Beleidsplan VANG 2022-2030.pdf

Dat er behoefte is aan informatie over de scheidingsregels blijkt ook uit het feit dat 14% het (zeer) oneens is met de uitspraak ‘Ik begrijp alle regels voor het scheiden van afval’ en uit de reacties op de vraag wat zou helpen om een deelstroom beter te scheiden: 22% van degenen met eigen containers en 24% van degenen zonder gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het PBD hoort‘ 17% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij kleine elektrische apparaten hoort‘ 14% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het klein chemisch afval hoort‘ 9% van degenen met eigen containers en 10% van degenen zonder gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het gft+e hoort‘ 6% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het textiel hoort‘

pagina 21 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

-

5% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het papier/karton hoort‘ 3% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het glas hoort‘ 3% gaf aan: ‘Als ik (nog) beter weet wat bij het (frituur)vet en olie hoort‘

Wat gaan inwoners merken? Dankzij de structureel zichtbare Scheidzooi campagne raken inwoners steeds meer overtuigd van de zin van afvalscheiding. Steeds vaker weten ze waar de regels zijn te vinden als ze twijfelen over wat in welke bak of zak hoort. Via hun kinderen merken de ouders dat op school veel aandacht is voor de circulaire economie en raken ze zelf ook enthousiast om bij te dragen. De mensen weten wie de afvalcoaches zijn en dat ze hen kunnen vragen om allerlei praktische tips en adviezen, maar ook dat ze aangesproken kunnen worden bij verkeerd aanbiedgedrag.

pagina 22 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

4.4 Toezicht en controle Met de inzet van een tweede afvalcoach kunnen we meer toezicht houden op het correct aanbieden van afval. Waar het echt nodig is, bij excessen, zetten we handhaving in om we een boete uit te delen.

Wat gaan we doen? a. Tijdelijk uitbreiden handhavingscapaciteit rondom invoering tarief Enkele maanden vóór en enkele maanden ná de invoering van het tariefsysteem zetten we extra in op handhaving om een mogelijke tijdelijke toename van afvaldump en zwerfafval te voorkomen.

Waarom? Tegemoet komen aan wensen van inwoners Uit het onderzoek Oude IJsselstreek Spreekt blijkt dat inwoners de wens hebben dat de gemeente meer controleert en vaker boetes uitdeelt: Met de stelling ‘De gemeente moet meer controleren of mensen hun afval goed scheiden’ is 52% het (zeer) eens en 28% staat hier neutraal tegenover. Met de stelling ‘De gemeente moet vaker een boete uitdelen als mensen hun afval niet goed scheiden’ is 40% het (zeer) eens en 29% staat hier neutraal tegenover. Uit zeven uiteenlopende maatregelen die gerangschikt moesten worden naar belang, werd ‘Boetes uitdelen als mensen hun afval verkeerd blijven scheiden’ door 9% op de eerste plek gezet en ‘Meer toezicht op het goed scheiden van afval’ werd door 8% op de eerste plek gezet. De roep om meer te controleren en te handhaven hoorden we ook regelmatig tijdens de straatgesprekken. Met tweede afvalcoach is geen structurele extra handhavingscapaciteit nodig De aanstelling van een tweede afvalcoach (paragraaf 4.3) maakt het mogelijk om meer toezicht te houden op het juiste aanbiedgedrag. Op basis van de beleidsregel ‘Interventiestrategie verkeerd aangeboden afval’ controleren de afvalcoaches steekproefsgewijs de containers die aan de straat staan. Eerst waarschuwen zij (gele kaart) en daarna volgt een consequentie (rode kaart: container wordt niet geleegd).

De controles vinden vooral plaats in de buurten waar de afvalscheiding onder de maat is of waar veel vervuiling van gescheiden deelstromen is aangetroffen. Dit brengt de recycling immers in gevaar. Afvaldump en afval dat is geplaatst naast ondergrondse containers worden ook gecontroleerd. Er wordt alleen handhavend opgetreden indien een gesprek met de afvalcoach geen effect heeft gehad of als er sprake is van een exces. De resultaten van controles maken we kenbaar aan inwoners. Zoals toegelicht in paragraaf 4.1 verwachten we hooguit een zeer beperkte en in ieder geval tijdelijke toename van afvaldump en zwerfafval door de introductie van het tariefsysteem. Om het signaal af te geven dat we dit gedrag niet tolereren, willen we enkele maanden vóór en enkele maanden ná de invoering extra capaciteit voor handhaving inzetten. Dit werkt preventief: iedereen krijgt vanaf het begin het gevoel dat overtredingen worden bestraft en dat kans dat ze gepakt worden reëel is. Tenzij blijvend sprake is van excessen, wat we niet verwachten, gaan we zes maanden na de introductie van het tariefsysteem terug naar de huidige personeelscapaciteit voor de afvalhandhaving.

