Boekwerk jaarstukken 2021.pdf

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................................... 2 Aanbieding ............................................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ................................................................................................................................................................................ 7 Programmaverantwoording ................................................................................................................................................. 8 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is .................................................................................................... 9 Programma 2: Een leefbare gemeente ............................................................................................................................. 14 Programma 3: De werkende gemeente ............................................................................................................................ 18 Programma 4: De dienstverlenende gemeente ..............................................................................................................

23 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead ...................................................................................................................... 25 Paragrafen ............................................................................................................................................................................. 30 Paragraaf Financiering ................................................................................................................................................... 31 Paragraaf Verbonden partijen ....................................................................................................................................... 35 Paragraaf Lokale heffingen............................................................................................................................................ 46 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................... 50 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................................................... 59 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................

71 Jaarrekening 2021 ............................................................................................................................................................... 77 Hoofdstuk 3 Balans ......................................................................................................................................................... 79 Hoofdstuk 4 Toelichting op de balans ......................................................................................................................... 82 Hoofdstuk 5 Waarborgen en garanties .....................................................................................................................111 Hoofdstuk 6 Niet uit de balans blijkende plichten, rechten en inzichten .............................................................112 Hoofdstuk 7 Algemene dekkingsmiddelen + onvoorzien ......................................................................................115 Hoofdstuk 8 Toelichting op baten en lasten.............................................................................................................116 Hoofdstuk 9 Analyse saldo ten opzichte van de begroting 2021 .........................................................................118 Hoofdstuk 10 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .............................................................................130 Hoofdstuk

11 SISA verantwoording ...........................................................................................................................131 Hoofdstuk 12 Verdeling van de taakvelden ..............................................................................................................135 Hoofdstuk 13 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ....................................................................................136 Hoofdstuk 14 Investeringen ........................................................................................................................................138

2

3

Aanbieding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over 2021. In deze jaarstukken geven we aan wat we als gemeente van plan waren te doen, wat we hebben gedaan, wat het heeft gekost en wat het de samenleving gebracht heeft. De financiële cijfers in deze jaarrekening gaan over het jaar 2021. Wij willen de cijfers echter in groter verband zien en bekijken ze dan ook vanuit de doelen die we stelden voor het afgelopen jaar, maar ook vanuit de doelen zoals ze staan beschreven in de programmabegroting voor de komende jaren.

Doorpakken en brede welvaart Doorpakken! Zo presenteerden we de Programmabegroting van 2021-2024. Doorpakken door vertrouwen te hebben, te blijven investeren en kansen te benutten. Daarbij is het model van de ‘brede welvaart’ voor ons al enkele jaren leidraad. We zien onderwerpen niet los van elkaar. En kijken niet alleen vanuit economische groei, maar in evenwicht tussen alle belangrijke waarden, zoals gezondheid, milieu, sociale contacten, woontevredenheid, veiligheid en maatschappelijke betrokkenheid. Dit zijn de zogenaamde dimensies van de brede welvaart. De afgelopen jaren hebben we gekozen voor deze kwalitatieve maatstaf. Het is een manier om de stand van de samenleving en de kwaliteit van leven te bekijken. Het concept brede welvaart vraagt van ons om zo integraal mogelijk te denken en werken. De jaarrekening over 2021 moet dan ook bezien worden vanuit dat perspectief We realiseren het behoud en vergroten van de brede welvaart niet alleen. Samen met ons doen dat talloze organisaties, instituties, ondernemers en individuen. Wij zijn maar één van de radartjes in de beïnvloeding/versterking van de brede welvaart. Vanuit onze rol als gemeentelijke overheid, kunnen we hier echter wel degelijk aan bijdragen.

Coronacrisis Net als 2020 stond het jaar 2021 ook in het teken van de coronacrisis. De impact hiervan was en is groot. Voor inwoners, ondernemers, organisaties en ook de gemeente. De coronacrisis zal veel blijvende veranderingen met zich meebrengen. We werken daarom aan een nieuw evenwicht. Onze inwoners moeten zoeken naar balans thuis, in werk en sociale contacten. En onze bedrijven, verenigingen, scholen, horeca en detailhandel hebben tijd nodig om te herstellen. Een pakket aan maatregelen, waarvan een gedeelte al is uitgevoerd, moet leiden tot het zo veel mogelijk herstellen van de nadelige effecten van de coronacrisis. Zoals extra investeringen in de jeugd, onderwijs en kinderopvang en gezondheid en de economie.

Wat hebben we bereikt? We leven in een onzekere tijd. We ondervinden nog volop de gevolgen van de coronacrisis. En inmiddels leven we ook met de afschuwelijk oorlogssituatie in Oekraïne. Naast al het menselijk leed, dringen ook de gevolgen financieel langzaam tot ons door. We hebben als college echter niet afgewacht. Maar met lef en ambitie hebben we juist doorgepakt. We hebben veel bereikt en mooie resultaten behaald. Daar kijken we met trots op terug. Hieronder enkele resultaten: . ▪ ▪ ▪

▪

▪

▪ ▪

De visie op Landschap, natuur en groene kernen is vastgesteld We zetten flinke stappen met het vergroenen van onze gemeente. Voorbeelden zijn het succesvolle project tegel erin/boom eruit (1200 bomen geplant) en ons bermbeleid De opwek van duurzame elektriciteit neemt fors toe (de bouw van windpark Den Tol is bijna afgerond en zes zonnevelden zijn in voorbereiding). Daarnaast blijven we onverminderd inzetten op zonneenergie op daken. Door de sterk stijgende energiekosten in het najaar van 2021 hebben steeds meer mensen problemen met het betalen van de energierekening. De gemeente werkt aan het tegengaan van deze energiearmoede. In 2021 zijn we gestart met de voorbereiding van de ontwikkeling van 5 nieuwe woningbouwlocaties voor de bouw van in totaal tussen de 1400 en 1900 nieuwe woningen (Varsseveld-West, VarsseveldNoord, Lenteleven, Biezenakker en Voorbroek) We werken aan de transformatie van de Wesenthorst naar een woonlocatie. Er zijn veel stappen gezet voor de realisatie van het VIP (Varssevelds Industriepark). In 2022 start de ontwikkeling. We hebben verschillende scenario’s ontwikkeld om IJsselweide en Hofskamp Zuid toekomstbestendig te maken. 4

We zijn verder gegaan met het ontwikkelen en verbeteren van onze dienstverlening. Steeds meer producten en diensten bieden we plaats- en tijdonafhankelijk (online) aan. Daarnaast is een project gestart om onze bereikbaarheid te optimaliseren. Het Platform Optimaal Online is gestart en er zijn stappen gezet in digitale toegankelijkheid, onder andere in het optimaliseren van de website, video’s en webformulieren. ▪ Vanuit de visie op het sociaal domein ‘Naar het hart van de beweging’ zijn verschillende ontwikkelingen in gang gezet zoals: o Samen met onze strategische partners Azora en Sensire werken we aan het uitdenken en vormgeven van een nieuwe, domein overstijgende manier van werken (vanuit de bestuursopdracht Wmo). In 2022 start de implementatie. o In 2021 is de Lokale gezondheidsagenda vastgesteld en zijn we gestart met de realisatie van het Lokaal Sportakkoord Oude IJsselstreek. o Na het doorlopen van twee lokale subsidietenders hebben we 26 zorgpartners geselecteerd die sinds 2022 de ambulante specialistische jeugdhulp en ambulante Wmo-hulp uitvoeren. o We zijn gestart met de eerste Maatschappelijke banen (vanuit ons participatiebedrijf STOER) met de inzet van enkele Buurtversterkers in Ulft. ▪ De gebiedsvisie Landschapspark Oude IJssel is vastgesteld. Thema’s wonen, toerisme & recreatie en klimaat & landschap komen hierin voor.

