Boekwerk Jaarstukken 2020 26-5-2021 DEFINITIEF.pdf

Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................................................... 2 Aanbieding ...................................................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ....................................................................................................................................................................................... 7 Programmaverantwoording ........................................................................................................................................................ 8 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is

*1.5: Duurzaamheid geeft nieuwe energie .............................. 9

*1.7: Een visie op onze omgeving. ....................................................................................................................................... 10 *1.8: Flexibel wonen op maat ............................................................................................................................................... 11 Overige onderwerpen binnen programma 1 ...................................................................................................................... 12 Programma 2: Een leefbare gemeente

*2.1: Meedoen aan onze samenleving ............................................................. 16

*2.2: Een leven lang leren ...................................................................................................................................................... 20 Programma 3: De werkende gemeente

*3.2: Een leven lang leren .................................................................................. 21

*3.3: Bloeiende economie .................................................................................................................................................... 22 *3.4: Over onze grenzen heen kijken ................................................................................................................................... 26 Programma 4: De dienstverlenende gemeente

*4.6: Van buiten naar binnen werken ................................................. 28

Overige onderwerpen binnen programma 4 ...................................................................................................................... 30 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead

Overige onderwerpen binnen programma 5 ............................................. 31

Paragrafen .................................................................................................................................................................................... 34 Paragraaf financiering............................................................................................................................................................ 35 Paragraaf Verbonden partijen .............................................................................................................................................. 39 Paragraaf Lokale heffingen ................................................................................................................................................... 50 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................ 54 Paragraaf Grondbeleid ........................................................................................................................................................... 63 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................

72 Jaarrekening 2020 ....................................................................................................................................................................... 77 Hoofdstuk 3 Balans ................................................................................................................................................................ 79 Hoofdstuk 4 Toelichting op de balans ................................................................................................................................ 82 Hoofdstuk 5 Waarborgen en garanties............................................................................................................................ 109 Hoofdstuk 6 Niet uit de balans blijkende plichten, rechten en inzichten ................................................................... 110 Hoofdstuk 7 Algemene dekkingsmiddelen + onvoorzien ............................................................................................. 113 Hoofdstuk 8 Toelichting op baten en lasten ................................................................................................................... 114 Hoofdstuk 9 Analyse saldo ten opzichte van de begroting 2020 ...............................................................................

116 Hoofdstuk 10 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ................................................................................... 126 Hoofdstuk 11 SISA verantwoording ................................................................................................................................. 127 Hoofdstuk 12 Verdeling van de taakvelden .................................................................................................................... 128 Hoofdstuk 13 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld .......................................................................................... 129 Hoofdstuk 14 Investeringen ............................................................................................................................................... 131

2

3

Aanbieding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over 2020. In deze jaarstukken geven we aan wat we als gemeente van plan waren te doen, wat we hebben gedaan, wat het heeft gekost en wat het de samenleving gebracht heeft. Wat is er in 2020 gebeurd? 2020. Een jaar dat gekenmerkt, en getekend werd door Covid-19. Een jaar waarin, ondanks alle beperkingen, de loketten toch gewoon geopend moesten blijven, en ook bleven. Een jaar waarin vrijwel iedereen thuis zijn werk moest doen. Een jaar waarin, weliswaar met extra inspanningen, maar wel met resultaten, het werk gewoon doorging. Een jaar, waarin sommige beleidsvoorstellen noodgedwongen in de wacht moesten worden gezet, maar toch veel beleidsvoornemens door de raad konden worden behandeld. Het was in alle opzichten een jaar vol uitdagingen. Maar we hebben het met een positief financieel resultaat kunnen afsluiten! Daarom kijken wij nog steeds vol vertrouwen de toekomst tegemoet. Oude IJsselstreek is een even ambitieuze als financieel solide gemeente. Wat is er in 2020 gerealiseerd? We beperken ons tot enkele hoofdlijnen. Tot 31 december 2020 zijn 119 woningbouwinitiatieven met in totaal 733 woningen getoetst. Daarnaast zijn nog diverse 'oude' projecten in ontwikkeling, c.q. eindfase: per 31 december 2020 waren 160 woningen in aanbouw of vergund (vooral 'oude', maar ook al enkele nieuwe projecten).

De raad heeft in november 2020 een motie vastgesteld en gevraagd om een tweesporenbeleid voor te bereiden. Naast de bestaande inzet op woningbouw binnen de bebouwde kom werd gevraagd om ook uitleglocaties op te gaan pakken. Ter voorbereiding op besluitvorming hierop in april 2021 heeft het college in een memo getiteld “Woningbouw - de volgende stap” de route hiernaartoe beschreven. In 2020 zijn er zowel vanuit de 'kwaliteitsslag sociaal domein' als de bestuursopdrachten Jeugd, Wmo en Participatiewet grote stappen gezet in het anders organiseren (zo dicht mogelijk bij huis en op een manier die logisch is voor inwoners en past bij hun leefwereld) en het werken vanuit de principes normaliseren, voorkomen en samenwerken/innoveren. We hebben daarvoor ook onze nieuwe Visie Sociaal Domein vastgesteld, die richting geeft aan deze ontwikkelingen. 2020 stond wat het sociaal domein betreft ook in het teken van het afscheid nemen van Laborijn en het opstarten van Stoer. Er is nog onduidelijkheid over de afrekening met Laborijn. Gemeente Oude IJsselstreek stelt zich op het standpunt dat zij op basis van het uittredingsvoorstel een afrekening is verschuldigd van € 1.650.610. Dat bedrag is ook betaald. In de jaarrekening is ter hoogte van een totaalbedrag van € 1.650.610 aan uittredingskosten verwerkt. In 2020 zijn we er bij het Sociaal Domein in geslaagd binnen het budget te blijven.

We zijn er gedurende 2020 zelfs in geslaagd om de Bestemmingsreserve Sociaal Domein verder te versterken, van € 1.822.000 per 1 januari 2020 naar € 2.049.000 per 31 december 2020. En dat op een sociale manier en daar zijn wij trots op! De financiële stabiliteit geldt zelfs voor jeugdzorg, een beleidsterrein dat landelijk op de radar staat vanwege forse kostenoverschrijdingen en een niet aflatende toeloop van nieuwe cliënten, soms met een meervoudig complexe problematiek. We willen toe naar vitale, leefbare en economisch krachtige kernen. Onderdeel daarvan is het tegengaan van leegstand en het toewerken naar compacte en groene winkelcentra. Om al deze ontwikkelingen op gemeentelijk niveau vorm te geven is het Ontwikkelingskader Detailhandel opgesteld en door de gemeenteraad in december 2020 vastgesteld. Daarin staan vier hoofdlijnen waarmee we de detailhandel in de gemeente willen steunen: inzet op vergroening en beleving, tegengaan van leegstand en inzet op transformatie, het stimuleren van ondernemerschap en de inzet van maatwerking op basis van een clusterbenadering. 4

Corona heeft nogal wat consequenties gehad voor diverse uitgaven binnen de begroting. Er is extra geld ontvangen via de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds om de extra lasten voor Corona te kunnen dekken. Er zijn onder meer eenmalige investeringen gedaan om mensen op een verantwoorde wijze thuis te kunnen laten werken. Bovendien zijn er uitgaven gedaan om stichtingen en verenigingen in nood overeind te kunnen houden. Daar staat tegenover dat er minder uitgaven zijn voor bestuurlijke samenwerking en diverse evenementen, omdat deze niet zijn doorgegaan. De gemeente heeft meerdere maatregelen getroffen om daar waar nodig, de samenleving financieel en facilitair te ondersteunen in deze tijd. De maatregelen voorzien voor een belangrijk deel in het tijdelijk voorzien van voldoende liquiditeiten bij bedrijven en instellingen. De verwachting is dat dit ook leidt tot extra, niet begrote kosten voor onze gemeente, waarbij nog maar de vraag is of deze volledig door het Rijk worden gecompenseerd. Het mag nog steeds niet worden uitgesloten dat we door deze crisis in een economische recessie komen. Dit kan op middellange en lange termijn een forse financiële impact op onze financiële positie hebben. Denk hierbij onder meer aan een lagere uitkering uit het gemeentefonds vanwege rijks-bezuinigingen, hogere lasten in met name het sociaal domein en wellicht gevolgen voor de grondcomplexen.