pagina 23 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

Wat gaan inwoners merken? Inwoners zien vaker dat een afvalcoach de containers controleert en dat er meer toezicht is op afvaldump en het plaatsen van afval naast containers in de openbare ruimte. Rondom de invoering van het tarief voor restafval horen mensen om zich heen dat er nog meer wordt gecontroleerd en dat soms zelfs een boete is uitgedeeld.

pagina 24 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

4.5 Afvalpreventie Afvalpreventie is bedoeld om aan het begin van de keten in te grijpen en zo te voorkomen dat er afval ontstaat. Afvalpreventie houdt in: zo min mogelijk grondstoffen gebruiken en er zo lang mogelijk mee doen. Het is één van de hoofddoelen in de overgang naar de circulaire economie. We gaan inwoners op ideeën brengen om zelf minder afval in huis te halen, we gaan in gesprek met bedrijven in de gemeente en we gaan ook zelf op het gemeentehuis aan de slag.

Wat gaan we doen? a. Promoten verminderen voedselverspilling In onze voorlichting willen we inwoners wijzen op de gevolgen van het verspillen van eten en drinken, voor zowel milieu als portemonnee, en hen laten zien wat ze er zelf aan kunnen doen. b. Het goede voorbeeld geven als gemeente Vanuit onze voorbeeldfunctie willen we zelf ook het goede voorbeeld geven. Zo bekijken we ook of we op onze eigen werkplekken en in onze eigen kantine kunnen stoppen we met het gebruik van wegwerpverpakkingen en gaan we de verspilling van voedsel tegen. c. Promoten afvalpreventie rondom jaarlijks thema We voeren elk jaar een promotieactie uit op één specifiek preventiethema zoals: herbruikbare verpakkingen gebruiken, kapotte apparaten repareren, tweedehands spullen delen of (ver)kopen en thuiscomposteren. We gaan actief op sociale media en in kranten adverteren over verspilling en we delen inspirerende video’s over afvalpreventie (bijvoorbeeld van de campagne #verspillingsvrij van de stichting Samen Tegen Voedselverspilling). We gaan het gesprek aan met lokale bedrijven, zoals supermarkten en horeca, om minder verpakkingen te gebruiken. Via de NVRD en de Vereniging van Nederlands Gemeenten (VNG) wenden we onze invloed aan om fabrikanten te motiveren om goed recyclebare verpakkingen op de markt te brengen. d.

Promoten gebruik wasbare luiers We gaan structureel een startpakket aanbieden met wasbare luiers aan gezinnen die een baby hebben gekregen. Dit stimuleert jonge ouders om minder wegwerpluiers te gebruiken. e. Verbieden ongeadresseerde folders We gaan inwoners die nog wél reclamewerk willen ontvangen voorzien van een ja-ja sticker. Iedereen die deze sticker niet heeft, ontvangt geen reclamedrukwerk meer.

Waarom? We willen een duidelijk signaal afgeven tegen de afvalproblematiek en we proberen inwoners te stimuleren om zelf bewuste keuzes te maken. Alle maatregelen dragen bij aan minder restafval, maar de grootste milieuwinst is te behalen met de aanpak van voedselverspilling. Volgens Milieu Centraal belandt ongeveer een derde van al het voedsel dat op de wereld geproduceerd wordt, uiteindelijk niet op het bord van consumenten. Van het eenmaal gekochte voedsel gooien we in Nederland ook nog eens gemiddeld 34 kilo eten per persoon weg per jaar en gieten we ook nog eens 45 liter drinken door de gootsteen. Tegemoet komen aan wensen van inwoners Met de aanpak van afvalpreventie spelen we in op de behoeften van onze inwoners. Op de vraag ‘Hoe kan de gemeente helpen met het besparen van afval?’ in het onderzoek Oude IJsselstreek Spreekt geeft 50% aan dat de gemeente de verspreiding van ongeadresseerde reclamefolders mag verbieden (tenzij mensen er om vragen met en ja-ja sticker op de brievenbus). Ook antwoordt 49% dat de gemeente het gebruik van herbruikbare verpakkingen door consumenten kan promoten en 11% dat de gemeente wasbare luiers kan promoten.

pagina 25 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

Verder is tijdens de meepraatsessies en de straatgesprekken en in de open antwoorden van het onderzoek Oude IJsselstreek Spreekt regelmatig genoemd dat vooral de fabrikanten van verpakkingen en de winkels hun verantwoordelijkheid moeten nemen om het aantal verpakkingen te verminderen en de milieubelasting van verpakkingen te verminderen.

