3.Uitgangspunten voor de realisatie van kunstgrasvoetbalvelden in de Gemeente Oude IJsselstreek.pdf

Uitgangspunten voor de realisatie van kunstgrasvoetbalvelden in de Gemeente Oude IJsselstreek Vastgesteld door het college van B&W op 23 februari 2010 Vastgesteld door de gemeenteraad op 22 april 2010 Taakveld welzijn

April 2010

1 Inleiding Voetbal is een veelbeoefende sport, zeker ook in de gemeente Oude IJsselstreek. Voetbalaccommodaties zijn daardoor belangrijke voorzieningen, maar leggen ook een redelijk groot beslag op de ruimte, zeker in vergelijking met het relatief beperkte aantal gebruiksuren per jaar van een voetbalveld. Met behulp van technische ontwikkelingen wordt geprobeerd om de gebruiksmogelijkheden van voetbalvelden te verruimen. Het fenomeen kunstgras doet daarom steeds meer zijn intrede in de voetbalsport. Kunstgras(voetbal)velden zijn immers veel intensiever te gebruiken dan natuurgrasvelden. Ter illustratie: een gemiddeld natuurgras wedstrijdveld is 250 uur per jaar te bespelen, een gemiddeld trainingsveld is 600 á 800 uur per jaar te bespelen, een kunstgrasveld is nagenoeg onbeperkt bespeelbaar. In de gemeente zijn 40 voetbalvelden. De gemeente Oude IJsselstreek is van heeft 36 van deze velden in eigendom en 37 van deze velden in onderhoud. Dit zijn allemaal natuurgrasvelden. Gezien het toenemende gebruik van kunstgras ontkomt de ge meente Oude IJsselstreek er niet aan om te reageren op die ontwikkeling. De doelstelling notitie van deze notitie is daarom een antwoord te geven op de volgende vragen: 1. Wanneer werkt de gemeente mee aan de realisatie van kunstgras? 2. Wanneer investeert de gemeente in kunstgras? 3.

Onder welke condities investeert de gemeente in kunstgras? 2 Criteria bij het realiseren van kunstgrasvelden De toepassing van kunstgras als ondergrond voor de voetbalsport kan, afhankelijk van de omstandigheden, wenselijk zijn. Voor een goede afweging in het al dan niet realiseren van een kunstgrasveld hanteert de gemeente verschillende criteria ten aanzien van: 1. Veldcapaciteit op de sportparken 2. Efficiënt grondgebruik 3. Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen 2.1 Veldcapaciteit op sportparken De NOC*NSF (de sportkoepel waarbij de KNVB is aangesloten), maar ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hanteren planningsnormen om de benodigde veldcapaciteit (wedstrijdvelden en trainingsvelden) op een sportpark te berekenen. Op basis van het aantal teams binnen een voetbalvereniging kan een nauwkeurige en objectieve berekening ge maakt worden van de veldbehoefte (en in het verlengde daarvan ook van de kleedkamerbehoefte). De normen van de NOC*NSF zijn ruimer opgesteld dan de normen van de VNG. In bijlage 1 worden de planningsnormen van de NOC*NSF en de VNG tegen elkaar afgezet. In bijlage 2 zijn de kosten van kunstgras afgezet tegen de kosten van natuurgras. In bijlage 3 zijn deze planningsnormen per voetbalvereniging uit de ge meente Oude IJsselstreek toegepast, waardoor een beeld ontstaat van de benodigde veldcapaciteit ten opzichte van de werkelijke situatie.

De gemeente hanteert ten aanzien van de veldcapaciteit de volgende uitgangspunten: - De gemeente hanteert voor het benodigde aantal wedstrijd- en trainingsvelden de planningsnormen (2009) van de NOC*NSF. - Slechts wanneer er sprake is van structurele ondercapaciteit of structurele overcapaciteit is de realisatie van kunstgras een optie. - Kunstgras is nooit een doel op zich, maar mogelijk wel een middel om meer of meer efficiënte veldcapaciteit te genereren op een sportpark. - Ingeval van ondercapaciteit wordt de capaciteitsbehoefte primair opgelost door de aanleg van extra of ruimer bespeelbaar natuurgras. Indien de ge meente dit niet wenselijk acht (bijvoorbeeld vanuit kostenoverwegingen of ruimtelijke beperkingen) wordt een natuurgrasveld vervangen door een kunstgrasveld.

2.2 Efficiënt grondgebruik Ruimte is een schaars goed, zeker in de bebouwde omgeving. Het efficiënt gebruik maken van de beschikbare ruimte is daarbij noodzaak. Kunstgras legt in vergelijking met natuurgras een veel minder grote ruimteclaim een kan dus een prima middel zijn om efficiënter met de beschikbare ruimte om te kunnen gaan.

