meedoen voorgedragen voor GemeenteDelers. Dit is een landelijke competitie voor lokale initiatieven met landelijke potentie. Zo inspireren we ook andere gemeenten om werk te maken van een nog inclusievere samenleving. Sport, cultuur en welzijn Corona heeft de afgelopen jaren een flinke impact gehad op sport, cultuur en welzijn. Vitale verenigingen bevorderen het welzijn en de gezondheid van onze inwoners, jong en oud. Om verenigingen toekomstbestendig te houden is in 2022 het Verenigings Informatie en Evaluatie Punt (VIEP) opgericht. De verenigingscoaches van het VIEP adviseren, ondersteunen en helpen verenigingen, stichtingen en buurthuizen. Ook zijn er in 2022 aanvullende maatregelen genomen in het Uitvoeringsplan covid-19 om sport, cultuur en welzijn te ondersteunen. De extra maatregelen waren de inzet van een extra buurtsportcoach, het beschikbaar stellen van zwembadkaartjes, ondersteuning van de DRU en de kwijtschelding van leningen aan twee buurthuizen (Borchuus en Westendorphuus). In 2022 is de cultuurnota ‘Cultuur smeedt de toekomst 2022-2032’ vastgesteld. Met deze culltuurnota geven we kunst & cultuur een extra impuls en stimuleren we meer inwoners om mee te doen aan culturele activiteiten.

Achterhoek in Beweging en het Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA) hebben op regionaal niveau het sport- en cultuurlandschap verder versterkt. Achterhoek in Beweging heeft bijvoorbeeld het WK Volleybal ingezet om het Achterhoekse volleyballandschap te versterken door de organisatie van verschillende sideevents. Gerealiseerde projecten van het CEPA zijn onder andere Kunst door de brievenbus, Kunst aan de keukentafel, maar ook de Silo Art Tour Achterhoek. Verbinding met andere beleidsterreinen Vanuit het gedachtegoed ‘Health in all policies’ is de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen bijvoorbeeld met het fysieke domein. Zo is er een workshop over de Gezonde Leefomgeving door de GGD Noord- en Oost-Gelderland georganiseerd. Daarnaast is gezondheid inmiddels ook één van de expertises aan de pilot Omgevingstafel als uitwerking op weg naar de nieuwe Omgevingswet.

2.2- In Oude IJsselstreek heeft niemand een uitkering

Stand van zaken

In 2022 heeft STOER hard doorgewerkt aan het verder vormgeven van de visie 'Naar het hart van de beweging'. Dat uit zich door het continu blijven verbeteren in de manier waarop wij inwoners bejegenen en hoe de dienstverlening wordt ingericht. Werk STOER ondersteunt bij het verkrijgen en behouden van werk. In 2022 hebben we ingezet op het aanbieden van maatwerk trajecten aan onze inwoners. Daarnaast hebben we ons gefocust op het bieden van nazorg om de duurzame uitstroom te vergroten. In 2022 is de nieuwe Wet Inburgering ingegaan, met de inzet van gespecialiseerde loopbaanbegeleiders wordt passende begeleiding richting werk en participatie geboden. Met als doel deze nieuwe inwoners zo snel mogelijk te laten integreren in de samenleving. Inkomen STOER heeft in 2022 het proces rondom inkomensvoorziening verder door ontwikkeld, waarbij er gefocust is op onder andere het werkproces rondom de intake, zodat deze inwonervriendelijk is. Op het gebied van de bijzondere inkomensvoorzieningen zijn de volgende ontwikkelingen zichtbaar: Er is gestart met de voorbereiding van een onderzoek naar een verdere transformatie van de minimaregelingen, met als uitgangspunten het uitgaan van vertrouwen, vereenvoudiging, individueel maatwerk en lagere administratieve lasten. Doel is om die transformatie in de loop van 2023 te realiseren.