Besturen is ook vooruitkijken. Nog niet wetende wat er op ons afkomt hebben wij In totaal voor een bedrag van € 437.000 meegenomen in de resultaatbestemming, omdat verwacht wordt dat er nog vele uitgaven vanwege de Coronapandemie en de nasleep daarvan op ons af komen. We hebben fors geïnvesteerd in de samenwerking binnen het onderwijs. De dagelijkse praktijk van corona en de gevolgen daarvan hebben ons allemaal beziggehouden. Desondanks hebben heel veel geplande zaken gewoon doorgang kunnen vinden. We hebben forse stappen gezet in de preventieve aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en we hebben aan de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt actief bijgedragen aan projecten als de regiodeal voor AT Techniekopleidingen en het project Route Z. In 2020 hebben we samen met Varsseveld de voorbereidingen voor de realisatie van het VIP getroffen die geleid hebben tot een energie- en milieuambitie, een beeldkwaliteitsplan, een website en het bestemmingsplan. Tijdens de corona pandemie hebben we daarnaast veel contact gehad met individuele bedrijven en de ondernemersverenigingen in onze gemeente om te kijken op welke thema’s we ze konden helpen om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken. De grondexploitatie heeft ook een goed jaar achter de rug. Ook al dankzij de gunstige marktomstandigheden kon er een resultaat worden ingeboekt van ruim 880.000 euro.

Tenslotte: Met kwalitatieve stappen en gerichte impulsen hebben we in 2020 gebouwd aan de toekomst van Oude IJsselstreek. We hebben ons ondanks corona ingezet als betrouwbare partner binnen de samenleving waar we deel van uit maken. Financieel resultaat Gerealiseerd resultaat 2020 na reservemutaties: Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten

- 74.423.951

Totaal algemene dekkingsmiddelen

75.579.062

Ge Gerealiseerd totaalsaldo voor reserve mutaties

1.155.111

Reserve mutaties

1.919.712

Totaalresultaat

3.074.823 5

Ruim drie miljoen is een aanzienlijk resultaat. Maar het is wel in overeenstemming met het landelijk beeld. Kosten zijn lager vanwege de nasleep van Corona. Bovendien draait de grondexploitatie goed. Vaststelling Conform de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de jaarrekening vast in het jaar volgens op het jaar waarover verantwoording wordt afgelegd. De jaarstukken 2020 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en het jaarverslag zijn gecontroleerd door accountantskantoor RA12. De accountantsverklaring wordt separaat toegezonden. •

Wij stellen u voor: • de jaarstukken 2020 vast te stellen; • décharge te verlenen aan het college van Burgemeester en Wethouders voor het gevoerde beleid

•

De volgende toevoegingen te doen aan de bestemmingsreserves:

Voorstel resultaatbestemming 2020

•

•

49.000

storting bestemmingsreserve “Omgevingswet”

44.000

storting bestemmingsreserve “toekomstbestendigheid verenigingen”

De volgende bestemmingsreserve te vormen en onderstaande bedragen te storten: 117.000

Vorming egalisatiereserve “afval”

30.000

Vorming bestemmingsreserve “Visie Vitaal Platteland”

97.000

Vorming bestemmingsreserve “Infrastructuur Almende”

40.000

Vorming bestemmingsreserve “Organisatieontwikkeling”

437.000

Vorming bestemmingsreserve “Corona”

Het resterende positieve resultaat, € 2.260.823

toe te voegen aan de Algemene Reserve

6

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De indeling is het zelfde als vorig jaar. De balans wordt gepresenteerd per 31-12-2019 en per 31-12-2020. Bij de toelichting op de balans wordt dit nader toegelicht. Jaarverslag Het jaarverslag bevat de inhoudelijke verantwoording over 2020. Het jaarverslag bestaat uit: •

Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording Verantwoording voor onze 4 programma’s en het programma bedrijfsvoering via de vragen ‘wat wilden we bereiken, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost?’

•

Hoofdstuk 2: Paragrafen Dwarsdoorsnede op een aantal specifieke (verplichte) onderwerpen, die door alle programma’s heen gaan. Dit bevat de paragrafen Financiering, Verbonden partijen, Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Grondbeleid, Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2020. Er wordt onder andere specifiek ingegaan op de balans, de waarderingsgrondslagen, de rekening van baten en lasten en de bijbehorende toelichtingen. De jaarrekening bestaat uit: •

Hoofdstuk 3: Balans Balans per 31-12-2019 en per 31-12-2020. Daarnaast het overzicht van baten en lasten over het jaar 2020.

•

Hoofdstuk 4: Toelichting op de balans Toelichting op alle afzonderlijke balansposten en de vermelding van de balanstotalen per boekjaar.

•

Hoofdstuk 5: Waarborgen en garanties Inzicht in voor wie wij en voor welk bedrag wij als gemeente borg of garant staat.

•

Hoofdstuk 6: Niet uit de balans blijkende verplichtingen en vorderingen Alle contracten en huurovereenkomsten die meerjarig door of met ons zijn afgesloten.

•

Hoofdstuk 7: Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Inzicht in onze algemene dekkingsmiddelen vanuit de lokale heffingen, Algemene Uitkering en dividenden. Tevens een verloopoverzicht van de post onvoorzien.

•

Hoofdstuk 8: Toelichting op baten en lasten Presentatie van het saldo voor en na reservemutaties en inzicht per programma welke reservemutaties er hebben plaatsgevonden.

•

Hoofdstuk 9: Analyse saldo ten opzichte van de 2de berap Een uitgebreide analyse van het saldo en een overzicht van incidentele baten en lasten.

•

Hoofdstuk 10: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Verplichte publicatie van het inkomen van onze topfunctionarissen.

•

Hoofdstuk 11: Sisa verantwoording (Single information Single Audit) Verantwoording van de besteding van door de accountant gecontroleerde subsidiegelden.

•

Hoofdstuk12: Verdeling van de taakvelden, gepresenteerd op productniveau

•

Hoofdstuk 13: De gerealiseerde baten en lasten per taakveld

•

Hoofdstuk 14: Investeringen

7

Programmaverantwoording Het programmaplan Per programma geven we antwoord op de drie W-vragen: 1.

Wat wilden we bereiken? (maatschappelijke effecten/doelen)

2.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

3.

Wat heeft het gekost?

Het antwoord op de vragen ‘Wat wilden we bereiken’ en ‘Wat hebben we daarvoor gedaan’, zijn binnen de programma's terug te vinden per thema, conform de programmabegroting 2020. De kleuren geven een indicatie van de behaalde realisatie per doel.

Doel gerealiseerd/ op schema Doel vertraagd/ gedeeltelijk gerealiseerd (door in- en/of externe omstandigheden) Doel (nog) niet gerealiseerd (door in- en/of externe omstandigheden)

De baten en lasten, inclusief afwijkingen zijn per programma weergegeven. Daarbij hebben we een toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen weergegeven ten opzichte van de primaire begroting, dus over het hele jaar. Het volledige overzicht is te vinden onder hoofdstuk 8: Overzicht van baten en lasten. Hierin zijn twee overzichten weergegeven: tot en met de 2 e berap (begrotingswijziging) en van de 2e berap tot aan de jaarrekening. Zo is het verloop van primair naar 1e wijziging (2e berap) naar jaarrekening goed zichtbaar.