De gemeente hanteert ten aanzien van efficiënt grondgebruik de volgende uitgangspunten: - Het toepassen van kunstgras komt in beeld wanneer er voor natuurgrasvelden een beargumenteerde ruimtevraag is vanuit de functies wonen, werken en/of leefruimte. - Kunstgras om invulling te kunnen geven aan een andersoortige ruimtebehoefte wordt enkel toegepast wanneer het de ruimtebehoefte van de functie sport niet benadeeld.

2.3 Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen Sport is al lang niet meer alleen een doel op zich. Sport is bij uitstek een middel om tal van maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. De educatieve waarde van sport en lichamelijke opvoeding kan goed worden benut voor doeleinden als integratie, voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten, sociale activering van burgers en het bevorderen van een gezonde en actieve leefstijl. Sportverenigingen die gezond en aantrekkelijker willen blijven, zien in toenemende mate de noodzaak tot vernieuwing en verruiming van hun sportaanbod en het nadrukkelijker invulle n van hun maatschappelijke rol. Samenwerking met scholen, buitenschoolse opvang, buurtsportwerk, belangenverenigingen, wijkverenigingen, commerciële sportaanbieders en andere (welzijns)organisaties kan een vereniging helpen de functie van brede en laagdrempe lige ontmoetingsplaats te blijven waarmaken. De mogelijkheid bestaat dat bestaande voorzieningen onvoldoende zijn ingericht om de nieuwe doelgroepen en activiteiten te kunnen huisvesten. De beschikbaarheid van natuurgrasvelden is bijvoorbeeld sterk afhankelijk van de bespelingsintensiteit en de weersomstandigheden. Kunstgras kan in dat scenario een oplossing zijn, waarbij de ge meente als aanbieder van sociaalmaatschappelijke faciliteiten een rol heeft.

De gemeente hanteert ten aanzien van sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen in relatie tot kunstgras de volgende uitgangspunten: - De gemeente hanteert de huidige planningsnor men (2009) van de NOC*NSF. De structurele behoefte van door de gemeente geaccepteerd medegebruik wordt (uitgedrukt in uren) toegevoegd aan de structurele ruimtebehoefte volgens de planningsnormen. - Verenigingen die een actief beleid voeren om maatschappelijke doelen te bereiken en daarbij samenwerken met andere (lokale) organisaties worden met voorrang behandeld indien zich een vraag om kunstgras voordoet. - Om medegebruik mogelijk te make n, is de toegankelijkheid van de velden enorm belangrijk. De gemeente blijft hierin een regierol vervullen en maakt hierover afspraken met de voetbalvereniging.

3 Geen (volledige) verantwoordelijkheid gemeente, wel een wens om kunstgras Op basis van de bovenstaande uitgangspunten wordt duidelijk in welke gevallen de gemeente volledig verantwoordelijk is voor de realisatie van één of meerdere kunstgrasvelden voor voetbal. Er kan echter ook een scenario ontstaan waarbij op basis van bovenstaande uitgangspunten geen noodzaak is om kunstgras toe te passen, maar er bij een voetbalvereniging (om bijvoorbeeld sporttechnische redenen) wel nadr ukke lijk de wens bestaat om een kunstgrasveld aan te leggen.

De gemeente hanteert ten aanzien van de realisatie van kunstgras zonder volledige verantwoordelijkheid van de gemeente de volgende uitgangspunten: Het aan te leggen kunstgrasveld wordt beschouwd als clubaccommodatie. De betreffende vereniging is verantwoordelijk voor realisatie, onderhoud en instandhouding. De vereniging wordt dus eigenaar van het (geprivatiseerde) kunstgrasveld. De nieuwe eigendo msverhoudingen voor het kunstgrasveld worden vastgelegd in een opstalovereenkomst. Voorwaarde hierbij over de nieuwe eigendomssituatie en de gevolgen daarvan is dat er goede afspraken gemaakt worden tussen gemeente en voetbalvereniging. Voor de realisatie (en op termijn renovatie) van het kunstgrasveld kan een subsidie verstrekt worden op basis van de uitgangspunten in de ‘uitvoeringsregels subsidie welzijn, cultuur en sport’. Deze uitvoeringsregels stellen dat in specifieke gevallen een accommodatie (stichtingskosten)subsidie kan worden toegekend ter hoogte van 30% van de werkelijke investering. De gemeente verleent alleen medewerking als de realisatie van kunstgras voor de gemeente budgettair neutraal verloopt. In de praktijk komt dat er meestal op neer dat de betreffende voetbalvereniging twee natuurgrasvelden ‘inlevert’ ten gunste van één kunstgrasveld.