Oekraïners In 2022 is na het uitbreken van de oorlog in de Oekraïne een nieuwe opdracht bij Stoer belegd, namelijk het verstrekken van leefgeld en het begeleiden van Oekraïners naar werk. We verstrekken leefgeld aan de in Oude 16

IJsselstreek opgevangen Oekraïners volgens de landelijke regeling. De verstrekking verloopt deels via de bank en deels contant. Oekraïners die ondersteuning nodig hebben bij het verkrijgen van werk worden door STOER, in samenwerking met het WSPA, in contact gebracht met ondernemers in de regio. Ondernemers STOER ondersteunt ondernemers bij het opstarten van een bedrijf en het levensvatbaar krijgen van hun onderneming. De ondernemers die eerder gebruik maakten van de TOZO-regeling zijn geïnformeerd over de mogelijkheid tot ondersteuning. Dit heeft niet tot extra aanvragen geleid.

2.3- In Oude IJsselstreek werken we volgens de bedoeling

Stand van zaken

In het eerste kwartaal van 2022 hebben we met Buurtzorg Jong en onze 26 partners voor ‘Jeugd- en Wmohulp in de buurt’ de prioriteiten voor het komende jaar bepaald. Op basis daarvan is met de jeugd-partners een plan gemaakt over hoe we de onderlinge samenwerking rondom gezinnen in onze gemeente beter kunnen vormgeven. Doel is daarbij om in gezamenlijke verantwoordelijkheid oplossingen te realiseren die passen bij de vraag van het gezin. Ook zijn er ontwikkelteams aan de slag met hoe dit voor inwoners met een Wmovraag of een vraag op het gebied van onderwijs, dagbesteding en werk georganiseerd kan worden. Naast de gecontracteerde partners nemen ook STOER, UWV en onderwijs deel aan de ontwikkelteams. In het afgelopen jaar is er ook geïnvesteerd in de invulling van partnerschap met de gecontracteerde partijen. In kwartaalgesprekken is met alle 26 partners telkens gesproken over de visie en de manier waarop we daar met elkaar invulling aan geven. Iedere aanbieder is daarin uniek. De opbrengst van deze gesprekken is dan ook heel verschillend en werkt beide kanten op: van een kleine aanpassing in een werkproces tot een grote omslag in manier van monitoren. Alle resultaten hebben gemeen dat het (hoe klein of groot) stappen zijn naar een gezamenlijk werken vanuit de bedoeling.

Afgelopen jaar heeft STOER zich verder ontwikkeld op het gebied van loopbaanbegeleiding en inkomensondersteuning. De werkprocessen van inkomensondersteuning zijn onder de loep genomen. Een doorgevoerde verbetering is dat we inwoners altijd vooraf informeren over de uitkomst van een aanvraag in plaats van alleen per brief. Bij een negatief besluit wordt er een gesprek ingepland, zodat er ruimte is voor een verdere toelichting en vragen. Verder is het werkproces intake geëvalueerd en hebben we een aantal onderdelen aangepast, zodat deze inwonervriendelijker zijn geworden. Ook hebben we aandacht voor een integrale aanpak. Onze systemen, die ondersteunend zijn, worden beter benut. Zo kan de inwoner zijn eigen proces volgen. Hierdoor kan er snel geschakeld worden zodat de inwoner op zijn eigen niveau de gewenste resultaten behaalt. Met Azora en Sensire ondertekenden we in 2022 de intentieverklaring om duurzaam samen te werken aan het vereenvoudigen van hulp en het verbeteren van de kwaliteit ervan. Vanaf 1 april zijn de professionals in Samen Sterker Thuis gestart met het werken volgens de bedoeling. In oktober heeft de gemeenteraad de gewijzigde verordening vastgesteld. Daarmee is voor de professionals van Samen Sterker Thuis ook juridisch de ruimte gecreëerd om de hulpvraag van de inwoner in hun werk centraal te stellen.