8

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is *1.5: Duurzaamheid geeft nieuwe energie Wat wilden we bereiken? (doel) -1.5.1: Zelf opwekken van electriciteit (duurzame energie).

In 2030 willen we energieneutraal zijn. Om hier te komen moeten we - naast elektriciteit besparen - onder andere zelf hernieuwbare elektriciteit opwekken. De opgave voor het opwekken van hernieuwbare elektriciteit is 185 GWh per jaar. Op dit moment hebben we van deze opgave circa 56% gerealiseerd (uitgaande van realisatie van al vergunde plannen). Dit betekent dat we nog 44% moeten behalen door besparing en omzetting naar groene energie. Stand van zaken Er is hard gewerkt aan het concept Regionale Energie Strategie (RES). Het concept RES is bij het Rijk ingediend op 1 juli 2020. Onderdeel van de RES is de regionale opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit. De Achterhoek heeft een "bod" gedaan aan het Rijk om gezamenlijk 1.35 TWh/jr duurzame elektriciteit op te wekken. De doorontwikkeling voor de RES 1.0 is in volle gang. In de RES 1.0 wordt duidelijk hoe en waar we (als RES regio) de 1.35 TWh/jr gaan opwekken. De gemeenteraad wordt hierbij betrokken en stelt uiteindelijk in 2021 de RES 1.0 vast. Er komt elke 2 jaar een update van de RES. Begin augustus is de Rapportage regionale energiemonitor Achterhoek opgeleverd. In deze rapportage staat hoever we zijn in het realiseren van de taakstelling zoals is vastgelegd in de Achterhoekse Uitvoeringsagenda in 2016 (Akkoord van Groenlo, Energieneutraal in 2030).

De gemeente Oude IJsselstreek is goed op weg om de taakstelling te realiseren. Belangrijk is om de huidige lijn door te zetten. Sommige Achterhoekse gemeenten lopen achter bij de realisatie van hun taakstelling. -1.5.2: Vervanging van aardgas door andere warmtebronnen.

We gebruiken in onze gemeente circa 50 miljoen m3 aardgas. De afgesproken doelstelling is om in 2030: - 13 mln m3 aardgas te vervangen door andere warmtebronnen. - 27 mln m3 aardgas te besparen (zie hiervoor het doel 'energie, elektriciteit en aardgas besparen'). Op dit moment hebben we ongeveer 81% van de doelstelling behaald (als de realisatie van AgroGas doorgaat). We moeten dus nog 19% realiseren in de komende 10 jaar. Stand van zaken In het concept RES van juli 2020 is een hoofdstuk opgenomen, waarin de warmtetransitie of Regionale Structuur Warmte (RSW), wordt behandeld. De RSW gaat over het vervangen van aardgas voor duurzame warmte. De RSW geeft inzicht in de warmtevraag en het warmteaanbod in de gemeente. Ook wordt aangegeven waar warmtevraag een -aanbod kan worden gekoppeld en waar er dus mogelijkheden zijn voor warmtenetten. Er zijn mogelijkheden voor warmtenetten in onze gemeente, al zijn die beperkt. Mogelijk kunnen we gebruik maken van de warmte in het oppervlaktewater in de Oude IJssel en de RWZI . Deze opties zijn verkend en moeten nader onderzocht worden. De RSW 1.0 is onderdeel van de RES 1.0, en zal in 2021 aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Er komt elke twee jaar een update van de RES en de RWS. Op gemeentelijk niveau wordt in de Transitievisie Warmte (TVW) aangegeven hoe we het aardgas gaan vervangen door duurzame warmtebronnen.

Het uiteindelijke doel is om in 2050 aardgasvrij te zijn. In de TVW wordt inzicht gegeven in de problematiek, de mogelijke oplossingen en wordt er op hoofdlijnen een uitvoeringsstrategie beschreven. In de TVW wordt aangegeven met welke wijken we, voor 2030, gaan beginnen om aardgasvrij te worden. Ook wordt een doorkijk gegeven tot 2050. In 2020 is een begin gemaakt met de TVW en in 2021 wordt deze door de gemeenteraad vastgesteld. Elke 5 jaar komt er een update van de TVW.

9

-1.5.3: We besparen energie, electriciteit en gas.

Om in 2030 energieneutraal te zijn moeten we - naast elektriciteit opwekken en aardgas vervangen - 27 mln m3 aardgas en 41 GWh elektriciteit besparen. De besparing op aardgas is op dit moment 31% (cijfers 2018) van de doelstelling. We moeten nog 69% besparen de komende 10 jaar. De besparing van elektriciteit is op dit moment 37% (cijfers 2018) van de doelstelling. De komende 10 jaar moeten we nog 63% besparen. Stand van zaken We blijven onverminderd inzetten op energiebesparing. We stimuleren dit op verschillende manieren: met diverse acties die we samen met het Agem Energieloket ondernemen en het programma "de Wijk van de Toekomst" (WvdT). WvdT is onderdeel van het Gelders Energieakkoord en richt zich op één van de hoofdthema’s van de energietransitie in de gebouwde omgeving: de stapsgewijze afkoppeling van het aardgas van de Gelderse wijken én de opbouw van een nieuwe basis voor warmtevoorziening. De initiatieffase voor de WvdT in de gemeente is begonnen. In deze fase wordt bij de bevolking de interesse voor de WvdT gepeild. Als de interesse er is, worden de juiste mensen en partijen bij elkaar gebracht. Door het corona virus is flinke vertraging opgelopen in deze fase. Het project wordt medegefinancierd door de provincie en de provincie heeft groen licht gegeven om deze fase te verlengen.

-1.5.4: We dringen het gebruik van originele (primaire) grondstoffen terug en sluiten daarbij aan op landelijke normen.

We stimuleren het hergebruik van grondstoffen en materialen. Bijvoorbeeld door als gemeentelijke organisatie meer circulair in te kopen, circulair te (laten) bouwen en bedrijven te stimuleren een circulaire bedrijfsvoering na te streven. Daarnaast zijn er duidelijke ambities bij het scheiden en hergebruik van het huishoudelijk afval. Voor de afvalscheiding volgen we de landelijke doelstelling van 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 90% scheiding van het afval in 2025. Stand van zaken Conform de vastgestelde startnotitie zijn verschillende scenario’s voor de verbetering van de inzameling van grof huishoudelijk afval (GHA) in de gemeente onderzocht. In januari zijn de eerste resultaten gepresenteerd aan de raadscommissie FL. Een bespreking van de eindrapportage stond gepland in april, maar is uitgesteld. De bespreking wordt vervolgd in het eerste kwartaal van 2021 samen met een bespreking over het ophalen van fijn huishoudelijk afval (FHA).

*1.7: Een visie op onze omgeving. Wat wilden we bereiken? (doel) -1.7.1: Op 1 januari 2021 zijn we voorbereid op de Omgevingswet.

Op 1 januari 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Hiervoor treffen we de voorbereidingen. Stand van zaken Met het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet (van 1 januari 2021 naar 1 januari 2022) is de planning ook aangepast. Vertragingen met de implementatie op landelijk niveau hebben noodzakelijkerwijs geleid tot vertragingen op het gemeentelijk niveau. Het doel, we zijn klaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is verder niet veranderd. In 2020 hebben we daarom concept toekomstvisie aangeboden aan de raad, zijn we een pilot gestart voor het maken van een omgevingsplan, en hebben we de benodigde software ingekocht om te werken volgens de vereisten van de Omgevingswet. 2021 zal gericht zijn op aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), het verder uitwerken van pilot van het omgevingsplan, het nemen van de vereiste besluiten voor de inwerkingtreding en vormgeven aan het werken in geest van de Omgevingswet.

