Bijlage 1 erfinpassingsplan.pdf

Erfinpassingsplan Hiddinkdijk 31 Heelweg

Colofon Erfinpassingsplan Hiddinkdijk 31 Heelweg

Uitgevoerd door: Natuurbank Overijssel Correspondentieadres: Aladnaweg 18 7122 RR Aalten BTW-ID: NL001388212B56 E: info@natuurbankoverijssel.nl Tel: 0543-451142 / 0614-435700

Opdrachtgever:

Projectnummer en versie: 5139A versie 1.0 Ligging plangebied: Hiddinkdijk 31 te Heelweg Auteur: Ing. P. Leemreise

Locis Adviseurs

Status: Definitief Rapportdatum: 1-11-2023

1

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1

Inleiding .................................................................................................................................... 3

1.1 Inleiding .................................................................................................................................................... 3 1.2 Beschrijving van de wenselijke ontwikkeling ........................................................................................... 3 Hoofdstuk 2

Het plangebied ...................................................................................................................... 4

2.1 Situering ................................................................................................................................................... 4 2.2 Beschrijving van het plangebied............................................................................................................... 4 Hoofdstuk 3

Het ontwerp .......................................................................................................................... 8

3.1 Doelstelling ............................................................................................................................................... 8 3.2 Uitgangspunten ........................................................................................................................................ 8 3.3 Kansen voor versterking van het erf ........................................................................................................ 9 3.4 Het ontwerp ........................................................................................................................................... 10 Hoofdstuk 4

Inrichting en beheer ............................................................................................................ 11

4.1 Inrichtingsmaatregelen .......................................................................................................................... 11 4.2 Beheer .................................................................................................................................................... 13

2

HOOFDSTUK 1

INLEIDING

1.1 Inleiding Er zijn concrete plannen voor herontwikkeling van een agrarisch erf aan de Hiddinkdijk 31 te Heelweg. Om de voorgenomen herontwikkeling mogelijk te maken dient het bestemmingsplan gewijzigd te worden. De gemeente Oude IJsselstreek heeft initiatiefnemer verzocht een erfinpassingsplan op te stellen. Het Gelders Genootschap heeft een erfontwerp, inclusief advies voor erfbeplanting opgesteld, welke als basis dient voor voorliggend erfinpassingsplan. In voorliggend rapport wordt dit plan verder uitgewerkt in een erfinpassingsplan, inclusief advies voor inrichtings- en beheermaatregelen.

1.2 Beschrijving van de wenselijke ontwikkeling Het voornemen bestaat overtollige agrarische bebouwing te slopen en drie extra woningen toe te voegen aan het erf. Het plan omvat de volgende onderdelen: 1. Bouwen woningen; 2. Bouwen twee bijgebouw; 3. Aanleggen erfverharding; 4. Aanleggen erfbeplanting; Hieronder wordt het erfontwerp weergegeven. Het erfontwerp is opgesteld door Het Gelders Genootschap1

Inrichtingstekening van het nieuwe erf.

B: C: D,E,F: G: H:

bestaande woning nieuwe schuur nieuwe woning solitaire zomereik haag met fruitbomen

1

Steentje, C. 2023. Advies Hiddinkdijk 31 Heelweg Gemeente Oude IJsselstreek. Eigen uitgave Gelders Genootschap. 3

HOOFDSTUK 2

HET PLANGEBIED

2.1 Situering Het plangebied is gesitueerd aan de Hiddinkdijk 31 te Heelweg. Het plangebied ligt in het buitengebied en wordt omgeven door landelijk gebied. Op onderstaande afbeelding wordt de globale ligging van het plangebied weergegeven op een topografische kaart.

Globale ligging van het plangebied. De ligging van het plangebied wordt met de rode marker aangeduid (bron: ruimtelijkeplannen.nl).

2.2 Beschrijving van het plangebied Het plangebied vormt een agrarisch erf waar een varkenshouderij is gevestigd. Op de volgende pagina worden enkele foto’s van het plangebied weergegeven.

Zicht op de achterzijde van het erf, gezien vanaf de Landstraat. Foto genomen in zuidwestelijke richting (bron: Google).

4

Zicht op de achterzijde van het erf, gezien vanaf de kruising Landstraat-Hiddinkdijk. Foto genomen in westelijke richting (bron: Google).