Bij de aanleg van kunstgras maken gemeente en vereniging afspraken over de toegankelijkheid en mo gelijkheden van medegebruik van het kunstgrasveld. De gemeente hoeft geen winst te maken. Daarom geeft de gemeente een subsidie aan de vereniging ter hoogte van de ‘gemeentelijke baten – gemeentelijke lasten’. De renovatie van de toplaag wordt feitelijk afgeschreven over 15 jaar, maar wordt 30 jaar lang opgevoerd als jaarlast. Daarom kan de jaarlast hiervan over de 15 jaren die feitelijk niet worden afgeschreven, als eenmalige subsidie worden uitgekeerd. Er is dan nog steeds sprake van een budgettair neutrale situatie voor de gemeente.

4 Scenario ‘F’ Onderstaand scenario is gelijk aan scenario E met het verschil dat in dit scenario F twee natuurgrasvelden worden omgebouwd tot één kunstgrasveld. In dit scenario worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Door de gemeente wordt een eenmalige bijdrage van 75% van de eerste investering tot een maximum bedrag van € 375.000,-- verstrekt aan de vereniging om een kunstgrasveld te realiseren. De vereniging neemt de overige 25% van de kosten voor haar rekening. Het kunstgrasveld wordt ‘geruild’ tegen twee natuurgrasvelden Het voorbereidings- en begeleidingstraject wordt door de vereniging gedaan. Hierdoor worden kosten bespaard. De vereniging moet meedenken over de invulling van de organisatie en de investeringen die door alle partijen gedaan moeten worden. De vereniging draagt zorg voor het onderhoud van het kunstgrasveld met inschakeling van Wedeo. Het kunstgrasveld wordt eigendom van de vereniging. De vereniging draagt zelf zorg voor het beheer en het onderhoud van het veld en financiert op termijn zelf de vervanging van het kunstgrasveld. De gemeente blijft eigenaar van de ondergrond en heeft een ondersteunende rol (technische adviezen) en faciliterende rol (eenmalige financiële bijdrage). De gemeente reserveert in de komende begroting budget voor de aanleg van kunstgrasvelden voor die verenigingen die dat willen en kunne n.

De vereniging sluit een convenant met de gemeente af waarin beschreven wordt welke activiteiten door de vereniging ondernomen worden in het kader van de maatschappelijke functie. Hierbij kan gedacht worden aan voor- en naschoolse opvang, gehandicaptenteams etc.

Aanv ullende voorwaarden Er worden afspraken gemaakt met de vereniging over de wijze waarop de gemeente de regie kan blijven ho uden over de inzet van Wedeo medewerkers bij het onderhoud van het kunstgrasveld. Taak voor gemeente om x aantal uren van Wedeo af te nemen in de vorm van medewerkers.

Conclusie/ Advies Bij dit scenario bestaat de mogelijkheid dat alle voetbalverenigingen op korte termijn een kunstgrasveld willen laten aanleggen. Dat brengt een zeer grote investering met zich mee voor de gemeente. Als dit scenario daadwerkelijk door alle verenigingen wordt gekozen, zal spreiding moeten plaatsvinden voor wat betreft wie wanneer in aanmerking komt voor kunstgras. Zodoende wordt voorkomen dat de gemeente een te grote investering in één jaar hoeft te doen. In dit scenario komt het kunstgrasveld in eigendom van de vereniging, daar staat tegenover dat de jaarlasten voor de vereniging zullen stijgen. De vereniging kent over een periode van 30 jaar niet ieder jaar dezelfde lasten, omdat de jaarlasten van de ‘renovatie toplaag kunstgrasveld’ alleen over de ‘laatste’ 15 jaar worden betaald. Er is daarom ook een gemiddelde jaarlast over de 30 jaar berekend. De vereniging heeft dan een gemiddelde jaarlijkse kapitaallast van € 21.488,83. Dit scenario is niet budgettair neutraal voor de gemeente. Er is een jaarlijkse kapitaallast van € 5.612,50. Dat betekent dat, als alle 12 voetbalverenigingen kunstgras aanleggen op basis van dit scenario, de gemeente jaarlijkse kapitaallasten heeft van € 67.350,--.

Aanname financiële consequenties gemeente

Lasten

Investering Toelichting € 385.000,-n.v.t. n.v.t.

Jaarlasten

Kosten aanleg kunstgrasveld Wegvallen inko msten natuurgrasvelden Ondersteunende rol/ technische adviezen Totaal jaarlasten

Baten

Investering Toelichting

Jaarbaten

Besparing onderhoud door wegvallen natuurgrasvelden Wegvallen subsidie op natuurgrasveld Totaal baten

n.v.t. n.v.t.