10

*1.8: Flexibel wonen op maat Wat wilden we bereiken? (doel) -1.8.1: Vraag en aanbod zijn kwantitatief en kwalitatief beter in balans.

Uit recent bevolkingsonderzoek blijkt dat het aantal huishoudens tot 2025 meer toeneemt dan het aantal woningen dat volgens planning wordt gebouwd. Daarom kunnen bovenop de vastgestelde woningbouwplanning mogelijk extra woningen worden gebouwd. Volgens prognoses neemt het aantal huishoudens op termijn af. Dit betekent dat we straks woningen moeten slopen. Hulp van het rijk en de provincie is dan noodzakelijk. Ook geeft onderzoek aan dat op dit moment binnen de huidige woningvraag sprake is van een dubbele mismatch: •

•

Mismatch woningtype en prijssegment o

tekort aan gelijkvloerse woningen voor senioren en starterswoningen (goedkope rijtjeshuizen)

o

overschot aan vrijstaande koopwoningen

Mismatch spreiding over de kernen/clusters o

in Varsseveld, Gendringen en Silvolde is geen evenwicht tussen de vraag naar nieuwe woningen en het aanbod nieuwbouwplannen

o

in Ulft zijn er meer nieuwbouwplannen dan de berekende behoefte aangeeft; Terborg zit er tussenin

o

in de kleine kernen en het buitengebied is er een overschot aan plannen voor vrijstaande koopwoningen.

Als we kijken naar de huidige planvoorraad worden vooral woningtypen in prijssegmenten gebouwd waar in het grote geheel weinig vraag naar is. Stand van zaken Door het projectteam Woningbouw zijn vele bouwplannen in de afgelopen periode getoetst aan de regionale en lokale toetsingscriteria. Tot 31 december 2020 zijn 119 woningbouwinitiatieven met in totaal 733 woningen getoetst. Daarnaast zijn nog diverse 'oude' projecten in ontwikkeling, c.q. eindfase: per 31 december 2020 waren 160 woningen in aanbouw of vergund (vooral 'oude', maar ook al enkele nieuwe projecten). Meer is te lezen in de memo "Rapportage voortgang woningbouw, stand per 1-1-2021'. We groeien hiermee langzaam toe naar een beter evenwicht tussen vraag en aanbod en betere spreiding over de kernen. Naast kleinere woningbouwplannen zien we ook grotere initiatieven, zoals het woongebied Rivierduinen (vml. Buizenfabriek Silvolde) binnenkomen. T In vrijwel alle kleinere kernen lopen processen om de woningbehoefte te bepalen en deze te verbinden aan geschikte woningbouwlocaties. Het eerste concrete resultaat is de oprichting van de Vereniging van Opdrachtgevers 'het Kuipje' te Breedenbroek; zij gaan voor zichzelf acht nieuwe woningen ontwikkelen. In 2020 zijn diverse plannen in Heelweg, Varsselder en Etten ter toetsing ingediend.

In Megchelen en Netterden is de woningbehoefte geïnventariseerd en zijn mogelijke woningbouwlocaties verkend. In het 4e kwartaal van 2020 is de Starterslening geëvalueerd. Op basis hiervan en door het beschikbaar stellen van 50% cofinanciering door de provincie Gelderland is een voorstel gemaakt over de aanpassing van de verordening dat in het 1e kwartaal van 2021 aan college en raad kan worden behandeld.

11

-1.8.2: Er zijn voldoende woningen geschikt om flexibel aan te passen aan veranderende behoeften (levensloopbestendige en flexibele woningen).

Levensloopgeschikt wil zeggen dat ouderen niet gedwongen hoeven te verhuizen omdat de woning niet kan worden aangepast. Op termijn moet dit leiden tot minder verhuizingen en woningaanpassingen vanuit de Wmo. Er komen meer mensen met een zorgbehoefte, terwijl zij zelfstandig moeten blijven wonen. Aan de regietafel Wonen en Zorg is een flinke stijging van zware zorgvraag door ouderen gesignaleerd. Tegelijkertijd dreigt het organiseren van de zorg aan huis vast te lopen door oplopend tekort aan arbeidskrachten in de zorg. Daardoor ontstaat een behoefte aan concentratie van zorgvragers door zorgaanbieders; een beweging tegengesteld aan het langer thuis wonen. Dit leidt tot het ontstaan van het verzorgingshuis nieuwe stijl. Collectieve/geclusterde huisvesting voor mensen met een zorgvraag en/of die niet meer thuis kunnen wonen, maar nog niet toe zijn aan verpleeghuiszorg. Dit wordt gerealiseerd door aanpassingen van vroegere verzorgingshuizen. Hierbij wordt de woonruimte gezien als extramuraal (financiële scheiding wonen en zorg). De complexen bevinden zich in of nabij een zorginstelling. De Wlz zorg wordt geleverd vanuit het Modulair Pakket Thuis (MPT) of het Volledig Pakket Thuis (VPT). De noodzaak tot opname in het verpleeghuis valt aldus zo goed als weg, omdat de zorginstelling (zeer) nabij is waardoor de zorg ook in zwaardere gevallen extramuraal geleverd blijft.

De gemeente dreigt hierdoor langdurig verantwoordelijk te worden gemaakt voor het leveren van de hulpmiddelen en woningaanpassingen binnen deze complexen. En doordat de zorgvraag daarbij steeds zwaarder wordt, worden ook de gevraagde hulpmiddelen en woningaanpassingen steeds complexer en duurder. Stand van zaken Een procesplan om te komen tot een visie Wonen en Zorg is door B&W vastgesteld en ter kennisname gebracht van de raad. Streven was eind dit jaar een concept van de visie gereed te hebben. De volgende stappen om te komen tot de visie zijn gezet in 2020: - begin dit jaar is een rapport uitgebracht met actuele cijfers over vraag en aanbod intramurale zorg voor ouderen; - in mei heeft een digitale bijeenkomst met stakeholders plaatsgevonden over de inhoud van dit rapport; - het rapport is gepresenteerd aan het college; het college onderstreept de urgentie van meer geschikte woonvormen voor senioren; - 10 jaar wonen in de Zwanenpoort te Varsseveld is geëvalueerd, de rapportage is gereed; - een enquête is uitgezet bij het bewonerspanel van de gemeente over de woonwensen van senioren; de rapportage is gereed. - Als vervolg op de enquête zijn (online) interviews gehouden met bewoners over hun verhuiswens, resp. over het levensloopbestendig maken van hun woning. Volgens de oorspronkelijke planning was het streven eind 2020 een concept van de visie gereed te hebben.

Door Corona is de uitvoering van de evaluatie Zwanenpoort, enquête bewonerspanel (Oude IJsselstreek spreekt) en interviews vertraagd. Dit zijn belangrijke ingrediënten voor het opstellen van de visie. Met een aangepaste planning is het streven de concept visie voor de zomer van 2021 op te leveren.

Overige onderwerpen binnen programma 1 Wat wilden we bereiken? (doel) -1.10.1: Inwoners voelen zich prettig en veilig in hun eigen woonomgeving.

Onder dit doel valt het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte. We hebben het dan over onze wegen, het groen, speelvoorzieningen, openbare verlichting en ook de riolering. Het komende jaar staat een herziening van het gemeentelijk rioleringsplan op de planning.