We werken het nu uit in een ontwikkelprogramma. ▪ Voor het Integraal Kindcentrum Gendringen (IKC) is gestart met de daadwerkelijke planvorming. In Silvolde is De Plakkenberg bepaald als toekomstige locatie van het nieuwe IKC. Er wordt gewerkt met de partners aan het ambitiedocument en kaderstelling. We hebben veel stappen gezet om een inclusievere gemeente te worden waar iedereen mee kan doen. Hierbij hebben we samengewerkt met de werkgroep ‘Onbeperkt Meedoen’, een groep inwoners uit onze gemeente met een beperking. Dit heeft geresulteerd in een top 5 plek bij de verkiezing ‘meest inclusieve gemeente van Nederland’. We hebben ons de afgelopen jaren omgevormd van beheergemeente naar ontwikkelgemeente. Veel dingen in onze gemeente gaan goed en we mogen trots zijn op wat we hebben bereikt. Voor de toekomst liggen er veel mooie plannen, visies en initiatieven waarmee het nieuwe college samen met uw raad aan de slag kan. ▪

Financieel resultaat De financiële positie van de gemeente is het afgelopen jaar verbeterd. De financiële kengetallen die zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen, worden daarvoor in zijn geheel beschouwd en die laten over het algemeen een verbetering zien ten opzichte van zowel de jaarrekening 2020 als de begroting. Zo zijn de schuldquotes (verhouding tussen schulden en baten) afgenomen, is de solvabiliteit toegenomen en is de belastingcapaciteit (woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde) omlaag gegaan. Daar staan een verlaging van de weerstandscapaciteit tegenover. Omdat we meer activiteiten in onze grondexploitatie hebben, neemt het aandeel van de grondexploitatie t.o.v. de totale baten wat toe, maar ook dit kengetal valt nog steeds in de categorie met het laagste risico. Het jaar 2021 sluiten we af met een overschot van € 2.461.050. Dit overschot is voornamelijk ontstaan door incidentele meevallers, waarvan de belangrijkste zijn: • • •

winstnemingen in de grondexploitaties van het Rijk ontvangen maar nog niet bestede coronamiddelen hogere opbrengsten binnen de openbare ruimte (leges, vergoeding voor onderhoud e.d.,

Het sociaal domein sluit af met een voordeel. Door de systematiek van de hekjes is dit al rechtstreeks toegevoegd aan de reserve sociaal domein en daarom niet opgenomen in het eindsaldo van de jaarrekening. De belangrijkste verklaringen voor het positief saldo in het sociaal domein zijn incidentele meevallers, waaronder vooral: • van het Rijk ontvangen maar nog niet bestede coronamiddelen • boekhoudkundige afwikkeling verplichtingen overgang WSW-medewerkers van Laborijn naar gemeente Een uitgebreide toelichting op het resultaat -inclusief sociaal domein- is opgenomen in hoofdstuk 9. 5

Vaststelling Conform de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de jaarrekening vast in het jaar volgens op het jaar waarover verantwoording wordt afgelegd. De jaarstukken 2021 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening is gecontroleerd door accountantskantoor RA12. Op het moment van schrijven is de accountantscontrole nog niet helemaal afgerond. De accountantsverklaring en het rapport van de accountant wordt daarom separaat nagezonden. Wij stellen u voor: 1. de jaarstukken 2021 vast te stellen; 2. het positieve resultaat van € 2.461.050 als volgt te bestemmen: a. € 413.973 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Corona” b. € 100.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Onderzoek waterstofmogelijkheden” c. € 69.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Toekomstbestendigheid verenigingen” d. het resterend positief saldo van € 1.878.077 toe te voegen aan de Algemene Reserve Met het vaststellen van de jaarrekening (als onderdeel van de jaarstukken) wordt décharge verleend aan het college van Burgemeester en Wethouders voor het daarin verantwoorde financiële beheer.

6

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De indeling is hetzelfde als vorig jaar. De balans wordt gepresenteerd per 31-12-2020 en per 31-12-2021. Bij de toelichting op de balans wordt dit nader toegelicht.

Jaarverslag Het jaarverslag bevat de inhoudelijke verantwoording over 2021. Het jaarverslag bestaat uit: •

Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording Verantwoording voor onze 4 programma’s en het programma bedrijfsvoering via de vragen ‘wat wilden we bereiken, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost?’

•

Hoofdstuk 2: Paragrafen Dwarsdoorsnede op een aantal specifieke (verplichte) onderwerpen, die door alle programma’s heen gaan. Dit bevat de paragrafen Financiering, Verbonden partijen, Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Grondbeleid, Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2021. Er wordt onder andere specifiek ingegaan op de balans, de waarderingsgrondslagen, de rekening van baten en lasten en de bijbehorende toelichtingen. De jaarrekening bestaat uit: •

Hoofdstuk 3: Balans Balans per 31-12-2020 en per 31-12-2021. Daarnaast het overzicht van baten en lasten over het jaar 2021.

•

Hoofdstuk 4: Toelichting op de balans Toelichting op alle afzonderlijke balansposten en de vermelding van de balanstotalen per boekjaar.

•

Hoofdstuk 5: Waarborgen en garanties Inzicht in voor wie wij en voor welk bedrag wij als gemeente borg of garant staat.

•

Hoofdstuk 6: Niet uit de balans blijkende verplichtingen en vorderingen Alle contracten en huurovereenkomsten die meerjarig door of met ons zijn afgesloten.

•

Hoofdstuk 7: Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Inzicht in onze algemene dekkingsmiddelen vanuit de lokale heffingen, Algemene Uitkering en dividenden. Tevens een verloopoverzicht van de post onvoorzien.

•

Hoofdstuk 8: Toelichting op baten en lasten Presentatie van het saldo voor en na reservemutaties en inzicht per programma welke reservemutaties er hebben plaatsgevonden.

•

Hoofdstuk 9: Analyse saldo ten opzichte van de 2de berap Een uitgebreide analyse van het saldo en een overzicht van incidentele baten en lasten.

•

Hoofdstuk 10: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Verplichte publicatie van het inkomen van onze topfunctionarissen.

•

Hoofdstuk 11: Sisa verantwoording (Single information Single Audit) Verantwoording van de besteding van door de accountant gecontroleerde subsidiegelden.

•

Hoofdstuk12: Verdeling van de taakvelden, gepresenteerd op productniveau

•

Hoofdstuk 13: De gerealiseerde baten en lasten per taakveld

•

Hoofdstuk 14: Investeringen

7

Programmaverantwoording Het programmaplan Per programma geven we antwoord op de drie W-vragen: 1.

Wat wilden we bereiken? (maatschappelijke effecten/doelen)

2.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

3.

Wat heeft het gekost?

Het antwoord op de vragen ‘Wat wilden we bereiken’ en ‘Wat hebben we daarvoor gedaan’, zijn binnen de programma's terug te vinden per thema, conform de programmabegroting 2021. De kleuren geven een indicatie van de behaalde realisatie per doel.

De baten en lasten, inclusief afwijkingen zijn per programma weergegeven. Daarbij hebben we een toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen weergegeven ten opzichte van de primaire begroting, dus over het hele jaar. Het volledige overzicht is te vinden onder hoofdstuk 8: Overzicht van baten en lasten. Hierin zijn twee overzichten weergegeven: tot en met de 2 e berap (begrotingswijziging) en van de 2e berap tot aan de jaarrekening. Zo is het verloop van primair naar 1e wijziging (2e berap) naar jaarrekening goed zichtbaar.

