Bijlage 2.3 - Voortgang Woondeal Achterhoek, provincie Gelderland, 06.05.2025.pdf

Ambtelijk memo Voortgang woondeal Achterhoek Van:

Provincie Gelderland

Aan:

Gemeenten in de woonregio Achterhoek

Versie:

6 mei 2025

Inleiding Op 8 maart 2023 zijn de zes Gelderse regionale woondeals ondertekend. Deze lopen van 2022 tot en met 2030. Samen met alle woonregio’s willen we in Gelderland 104.000 woningen realiseren, waarvan minimaal 64% betaalbaar. In de Achterhoek is afgesproken om 8.390 woningen te realiseren. Dit ambtelijk memo is onderdeel van de jaarlijkse cyclus in aanloop naar het bestuurlijk overleg tussen provincie en gemeenten. Dat gesprek is voor de Achterhoek gepland op 3 juli. Dit is het derde jaar van de monitoring van de woondeals, hierdoor is het inmiddels mogelijk om meer naar de trend te kijken. In dit memo hebben we daarom zowel de totalen over 3 jaar als de aantallen voor 2024 opgenomen. Dit geeft een zo compleet mogelijk beeld van de situatie en de voortgang. In maart zijn gesprekken gevoerd met de gemeenten over de cijfers. Beknopte indruk van de resultaten in de jaren 2022-2024 Met de regio Achterhoek zijn in de woondeal afspraken gemaakt over de realisatie van 2.571 woningen in de jaren 2022-2024. Aantal woningen (CBS)1 Aantal woningen (gemeente) Aandeel betaalbaar Aandeel sociale huur

Doel 2.571 1.699 818

Realisatie 2.854 2.285 1.107 528

% 111% 48% 23%

We gebruiken de CBS cijfers om de voortgang van de realisatie in beeld te brengen. Voor de betaalbaarheid maken we gebruik van de gemeentelijke cijfers. In de jaren 2022-2024 is 111% van het doel gerealiseerd. Dat zijn 283 woningen meer dan voorzien. In deze periode was het aandeel betaalbare woningen (t.o.v. gemeentelijke cijfers) 48% en sociale huur 23%. De plancapaciteit t/m 2030 is 192% t.o.v. de restopgave. De harde plancapaciteit voor deze periode is 30%.

Ontwikkelingen in de Achterhoek in 2024 In de Achterhoek is in 2024 voortgebouwd op de reeds staande organisatie en samenwerking vanuit de Woondeal 1.0. Een aantal mijlpalen uit de afgelopen periode:

1 CBS data: nieuwbouw + overige toevoegingen. Dit verschilt van de definitie die door het ministerie wordt gehanteerd, namelijk:

nieuwbouw + saldo overige toevoegingen. Hier worden overige onttrekkingen verrekend met de overige toevoegingen.

1

•

•

•

•

•

In 2024 is begonnen met de actualisatie van de Woondeal, met mogelijkheden om de woningbouwopgave iets op te hogen mits aan bepaalde randvoorwaarden kan worden voldaan. De geactualiseerde Woondeal zal in de loop van 2025 worden vastgesteld. In 2024 is voor het Regio Deal-Hoger Springen Krachtiger Landen een Rijksbijdrage van €25 miljoen toegekend. De focus ligt op het aanpakken van vier centrale opgaven die de brede welvaart in de regio onder druk zetten: de versnelde vergrijzing en ontgroening, de grote opgaven in het landelijk gebied, de rem op de groei van het MKB en krapte op de arbeidsmarkt. Een van deze Springplanken is Bouwen naar Achterhoekse identiteit. Samen met de gemeente Doetinchem en de provincie, is Doetinchem bij het rijk voorgedragen als nieuwe potentiële grootschalige woningbouwlocatie. Hierover vindt in 2025 nadere besluitvorming plaats. De Achterhoekse gemeenten hebben in 2024 met elkaar vastgelegd dat zij sturen op 10 % sociale koop tot € 250.000,-(met jaarlijkse indexatie). In 2025 wordt dit uitgewerkt in een ‘leidraad sociale koop’ voor bouwers/ initiatiefnemers. In een aantal gemeenten is bestuurlijk ingezet op een nieuwe woonvisie (ook buitengebied) en een eigen expert-/versnellingsteam. Er wordt goed gebruik gemaakt van de Achterhoekmonitor waarmee wordt toegewerkt naar een kernenaanpak.

Woningbouwaantallen 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2022

2023

2024

2025

2026

Afspraak in de woondeal

• • •

2027

2028

2029

2030

Bruto Realisatie

In totaal is 111% van het doel voor 2022-2024 gerealiseerd. Het bouwtempo2 voor de periode 2022-2024 is gemiddeld 2,4% in de regio. In 2024 was de ambitie 1.041 woningen, hiervan is 78% gerealiseerd. In Oost-Gelre, Oude-IJsselstreek en Winterswijk is in de periode 2022-2024 minder dan de woondealopgave gerealiseerd.