12

Stand van zaken Het beheren en onderhouden van onze openbare ruimte hoort bij deze doelstelling. In dit kader zouden we dit jaar ons Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) herzien. Het is de afgelopen jaren duidelijk geworden dat we breder dan alleen riolering, maar naar verschillende watertaken moeten kijken. Van de inzameling en transport van stedelijk afvalwater tot het beperken van de nadelige gevolgen van de grondwaterstand. We trekken in het afvalwaterteam Etten, waarin we samenwerken met de gemeenten Montferland, Doetinchem en het Waterschap Rijn en IJssel, zo veel als mogelijk samen op. Dit doen we ook op het GRP. Het is nog niet duidelijk, ook op landelijk niveau niet, hoe onderdelen vanuit het GRP een plaats moeten krijgen in omgevingsprogramma’s, dan wel plannen. Gelet hierop is besloten om hier extra tijd voor te nemen en de werking van het huidige GRP met een jaar te verlengen. -1.10.2: Onze gemeente is over de weg en met openbaar vervoer goed bereikbaar

In regionaal verband is begin 2020 het onderzoek naar een 2e fase N18 afgerond, waarna in samenwerking met de provincie Gelderland een voorstel tot gefaseerde doorontwikkeling naar een regionale stroomweg (100 km/uur, 2x2 rijstroken, ongelijkvloers) is opgesteld. De besluitvorming in de Achterhoek Raad over het N18-voorstel vindt, met enige vertraging vanwege de Corona maatregelen, plaats op 5 oktober 2020. Verder wordt regionaal een verkenning van enkele concrete snelle fietsverbindingen voorbereid en bevindt de uitwerking van de RegioExpres zich in een volgende fase. Verbetering van het doelgroepenvervoer is een continu proces. Naast enkele concrete projecten (bijvoorbeeld ovchipkaart terminals, integrale vervoerplanning en verduurzaming) wordt samen met de provincie Gelderland gewerkt aan doorontwikkeling van het OV-vangnet, dat nu wordt uitgevoerd door ZOOV. Vanaf 2022 moet dat leiden tot een (deels) vernieuwd vervoerssysteem voor het OV-vangnet. Op het gebied van fijnmazige bereikbaarheid zijn afspraken gemaakt over de instandhouding van de dorpsauto's in Netterden en Breedenbroek. Eerder in 2020 zijn reeds deelfietsen geplaatst op de stations in Terborg en Varsseveld.

Stand van zaken Nadat in regionaal verband begin 2020 het onderzoek naar een 2e fase N18 was afgerond, heeft de Achterhoek Raad in oktober 2020 besloten om: - in te zetten op de realisatie van het eindbeeld N18 2x2 ongelijkvloers met 100 kilometer per uur in 2040; - in te stemmen met een gefaseerde doorontwikkeling van de N18, waarbij medio 2021 een concreet voorstel tot stapsgewijze uitwerking en realisatie van het eindbeeld aan de Achterhoek Raad wordt voorgelegd. Verder wordt regionaal een verkenning van enkele concrete snelle fietsverbindingen voorbereid en bevindt de uitwerking van de RegioExpres zich in een volgende fase. Verbetering van het doelgroepenvervoer is een continu proces. Naast enkele concrete projecten (bijvoorbeeld ovchipkaart terminals, integrale vervoerplanning en verduurzaming) wordt samen met de provincie Gelderland gewerkt aan doorontwikkeling van het OV-vangnet, dat nu wordt uitgevoerd door ZOOV. Vanaf 2022 moet dat leiden tot een (deels) vernieuwd vervoerssysteem voor het OV-vangnet. Op het gebied van fijnmazige bereikbaarheid zijn afspraken gemaakt over de instandhouding van de dorpsauto's in Netterden en Breedenbroek. Eerder in 2020 zijn reeds deelfietsen geplaatst op de stations in Terborg en Varsseveld. -1.10.3: Een aantrekkelijk, leefbaar en (economisch) vitaal buitengebied behouden en waar mogelijk versterken.

De afgelopen decennia neemt het aantal agrarische bedrijven gestaag af. De “blijvers” groeien in omvang en tegelijkertijd neemt de diversiteit aan functies in het buitengebied toe. Ontwikkelingen zoals de stikstofproblematiek (PAS) en het op handen zijnde klimaatakkoord hebben verstrekkende gevolgen voor de landbouwsector en daarmee (nog meer nog dan voorheen) ook voor de toekomst van ons buitengebied. Dit vraagt om een integrale visie op een vitaal en leefbaar platteland.

13

Stand van zaken Ter voorbereiding op het realiseren van een visie op een Vitaal Platteland/Uitvoeringsagenda Vitaal Platteland is opdracht verstrekt aan het Kadaster Ruimte en Advies voor het verzamelen en analyseren van relevante databestanden. Dit geeft ons inzicht waar in het buitengebied opgaven en ontwikkelkansen spelen dan wel op termijn te verwachten zijn. Het op te leveren eindproduct is een dienst die het Kadaster & WECR als een nieuw product breder in de markt gaan zetten. Uitvoering van de onderzoeksopdracht vraagt meer tijd dan is voorzien. De planning is nu dat de opdracht in Q2 2021 wordt afgerond. Op basis hiervan stellen we een (start)notitie op en leggen deze ter bespreking voor aan de raad. De Plattelandsraad is t.g.v. de omstandigheden zoals in de inleiding genoemd slechts beperkt in staat geweest om haar uitvoeringsprogramma 2020 uit te voeren. De Plattelandsraad wil ter zake in 2021 een inhaalslag maken. De in 2020 uitgevoerde kavelruilactiviteiten hadden betrekking op een grondruil t.b.v. de doortrekking van het Keizersbeekpad en onze betrokkenheid binnen Kavelruil Midden-Achterhoek. De gemeenten Berkelland, Winterswijk, Aalten en Oude IJsselstreek werken samen aan de uitvoering van het project "Korte voedselketens".

Dit project is medio 2020 van start gegaan en zet in op het bevorderen van de afzet van lokaal geproduceerd voedsel (tegen een betere prijs) binnen onze regio. Bovendien zijn we deelnemer geworden in Coöperatie De Marke UA. In 2020 is met de voorbereiding van het Regiodeal-project "Vitale erven" begonnen waaraan wij samen met de gemeenten Berkelland, Winterswijk en Bronckhorst deelnemen. Eigenaren van (voormalig)agrarische erven gelegen binnen de vier deelnemende gemeenten worden in de gelegenheid gesteld om in gesprek met een "erf coach" te inventariseren welke opgaven/wensen zij hebben om hun erf vitaal en toekomstbestendig te houden. Op grond van de uitkomsten van het startgesprek kan een gericht advies op maat worden aangeboden waarvan wij middels een voucherregeling de helft van de kosten dragen. De uitvoering van dit project gaat in 2021 van start. In combinatie met het inrichten van een "landbouwloket" geeft dit uitvoering aan betreffende raadsmotie. Voorjaar 2020 zijn de werkzaamheden m.b.t. het omzetten van reguliere pachtcontracten binnen het Zwarte veen naar liberale pachtovereenkomsten afgerond. Dit biedt ons ruimere mogelijkheden om in te zetten op versterking van natuur- en landschapswaarden en de recreatieve beleving in het gebied.

Met provincie en Waterschap bespreken we wat dit betekent voor de voorgenomen aanpassing van het afwateringssysteem in het gebied en de beschikbaarheid regelingen voor inrichting en het beheer van voorgenomen gewijzigd gebruik. Voor rekening van het gebiedsproces AGZV is een extern adviesbureau ingeschakeld om enkele inrichtingsprincipes uit te werken die invulling geven aan de beoogde toekomstige gebiedsinrichting. Dit vormt de basis voor een integrale gebiedsuitwerking. -1.10.4: Het kerngebied binnen onze gemeente versterken.