8

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is Wat wilden we bereiken? (doel) 1- Vergroenen Het groene landschap is voor een plattelandsgemeente als Oude IJsselstreek belangrijk. We werken aan versterken van biodiversiteit door meer bomen te planten en bloeiende bermen te stimuleren. Dit draagt ook bij aan de CO2-doelstellingen uit het klimaatakkoord, voor opslag van fijnstof en het produceren van zuurstof. Ons groene landschap is de reden dat toeristen naar de Achterhoek komen. Vergroening in de kernen helpt om hittestress te voorkomen en wateroverlast te bergen bij de toenemende extremen in het weer. Dit draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. In de groene openbare ruimte kan ook gespeeld worden, door jong en oud. Dit stimuleert ontmoeten en bewegen voor een goede gezondheid en ontspanning. De gemeentelijke gronden met een agrarische functie die in de buurt liggen van de natuurgebieden zetten we in als de kraamkamer van natuurinclusieve landbouw. Dit draagt bij aan een vitaal buitengebied, milieu en ondersteunt de transformatie van de landbouwsector.

Stand van zaken In het afgelopen jaar is de Visie op landschap, natuur en groene kernen vastgesteld. Een belangrijke ontwikkeling die minstens de komende 10 jaar de basis is om inwoners te ondersteunen maar zeker ook om onze eigen groene plannen uit te voeren. Daarnaast is deze visie de basis voor het landschap inclusieve denken bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals bedrijventerrein Het VIP en woningbouwlocaties zoals Varsseveld West. De eerste concrete projecten zijn dit jaar gestart: •

De Subsidieregeling Landschap en Biodiversiteit. Inwoners met plannen voor meer landschapselementen op hun eigen grond ondersteunen we met deze regeling op het gebied van kennis en financiën.

•

In de dorpen Megchelen, Breedenbroek-Voorst en Varsselder-Veldhunten zijn inwoners met behulp van Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG) aan het werk met hun eigen plannen voor een Levend Landschap.

•

Met ondersteuning van SLG vormen inwoners een Hoogstamfruitboombrigade. De inwoners doen mee vanuit hun eigen enthousiasme en krijgen een opleiding en gereedschap om zo de particuliere boomgaarden in de gemeente te onderhouden en behouden.

•

In het schooljaar 2021-2022 konden alle scholen weer met alle klassen deelnemen aan een NME les naar keuze. De kinderen krijgen een onvergetelijke natuurherinnering doordat ze bijvoorbeeld leren over biodiversiteit, klimaat, slootdiertjes vangen of een boerderij hebben bezocht.

•

Als gemeente werken we aan een Biodiversiteitsplan.

Deze bovenstaande projecten worden ook mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de provincie Gelderland. Daarnaast hebben we als gemeente natuurlijk zelf acties gestart om te vergroenen:

9

•

De succesvolle actie 'Tegel eruit, Boom erin' was in 2021 in Terborg, Silvolde, Sinderen, Heelweg en Westendorp en zijn er weer meer dan 1200 bomen uitgedeeld aan inwoners.

•

Als gemeente hebben we het openbaar groen meer biodivers gemaakt door meer vaste planten, hagen, bomen en bosplantsoen te planten en we hebben meer kruidenrijke bermen gemaakt. Dit alles in plaats van gazon en mono beplanting.

•

Binnen civiele projecten is er ook extra aandacht voor een biodiverse inrichting een goed voorbeeld hiervan is de herinrichting van het Kerkplein in Gendringen.

•

De machine om de bermen te kunnen maaien en het maaisel af te voeren is aangeschaft en in gebruik op verschillende proeflocaties. De eerste resultaten zijn veelbelovend.

•

We gebruiken steeds minder van het middel Xentari om de eikenprocessierups preventief te bestrijden. Daar is nu een andere optie voor Catefix, dit biologische middel werkt reactief en pleksgewijs op de nesten om de overlast te bestrijden.

Dit zijn natuurlijk geen eenmalige acties maar is een structureel andere manier van werken waar we in het aankomende jaar gewoon mee doorgaan. Dit draagt bij aan vergroenen, biodiversiteit en klimaatadaptatie. In het Zwarte Veen is het plan om, samen met gebiedspartners, meer landschap en natuur aan te leggen afgerond. De daadwerkelijke uitvoering gaat in 2022 van start. Met onze pachters hebben we afspraken gemaakt over het gebruik van deze gronden zodat dit bijdraagt aan de natuur en landschapsdoelen van dit project.

2- Verduurzamen Verduurzamen gaat verder dan het aanwenden van nieuwe bronnen van energie, of het afschakelen van het aardgas. Het gaat, vrij letterlijk, over het duurzaam maken van onze leefomgeving. Over hoe we ervoor zorgen dat de fijne leefomgeving van vandaag er morgen ook nog is. We zijn al op de goede weg. Zo hebben we bijvoorbeeld al meer zonnepanelen op daken dan gemiddeld en maken we een inhaalslag met het opwekken van duurzame elektriciteit. Maar we hebben nog veel stappen te zetten. Vanzelfsprekend betekent dit dat we onze bijdrage aan de energietransitie leveren, zoals opgetekend in de Regionale Energiestrategie en de Transitievisie Warmte. Maar het betekent ook dat we de circulaire economie willen aanjagen. Zoals we doen met een circulair ontwikkelde en gebouwde brug in Ulft en met de aanstaande ontwikkeling op Het VIP. Als plattelandsgemeente heeft 80% van ons buitengebied een agrarische bestemming. Ook deze 80% kan en moet duurzamer worden dan nu, toekomstbestendiger. Dit is zowel een technische opgave als een sociale. Het verduurzamen van de landbouw vraagt om nieuwe manieren van werken die de bestaande manier van werken aanvullen. Deels gaat het om (inter)nationale ontwikkelingen waar we geen invloed op hebben. Maar we kunnen wel de innovatiekracht uit onze gemeente proberen in te zetten voor de landbouw.

En we kunnen landbouwers zoveel mogelijk helpen met alle vragen die ze hebben.

Stand van zaken In de energietransitie boeken we vooruitgang. De opwek van duurzame elektriciteit neemt fors toe vooral doordat de bouw van de negen molens van het windpark Den Tol bijna is afgerond. Zes zonnevelden zijn in voorbereiding, variërend van het nog aanvragen van een omgevingsvergunning, tot het doorlopen van juridische procedures en de verdere voorbereiding van de uitvoering. De tweede tranche zonnevelden is nog niet afgerond. De gemeenteraad heeft besloten zich voorlopig niet nog uit te spreken over de ingediende plannen, behalve een positieve houding voor het plan Eikelenboom en park Het Laar. Daarnaast blijven we onverminderd inzetten op zonne-energie op daken, en stimuleren actief dat bedrijven zonnepanelen op hun veelal grote daken plaatsen. We hebben ook geïnventariseerd op 10

welke gemeentelijke gebouwen en parkeerplaatsen nog extra zonnepanelen kunnen komen, we zijn bezig met de stap naar uitvoering. De productie van duurzame warmte voor het vervangen van aardgas verloopt moeizaam. Het project voor de opwekking van biogas in Varsseveld AgroGas is gestopt. AgroGas zou bij realisatie een groot deel van de aardgasvervanging die voor de gemeente nodig is voor zijn rekening nemen. Daarnaast is en blijft een belangrijk aandachtspunt energiebesparing bij woningen en bedrijfsgebouwen. Voor particulieren is er het Agem Energieloket. Het energieloket verstrekt informatie en kan hulp bieden bij het verduurzamen van woningen. Er is een programma voor bedrijven samen met het AOD (Achterhoek onderneemt duurzaam). Op verzoek van de gemeenteraad is een structureel en constructief gesprek op gang gekomen tussen "Burgerinitiatief Energie in de Oude IJsselstreek" (BEOIJ) en de gemeente. Doel is om te onderzoeken hoe het BEOIJ een bijdrage kan leveren aan een succesvolle energietransitie in onze gemeente. De Regionale Energie Strategie (RES) is in september 2021 goedgekeurd door de raad en andere bestuursorganen. De RES 1.0 is hiermee vastgesteld. De RES gaat uit van een regionale opgave, en elke gemeente moet naar vermogen hieraan een bijdrage leveren.

