250402 Voortgang GALA-IZA.pdf

Voortgang GALA - IZA april 2025

Inhoud Inleiding

3

4. Vitaal ouder worden

23

Samen één tegen eenzaamheid

24

FreeWheel Vitality Club

25

1. Gezonde en sterke sociale omgeving

4

Gezonde Leefomgeving

5

Mantelzorg

26

Lokaal hitteplan

6

Valpreventieve beweeginterventies

27

Sleutelpersonen

7

Het verenigingsleven

28

Versterken van de sociale basis

8

2. Gezond en kansrijk opgroeien

9

5. Ondersteunende onderdelen

29

Kompas Volksgezondheid

29

Gezonde School

10

JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst

11

6. Participatie

30

Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG)

12

Maart- en oktoberoverleggen

31

#OPLADERS

13

Paint Squad: van droom tot daad

14

7. Integraal Zorg Akkoord

32

Cultuureducatie op school

14

3. Fysieke en mentale gezondheid

15

Buurtsport

16

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)

17

Vroegsignalering alcoholproblematiek

18

Mentale gezondheid

18

Nationale Diabetes Challenge

19

Een Rookvrij Leven voor Iedereen

20

Welzijn op Recept

21

Versterken van het theateraanbod voor jeugd

22

Kunstbende Lokaal

22

2

Inleiding Samen werken aan een sterkere gemeenschap Als gemeente Oude IJsselstreek zetten we ons in voor het welzijn van onze inwoners (ongeveer 40.000 mensen). Ons doel is om de kwaliteit van hulp en ondersteuning te verbeteren, zodat iedereen de regie over zijn of haar leven kan (her)nemen. We willen dat onze inwoners gezonde keuzes maken die bijdragen aan een betere levenskwaliteit en een vitale gemeenschap. Dit doen we niet door enkel beleidspunten en maatregelen op te sommen, maar door echt verbinding te zoeken tussen mensen en groepen. Sport, beweging én cultuur zijn voor ons daarin belangrijke dragers.

Gezonde en sterke sociale omgeving

Gezond & Kansrijk opgroeien

Fysieke en mentale gezondheid

Vitaal ouder worden

Voor ons draait het niet om ‘professionals’ of ‘cliënten’, maar om mensen en hun verhalen. Door naar elkaar te luisteren en samen te werken, geven we iedereen meer ruimte om grip te krijgen op de eigen situatie. Zo zetten we samen stappen richting een sterke, veerkrachtige en gezonde samenleving. In dit document wordt de stand van zaken langs de vier opgavelijnen uit ons GALA Plan van Aanpak 2024-2026 in beeld gebracht: (1) Gezonde en sterk sociale omgeving, (2) Gezond en kansrijk opgroeien, (3) Fysieke en mentale gezondheid, (4) Vitaal ouder worden.

3

1

Gezonde en sterke sociale omgeving

Inhoud Gezonde Leefomgeving

5

Lokaal hitteplan

6

Sleutelpersonen

7

Versterken van de sociale basis

8

4

Gezonde Leefomgeving High Five Methode De High Five methode stimuleert kinderen om actief naar school te gaan door te lopen of fietsen. In het schooljaar 2023-2024 was er een succesvolle pilot bij De Plakkenberg in Silvolde en de Wijssel in Gendringen.In schooljaar 2024-2025 heeft basisschool De Oersprong het stokje overgenomen. Dit jaarprogramma is opgezet om verkeersveiligheid te bevorderen en kinderen bewust te maken van het belang van bewegen. Het zorgt voor een gezondere schoolomgeving, waarbij kinderen leren om veilig en zelfstandig deel te nemen aan het verkeer.

Inzet Beweegroutes

Urban Sports

In de gemeente Oude IJsselstreek worden beweegroutes zoals QR-FIT ingezet om bewoners actief te krijgen. De routes zijn speciaal ontworpen om gemakkelijk te gebruiken te zijn en mensen te stimuleren aan beweegrichtlijnen te voldoen. Deze routes, bijvoorbeeld in Terborg en Gendringen, zijn laagdrempelig en bevorderen een gezonde levensstijl door bewegen in de openbare ruimte te stimuleren. Samen met lokale partners zoals zorgprofessionals en buurtsportcoaches zorgt QR-FIT voor een gezonde en actieve gemeenschap. Het draagt bij aan het bevorderen van fysieke gezondheid en het verminderen van sociale isolatie. De inzet van beweegroutes heeft niet alleen voordelen voor de gezondheid, maar versterkt ook de gemeenschap door mensen met elkaar in contact te brengen.