Langs de Oude IJssel is door de eeuwen heen een concentratie aan stedelijke en landelijke functies ontstaan. Versterking van natuur- en landschapswaarden, beleving van de Oude IJssel en A-Strang (R&T) en onderscheidende woonvormen als “water-wonen” vragen om een integrale visie op het stroomgebied van de Oude IJssel. We hebben (mede ter uitvoering van de raadsmotie) het initiatief genomen om een vervolg te geven aan de Visie Oude IJssel zône. Zowel voor de grensoverschrijdende verkenningen die worden opgepakt, als voor onszelf om inzicht te hebben welke opgaven en kansen er binnen onze gemeente langs de Oude IJssel en A-Strang liggen, is het van belang om dit samenhangend in beeld te brengen. Stand van zaken Het O-team van het Min. BZK , de aanliggende gemeenten aan de Nederlandse zijde van de Oude IJssel en het Waterschap hebben een onderzoeksopdracht voor een conceptuele en fysieke uitwerking voorbereid en aan een 2-tal adviesburo's gegund. De opdrachtgevende partijen zijn met elkaar in gesprek over de concept-uitkomsten en een mogelijk vervolg hierop. Daarnaast is het afgelopen jaar zowel voor het gebied Gendringen-Anholt-Megchelen als voor het gebied vanaf 't Anker tot aan sluiscomplex De Pol te Etten een concept-uitwerking gemaakt van ontwikkelopgaven- en wensen op stroomgebiedsniveau van de Oude IJssel.

14

-1.10.5: Beschermen en ontwikkelen van waarden op gebied van natuur, landschap en (stedelijk) groen.

Het ontwikkelen van een actueel beleidskader op natuur, landschap en (stedelijk) groen zorgt in de toekomst voor duidelijke kaders. Dit beleidskader komt tot stand in samenwerking met betrokken partijen, organisaties en inwoners. Het doel van dit kader is inzicht verkrijgen in waarden op gebied van natuur, landschap en (stedelijk) groen en maatregelen te treffen om deze te beschermen en waar mogelijk te versterken. Stand van zaken Aan de 'Visie op landschap, natuur en groene kernen' is volop gewerkt in 2020. We hebben enige vertraging opgelopen door de corona maatregelen. Hierdoor is een aantal stappen in het participatietraject omgezet naar een digitale samenwerkingsvorm. In oktober is de conceptvisie openbaar geworden en besproken in de raadscommissie. We mochten op de conceptvisie meer dan 300 reacties ontvangen. Het verwerken van al deze reacties heeft meer tijd gekost maar ook gezorgd voor een verbeterslag. In 2021 volgt de afronding van de visie, waarbij we verwachten dat de gemeenteraad in april de definitieve visie op landschap, natuur en groene kernen vaststelt. De visie geeft een samenhangend toekomstbeeld voor ons prachtige landschap, onze natuur en onze kernen. We willen de basiskwaliteit van het landschap behouden en versterken. Daarnaast zetten we in de kernen in op het aanplanten van groen en het vergroten van de biodiversiteit.

We zien hierbij niet alleen een taak voor ons als gemeente, maar gaan ook samen met inwoners, grondeigenaars en partners werken aan een groenere en kleurrijke leefomgeving.

Wat heeft het gekost in 2020? Programma 1 (excl. grondexploitatie)

Begroot voor wijziging 2020

Begroot na wijziging 2020

Rekening 2020

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

15.673

15.692

17.243

1.551

Lasten

29.432

29.641

30.301

659

Saldo

-13.759

-13.949

-13.058

891

Grondexploitatie

Begroot voor wijziging 2020

Begroot na wijziging 2020

Rekening 2020

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

240

240

1.947

1.707

Lasten

240

240

1.066

826

Saldo

-

-

881

881

Bedragen x 1.000

15

Programma 2: Een leefbare gemeente *2.1: Meedoen aan onze samenleving Wat wilden we bereiken? (doel) -2.1.1: Iedereen werkt en handelt vanuit onze leidende principes.

De leidende principes: Wat mogen inwoners van elkaar verwachten: •

Zelf, met het eigen netwerk en dan buiten het eigen netwerk.

•

Voorkomen is beter dan genezen.

•

Iedereen doet mee en draagt bij aan de inclusieve samenleving.

•

Uitgaan van wat kan of wat geleerd kan worden

Wat mogen inwoners van de gemeente verwachten: •

Zo licht en kort als mogelijk, zo zwaar en lang als noodzakelijk.

•

Processen zijn simpel, direct en in samenhang.

•

Professionals: 'het resultaat telt'.

•

Lokaal waar het kan, regionaal waar het beter is. Stand van zaken In 2020 zijn er zowel vanuit de 'kwaliteitsslag sociaal domein' als de bestuursopdrachten Jeugd, Wmo en Participatiewet grote stappen gezet in het anders organiseren (zo dicht mogelijk bij huis en op een manier die logisch is voor inwoners en past bij hun leefwereld) en het werken vanuit de principes normaliseren, voorkomen en samenwerken/innoveren. We hebben daarvoor ook onze nieuwe Visie Sociaal Domein vastgesteld, die richting geeft aan deze ontwikkelingen. Daarmee zijn de oorspronkelijk geformuleerde 'Leidende Principes' anders ingevuld. Buurtzorg Jong is op 1 januari 2020 met drie teams van jeugd- en gezinswerkers gestart met het bieden van opvoedondersteuning en toegang tot specialistische jeugdhulp op plekken waar jongeren en gezinnen als vanzelfsprekend al komen. In 2020 hebben zij laagdrempelig en dichtbij 465 gezinnen uit onze gemeente geholpen bij vragen over opvoeden en opgroeien. In de laatste maanden van het jaar is Stoer opgericht en is toegewerkt naar het moment op 1 januari 2021 waarop inwoners lokaal terecht kunnen voor hulp die geboden wordt bij een uitkering en het vinden van werk, hulp die uitgaat van de mogelijkheden van de inwoner en de overtuiging dat iedereen mee mag doen.

Om deze beweging ook voor de Wmo in gang te zetten is in 2020 een lokale coalitie met partners gesmeed die samen met ons zoeken naar hoe we domein-overstijgend inwoners kunnen ondersteunen zodat zij zichzelf kunnen helpen en van betekenis kunnen zijn voor elkaar. In 2021 moet dit leiden tot een concrete werkwijze waarmee we hier samen invulling aan geven. Naar aanleiding van de visie 'naar het hart van de beweging' en de eerste resultaten uit de bestuursopdrachten in het sociaal domein is een heroverweging nodig voor de doelen en de reikwijdte van het project 'Versterken sociale basis'. Na deze heroverweging wordt het project in 2021 opnieuw opgepakt.

-2.1.2: Onze inwoners worden integraal en snel geholpen.

De inwoner ervaart zo min mogelijk barrières bij het stellen van een vraag in het sociaal domein. Ook is voor hen duidelijk wat er met de vraag gebeurt en van wie zij een antwoord kunnen verwachten. Eventuele ondersteuning wordt in samenhang ingezet.

16

Stand van zaken In de zomer van 2020 is de visie 'Naar het hart van de beweging' vastgesteld. Deze visie dient als basis voor de wijze waarop wij de verschillende 'toegangen' in het sociaal domein inrichten. Voor de Jeugdwet en de Participatiewet is dat in 2020 geregeld. Voor Wmo zal dat in 2021 vorm krijgen waarna de visie ook in het voorliggend veld zijn beslag moet krijgen. Door samen met onze partners vanuit eenzelfde visie te werken in de diverse 'toegangen' tot hulp en ondersteuning zorgen we dat de inwoner zijn vraag op verschillende plekken laagdrempelig kan stellen. Een belangrijk uitgangspunt in de visie is dat de inwoner nooit aan het verkeerde loket komt. Daarmee bedoelen wij dat iemand altijd geholpen wordt, waarbij we onder helpen ook verstaan dat iemand in contact wordt gebracht met de aangewezen instantie voor hulp. We hebben in onze visie geschreven dat het gaat om mensen en dat betekent o.a. dat de ondersteuning natuurlijk in samenhang wordt ingezet waarin de inwoner centraal staat. In 2021 zal Movisie ons ondersteunen om dit samen met onze partners en inwoners zelf verder vorm te geven. -2.1.3: Inwoners zijn meer zelfredzaam en samenredzaam.