De gemeente Oude IJsselstreek heeft, in vergelijking met de andere gemeenten in de regio, al relatief veel zonnevelden en windmolens geselecteerd of in procedure en heeft daarom voor de periode tot 2030 vooral een opgave om extra zon op dak te realiseren. Ook is een eerste visie gemaakt voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in 2050; de Transitievisie Warmte. We stimuleren inwoners om hun woning aardgasvrij te maken. Vooralsnog gaan we nog niet inzetten op het aardgasvrij maken van hele wijken maar op het aardgasvrij-klaar maken van enkele wijken. De inzet is in eerste instantie vooral energie besparen en isoleren. Er zijn twee dorpen aangewezen waar we gaan starten met een wijkaanpak; in Silvolde en Varsseveld. De regionale en gemeentelijke opgave voor de energietransitie is in 2016 gekwantificeerd. Regionaal is de herijking van het Akkoord van Groenlo gestart. Het resultaat wordt in 2022 verwacht. TenneT heeft in september bekend gemaakt dat de teruglevering van duurzame opwekking voorlopig op slot gaat. Aangegeven wordt dat de groei van duurzame teruglevering inmiddels zo groot is dat knelpunten ontstaan op het hoogspanningsnet van landelijk netbeheerder TenneT. TenneT doet nu eerst onderzoek naar oplossingen, om ruimte te creëren in het volle elektriciteitsnetwerk, om het volle netwerk te "managen". Ook oplossingen voor op de langere termijn worden onderzocht.

Duidelijk is dat het niet meer vanzelfsprekend is dat "nieuwe" opgewekte elektriciteit kan worden ingevoed. Voor kleinverbruikers, bestaande klanten of partijen die al een overeenkomst hebben veranderd niets. Tot slot is in 2021 aandacht gekomen voor energiearmoede. Door de sterk stijgende energiekosten in het najaar van 2021 hebben steeds meer mensen problemen met het betalen van de energierekening. De gemeenten krijgen van het Rijk een eenmalige uitkering om te besteden aan het tegengaan van de energiearmoede in de gemeente. De uitvoering vindt plaats in 2022 tot begin 2023.

3- (ver)Bouwen Verbouwen betekent letterlijk werken aan panden die al bestaan, die hun plaats hebben in onze kernen. We zijn trots op wat we hebben, en daar zijn we zuinig op. We willen bestaande bebouwing beter benutten en effectiever gebruiken. Daarom geven we met de nieuwe wooncriteria ruimte. Ruimte die zorgt voor een nieuwe dynamiek op de woonmarkt. Leegstaand vastgoed kan herontwikkeld worden tot woningen. Daarbij werken we vanuit kwaliteit, niet alleen vanuit een economisch perspectief. Dat doen we ook als we nieuwe woonruimte creëren. We gaan voor de juiste woning op de juiste plek, en daarbij kijken we ook naar geschikte onbebouwde ruimte. Zo kunnen we op gemeentelijke gronden bijvoorbeeld wonen in het groen realiseren. Voor jong en oud. Door te kiezen voor deze aanpak, kiezen we er ook voor vaak te werken aan grond en stenen die niet in eigendom van ons als gemeente zijn. Dat betekent dat we er ook voor kiezen te werken in partnerschap met 11

de omgeving. Dit geldt ook voor ontwikkelingen die over een heel gebied gaan, zoals het stroomgebied van de Oude IJssel. Hier faciliteren we goede ideeën en brengen we partners bij elkaar om in een groter perspectief een gebiedsontwikkeling te realiseren. Mensen wonen langer zelfstandig thuis. Voor een deel van onze ouderen worden huis en tuin te groot om te onderhouden. Verhuizen naar een meer passende woning wordt vaak ervaren als een te grote stap. We denken dat het Knarrenhof concept wel een aantrekkelijke woonvorm kan zijn. Het is bedacht als oplossing voor die mensen die maximaal lang zelfstandig willen zijn, zonder afhankelijk te zijn van familie, vrienden of externe zorg. Deze woonvorm wordt steeds populairder. Het college gaat de behoefte nader onderzoeken en vervolgens kijken waar we een Knarrenhof kunnen realiseren.

Stand van zaken In 2021 is de inzet voor het aanpakken van de woningmarkt verder geïntensiveerd. Ondanks de zeer krappe arbeidsmarkt zijn wij erin geslaagd om extra personeel aan te trekken. Dit gaat vaak om, al dan niet tijdelijke, externe inhuur. Daar zijn wij erg blij mee omdat dit ons in staat stelt om een groter aantal woningbouwplannen tegelijkertijd in behandeling te nemen en te begeleiden. Wij sturen hierbij wel op een steeds groter wordende verantwoordelijkheid voor de initiatiefnemers van woningbouwplannen. Dit is in de geest van de naderende Omgevingswet. Om zo efficiënt mogelijk de ambtelijke capaciteit in te zetten, krijgen plannen met meer dan vijf woningen voorrang op kleinere plannen. Zo krijgen we sneller meer woningen in procedure. In 2021 is na het aanwijzen van de vijf uitleglocaties hiermee een start gemaakt. De startnotitie voor Varsseveld-West is intussen vastgesteld. Voor de uitleglocaties Varsseveld-Noord, Lenteleven en Biezenakker wordt daar nu aan gewerkt. De uitleglocatie Voorbroek (Terborg) ligt nog wat verder in de planning. In het derde kwartaal is de Visie op Wonen en Zorg 55+ vastgesteld, aan het uitvoeringskader wordt nu samengewerkt met onze maatschappelijke partners. Zo zorgen wij ervoor dat de veranderende woonbehoefte als gevolg van de vergrijzing goed opgevangen kan worden.

Om de meest acute nood te lenigen worden pakt de gemeente de uitdaging op om 80 tot 100 tijdelijke flexwoningen te realiseren. Omdat deze met een tijdelijke vergunning mogelijk gemaakt worden, kan een verkorte procedure benut worden. Deze woningen vullen (deels) de piek in de behoefte die er nu is en het op gang komen van de verhoogde productie van reguliere woningen in. Daarnaast werken we actief aan de transformatie van de Wesenthorst naar een woonlocatie. Voor alle woningbouwplannen geldt dat zij een proces doorlopen van ideevorming, principeverzoek/aanvraag, primaire toetsing aan ruimtelijk- en woningbouwbeleid, ruimtelijke procedure, vergunningaanvraag/verlening, bouwfase naar oplevering. Hiermee sturen wij op gewenste ontwikkelingen en leggen wij de nadruk op de bouw van woningen voor de prioritaire doelgroepen; (betaalbare) starters- en levensloopbestendige (senioren)woningen. We bevinden ons nu dus nog in een aanloopfase naar een fors hogere productie in de komende jaren. Er moet eerst ‘gezaaid’ worden, voordat er ‘geoogst’ kan worden. In een jaarlijkse rapportage voortgang woningbouw informeren we uw raad. De rapportage over 2021 komt in het eerste kwartaal 2022 beschikbaar. Het aantal aanvragen en het aantal vergunde woningen, geeft vertrouwen om door te groeien naar de bouw van de gewenste aantallen en typen woningen in de komende jaren.

We blijven daarbij extra aandacht houden voor de ‘juiste’ woning op de ‘juiste’ plek en spannen ons extra in voor woningen voor de prioritaire doelgroepen. Het is noodzakelijk deze ingezette lijn te bestendigen. Een succesvolle aanpak van de woningmarkt is kwestie van lange adem.