Zicht op het erf, gezien vanaf de Hiddinkdijk. Foto genomen in noordwestelijke richting (bron: Google).

Zicht op het erf, gezien vanaf de Molenweg. Foto genomen in noordoostelijke richting (bron: Google).

5

Op onderstaande luchtfoto wordt het erf weergegeven.

Luchtfoto van het erf (bron: Google).

2.3 Landschap Het plangebied en de directe omgeving behoren tot het kampenlandschap. Dit landschap gaat ten oosten van het plangebied over in het jonge Heideontginningslandschap van de Harreveldse heide. Op onderstaande afbeelding wordt de ligging van het plangebied op de historische topografische kaart weergegeven.

Ligging van het plangebied op de topografische kaart. De ligging van het plangebied wordt met de gele cirkel aangeduid.

6

Het kampenlandschap is een oud agrarisch cultuurlandschap dat ontstaan is vanaf de middeleeuwen. Het kenmerkt zich door de grillige, bochtige wegenstructuur waarbij boerderijen tegenwoordig ook op enige afstand van de weg zijn komen te liggen als gevolg van ruilverkaveling waarbij veel zandwegen verloren zijn gegaan. De agrarische percelen hebben ongelijke vormen en volgen het oorspronkelijke landschap. Essen en graslanden wisselen elkaar af en wegen zijn veelal voorzien van laanbeplanting. Veel kavelgrensbeplanting, zoals houtwallen, zijn verdwenen tijdens de ruilverkaveling in de jaren ’80 van de vorige eeuw. Ook zijn de meeste oorspronkelijke zandwegen verdwenen of verhard. Als gevolg van de ruilverkaveling zijn veel zandwegen verdwenen, nieuwe wegen aangelegd, kavelgrensbeplanting verdwenen en percelen samengevoegd tot grote, meer rationele percelen. Streekeigen beplanting voor het kampenlandschap: - Houtwal en houtsingel: Zomereik, aangevuld met ruwe berk en lijsterbes, en stuiken zoals meidoorn, hazelaar, veldesdoorn. - Struweelhaag op perceelranden: meidoorn, sleedoorn, egelantier, Gelders roos en hondsroos. - Geriefhoutbosjes met schietwilg, gewone es, inheemse zwarte populier, zwarte els en berk achter op het erf of op overhoekjes. - Solitaire bomen zoals zomereik en linde bij het voorhuis van de boerderij. Of als bliksemafleiders op het achtererf.

- Hoogstam fruitboomgaard. - Heg: meidoorn om boomgaard en (moes)tuin. - Op lagere delen: knotbomen, wilg, els populier

7

HOOFDSTUK 3

HET ONTWERP

3.1 Doelstelling Het doel van een plan voor landschappelijke inpassing is het in harmonie met het omringende landschap inpassen van het erf. Dat wil niet zeggen dat alle bebouwing verstopt moet worden achter een ‘groene muur’ van beplanting. Bebouwing mag juist zichtbaar en beleefbaar zijn, maar beplanting kan wel bijdragen aan het wegnemen van zicht op minder fraaie elementen, zoals mestsilo’s, betonnen keerwanden van kuilvoerplaten of grote, eentonige stallen voor de intensieve veehouderij. 3.2 Uitgangspunten 3.2.1 behoud bestaande beplanting Uitgangspunt voor het opstellen van een erfinpassingsplan is behoud van zo veel mogelijk bestaande beplanting. Voorwaarde is wel dat het streekeigen beplantingsvormen zijn, passend in het landschap, en bestaat uit inheemse beplanting (geen conifeer, laurier, duindoorn, naaldbomen). Uitgezonderd enkele fijnsparren op het erf, blijft alle aanwezige beplanting behouden. 3.2.2 Autochtoon plantmateriaal Bij voorkeur worden autochtone bomen en struiken toegepast. Autochtoon plantsoen is van groot belang om zaailingen van de huidige autochtone bomen en struiken, autochtoon te laten blijven (i.p.v. allerlei kruisingen met niet-autochtoon plantmateriaal). Bij aanschaf van het plantmateriaal, kan geëist worden dat dit autochtoon plantgoed (voor Winterswijk) dient te zijn; hierbij dient aan certificaat bijgevoegd worden.