De samenleving verandert voortdurend en vraagt daarmee ook anders denken en doen van inwoners, partners en gemeente. Samen willen we maatschappelijke effecten behalen. Inwoners, ondernemers en andere partners betrekken we in toenemende mate (vooraf) bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoering daarvan. Organisaties en groepen inwoners nemen zelf ook initiatief om problemen op te lossen, of kansen te pakken die de zelf-en samenredzaamheid bevorderen. Vanwege de grote diversiteit aan uitdagingen vraagt dit een open en flexibele houding of rol van de gemeente, het bestuur en haar ambtenaren. Stand van zaken De Adviesraad Sociaal Domein is in 2019 begonnen en nu bijna 2 jaar actief. De eerste evaluatie is afgerond. De verbeterpunten die daaruit komen, moeten nog worden opgepakt. Wel hebben we bij verschillende thema's partners een plek kunnen geven om samen aan beleid en uitvoering te werken. Zoals bij de Bestuursopdracht Wmo en het Beleidsplan Schuldhulpverlening. De startnotitie ‘Op weg naar een stevige Sociale Basis’ is vastgesteld in de raadsvergadering van april 2020. De planning voor deze versterking van de voorliggende voorzieningen is verruimd tot juli 2021. Los daarvan is, ook in het kader van Corona, sterker ingezet op de ondersteuning van jongeren. Dit loopt via onze maatschappelijke partners zoals Buurtzorg Jong en het Sociaal Werk.

Het beleidsplan schuldhulpverlening is in oktober 2020 in de raad vastgesteld. Vervolgens is het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening opgepakt, en de wettelijke wijzigingen per 1 januari 2021 vormgegeven. De invoering van de nieuwe wet inburgering is uitgesteld tot 1 januari 2022. Bij de vaststelling van het beleidsplan Inburgering heeft de gemeenteraad aangegeven graag met de oorspronkelijk gekozen voortvarendheid, de nieuwe aanpak Inburgering in te voeren. De uittreding uit Laborijn is per 1 januari 2021 gereed. Onze aanpak staat met STOER op een gedegen fundament. We geven over de gehele breedte van Werk en Inkomen uitvoering aan onze visie 'naar het Hart van de Beweging'. De basis is op orde. 2021 wordt het jaar van fase 2 van de Transformatie in de kijk op Werk. Het project Meedoen Werkt! wordt in de kern geraakt door de Corona-crisis. De aanpak is gebaseerd op ontmoeting tussen werknemers en werkgevers. Dit heeft in 2020 niet of nauwelijks plaats kunnen vinden. We hebben gewerkt aan een alternatieve manier om onze inwoners te bereiken. Resultaten zijn er wel, maar heel beperkt. Het gedachtegoed van Meedoen Werkt! is meegenomen in STOER. De aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt heeft vanuit de gemeente in 2020 uiteindelijk minder aandacht gekregen dan de bedoeling was. We nemen dit in 2021 wel weer mee in de aanpak van fase 2 rondom Werk en Inkomen.

De Meedoenregeling, inclusief het Kindpakket, is geactualiseerd en er zijn verbeteringen aangebracht in de wijze van aanvragen. Schuldhulpverlening, Gemeentelijke Belastingen, Bijzondere Bijstand en Werk en Inkomen komen steeds dichter bij elkaar. Uiteindelijk moet dit resulteren in één ondersteuning aan onze inwoners met vragen rondom financiën.

17

-2.1.4: Vrijwilligers en inwoners die mantelzorg verlenen voelen zich erkend, gewaardeerd en weten dat er ondersteuning mogelijk is.

Vrijwilligers en mantelzorgers vervullen een belangrijke rol bij de ondersteuning van onze inwoners. Ons doel is dat zij zich erkend en gewaardeerd voelen en weten dat er ondersteuning mogelijk is als zij dat nodig hebben. Zij worden gesteund door elkaar, hun omgeving en als het nodig is ook door de gemeente. En kunnen mede daardoor hun inzet volhouden.

Stand van zaken Passend bij de visie ‘naar het hart van de beweging’, werken we samen met professionals aan de duurzame doorontwikkeling van de informele zorg en vrijwillige inzet. Uitvoeringsbeleid past daar niet langer bij. De samenwerking tussen Mantelzorg steunpunt en het lokaal team jeugd is gestart. De integrale trainingen in de methodische aanpak ondersteuning van informele zorg is online gestart en loopt door in 2021. Veel vrijwillige inzet (met name aan kwetsbare inwoners) is online gecontinueerd. Vindingrijkheid is aanwezig. Zo is bijv. de sociale cohesie versterkt met ‘straat bingo’s op 1,5m afstand’. -2.1.5: De gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen.

Wij willen de gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen zodat zij in staat zijn om zelf hun (gezondheids)problemen op te lossen of te voorkomen. Zij beschikken over informatie over gezond leven, begrijpen die informatie en zijn daardoor actief bezig met hun gezondheid. De mate van overgewicht en zorgafname zijn hierna in beeld gebracht.

Stand van zaken Het Preventieprogramma 'Positieve gezondheid en preventie' is regionaal opgesteld. In de 2e helft van 2020 is dit lokaal vertaald. Het Lokaal Plan Gezondheid wordt in het voorjaar van 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd. Ondertussen is een start gemaakt met de Dementievriendelijke gemeente. Het belang van sport en bewegen is tijdens de coronacrisis erg benadrukt. Voldoende sporten en bewegen en een gezonde leefstijl dragen bij aan de gezondheid van onze inwoners en ook aan het sterker zijn dan het coronavirus. Samen met Helpgewoon Buurtsport, Achterhoek in Beweging en onze sportverenigingen proberen we het verantwoord sporten zoveel mogelijk te stimuleren. De sportverenigingen hebben we tijdens de coronacrisis zoveel mogelijk ondersteund met berichtgeving en steunmaatregelen van de gemeente, provincie en het Rijk. We zien dat veel sportverenigingen creatief zijn geweest en binnen de mogelijkheden afgelopen periode zijn doorgekomen. Dit heeft ook geleid tot mooie en nieuwe samenwerkingen en initiatieven. Helpgewoon Buurtsport en Achterhoek in Beweging hebben hierbij op een aantal vlakken ondersteund. Het Lokaal sportakkoord Oude IJsselstreek hebben we door de coronamaatregelen in 2020 niet op kunnen pakken. Dit gaan we nu in het voorjaar van 2021 doen. Afgelopen jaar zijn al een aantal Achterhoekse gemeenten met een lokaal sportakkoord gestart.