12

Wat heeft het gekost in 2021? Programma 1 (excl. grondexploitatie)

Begroot voor wijziging 2021

Begroot na wijziging 2021

Rekening 2021

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

15.736

17.295

19.222

1.927

Lasten

30.665

32.065

34.195

2.129

Saldo

(14.929)

(14.770)

(14.972)

(202)

Grondexploitatie

Begroot voor wijziging 2021

Begroot na wijziging 2021

Rekening 2021

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

240

240

10.326

10.086

Lasten

243

243

8.998

8.755

Saldo

(3)

(3)

1.329

1.332

Bedragen x 1.000

13

Programma 2: Een leefbare gemeente Wat wilden we bereiken? (doel) 1- In Oude IJsselstreek is iedereen Positief Gezond Met het vaststellen van de bestuursopdracht Wmo heeft de gemeente een nieuwe stap gezet in de transformatie binnen het sociaal domein. In 2021 zal deze nieuwe werkwijze een feit worden waarmee we maximaal insteken op handelen vanuit het inwonerperspectief, mèt oog voor het normaliseringskader. Inwoners met een ondersteuningsbehoefte worden optimaal duurzaam ondersteund. Wij werken prorevaliderend. Ook op andere terreinen binnen het sociaal domein zetten we in op deze visie. Zo stellen we een lokaal plan gezondheid op, met daarin aandacht voor de dementievriendelijke gemeente, en voeren dat uit, vanuit onze visie dat regie kunnen voeren op je eigen leven voldoening geeft.

Stand van zaken De impact van de Coronapandemie is op de organisaties en medewerkers van onze partners groot. We hebben daarom in overleg met onze partners besloten het tijdspad te verschuiven zodat we zorgvuldig uitvoering kunnen blijven geven aan onze gezamenlijke ambitie zoals die is opgenomen in de Houtskoolschets "Energiek en Veerkrachtig Oude IJsselstreek". We hebben in 2021 alle besluitvorming afgerond. In januari 2021 is de richtingsfase afgesloten. Daarna zijn we in constructieteams samen met professionals van diverse disciplines aan de slag gegaan met de verdieping en uitwerking van verschillende onderwerpen. De opbrengsten hiervan zijn verwerkt in een inrichtingsdocument. In aanvulling op de houtskoolschets hebben we met elkaar in oktober 2021 nadere kaders voor de uitvoering opgesteld: ‘Uitvoeringsprincipes Energiek en Veerkrachtig Oude IJsselstreek’. Daardoor kunnen we in het eerste half jaar van 2022 de implementatie uitvoeren om op 1 juli 2022 klaar te zijn voor de nieuwe manier van werken en organiseren: "Samen sterk." In maart 2021 heeft de gemeenteraad ook de Lokale Gezondheidsagenda 2021-2024 vastgesteld. Deze agenda kent drie speerpunten: kansen(on)gelijkheid, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. Het 'Plan van aanpak dementievriendelijke gemeente 2021-2024 is daar onderdeel van.

Vier thema’s staan hierin centraal: preventie, mantelzorgondersteuning, passende zorg voor mensen met dementie en een dementievriendelijke samenleving. In 2021 hebben medewerkers van de gemeente die klantcontacten hebben de training ‘dementievriendelijke samenleving’ gevolgd. Het nieuwe Lokaal Ouderen Netwerk Oude IJsselstreek (LONO) komt vier keer per jaar bijeen om ontwikkelingen rondom ouderen, waaronder ouderen met dementie, te bespreken en samen activiteiten op te pakken. Hierin participeren diverse partners uit het sociaal- en medisch domein. In 2021 hebben we een aantal openbare speelplekken rookvrij gemaakt. We zijn gestart met Welzijn op Recept en in juni openden we twee ontmoetingscentra voor ouderen (in Ulft en Silvolde/Terborg) waar ook kwetsbare ouderen, waaronder ouderen met lichte dementie welkom zijn. Sport en bewegen draagt bij aan de positieve gezondheid van inwoners. Het belang van sport en bewegen werd in 2021 extra onderkend. Een vitaal lichaam en een gezonde geest zorgt ervoor dat inwoners gelukkiger en zelfredzamer zijn. In 2021 zijn we gestart met de realisatie van het Lokaal Sportakkoord Oude IJsselstreek. Samen met sportaanbieders, verenigingen, zorg, onderwijs en het bedrijfsleven zetten we in op initiatieven waar sport en bewegen als middel wordt ingezet voor een positieve gezondheid.

Hierbij past ook de aanstelling van een extra buurtsportcoach in 2021. De buurtsportcoaches kunnen hierdoor extra inzetten op de vitaliteit van inwoners, maar ook op de vitaliteit van het (sport)verenigingsleven. Resultaten uit vragenlijsten onder verenigingen geven aan dat behoefte is aan ondersteuning van het verenigingsleven. In 2022 wordt ook geworven voor een verenigingscoach op het gebied van welzijn en cultuur. 14

2- In Oude IJsselstreek heeft niemand een uitkering In 2021 is de gemeente weer volledig zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Participatiewet. Zoals in de bestuursopdracht “Kijk op Werk” staat, vindt het college van B&W dat iedereen in onze gemeente recht op werk heeft. Om dit mogelijk te maken richten we een nieuw bedrijf. De Oude IJsselstreek BV geeft werk aan inwoners die in andere gevallen recht op inkomensondersteuning hebben. Inwoners van Oude IJsselstreek ervaren daarbij vertrouwen en gelijkwaardigheid. Aansluitend op de vernieuwende aanpak van Kijk op Werk zal ook ons beleid Schuldhulpverlening hier een bijdrage aan leveren. Daarvoor voeren we de uitvoeringsagenda Schuldhulpverlening uit. Inwoners van Oude IJsselstreek zijn duurzaam schuldenvrij. Extra aandacht krijgt de gewenste oplossing voor de armoedeval (werken moet lonen) en de inrichting van maatschappelijke banen.

Stand van zaken STOER, het participatiebedrijf van Oude IJsselstreek heeft op 4 januari 2021 haar deuren geopend. Wettelijk is het nog niet mogelijk om alle inwoners een arbeidsovereenkomst in plaats van een uitkering te geven. We blijven via verschillende kanalen daarover in gesprek met het ministerie. Wat we wel direct vanaf de start van STOER hebben gedaan is in samenwerking met inwoners en werkgevers zoveel mogelijk contacten faciliteren zodat inwoners aan het werk kunnen bij werkgevers. Daarnaast zijn door de gemeenteraad besluiten genomen over maatschappelijke banen zowel in de publieke sector als in publiek private samenwerking. Daar wordt nu in de uitvoering hard aan gewerkt. In de werkwijze van STOER staat vertrouwen en gelijkwaardigheid centraal. Dat geldt zowel voor de contacten tussen medewerkers van STOER en inwoners en ondernemers als voor de communicatie via brieven en de website. Het college heeft een strategische agenda vastgesteld waarin naast onderwerpen als de maatschappelijke banen ook de schuldhulpverlening en voorkoming armoedeval zijn opgenomen. In 2021 heeft de commissie Maatschappelijke Ontwikkeling hier maandelijks over gesproken. De Verordening Sociaal Domein wordt begin 2022 in aangepaste vorm vastgesteld.

Met ingang van1 juli 2021 zijn de medewerkers schuldhulpverlening en de medewerkers Bijzondere Bijstand en Meedoenregelingen hun werkzaamheden vanuit STOER gaan uitvoeren. Daarmee zijn alle inkomensregelingen onder één dak gebracht. In onze strategische agenda zal de transformatie van die regelingen centraal komen te staan.