Wat heeft het gekost in 2022? Programma 2 Baten

Begroot voor wijziging 2022 10.486

Begroot na wijziging 2022 11.459

Rekening 2022 16.100

Afwijking (tov begroot na wijziging) 4.641

Lasten

50.729

55.221

62.230

7.008

Saldo

(40.243)

(43.762)

(46.129)

(2.367)

Bedragen x 1.000

17

Programma 3: De werkende gemeente Wat hebben we bereikt. 3.1- Impulsprogramma economie en wonen

Stand van zaken

Tijdens de corona crisis hebben we als gemeente een faciliterende rol op ons genomen waarbij we met name gezamenlijk met de detailhandelssector opgetrokken hebben. Onderdeel daarvan was, naast het uitvoering geven aan de corona ondersteuningsmaatregelen, om met ondernemers te werken aan compacte, groene en levendige winkelkernen. Zo hebben we het project ‘Ondernemers aan zet Ulft’ in 2022 begeleid. In dat project hebben de ondernemers het proces afgerond en een aantal thema’s benoemd waarmee zij verder willen. Dat zijn: marketing, vergroenen van de winkelkernen, centrummanagement, aansluiting bij toeristische routes en de relatie met het water. Er zijn concrete plannen gemaakt om op korte termijn in de winkelcentra van Ulft, Varsseveld en Terborg te vergroenen aan de hand van enkele projecten. Uitvoering vindt plaats in 2023. Vanuit programma 1 is een onderzoek gestart om de kernen verder te vergroenen en van daaruit structureel en voor de lange termijn bij te dragen aan zowel aantrekkelijke winkelkernen als aan de klimaatdoelstellingen. We hebben een onderzoek uitgevoerd naar het adaptatievermogen van horeca en winkels naar aanleiding van de coronacrisis.

Hieruit blijkt vooral dat de in ontwikkeling zijnde nieuwbouwwijken het bestaande winkelaanbod in stand zal kunnen houden, maar dat het niet de verwachting is dat deze woningbouwuitbreiding bijdraagt aan uitbreiding van het winkelaanbod in de kernen. Mede als gevolg van de stijging van internetaankopen. Daarnaast is geconstateerd dat er in de gemeente enige ruimte is voor aanvullende vormen van horeca. We hebben gewerkt aan de doorontwikkeling van het Varssevelds Industriepark (VIP). We hebben lang moeten wachten op een uitspraak van de Raad van State, maar hebben ondertussen wel verder gewerkt aan alle mogelijke voorbereidingen zoals grondaankopen en het natuurplan. We hebben de revitaliseringsplannen voor de bedrijventerreinen na corona weer opgepakt en hebben een aantal participatieavonden met de ondernemers op IJsselweide georganiseerd. Hierdoor is het proces voor IJsselweide versneld opgepakt. Daarnaast hebben we in 2022 de voorbereidingen voor het actualiseren van het bestemmingsplan De Rieze in Ulft afgerond en is er overeenstemming bereikt over het uitplaatsen van de laatste burgerwoning. Tot slot is er nog een aantal kavels op zowel De Rieze als Hofskamp Oost verkocht. Voor de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt sluiten we vooral aan bij initiatieven in de regio, omdat dit een prominent onderwerp is bij de thematafel Onderwijs & Arbeidsmarkt.