Wat gaan inwoners merken? Inwoners die ongeadresseerd reclame willen blijven ontvangen, moeten een sticker op hun brievenbus plakken. Consumenten treffen de komende jaren in de supermarkt en horeca steeds minder verpakkingen om hun producten aan. Het bewustzijn over verspilling wordt steeds groter. Via lokale initiatieven en via de communicatie van de gemeente zijn veel ideeën te vinden om dit zelf thuis aan te pakken.

pagina 26 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

4.6 Regie Onze hoge ambities kunnen we alleen waarmaken als we de regie voeren over onze gescheiden deelstromen, zodat we waar nodig kunnen (bij)sturen.

Wat gaan we doen? a. Tussentijds evalueren VANG-beleid Zodra we een jaar ervaring hebben met de grootste wijzigingen (begin 2025), evalueren we wat het nieuwe beleid heeft opgeleverd en beoordelen we of eventueel bijsturing nodig is. In 2027 evalueren we opnieuw om te bepalen welke aanvullende maatregelen nodig zijn om het vervolgdoel voor 2030 (25 kg restafval) te behalen. b. Samenwerken met ketenpartners (ketenregie) Met onze verwerkers en leveranciers voeren we actief contractmanagement om grip te krijgen op het duurzaam recyclen van gescheiden deelstromen en om de kwaliteit van gescheiden deelstromen te bewaken. Bij de aanschaf van nieuwe materialen zoals containers bekijken we de mogelijkheden om circulair materiaal in te kopen.

Waarom? Monitoring is essentieel om te beoordelen hoe ver we zijn met de ambities en waar verbetering mogelijk is. Managementinformatie is hierbij onontbeerlijk, zodat we voldoende inzicht behouden in de hoeveelheid/kwaliteit van de deelstromen en in de afvalbeheerskosten. Een circulaire economie vergt een omslag in de hele keten: van productie en consumptie tot afvalverwerking. Waar mogelijk pakken we een proactieve rol om meer inzicht in en invloed op de keten te krijgen.

Wat gaan inwoners merken? Mogelijk krijgen inwoners te maken met een kleine wijziging op basis van de tussentijdse evaluaties. Ze worden actief geïnformeerd over de resultaten van het VANG-beleid.

pagina 27 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

5. Planning In onderstaande tabel is per onderdeel aangegeven wanneer de uitvoering gepland is. Maatregel

Planning

1. Invoeren tarief voor per keer aanbieden van restafval

invoering op 1-1-2024

a. Uitwerken vast tarief en tarief voor restafval per keer

2023 (Q2/Q3)

b. Uitwerken regelingen om specifieke groepen inwoners te faciliteren

2023 (Q2/Q3)

c. Uitvoeren communicatiecampagne

2023 (Q3) t/m 2024 (Q2)

d. Aanpakken extra vervuiling

2023 (Q4)

2. Verhogen service voor grondstoffen

gereed vanaf 1-1-2024

a. Containers gft+e in zomer elke week legen en in winter één keer per vier weken

structureel vanaf 2024 of uiterlijk vanaf 2025 *

b. Invoeren brengmogelijkheid snoeiafval naar gemeentewerf in voor- en najaar

structureel vanaf 2024

c. Containers PBD elke drie weken legen

structureel vanaf 2024 of uiterlijk vanaf 2025 *

d. Invoeren gescheiden inzameling gft+e bij gestapelde bouw

gefaseerd vanaf 2023 (Q3)

e. Plaatsen extra containers voor PBD en papier/karton bij gestapelde bouw

gefaseerd vanaf 2023 (Q3)

3. Voorlichting en educatie

2023 en verder

a. Uitvoeren structurele voorlichtingscampagnes

structureel vanaf 2023

b. Uitvoeren afvalvrije projecten op scholen

structureel vanaf 2023

c. Aanstellen tweede afvalcoach

structureel vanaf 2023

4. Toezicht en controle

2023 (Q3) t/m 2024 (Q2)

a. Tijdelijk uitbreiden handhavingscapaciteit rondom invoering tarief

2023 (Q3) t/m 2024 (Q2)