3- In Oude IJsselstreek werken we volgens de bedoeling Met de transformatie binnen het sociaal Domein zetten wij volledig in om samen met onze partners opgeworpen schotten af te breken en te vereenvoudigen waarmee wij dienstverlening voor en aan onze inwoners en organisaties verbeteren. Het sociaal domein is voor ons een ondeelbaar geheel, we werken daarom integraal en stelsel overstijgend, vanuit onze visie dat; Stelsels en systemen alleen ondersteunend moeten zijn, en niet leidend. Ondersteunend aan onze uitgangspunten zal een normaliseringskader via de bestuursopdrachten en beleidsplannen nog meer ingebed worden in ons handelswijze en gaan we ook vanuit een wetenschappelijk kader deze transformatie laten volgen en beoordelen.

Stand van zaken In 2021 zijn twee lokale subsidietenders uitgevoerd, namelijk ‘Specialistische Jeugd-hulp in de buurt’ en ‘Wmo-hulp in de buurt’. De visie van de gemeente Oude IJsselstreek heeft centraal gestaan in deze subsidietender en is een goede basis geweest om de verbinding met zorgaanbieders vorm te geven. 15

De eerste stap van de subsidietenders was de selectiefase, vervolgens zijn dialooggesprekken gevoerd met de geselecteerde partijen. In september was het tendertraject doorlopen en zijn er 26 zorgaanbieders gecontracteerd voor de periode 2022 tot en met 2026 (met optie tot verlenging tot en met 2031). Vervolgens is er gewerkt aan de implementatie om een goede start te maken per 1 januari 2022. In de implementatiefase is ook een start gemaakt met de vorming van het bouwteam. Het bouwteam is een gezamenlijke werkvorm van de gemeente en de zorgaanbieders om de transformatie de komende jaren verder vorm te geven. De jeugdzorg is landelijk volop in het nieuws, het gaat dan over wachtlijsten, over jongeren die niet de benodigde hulp krijgen, over een groot verloop van personeel bij jeugdzorginstellingen en over financiële tekorten. Oplossingen worden onder andere gezocht in het opnieuw wijzigen van het jeugdhulpstelsel waarbij bepaalde taken in gezamenlijkheid met andere gemeenten georganiseerd moeten worden. Samen met Buurtzorg Jong maken wij ons hard voor het werken volgens de bedoeling. Het behouden van een lokale toegang is essentieel om dat te kunnen blijven doen.

Voor ons is de manier waarop in Oude IJsselstreek de toegang is geregeld, dichtbij de inwoners en met een partner die écht doet wat nodig is en waarbij de knip tussen zorg en indicatie voor een groot deel verdwenen is een belangrijk onderdeel van de transformatie zoals wij die voorstaan. Dit hebben wij verwoord in een position paper die wij hebben aangeboden aan de VNG om ook dat andere geluid te laten horen. Ook hebben wij deelgenomen in de voorbereiding van de Hervormingsagenda Jeugd die voortkomt uit de bestuurlijke afspraken die VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt. In 2022 blijven we samen met Buurtzorg Jong en de partners voor specialistische jeugdhulp in de buurt werken aan een lokaal jeugdhulpstelsel waarin professionals echt kunnen doen wat nodig is en dat ondersteunend is aan de vraag van de jeugdige en zijn gezin. Er wordt gewerkt aan de uitvoering van de bestuursopdracht voor de Wmo. Samen met onze strategische partners Azora en Sensire werken we aan het uitdenken en vormgeven van een nieuwe, domein overstijgende manier van werken (Wmo, Wlz, Zvw). Daarvoor hebben we met elkaar een ontwikkelproces opgesteld met drie fasen: 1. Richten; 2. Inrichten en 3. Verrichten. In januari 2021 is de richtingsfase afgesloten.

Daarna zijn we in constructieteams samen met professionals van diverse disciplines aan de slag gegaan met de verdieping en uitwerking van verschillende onderwerpen. De opbrengsten hiervan zijn verwerkt in een inrichtingsdocument. In aanvulling op de houtskoolschets hebben we met elkaar in oktober 2021 nadere kaders voor de uitvoering opgesteld: ‘Uitvoeringsprincipes Energiek en Veerkrachtig Oude IJsselstreek’. Met het vaststellen van het inrichtingsdocument hebben we de inrichtingsfase afgesloten en zijn we op 1 januari 2022 gestart met de verrichtingsfase (operationalisering) van SamenSterk. Vanaf Q2 2022 begint de feitelijke opbouw van de uitvoering waarin inwoners en professionals elkaar ontmoeten in de nieuwe manier van werken. De gemeente en STOER voeren samen vanaf 1 januari 2021 de Participatiewet uit. Zij baseren zich daarbij op de visie zoals die is beschreven in “Naar het hart van de beweging”, “de Transformatie in de kijk op werk” en de bestuursopdracht en de uitvoeringsprincipes. Dat betekent o.a. dat op een inwonersvriendelijke manier en gebaseerd op vertrouwen de bestaanszekerheid van inwoners wordt gegarandeerd. Daarnaast worden inwoners, waaronder ook jongeren en volwassenen zonder uitkering, in samenwerking met de lokale en regionale werkgevers ondersteund bij het verkrijgen en behouden van werk of een andere vorm van dagbesteding.

2021 hebben we verder gebruikt om samen met inwoners, werkgevers, samenwerkingspartijen, medewerkers en de gemeenteraad de genoemde visie te vertalen naar kaders, handelwijzen en nieuwe instrumenten, waaronder de maatschappelijke banen. Verder hebben we een netwerk opgebouwd met betrokken professionals die bij ingewikkelde individuele situaties, schotten beslechten en proberen vanuit het belang van de inwoner datgene te doen dat nodig is. Uit het inwonerstevredenheidsonderzoek (onderzoeksbureau Moventem) blijkt dat de inwoners de visie ook herkennen in het contact met de medewerkers en deze nieuwe aanpak ook waarderen, met een score 8.

16

Wat heeft het gekost in 2021? Programma 2

Begroot voor Begroot na wijziging wijziging 2021 2021

Rekening 2021

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

10.321

11.754

17.168

5.414

Lasten

47.588

51.822

58.014

6.192

Saldo

(37.266)

(40.068)

(40.846)

(777)

Bedragen x 1.000

17

Programma 3: De werkende gemeente Wat wilden we bereiken? (doel) 1- Impulsprogramma economie en wonen De werkgelegenheid en economie in Oude IJsselstreek zijn sterk conjunctureel afhankelijk. We willen die conjuncturele schommelingen afvlakken en de economische dynamiek verhogen. Dat vraagt om een lange termijnaanpak met behoud van de lopende en dagelijkse dienstverlening voor bedrijven zoals verwoord in de rode loper aanpak. Deze aanpak is verwoord in het ‘aanvalsplan conjuncturele schommelingen’ ook wel ‘plan B’ genoemd. Met een impulsprogramma stimuleren we de economische innovatie en duurzame ontwikkeling specifiek op een aantal sectoren en dagen we het bedrijfsleven uit om juist ook vorm te geven aan de brede welvaart. Met woningbouw genereren we niet alleen economische activiteit en werkgelegenheid, maar zorgen we ook met de juiste woningen voor compacte en leefbare winkelcentra met toekomstbestendige voorzieningen die goed bereikbaar zijn. Zo dragen we als overheid en bedrijfsleven samen bij aan de dimensies ‘woontevredenheid’, ‘werk’ en ‘duurzaamheid’ en maken we de lokale en regionale economie weerbaarder voor schommelingen in laag- en hoogconjunctuur.