2 Het bouwtempo 2022-2024 is de realisatie 2022-2024 t.o.v. de woningvoorraad in januari 2022.

2

2022-2024 Doel

Realisatie (CBS)

%

Bouwtempo

Aalten

220

296

135%

2,45%

Berkelland3

265

459

173%

2,33%

Bronckhorst

280

310

111%

1,90%

Doetinchem

705

779

110%

2,91%

Oost-Gelre

466

437

94%

3,37%

Oude IJsselstreek

325

322

99%

1,83%

Winterswijk

310

251

81%

1,89%

Regiototaal

2.571

2.854

111%

2,40%

Montferland

450

386

86%

2,40%

2024 Doel

Realisatie

%

CBS

Gemeente

o.b.v. CBS

Aalten

90

157

112

174%

Berkelland

150

144

90

96%

Bronckhorst

130

83

29

64%

Doetinchem

300

221

170

74%

Oost-Gelre

146

87

52

60%

Oude IJsselstreek

125

73

90

58%

Winterswijk

100

44

46

44%

Regiototaal

1.041

809

589

78%

Montferland

180

60

53

33%

Betaalbaarheid Voor de betaalbaarheid gebruiken we de cijfers die door de gemeenten zijn aangeleverd. CBS registreert deze gegevens niet. De tabel geeft een beeld van het aandeel sociale huur en betaalbaarheid in de realisatie volgens de gemeentelijke cijfers. In absolute aantallen is de realisatie van sociale huurwoningen in de jaren 2022-2024 lager dan de ambitie van 818 sociale huurwoningen. Er zijn 528 sociale huurwoningen gerealiseerd. Dit is 23% van de totale realisatie, zoals te zien is in de onderstaande tabel. Volgens de beschikbare cijfers, zijn er 351 corporatie-woningen gerealiseerd. Dit is niet opgenomen in onderstaande tabel, maar is 15% van het totale aantal gerealiseerde woningen. Idealiter zien we dat dit richting 30% is. De ambitie voor 2022-2024 was 1.699 betaalbare woningen, de realisatie is 1.107. Het totale aandeel betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) is 48% van de realisatie.

3 Voor het jaar 2022 is er een groot verschil tussen de CBS cijfers en de gemeentelijke cijfers van Berkelland. Het verschil is te

verklaren door een groot aantal wooneenheden die niet eerder geregistreerd waren in de BAG maar er wel al langere tijd stonden.

3

2022-2024

2024

Betaalbaarheid

Sociale huur

Betaalbaarheid

Sociale huur

Aalten

69%

34%

88%

65%

Berkelland

41%

20%

49%

33%

Bronckhorst

63%

46%

48%

0%

Doetinchem

39%

18%

48%

9%

Oost-Gelre

56%

33%

40%

0%

Oude IJsselstreek

40%

14%

52%

18%

Winterswijk

50%

11%

28%

0%

Regiototaal

48%

23%

54%

23%

Montferland

64%

26%

58%

0%

Duiding uit de regio Op realisatie van sociale huur zijn er nog stappen te maken in de regio. Een verklaring voor de achterliggende cijfers is dat een flink deel van de gerealiseerde woningbouw in de regio voortkomt uit plannen die zijn vastgesteld voordat de Woondeal werd ondertekend, en dus nog geen vastgestelde ambities hadden rondom betaalbaarheid. In een aantal gemeenten speelt ook mee dat de ambtelijke capaciteit rondom woningbouw nog niet volledig is opgebouwd. Met name kleine gemeenten hebben last van personele wisselingen die moeilijk in te lopen zijn. Er is in grote mate sprake van externe inhuur van expertise zoals stedenbouwkundigen, verkeersadviseurs, projectleiders, planeconomen, adviseurs grondzaken etc. Er wordt door enkele gemeenten gebruik gemaakt van het provinciale versnellingsteam, maar dat blijkt door andere gemeenten niet haalbaar vanwege te kleine aantallen in plannen. In enkele gevallen is er van netto toevoeging uitgegaan waardoor de aantallen afwijken tussen BAG en CBS. Door hierover van gedachten te hebben gewisseld zullen volgende monitors een betere weergave zijn. Ook werken bezwaar, beroep- en hoger beroepzaken voor alle gemeenten zeer vertragend op de uiteindelijke realisatie van de woningbouw. Een aantal wethouders pakt hiervoor zelf de handdoek op en gaat in gesprek waardoor het ook vaak lukt om deze bezwaren weer van tafel te krijgen.

Waar het bij de randvoorwaarden vooral klemt zijn vragen rondom personele inzet, netcongestie en soms stikstof. De onduidelijkheden op deze thema’s en het uitstellen van beslissingen hierover door het Rijk maken het lastig om plannen te realiseren. Om de ambities tot 2030 te realiseren zal het Rijk op korte termijn beslissingen moeten nemen. Ook de besluiten die de provincie neemt hebben nogal impact en kunnen leiden tot vertraging of het onhaalbaar worden van woningbouwbouwplannen o.a. het besluit op de geluidszonering van provinciale wegen.

Vervolg • • • •

3 juli- Bestuurlijk gesprek met de gedeputeerde over de voortgang van de woondeal tijdens het bestuurlijk overleg. September – Brief van de provincie aan de regio met vaststellingen en actiepunten naar aanleiding van het bestuurlijke gesprek over de voortgang van de woondeal. September – Publicatie Gelderse Staat van de Volkshuisvesting met alle cijfers over 2024. September – Bespreking van de rapportage randvoorwaarden op het bestuurlijk overleg in de regio. 4