We hebben bijgedragen aan bijvoorbeeld OpIJver waar 206 inwoners uit onze gemeente in 2022 een aanvraag hebben ingediend, de campagne Onverwachte Hoek, de Techniekdag, de Talententuin, de Technologie & Zorg Academie Achterhoek (TZA) in Civon, het Grensland College en ondernemersgremia zoals bijeenkomsten van de Huntenkring. Een ander voorbeeld is de ondersteuning van detailhandelsondernemers bij het volgen van een leergang van de HAN om zo inzicht te krijgen in ontwikkelingen in de detailhandel en die toe te passen op hun onderneming. In 2022 hebben we de startup-omgeving SHII samen met ondernemers verder ontwikkeld. Er is een aantal mooie projecten ontstaan. Denk aan JoytoSup voor waterrecreatie of Tibach voor de bestrijding van de Japanse Duizendknoop. We zijn met de ondernemers in gesprek gegaan om samen met hen een innovatiefonds vorm te geven. Dit is nodig omdat succesvolle startups middelen nodig hebben om verder te groeien. We willen ze daarbij als gemeente ook ondersteunen. Vraagstukken rondom energie zijn het afgelopen jaar in een stroomversnelling geraakt, mede door de oorlog in Oekraïne (de afhankelijkheid van Russisch gas) en steeds meer aandacht voor duurzaamheid. Kijken we naar de opwek van duurzame energie, dan hebben we in 2022 ons doel van 16 Gwh, dat we beoogden in 2030 te halen voor ‘Zon op dak’ bijna gerealiseerd.

Veranderend Rijksbeleid en congestie op het net maken het uiteindelijk halen van het doel moeilijker. We zijn hierbij afhankelijk van de netleverancier en subsidies van het 18

Rijk. Desalniettemin hebben we in 2022 een overeenkomst gesloten met de AGEM om ‘Zon op dak’ verder bij ondernemers te stimuleren. Dit heeft een link met programma 1. In het verlengde daarvan zijn we met onderzoeksbureau Firan en de Varsseveldse Industriële Vereniging begonnen met een onderzoek naar de opwek, afname en onderlinge afstemming hiervan bij Varsseveldse bedrijven. Op het gebied van waterstof hebben we bij de provincie beleidsruimte gecreëerd. We zijn blij te vermelden dat de provincie pilotlocaties in Oost-Nederland heeft toegewezen en dat wij er één van zijn. Met enkele particuliere initiatiefnemers hebben we een onderzoek gedaan naar de haalbaarheid (financieel, technisch en organisatorisch) van het waterstofinitiatief. De resultaten uit dat onderzoek laten zien dat dit kansrijk is. Dat gaan we verder uitwerken en verkennen om te komen tot een samenwerking. Het Landschapspark Oude IJssel is in februari 2022 vastgesteld. Een aantal projecten dat hieronder valt is inmiddels in uitvoering, denk aan Landfort en Meghlo. Een aantal initiatiefnemers heeft aangegeven woningbouwplannen te hebben. Via de thematafel Mobiliteit & Bereikbaarheid wordt ook gekeken naar doorgaande fietsroutes langs de Oude IJssel. Hier wordt onderzoek naar gedaan. We hebben verder al onze steigers gerenoveerd.

We zijn in gesprek met het waterschap en de provincie over mogelijkheden voor vaarrecreatie. Naast de dingen die we in de uitvoering hebben opgepakt zijn we gestart met het maken van het ontwikkelplan voor het Landschapspark Oude IJssel.

3.2- Uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie

Stand van zaken

De coronacrisis heeft een boost gegeven aan het binnenlandse toerisme en onderstreept nog maar eens de kansen die er voor deze sector in de gemeente liggen. Dat laat zien dat we met de beleidsvisie en het uitvoeringsprogramma voor toerisme en recreatie de goede weg zijn ingeslagen. Desondanks had het coronavirus een enorme impact op de toeristische sector. In het voorjaar van 2022 hebben we ondernemers geholpen om weer goed voorbereid het nieuwe seizoen te starten. Alle ondernemers hebben een starterskit per post ontvangen met basisproducten, tips en adviezen om zo de toerist goed te kunnen informeren. Daarnaast hebben bijna 50 ondernemers deelgenomen aan de social media challenge om zo de online zichtbaarheid via Facebook, Instagram en ‘Google mijn bedrijf’ een boost te geven. Om ook meer Duitse gasten te verwelkomen is er een Duitstalige website gelanceerd waardoor ook onze Duitse toeristen kennis kunnen nemen van ons toeristisch aanbod. Begin april heeft STROIJ deelgenomen aan de Touristik Messe in Kalkar om ons lokale aanbod onder de aandacht te brengen met Duitstalig promotiemateriaal. Dit alles heeft ook geleid tot meer samenwerking met toeristinfo Emmerich, Bocholt en Isselburg. Naast het uitgeven van verschillende folders in meerdere talen hebben we ook geïnvesteerd in online marketing zoals social media, promotievideo’s en vindbaarheid op Google.