Definitie autochtone bomen en struiken: Autochtoon, oorspronkelijk inheems of ‘wild’, geeft aan dat een soort (populatie) van nature, dus spontaan en zonder menselijke invloed in een gebied voorkomt en zich na de laatste ijstijd spontaan gevestigd heeft. 3.2.3 Beleid De gemeente Oude IJsselstreek heeft Visie op landschap, natuur en groene kernen opgesteld (februari 2021). In deze visie schetst de gemeente een toekomstbeeld voor het landschap en de groene kernen. De visie geeft richting aan de gewenste ontwikkeling van het landschap voor zowel het buitengebied als de kernen. De visie gaat in op de wijze waarop de ken - merkende landschappen voor de toekomst verder versterkt worden, in samenhang met de ontwikkelingen die de komende jaren spelen. In de visie wordt onder andere aandacht gevraagd voor versterking van de biologische diversiteit, natuurinclusief bouwen, klimaatadaptatie en groen en bouwen. In de visie worden geen concrete maatregelen genoemd die toepasbaar zijn voor voorliggend erfinpassingsplan. Wel wordt benoemd dat naast kenmerkende landschapselementen gedacht kan worden aan nieuwe of andere vormen van groen en beplanting, zoals een tiny forest, voedselbos, (fruit)boomgaarden, vogelbosjes, kruidenrijke graslanden of bloemrijke akkerrandvegetatie worden gedacht.

Deze concrete onderdelen worden benoemd onder het kopje ‘eswonen’ maar zijn ook toepasbaar voor andere woonvormen, zoals functieverandering.

3.2.4 Voorstel voor erfinpassing van het Gelders Genootschap De basis voor voorliggend erfinpassingsplan, is een advies van het Gelders Genootschap2. Dit advies is door de gemeente Oude IJsselstreek goedgekeurd.

2

Steentjes, C. 2023. Advies Hiddinkdijk 31 Heelweg, gemeente Oude IJsselstreek. Notitie uitgangspunten en randvoorwaarden 2023. Eigen uitgave Gelders Genootschap. 8

Op onderstaande afbeelding wordt het voorstel voor landschappelijke inpassing weergegeven.

Voorstel voor landschappelijke inpassing van het Gelders Genootschap.

Het advies voor landschappelijke inpassing is overgenomen in voorliggend rapport.

3.3 Kansen voor versterking van het erf Het erf is vanaf de Landstraat en Hiddinkdijk duidelijk zichtbaar. Door erfbeplanting aan te brengen aan de noord- en oostzijde, wordt het zicht op het erf verminderd. In het agrarisch perceel ten westen van het erf staan enkel zomereiken. Deze vormen een relict van een houtwal/houtsingel welke nog zichtbaar is op oude topografische kaarten (zie onder). Door solitaire bomen toe te voegen langs de noordrand van het erf en in het agrarisch perceel worden oude landschapsstructuren (deels) hersteld en zichtbaar gemaakt.

Uitsnede van de historische topografische kaart anno 1925. Op de kaart is een houtwal/singel zichtbaar, die niet meer volledig aanwezig is. 9

3.4 Het ontwerp Op onderstaande afbeelding wordt het erfinpassingsplan weergegeven.

Voorstel voor landschappelijke inpassing.

Concreet bestaat het ontwerp uit de volgende nieuwe elementen: 1. Aanplant solitaire zomereiken (6 stuks) 2. Aanplant hoogstam fruitbomen (5 stuks) 3. Aanplant gemengde struweelhaag (97m) 4. Aanplant scheerhaag (146 m1) 5. Aanplant knotbomen (8 stuks) 6. Aanplant houtsingel

10

HOOFDSTUK 4

INRICHTING EN BEHEER

4.1 Inrichtingsmaatregelen Om tot het wenselijke eindbeeld te komen, dienen de volgende inrichtingsmaatregelen genomen te worden.