De ervaringen van deze gemeenten willen we meenemen in ons proces, dat moet leiden tot een Lokaal Sportakkoord van en voor het sportlandschap van de gemeente Oude IJsselstreek. De eerste 3 maanden 2020 zijn volgens planning verlopen. De rest van 2020 verliep helemaal anders dan gepland. De deelnemers van het CEPA hebben in gezamenlijkheid de moeilijkheden zo goed mogelijk getrotseerd, en hebben daarvoor ook ondersteuning van de Provincie ontvangen. Om cultuurorganisaties toekomstbestendig te maken, is er ook gewerkt aan een nieuwe subsidieregeling door de Provincie. In 2021 zal het CEPA daar ook gebruik van maken. De uitreiking van de ‘kunst en cultuurprijs Oude IJsselstreek’ 2020 vond plaats op zaterdag 26 september, ‘Corona-proof’ met maximaal 50 bezoekers, bij de opening van het culturele seizoen 2020/2021 in het Portiersgebouw van DRU Industriepark. De sportverkiezingsavond van 14 maart 2020 is in verband met de coronacrisis uitgesteld. Op 13 maart 2021 zijn alsnog de prijzen uitgereikt om de sportprestaties van 2019 te eren. De Wvggz is op 1 januari 2020 geïmplementeerd. In 2020 hebben wij vooral ingezet op preventie. We hebben dan ook in 2020 geen aanvragen Wvggz (verkennend onderzoek) ontvangen. Wij vermoeden dat deze positieve ontwikkeling mede te maken heeft met de inzet van onze wijkfunctionaris. 18

De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds is uitgesteld naar 1 januari 2023. Dit heeft ook gevolgen voor de doordecentralisatie van Beschermd wonen deze stond gepland voor 2022, maar is met een jaar uitgesteld tot 2023. Inmiddels gaan we door met de voorbereiding van de lokale implementatie en de regionale afspraken. -2.1.6: Binnen 4 jaar een inclusieve gemeente.

We zijn binnen 4 jaar een inclusieve gemeente die zoveel als mogelijk zonder drempels toegankelijk is. Inwoners merken op fysiek en sociaal gebied dat er rekening gehouden wordt met hun beperking of de beperking van een ander. Stand van zaken In het jaarplan voor 2020 zijn drie speerpunten benoemd, namelijk de werkgroep Onbeperkt meedoen, de gemeentelijke organisatie en het vervolg van de nulmeting. De werkgroep heeft inmiddels 15 actieve leden die zich voor allerlei projecten inzetten. Ondanks de Corona-crisis is het toch gelukt een aantal mooie dingen te realiseren, zoals een eigen pagina op de website, het opstarten van een adviesgroep en een rondgang door Varsseveld. Binnen de gemeentelijke organisatie hebben we een eigen projectgroep Onbeperkt meedoen. Met deze groep zijn we vooral bezig geweest om de digitale toegankelijkheid te verbeteren. Zo is er bijvoorbeeld een toegankelijkheidswijzer gemaakt voor alle collega's, zodat ze nu weten hoe ze een document toegankelijk kunnen maken. Verder voldoet onze website inmiddels aan alle eisen op het gebied van toegankelijkheid en hebben we zelfs recentelijk het waarmerk Drempelvrij behaald. Wat helaas nog steeds niet is gelukt, is de bijeenkomst met beleidsadviseurs, inwoners en externe organisaties om te praten over de aanbevelingen van de nulmeting.

Deze bijeenkomst volgt nu in 2021 en in de tussenliggende periode gaan we alvast aan de slag met de thema's sport, inclusief onderwijs en toegankelijk bouwen.

19

*2.2: Een leven lang leren Wat wilden we bereiken? (doel) -2.2.1: Alle inwoners van de gemeente hebben een startkwalificatie.

Inwoners tot 27 jaar zonder startkwalificatie hebben we in beeld en ondersteunen we bij het verkrijgen van een startkwalificatie of het realiseren van een beter toekomstperspectief. Stand van zaken Om verborgen werkloosheid en schuldenproblematiek onder jongeren zichtbaar te maken wordt maandelijks een actuele lijst opgesteld van jongeren (18 tot 27 jaar) zonder een startkwalificatie die niet zijn ingeschreven op een opleiding en ook geen inkomsten uit werk hebben. Deze jongeren worden allemaal actief benaderd om te zien of aanvullende ondersteuning nodig is. Gemiddeld werden in 2020 4 jongeren per maand bezocht, waarbij in slechts 10% van de gevallen sprake was van verborgen werkloosheid. In 20% van de gevallen is sprake van (naderende) financiële problemen. 85% van de jongeren stelt het op prijs dat zij actief benaderd werden. -2.2.2: We dringen laaggeletterdheid in onze gemeente terug.

Ook in onze gemeente komt laaggeletterdheid voor, vaak niet zichtbaar. Wij zetten ons in om laaggeletterde inwoners te helpen zodat ze nog beter kunnen meedoen in de samenleving. Stand van zaken We hebben een regionaal- en lokaal uitvoeringsplan opgesteld. De regionale werkgroep is onder andere bezig met een aanbestedingstraject voor Volwasseneneducatie. In maart 2021 is bekend wie de nieuwe aanbieder wordt. Een lokale werkgroep wordt nog ingericht om het lokale uitvoeringsplan uit te voeren.

Wat heeft het gekost in 2020? Programma 2 Baten

Begroot voor wijziging Begroot na 2020 wijziging 2020 11.788

13.266

Rekening Afwijking(tov begroot na 2020 wijziging) 21.855

8.589

Lasten

51.648

52.839

61.810

8.970

Saldo

-39.860

-39.574

-39.955

-382

Bedragen x 1.000

20

Programma 3: De werkende gemeente *3.2: Een leven lang leren Wat wilden we bereiken? (doel) -3.2.1: In 2020 komen we tot een brede visie, beleid en samenwerking op het gebied van onderwijs.

Onze kinderen verdienen het beste onderwijs en goede zorg dichtbij huis. De faciliteiten op het gebied van onderwijs en educatie moeten actueel en dekkend te zijn. Scholen fungeren steeds meer als centrum van afstemming tussen onderwijs, welzijn en zorg bij de vroegsignalering en preventieve aanpak. Deze ontwikkelingen maken het noodzakelijk om een breed gedragen visie op het gebied van onderwijs en educatie op te stellen als kader voor ons huidige handelen en richting gevend voor de toekomst. Stand van zaken Zowel de scholen als de opvangorganisaties hebben zich enorm ingezet om in te kunnen spelen op de gevolgen van de schoolsluitingen en afstandsonderwijs vanwege het Coronavirus. Daarin is heel veel energie gestoken. Onze coördinerende rol bij de noodopvang heeft bijgedragen aan versterking van de samenwerking en betere afstemming tussen en met onze samenwerkingspartners (onderwijs, kinderopvang, zorg). We hebben met de schoolorganisaties in de LEA (Lokaal Educatieve Agenda) na de eerste golf geëvalueerd en geconstateerd dat we er onder meer in geslaagd zijn om met de noodopvang alle kwetsbare kinderen in beeld te houden. Dit is gerealiseerd met een grote betrokkenheid, creativiteit en goede onderlinge afstemming tussen alle betrokken partijen.

Onze hernieuwde inzet en begeleiding van de LEA heeft ertoe bijgedragen dat de onderwerpen op deze agenda breder zijn en dat we een goede basis hebben voor verdergaande samenwerking en afstemming tussen de jeugdwet en passend onderwijs. De actuele zorgen over groeiende ongelijkheid bij de ontwikkeling van leerlingen is een ander thema dat op de LEA agenda gezamenlijke inzet en prioritering vraagt. We werkten goed samen bij de taalklassen en de versterking van de samenwerking met leerplicht en buurtzorgjong. De zomerschool heeft in 2020 door omstandigheden niet plaatsgevonden, maar de voorbereidingen voor een zomerschool 2021 zijn al wel in 2020 gestart. Door vroegtijdig verzuim te herkennen en sneller te kunnen doorschakelen om de vaak achterliggende problematiek te begrijpen zien we dat de effectiviteit en doelmatigheid van leerrecht wordt versterkt. Begin 2021 wordt deze huidige preventieve aanpak geëvalueerd. Aan de hand van de analyse van het huidige leerlingenvervoer wordt in 2021 een nieuwe verordening leerlingenvervoer opgesteld, waarbij meer maatwerk en zelfredzaamheid en kansen voor de doelgroep belangrijke uitgangspunten zijn. -3.2.2: Onderwijshuisvesting .