Dit heeft onder andere geleid tot een verdubbeling van het aantal volgers op facebook en instagram. In het centrum van Varsseveld is de Top 2.0 met digitaal informatiescherm geplaatst waardoor recreanten vierentwintig uur per dag informatie kunnen krijgen over routes, restaurants, musea, attracties en andere highlights in de omgeving. Samen met STROIJ is er een informatieavond belegd voor toeristische ondernemers over de mogelijkheden die onze bestemmingsplannen en vergunningen bieden en wat er voor nodig is om een wijziging voor te stellen of een vergunning aan te vragen. Voor de ontwikkeling van een hotel en een museum en het onderzoek naar de mogelijkheden voor een evenementenlocatie op het DRU Industriepark is eind 2021 een procesregisseur aangetrokken. In 2022 heeft de regisseur een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden. In 2022 is samen met het DRU Industriepark gewerkt aan 8 digitale vitrines waarin we de geschiedenis van het DRU Industriepark beleefbaar maken en behouden voor de toekomst. Binnen de Kennis- en innovatiewerkplaats van Saxion hebben studenten vijf onderzoeken uitgevoerd: kansen voor streekproducten, het vergeten verhaal van kamp Rees, grensoverschrijdende samenwerking, het verhaal 19

van de verschillende landschapstypen en de beleving van de SMART-industry. In 2022 is er een locatieonderzoek gedaan naar de mogelijke locaties voor de drie onderdelen van de Circulaire Kunst. De opdrachten hiervoor zijn aan de kunstenaars verstrekt. De gemeente heeft de regionale MTB-route in 2022 verder aangelegd. Op de Vennebulten is deze inmiddels grotendeels aangelegd. Eind december is het nieuwe pad voor paardenmenners door natuurgebied het Zwarte Veen in gebruik genomen en het fietspad Keizersbeek is met ongeveer 650 meter verlengd. Vanuit en in samenwerking met de regionale Vrijetijdsagenda Achterhoek is een aantal mooie projecten uitgevoerd zoals Silo Art en Onbeperkt Genieten. Op de wanden van de silo bij Voerwaarts B.V. in Sinderen heeft kunstenaar Paul Wiegers een ultra realistisch kunstwerk gerealiseerd. Dit maakt onderdeel uit van de Silo Art Tour langs tien (street-art) kunstwerken waar ook internationaal aandacht voor wordt gevraagd. Voor het project Onbeperkt Genieten heeft de landelijke organisatie Ongehinderd een inventarisatie gedaan bij toeristische ondernemers in de Achterhoek op hun toegankelijkheid. Zij hebben daarna een advies op maat gekregen om hun toegankelijkheid te verbeteren. Hieraan hebben enkele tientallen ondernemers binnen onze gemeente meegewerkt. Aanvullend zijn er binnen onze gemeente 4 handbikeroutes ontwikkeld.

De grootschalige renovatie van de historische buitenplaats Landfort in Megchelen nadert zijn einde. Vanuit diverse fondsen is er ingezet op de verdere ontwikkeling. In september 2022 werden tijdens Open Monumentendag voor het eerst de deuren voor het publiek geopend. Maar liefst 1.250 bezoekers hebben op die dag deze nieuwe toeristische parel bezocht. 3.3- Vitale en toekomstgerichte bedrijventerreinen