Aanplant hoogstam fruitbomen Er worden vijf hoogstam fruitbomen geplant, (minimaal 2 peer en 2 appel). De bomen komen minimaal vijf meter uit elkaar te staan. Er wordt bij voorkeur gebruik gemaakt van oude rassen. Specifieke plantinstructie • Voor het aanplanten is een ruim plantgat noodzakelijk waarin de wortels zich wijd kunnen uitspreiden. Het plantgat dient daarom ongeveer een afmeting te hebben van 70x70x70 cm groot. Spit na het graven de bodem van het plantgat los. • Plaats daarna twee boompalen van onbehandeld hout naast de boom (maat 250 cm lengte bij 8 cm doorsnede), op ongeveer 15 cm van de boom, aan de kant van de heersende windrichting (dit is meestal het zuidwesten). Bevestig de jonge boom met een brede band aan de boompaal. • U kunt nu het plantgat weer dichtgooien. Pas indien nodig bodemverbetering toe door bijvoorbeeld potgrond te mengen met de grond uit het plantgat. • Plaats bij een bomengroep de bomen ruim uit elkaar, de minimale plantafstand is 5 meter. Een volwassen boom kan al snel een kroon ontwikkelen van 10 meter breed.

Fruitboom met boomband.

Aanplant gemengde struweelhaag Er wordt een gemengde struweelhaag aangelegd. Deze haag bestaat uit een enkele rij struweelbeplanting en bestaat uit (gelijk gemengd) wilde lijsterbes, wilde liguster, Gelderse roos, hondsroos, veldesdoorn, eenstijlige meidoorn, sporkehout gewone vlier. De lengte van de haag bedraagt 97 meter. De haag bestaat uit drie stuks plantsoen per meter haag. In totaal worden 306 stuks plantsoen geplant. Er wordt gebruik gemaakt van driejarig plantsoen.

11

Aanzicht van een gemengde struweelhaag.

Aanplant zomereiken Er worden zes zomereiken geplant. De bomen komen minimaal vijf meter uit elkaar te staan. Er wordt gebruik gemaakt van als laanboom gekweekte bomen met een minimale stamomtrek van 14-16cm op 1,5 meter boven plantvoet. De bomen worden voorzien van twee boompalen en boomband. Specifieke plantinstructie • Voor het aanplanten is een ruim plantgat noodzakelijk waarin de wortels zich wijd kunnen uitspreiden. Het plantgat dient daarom ongeveer een afmeting te hebben van 70x70x70 cm groot. Spit na het graven de bodem van het plantgat los. • Plaats daarna twee boompalen van onbehandeld hout naast de boom (maat 250 cm lengte bij 8 cm doorsnede), op ongeveer 15 cm van de boom, aan de kant van de heersende windrichting (dit is meestal het zuidwesten). Bevestig de jonge boom met een brede band aan de boompaal. • U kunt nu het plantgat weer dichtgooien. Pas indien nodig bodemverbetering toe door bijvoorbeeld potgrond te mengen met de grond uit het plantgat. • Plaats bij een bomengroep de bomen ruim uit elkaar, de minimale plantafstand is 5 meter. Een volwassen boom kan al snel een kroon ontwikkelen van 10 meter breed.

Fruitboom met boomband.

Scheerhaag Er worden twee beukenscheerhaag aangelegd met lengte van 146 meter. Deze haag bestaat uit een enkele rij beplanting. De haag bestaat uit vier stuks plantsoen per meter haag. In totaal worden 288 stuks plantsoen geplant. Er wordt gebruik gemaakt van driejarig plantsoen Knotbomen Er worden 8 knotwilgen geplant. Er wordt gebruik gemaakt van staken die lokaal vrij komen na het knotten van wilgen.

12

Houtsingel Er wordt een houtsingel aangelegd, bestaande uit een gemengde aanplant van zomereik, ruwe berk, veldesdoorn, Hollandse linde, ruwe iep, hazelaar, wilde lijsterbes, wilde liguster, Gelderse roos, hondsroos en vuilboom. De totale oppervlakte bedraagt 380m2. Er worden 150 stuks plantsoen geplant. Er wordt gebruik gemaakt van driejarig plantsoen en de beplanting wordt in een plantverband van 1,5 x 1,5 m geplant.