Stand van zaken Het impulsprogramma is opgezet om te kijken naar de rol en inzet van de gemeente in tijden economische neergang. Die neergang kan veroorzaakt worden door een crisis, in 2021 was dat de coronacrisis die duidelijk heeft gemaakt dat de economie sterk afhankelijk is geworden van globale productie- en leveringsketens. Daarmee komt het verdienvermogen onder druk te staan en uiteindelijk ook de brede welvaart. Door als gemeente ondernemend te acteren hebben we de negatieve impact op de werkgelegenheid geprobeerd weg te nemen én structurele duurzame oplossingen voor de toekomst mogelijk te maken. Zo is besloten een impuls te geven aan de woningbouw om daarmee een boost te geven aan de bouwsector, een belangrijke werkgever binnen onze gemeente maar ook om de gemeente aantrekkelijk te maken voor toekomstige werknemers én werkgevers om zich hier te vestigen. Naast de woningbouwmogelijkheden binnen de kernen zijn 5 uitbreidingslocaties voor woningbouw benoemd, namelijk Varsseveld Noord, Varsseveld West, Terborg Voorbroek, Ulft Biezenakker en Gendringen Lenteleven. Hiervoor heeft de gemeente voor sommige plekken het voorkeursrecht gevestigd en zijn eigen grondposities ingezet. Cross-overs tussen sectoren kunnen kansrijk zijn en dat is de reden waarom er gekeken is naar bijvoorbeeld het vitale buitengebied.

Zo hebben we meegedaan aan het project Boeren 2.0 waarbij innovatieve en duurzame boeren samen optrekken om lokaal geproduceerd voedsel beter voor het voetlicht van de inwoners en consumenten te brengen. Andere voorbeelden hiervan zijn de samenwerking met Tibach en de WUR in het kader van een innovatieve bestrijding van de Japanse Duizendknoop. Met de start van het regionale WATEA-project kijken we samen met onze inwoners naar de duurzame toekomstige mogelijkheden van hun agrarische of erfgrond. Hier geldt ook dat duurzaamheid steeds belangrijker wordt. Het gaat dan niet alleen om congestie of de lening die verstrekt is aan Alliander om het net uit te breiden, maar ook om (productie)processen en innovatie te ontwikkelen. Zo zijn we als gemeente succesvol op het vlak van zon op dak; er is in totaal nu al zo’n 14 hectare zon op dak gerealiseerd. Bovendien zijn we begonnen om met een consortium te kijken naar waterstofmogelijkheden. We willen gezamenlijk met bedrijfsleven en de provincie toewerken naar een Energy Valley en is daarvoor in 2021 alles voorbereid voor een haalbaarheidsstudie en gebiedsanalyse. Ook marketing was een van de speerpunten binnen het impulsprogramma. Zoals u wellicht zelf ook gelezen heeft in de krant hebben we samen met professor Gert-Jan Hospers de economische dynamiek en kansen in de gemeente in beeld gebracht via een serie artikelen.

Die zijn inmiddels 18

gebundeld tot boekwerk. Op die manier hopen we werknemers en werkgevers aan te trekken, met name ook in relatie tot de ontwikkeling van Het VIP Omdat we onze werkgevers kwalitatief goede ruimte willen bieden zijn er veel stappen gezet om de realisatie van het VIP verder te brengen en zijn er verschillende scenario’s ontwikkeld om IJsselweide en Hofskamp Zuid toekomstbestendig te maken.

2- Uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie Om de leefbaarheid, werkgelegenheid en de ‘branding’ (merk) van de gemeente te versterken, zetten we in op toerisme en vrijetijdseconomie. Naast het feit dat de sector een belangrijke economische factor is met een werkgelegenheidsaandeel vergelijkbaar met de landbouwsector, draagt de sector vooral ook bij aan de tevredenheid van de inwoners en bezoekers aan ‘gezondheid’, ‘werk en privé’ en ‘subjectief welzijn’. Daarbij voorzien wij een groei van deze sector en daarmee ook een potentiële groei in werkgelegenheid en inkomen. Ontwikkeling van de sector toerisme en recreatie draagt bovendien bij aan de bekendheid en de waardering van onze regio. Dit is dus bij uitstek een sector die de brede welvaart kan versterken. We nemen daarom een aantal maatregelen: • De drie potentiële ontwikkelingen die de sector en het gebied op een hoger plan kunnen tillen worden verder op haalbaarheid onderzocht en zo mogelijk gerealiseerd. Het gaat dan om een DRU-hotel, een depotmuseum en recreatievaart op de Oude IJssel; • Er komt een meerjarige aanpak per toeristisch kerngebied en per doelgroep. Ook volgt een uitnodigingskader om initiatieven van ondernemers in toerisme en recreatieruimte te bieden.

• Potentiële cross-overs (naar andere sectoren) worden verkend en benut, zoals naar de landbouw en lokaal geproduceerd voedsel, kunst en cultuur, zorg en gezondheid (bewegen en fietsroutes) en natuur en landschap.

Stand van zaken Toerisme en recreatie is één van de focuspunten zowel vanuit het economische beleid als het coalitieprogramma. We willen niet alleen de economie daarmee wendbaarder maken, maar ook bijdragen aan de brede welvaart. Het levert immers een bijdrage aan de tevredenheid van de inwoners en bezoekers op de vlakken ‘gezondheid’, ‘werk en privé’ en ‘subjectief welzijn’. De raad heeft in 2022 het Landschapspark Oude IJssel vastgesteld. Op basis van 3 pijlers kunnen nu het veelvoud aan kansen in het gebied worden benut. De eerste aanzet tot fiets- en wandelpaden, stranden, havens en wellicht zelfs een wildwaterbaan is gezet. In combinatie met de eerder vastgestelde Beleidsnotitie Toerisme en Recreatie geeft dit richting waarbij een integrale aanpak centraal staat om de toegevoegde waarde aan het gebied te vergroten. We zijn blij dat we voor de majeure onderdelen hierbinnen, zoals de hotel- en museale functie op het DRU-IP een procesregisseur hebben aangesteld zodat dit voortvarend is opgepakt. In een vruchtvolle samenwerking met het Saxion is een onderzoek opgeleverd naar bijzondere verblijfsrecreatiemogelijkheden bij het Hoge Venne. We hopen in de eerste helft van 2022 een scenariokeuze te kunnen voorleggen.

Deze zomer was de gemeente gastheer voor de jaarvergadering van de Ring van Europese IJzersteden, vanwege de coronapandemie is deze digitaal georganiseerd wat een groot succes bleek. In aansluiting daarop is een drieluik aan evenementen georganiseerd waarbij houtskool maken en ijzer smelten in oktober 2021 zijn georganiseerd.

19

In het najaar van 2021 is de inrichtingsschets van het gebied Vennebulten gepresenteerd. Deze vormen de basis voor de aanleg van fiets- en wandelroutes en de versterking van natuur- en landschapswaarden. Het aanbod voor de avonturier en rustzoekers, zoals opgenomen in de beleidsvisie R&T wordt hiermee steeds groter. Maar ook het aanbod voor de inzicht- en stijlzoekers is versterkt. We zijn blij te kunnen melden dat de kunstenaar die bekend staat om het werken met circulaire materialen, de opdracht heeft gekregen om 3 kunstwerken te realiseren binnen het kader circukunst. De coronacrisis heeft het nemen van vakantie in eigen land aangejaagd en ook de Achterhoek heeft hiervan geprofiteerd en staat weer scherp op het netvlies van veel mensen van buiten de regio. De inzet op branding en marketing kwam hierbij goed samen. Zo is er in september een instagramroute ontwikkeld, zijn de top 12 bezienswaardigheden van de Oude IJsselstreek zijn in beeld gebracht en ook hebben we de toeristische ondernemers geholpen, onder andere via Stichting Recreatie en Toerisme Oude IJsselstreek, om bijvoorbeeld de hun eigen en de gemeentelijke marketing naar een hoger niveau te tillen.