Stand van zaken

VIP In 2022 wilden we de eerste schop in de grond zetten voor Het VIP. Helaas hebben we vertraging opgelopen vanwege de juridische procedure waarvoor we in afwachting waren van de Raad van State voor zowel zitting (juli) als uitspraak (november). Voor het verweerschrift is een aantal onderwerpen extra onderzocht. Vooral het onderwerp stikstof en de landelijke discussie daarover vroeg onze aandacht. We hebben met externe bureaus meerdere Aerius berekeningen uitgevoerd. In november 2022 ontvingen we de uitspraak van de Raad van State waarmee het bestemmingsplan nu onherroepelijk is vastgesteld. Ondertussen werkten we verder aan het Natuurplan. Alle natuurgerelateerde zaken zijn inmiddels gebundeld in één plan dat o.a. samen met indieners van het beroep en een externe ecoloog is opgesteld. Hierin staan naast de benodigde activiteiten voor de ontheffing van de Wet natuurbeheer ook concrete inrichtings- en beheersrichtlijnen voor zowel de openbare ruimte als voor de kavels. Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen zoals voedsellanen langs voetpaden, zonnepanelen op daken en duurzaam materiaalgebruik. Naast deze voorbereidingen hebben we ons verder gefocust op het vestigingsklimaat en niet-ruimtelijke randvoorwaarden voor vestiging op het terrein. Zo zijn we in 2022 een eerste onderzoek gestart naar een mini energiehub op het bedrijventerrein.

Dit geeft ons inzicht in het energievraagstuk en de mogelijkheden voor onderlinge koppelingen tussen bedrijven en alternatieve bronnen van energie. Het onderzoek naar het waterstofinitiatief (waarvoor we door de provincie als pilot zijn aangewezen) levert daarbij mogelijk belangrijke inzichten voor VIP. Met de in 2022 aangekochte gronden is het gros van de grondaankopen gedaan. Toekomstbestendig maken terreinen We hebben de revitaliseringsplannen voor IJsselweide in 2022 na corona weer opgepakt. Naast ‘één op één gesprekken met alle ondernemers op het terrein hebben we een aantal participatieavonden met hen georganiseerd. Hiermee hebben we de vertraging die we hadden opgelopen door de corona weer ingelopen en is het proces voor IJsselweide versneld opgepakt. Op basis van de 3 pijlers die de provincie voor een toekomstbestendig bedrijventerrein heeft opgesteld (duurzaamheid, fysiek-ruimtelijk en sociaaleconomisch) hebben we stap voor stap deze onderwerpen met de ondernemers besproken. Samen zijn we aan de slag gegaan met plannen hoe we de positieve punten nog beter kunnen benutten en de minder positieve punten kunnen aanpakken. Met deze aanpak kunnen we ook echt maatwerk leveren voor zowel dit bedrijventerrein als geheel als voor ondernemers individueel.

Uit de individuele gesprekken en de participatieavonden is gebleken dat bij de ondernemers bereid zijn aanvullend aan de investeringen die de gemeente wil doen in de openbare ruimte ook te investeren in de 20

aansluitende privé terreinen. Zowel waar het gaat om een integrale uitstraling van de buitenruimte als ook waar het gaat om hun eigen gebouwen in het kader van bijvoorbeeld duurzaamheid en uitstraling. We willen de ondernemers graag faciliteren in deze plannen. We denken aan een stimuleringsfonds. In het kader van de overige pijlers is er aandacht voor meer dan alleen de fysieke omgeving. Zo hebben we een actiedag ondermijning gehouden waarbij we ondernemers hebben geïnformeerd over de risico’s. Positief neveneffect van de participatieavonden is dat het onderlinge netwerk van de ondernemers is versterkt en de eerste gedachten zijn ontstaan om te komen tot een ondernemersvereniging op IJsselweide. Mede door de prioritering van de (beperkte) ambtelijke capaciteit in fysieke projecten en de recente ontwikkelingen bij het bedrijf Ter Horst volgt de revitalisering van Hofskamp Zuid in Varsseveld later.