5. Afvalpreventie

structureel

a. Promoten verminderen voedselverspilling

structureel

b. Goede voorbeeld geven als gemeente

structureel

c. Promoten afvalpreventie rondom jaarlijks thema

structureel vanaf 2024

d. Promoten gebruik wasbare luiers

structureel vanaf 2024

e. Verbieden ongeadresseerde folders

structureel vanaf 2024

6. Regie

structureel

a. Tussentijds evalueren VANG-beleid

begin 2025 en begin 2027

b. Samenwerken met ketenpartners (ketenregie)

structureel

* De voorkeur is om PBD en gft+e vaker op te halen vanaf de invoering van het tarief op 1 januari 2024, zodat inwoners hun grotere hoeveelheid gescheiden grondstoffen vaker kunnen aanbieden. Afhankelijk van inpassing in de routeplanning van de afvalinzamelaar, is het echter mogelijk dat dit niet eerder dan 1 januari 2025 is te realiseren.

pagina 28 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

6. Kosten en dekking beleid VANG Onderstaande tabellen geven de kosten, opbrengsten en dekking van de beschreven maatregelen in het voorliggend beleidsplan VANG weer. Dit is een prognose. De doorrekeningen van de effecten op de hoeveelheid restafval en gescheiden deelstromen hebben we gemaakt op basis van landelijke benchmarks. Gedurende de looptijd van het VANG-beleid kan de werkelijkheid echter anders uitpakken als gevolg van besluiten van de Rijksoverheid of marktontwikkelingen die we nu nog niet kennen. Daarbij merken we ook op, dat de bereidheid van inwoners om mee te werken aan beter afval scheiden niet helemaal is te beïnvloeden door het beleid van de gemeente.

6.1 Kosten Eenmalige kosten Kosten eenmalig

Maatregel 1. Invoeren tarief voor per keer aanbieden van restafval Investeringen: software, chips vervangen en restafvalcontainers op maatwerklocaties

€ 154.000

Voorlichtingscampagne over tarief

€ 40.000

Inhuur personeel: projectleider, medewerker communicatie en team belastingen

€ 168.000

2. Verhogen service voor grondstoffen Investeringen gestapelde bouw: containers gft+e, aanrechtbakjes keukenafval en verzamelcontainers PBD en papier/karton

€ 48.000

Voorlichtingscampagne gft+e in gestapelde bouw

€ 9.000

Inhuur personeel: projectleider gestapelde bouw

€ 42.000

3. Voorlichting en educatie Afvalvrije projecten op scholen: ontwikkelen lesprogramma, communicatie, aftrap, etc.

€ 20.000

4. Toezicht en controle Inhuur personeel: handhaver

€ 46.000

Totaal eenmalige kosten

€ 527.000

pagina 29 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

Structurele kosten per jaar Maatregel

Kosten per jaar

1. Invoeren tarief voor per keer aanbieden van restafval Registratie, inzameling bij maatwerklocaties en opleggen heffing

€ 40.000

2. Verhogen service voor grondstoffen Inzamelkosten: meer ophaalrondes gft+e en PBD, meer (verzamel)containers legen bij gestapelde bouw en brengdepot snoeiafval

€ 146.000

3. Voorlichting en educatie Structurele voorlichtingscampagne

€ 50.000

Afvalvrije projecten op scholen

€ 5.000

5. Afvalpreventie Uitvoeren (promotie)acties en startpakketten wasbare luiers

€ 8.000

Uitbreiding personele capaciteit Tweede afvalcoach (1 fte) en administratieve ondersteuning (1 fte)

€ 125.000

Gevolgen kosten/opbrengsten verwerking Lagere verwerkingskosten restafval (grof en fijn)

- € 265.000

Hogere verwerkingskosten gft+e en snoeiafval

€ 92.000

Hogere opbrengsten voor papier/karton, PBD, verpakkingsglas en textiel

- € 88.000

Jaarlasten Investeringskrediet VANG beleid Rente en afschrijving benodigde investeringen

€ 40.480

Totaal structurele kosten per jaar

€ 153.480

pagina 30 van 31

Beleidsplan VANG 2022-2030, gemeente Oude IJsselstreek

6.2 Dekking Eenmalige kosten Dekking

Dekking kosten

Afvalbegroting: advieskosten

€ 107.000

Afvalbegroting: projecten op scholen (budget initiatieven)

€ 20.000

Investeringskrediet VANG-beleid

€ 400.000

Totaal

€ 527.000

Toelichting

Afschrijving in 10 jaar tijd, rente 1,2% = € 40.480 jaarlijks

Structurele kosten Dekking

Dekking kosten

Verhoging afvalstoffenheffing

€ 153.480

Totaal

€ 153.480

pagina 31 van 31

Toelichting € 9,00 per aansluiting per jaar (naast reguliere indexering)