3- Vitale en toekomstgerichte bedrijventerreinen Als gemeente faciliteren we belangrijke vestigingsplaatsfactoren voor bedrijven. Zo werken we aan woningbouwplannen (zie ook het impulsprogramma en de doelstellingen binnen programma 1), aan de ontwikkeling van de derde fase van bedrijventerrein Hofskamp Oost (Het Varssevelds Industriepark (Het VIP) en maken we plannen voor revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Het gaat daarbij om duurzaamheid, bereikbaarheid, voorzieningen, wandel- en fietsroutes, groenontwikkeling, tegengaan van hittestress en wateroverlast, samenwerking (parkmanagement) en veiligheid, tegengaan van leegstand en bevorderen van veiligheid. We ondersteunen detaillisten in de uitwerking van plannen om onze winkelgebieden vitaal te houden. En we staan zij aan zij als gaat om de bereikbaarheid van en in onze regio. Met onze faciliterende en voorwaarde scheppende rol bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen dragen we bij aan dimensies als ‘werk’, ‘woontevredenheid’. Maar ook aan ‘gezondheid’, ‘milieu’, ‘veiligheid’ en ‘balans werk en privé’ door de bedrijventerreinen groen en duurzaam vorm te geven en de potentiële en reeds gevestigde ondernemers te verleiden bij te dragen aan sociaaleconomische en duurzaamheidsdoelstellingen van de brede welvaart.

Daarmee wordt overheid en bedrijfsleven meer en meer partner bij het versterken van de tevredenheid van de inwoners van onze gemeente en van de Achterhoek.

Stand van zaken De ontwikkeling van bedrijventerreinen levert een bijdrage aan de brede welvaart. Niet alleen in de zin van ‘werk’ en ‘woontevredenheid’. Maar door het VIP groen en duurzaam in te richten en dat in regels vast te leggen levert het ook een bijdrage aan ‘gezondheid’, ‘milieu’, ‘veiligheid’ en ‘balans werk en privé’. Voor Het VIP geldt dat we aan de hand van minnelijke verwerving vrijwel alle gronden in bezit hebben zodat we in 2022 daadwerkelijk kunnen starten met de ontwikkeling van het VIP, uiteraard pas nadat het bestemmingsplan met ondergeschikte wijzigingen door de raad in 2022 is vastgesteld en de Raad van State uitspraak heeft gedaan. Tegelijkertijd zien we dat op bedrijventerreinen steeds meer aandacht is voor andere vraagstukken, met name op het vlak van duurzaamheid, groen, samenwerking door middel van parkmanagement en klimaatadaptatie. Al deze zaken hebben we integraal meegenomen bij de ontwikkeling van Het VIP. Voor de te revitaliseren bedrijventerreinen IJsselweide en Hofskamp Zuid is de eerste succesvolle bijeenkomt met de betreffende ondernemers geweest om aan de hand van de ontwikkelscenario’s te bespreken hoe het duurzamer kan. Voor de Rieze zijn alle resterende vraagstukken bijna opgelost en we hopen begin 2022 een actualisatie van het bestemmingsplan aan de gemeenteraad te kunnen aanbieden.

In 2021 is er parkmanagement opgericht voor zowel de Rieze als voor Hofskamp. We zijn erg trots op onze ondernemers dat dit gelukt is.

20

4- Gelijke kansen voor iedereen We werken aan het verkleinen van de kansongelijkheid. Dit doen we door samen te werken met onderwijsinstellingen en werkgevers in projecten als Meedoen Werkt! Maar ook door in het onderwijssysteem kinderen vroegtijdig te helpen bij eventuele (onderwijs)achterstanden en hen mogelijkheden te bieden voor deelname aan onderwijs. Anders geformuleerd bevorderen we juist de kansgelijkheid. Als gemeente hebben we namelijk naast onze wettelijke taken als ‘de leerplicht’ en ‘leerlingenvervoer’ juist de mogelijkheid om vergelijkbaar als bij de Wmo kinderen en ouders te helpen bij het voorkomen van problemen. Vormgeven van inclusief onderwijs en doorgaande leerlijnen doen we dan ook samen met de onderwijsorganisaties (van kinderopvang, via primair onderwijs naar voortgezet en beroepsonderwijs). Juist om in alle fasen van het leven die ondersteuning te bieden waar zowel onze inwoners als ook onze werkgevers behoefte aan hebben. Dat willen we meer proactief doen, dan reactief; meer preventief dan curatief. Wij zijn er namelijk van overtuigd dat normaliseren, voorkomen en samenwerken in het onderwijs bijdraagt aan een ‘beter en een voor iedereen passend opleidingsniveau’ dat ook weer bijdraagt aan dimensies als ‘werk’, ‘inkomen’, ‘maatschappelijke betrokkenheid’ en ‘subjectief welzijn’.

Stand van zaken Om de kansengelijkheid te vergroten en alle jeugdigen de mogelijkheid te geven op een volwaardige leerontwikkeling en toekomstperspectief zijn, naast de inzet van de middelen vanuit het onderwijsachterstandenbeleid, ook middelen ter beschikking gekomen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs. Hiertoe is een kadernota opgesteld waarin, op basis van een analyse, doelen zijn bepaald waarvoor de middelen voor onze jeugdigen worden ingezet. Zo wordt ingezet op een sterke start door bijvoorbeeld de startleeftijd van voorschoolse educatie te vervroegen en het bereik te vergroten. Een ander voorbeeld is de inzet op laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten voor alle jeugdigen. Zo kunnen meer gezinnen gebruik maken van een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang als zij geen aanspraak kunnen maken op kinderopvangtoeslag. De uitvoering van de activiteiten op het gebied van kansengelijkheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het onderwijs, de kinderopvang en de gemeente. Er is, in gezamenlijkheid met de betrokken organisaties, een ambitiedocument opgesteld, waarin nadrukkelijk ingezet wordt op: 1. Het bieden van gelijke ontwikkelkansen aan alle jeugdigen en 2. Het bieden van passende ondersteuning. Meerdere gemeentelijke regelingen zijn in 2021 geactualiseerd.

Door het actualiseren van de Subsidieregeling Voorschoolse Educatie en Peuteropvang en de Regeling kinderopvang op Sociaal Medische Indicatie kunnen jeugdigen eerder of meer gebruik maken van voorschoolse educatie, peuteropvang of buitenschoolse opvang. Ook is meer maatwerk mogelijk in de ondersteuning van jeugdigen (en hun ouders) in een kwetsbare positie. Zo zijn we erg trots op het feit dat er in de zomer van 2021 een paar zeer succesvolle pilots Zomerscholen zijn opgezet. Ook zijn we blij te melden dat we steeds eerder en preventiever kunnen helpen. Zo is er meer ruimte voor maatwerk binnen de regeling leerlingenvervoer, zijn er nieuwe overeenkomsten met dyslexie-aanbieders afgesloten waarbij meer aandacht is voor preventie en vroegtijdige ondersteuning en werken de leerplichtambtenaren steeds preventiever. Ook zijn we erg verheugd dat we samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties ons gezamenlijk LEA overleg nieuw leven hebben ingeblazen. Gezamenlijk hebben we prioriteiten herkend en erkend en op basis daarvan een agenda ontwikkeld. Deze intensievere samenwerking is nodig op gebied van onderwijs, kansengelijkheid en jeugdbeleid. We waarderen onze schoolbesturen en kinderopvangorganisaties enorm omdat zij zich zo inzetten voor onze kinderen en omdat we de afstemming en samenwerking zo steeds beter vorm kunnen geven.