75% = € 288.750. Verrekend over 30 jaar tegen 5% rente € 2.520 * 2

€ 11.241,-- * 2 € 5.040,-- * 20%

€ 24.062,50 € 5.040,-PM € 29.102,50

€ 22.482,-€ 1.008,-€ 23.490,--

Aanname financiële consequenties vereniging

Lasten

Investering Toelichting

Kosten aanleg kunstgrasveld Renovatie toplaag kunstgrasveld

€ 385.000,-€ 180.000,--

Onderhoud kunstgrasveld Wegvallen subsidie op natuurgrasvelden Totaal jaarlasten Totaal jaarlasten Gemiddelde jaarlasten

Baten Wegvallen huurkosten natuurgrasvelden Voorbereiding/ begeleiding door vereniging Extra inkomsten door ‘meergebruik’ kunstgrasveld

Totaal baten

n.v.t. n.v.t.

25% = € 96.250. Verrekend over 30 jaar tegen 5% rente. 100% financiering door vereniging. Verrekend over 15 jaar tegen 5% rente Dit is een voorlopige inschatting € 504 * 2 De eerste 15 jaar (nog geen kapitaallasten renovatie) De laatste 15 jaar (inclusief de kapitaallasten renovatie) € 16.028,83 + € 37.028,83 / 2

Investering Toelichting n.v.t. n.v.t. n.v.t.

€ 2.520 * 2

Kunstgras kan meer uren worden gebruikt dan natuurgras. Daardoor kan bijv. ook een kinderopvangorganisatie hiervan gebruik maken. Dat kan extra kantine-inkomsten opleveren.

Jaarlasten € 8.020,83 € 21.000,-€ 7.000,-€ 1.008,-€ 16.028,83 € 37.028,83 € 26.528,83

Jaarbaten

€ 5.040,-PM PM € 5.040,--

6

5 Hardheidsclausule Daar waar deze uitgangspunten niet in voorzien, beslist het college van burgemeester en wethouders.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Oude IJsselstreek in zijn openbare vergadering van 22 april 2010.

De griffier,

de voorzitter,

J. van Urk

J.P.M. Alberse

7

BIJLAGE 1 Schematisch overzicht normen NOC*NSF versus de normen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

NOC*NSF

VNG

Planningsnorm wedstrijdvelden: Alleen zaterdag: 5,5 normteams per veld Alleen zondag: 5 normteams per veld Za + Zo: 9 normteams per veld

Planningsnorm: Alleen zaterdagteams: 6 normteams per veld Zaterdag en zondag: 8 normteams per veld

Noodzaak aanleg extra wedstrijdveld: Bij een overschrijding van 0,25 normteam

Noodzaak aanleg extra wedstrijdveld: Bij een overschrijding van 0,50 normteam

Planningsnorm trainingsvelden: Za: 1 veld per 14 normteams Za+Zo: 1 veld per 17,5 normteams

Planningsnorm trainingsvelden: 1 trainingsveld per 3 wedstrijdvelden

Planningsnorm kleedkamers: 2 kleedkamers per wedstrijdveld, per 3 wedstrijdvelden 2 extra kleedkamers

Planningsnorm kleedkamers: 2 kleedkamers per wedstrijdveld

8

BIJLAGE 2: Er bestaan veel verschillende inzichten in de investerings-, afschrijvings- en onderhoudskosten van kunstgras. Die vele verschillende inzichten bestaan, omdat er simpelweg nog onvoldoende ervaringscijfers zijn en er vele verschillende soorten en kwaliteiten kunstgras in omloop zijn. Een globaal overzicht van de investering en afschrijving van een kunstgrasveld ten opzichte van een natuurgrasveld laat het volgende beeld zien.

Kunstgras

Natuurgras

Totaal

€ 250.000,-€ 175.000,-€ 75.000,-€ 500.000,--

€ 40.000,-€ 30.000,-€ 25.000,-€ 90.000,--

Afschrijving/reservering Bovenbouw (vervanging 10 jaar) Onderbouw (vervanging 20 jaar) Overige terreininrichting (25 jaar) Onderhoudskosten per jaar Totaal (Gemiddelde) rente per jaar (5%)

€ 25.000,-€ 8.750,-€ 3.000,-€ 7.000,-€ 43.750,-€ 11.000,--

€ 4.000,-€ 1.500,-€ 1.000,-€ 8.500,-€ 15.000,-€ 2.300,--

Bespelingscapaciteit Kosten per uur

1500 uur € 35,50

250 uur € 69,20

Reële bezetting per jaar Kosten per uur

1100 uur € 43,00

250 uur € 69,20

Investering Bovenbouw Onderbouw Overige terreininrichting

Omslagpunt bij circa 875 uur

9