4.2 Beheer Hoogstam fruitboom Geen beheer of specifiek beheer gericht op vruchtdracht van hoogstam fruitbomen. Zomereiken Geen beheer. Struweelhaag De struweelhaag wordt beheerd als hakhout. Dat wil zeggen dat de haag periodiek afgezet mag worden, waarna deze weer zal uitlopen en een dichte haag zal vormen. Tak- en tophout worden afgevoerd of in een ril in het element gelegd. De mate van onderhoud bepaald hoe hoog en breed de struweelhaag wordt. Normaal gesproken wordt een struweelhaag iedere 10-15 jaar afgezet. Scheerhaag De haag wordt jaarlijks geknipt om de haag in de wenselijke hoogte en breedte te houden. Knotbomen De knotbomen worden iedere 6-8 jaar geknot. Houtsingel De houtsingel wordt beheerd als hakhout met overstaanders. Dat wil zeggen dat de haag periodiek afgezet mag worden, waarna deze weer zal uitlopen en een dichte haag zal vormen. Tak- en tophout worden afgevoerd of in een ril in het element gelegd. Normaal gesproken wordt een struweelhaag iedere 10-15 jaar afgezet. In de houtsingel wordt bij iedere onderhoudsbeurt 60% van de boomvormers gespaard, zodat op den duur een structuurrijke singel ontstaat.

Plantlijst Hieronder wordt de plantlijst weergegeven.

13

type beplanting

lengte (m) element opp. (m2)

soort

latijn

n_plantgoed per soort maatvoering 584 80-120cm hoogte

scheerhaag

146

beuk

Fagus sylvatica

struweelhaag

97

wilde lijsterbes wilde liguster Gelderse roos hondsroos veldesdoorn eenslijlige meidoorn vuilboom/sporkehout Gewone vlier

Amelanchier ovalis Ligustrum vulgare Viburnum opulus Rosa canina Acer campestre Crataegus monogyna Frangula alnus Sambucus nigra

35 35 35 35 35 35 35 35

80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120 cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte

zomereik appel peer wilg

Quercus robur p.m. p.m. p.m.

6 3 2 8

14-16 cm stamomtrek 6-8 cm stamomtrek 6-8 cm stamomtrek 12-14 cm stamomtrek

wilde lijsterbes wilde liguster Gelderse roos hondsroos veldesdoorn eenslijlige meidoorn vuilboom/sporkehout hazelaar zomereik ruwe berk ruwe iep Hollandse linde

Amelanchier ovalis Ligustrum vulgare Viburnum opulus Rosa canina Acer campestre Crataegus monogyna Frangula alnus Corylus avellana Quercus robur betula pendula Ulmus glabra Tilia x europea

30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30 30

80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120 cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte 80-120cm hoogte

solitaire bomen hoogstam fruitbomen knotwilgen houtsingel

361

Plantlijst.

Puntentelling De gemeente hanteert een puntentelling. Daarbij zijn bestaande bomen/elementen en nieuwe elementen van belang.

14

adres +A2:L24en plaats perceelsnummer(s) oppervlakte plangebied

Hiddinkdijk 31 8000m2

landschapselementen

punten eenheid /eenheid

elzensingel laan

m1 m1

25 25

0 0

knotboom

m1

25

0

8

200

fruitlaan

m1

25

0

20

500

bomenrij solitaire bomen

m1 per stuk

25 50

0 350

6

0 300

hoogstamboomgaard houtwal of houtsingel struweelrand vogelbosje

m2 m2 m2 m2

6 12 12 12

0 0 0 0

knip- of scheerhaag

m1

10

0

146

1460

struweelhaag

m1

10

0

97

970

poel rietzoom en klein rietperceel natuurvriendelijke oever

m1 m2 m2

33

0 0 0

huidig opp punten

7

puntentotaal

nieuw opp punten

350 totaal punten

opgeteld opm 1 opm 2 opm 3 opm 4 20 stuks/20 0 meter 0 min 5 m tussenruimtem >20 m tussen ax 25 m parallelle 208 tussenruimte singels min 6 m tussenruimtem ax 10 m 520 tussenruimte min 8 m tussenruimtem ax 12 m <8 m tussen 0 tussenruimte min 4 bomen bomenrijen 663 >50 en <200 bomen per 0 hectare 4693 >20 lang >4 m breed 0 >20 lang >4 m breed 0 min 25 cm, max min 30 cm, max 40 bij dubbele min 30cm 50 bij dubbele 1606 rij tussen rijen rij plantafstand plantafstand min 50cm en min 25 cm en maximaal 100 afstand min 20 m lang, max 100 cm in cm in dubbele tussen rijen 1067 2 m breed enkele rij rij max 1 meter grondwater in min 0,5 are, september <1,3 0 max 50 are min 2,5 m diep -Mv 0 0

0 0

361

0 4332 0 0

0 0

7762 8112

Puntentelling volgens gemeentelijke sysematiek. In totaal worden 8112 punten gescoord.

15