Urban sports zijn een populaire manier om jongeren in beweging te krijgen en te houden. Deze sporten, zoals street basketball, skateboarding en freerunning, zijn onderdeel van een jeugdcultuur die draait om zelfexpressie, grenzen verleggen en community. In 2025 worden er nieuwe sportvoorzieningen gerealiseerd in de gemeente Oude IJsselstreek, waaronder een 3x3 basketbalveld in Varsseveld en een opgeknapt beachvolleybalveld in Ulft. Urban sports bieden niet alleen een fysieke uitdaging, maar bevorderen ook mentale veerkracht en sociale interactie. Het is belangrijk om met jongeren samen te werken bij het creëren van deze sportfaciliteiten, zodat ze zich betrokken voelen en de plekken optimaal gebruikt worden. Urban sports dragen bij aan de leefbaarheid en gezondheid in de gemeente.

Mobiele Jongeren ontmoetingspunt

Talentival

De inzet van een mobiele JOP biedt jongeren een toegankelijke en laagdrempelige ontmoetingsplek in de openbare ruimte. Het mobiele jongeren ontmoetingspunt biedt een gezonde en veilige omgeving waar jongeren zich kunnen ontspannen, sporten of met elkaar in contact komen. Dit initiatief draagt bij aan een gezondere leefomgeving door het bevorderen van sociale interactie en het stimuleren van beweging. De mobiele JOP is een flexibele oplossing die de toegankelijkheid van jongerenvoorzieningen vergroot, met als doel de mentale en fysieke gezondheid van jongeren te verbeteren. Door op verschillende locaties in de gemeente actief te zijn, biedt het de mogelijkheid om diverse doelgroepen te bereiken en te ondersteunen in hun welzijn.

Talentival biedt een platform voor jongeren om hun creatieve talenten te tonen en zich artistiek uit te drukken in een veilige en inspirerende omgeving. Het festival, dat op 31 mei 2025 plaatsvindt, biedt ruimte voor zowel Urban Arts als Silent Arts, waaronder dans, muziek, theater en beeldende kunst. Het evenement stimuleert jongeren om hun vaardigheden te ontwikkelen, nieuwe talenten te ontdekken en samen te werken met andere creatieve geesten. Talentival bevordert niet alleen de artistieke groei van jongeren, maar draagt ook bij aan hun fysieke, mentale en sociale welzijn. Door hen een podium te bieden, helpt het festival jongeren zichzelf te uiten en verbindt het hen met anderen in een positieve, gezonde omgeving.

1. Gezonde en sterke sociale leefomgeving

5

Lokaal hitteplan Hitte is één van de duidelijkste effecten van klimaatverandering met effecten op de gezondheid. Vooral kwetsbare inwoners lopen gezondheidsrisico’s bij hittestress. Er is een Lokaal Hitteplan opgesteld. Dit plan is een aanvulling op het Nationaal Hitteplan en bevat afspraken over verantwoordelijkheden en maatregelen bij een periode van hitte.

Op de website van de gemeente is er een pagina over hitte ingericht. Om inwoners op een luchtige manier bewust te maken van de gevaren van hitte, is er een video met tips gemaakt in samenwerking met Frans Miggelbrink. De video is geplaatst tijdens een vooraankondiging van het Nationaal Hitteplan. De video op Facebook is vaak bekeken (13.397 weergaven) en kreeg veel positieve reacties.

13.397 weergaven

Meer informatie: Gemeente Oude IJsselstreek: Informatie over hitte Gemeente Oude IJsselstreek: Lokaal Hitteplan Gemeente Oude IJselstreek: Facebook video over hitte Provincie Gelderland: ‘Gelukt: alle 51 Gelderse gemeenten een hitteplan’

1. Gezonde en sterke sociale leefomgeving

6

Sleutelpersonen 120x ingezet Sleutelpersonen slaan bruggen tussen hun eigen gemeenschap en zorg- en welzijnsprofessionals. Een sleutelpersoon is een inwoner met een migratieachtergrond. Deze inwoner kent de (eigen) gemeenschap van binnenuit, is ervaringsdeskundig op het gebied van vlucht- en migratieachtergrond én weet de weg te vinden in de Nederlandse samenleving. In Oude IJsselstreek zijn 11 vrijwillige sleutelpersonen actief. Zij zijn in 2024 in totaal 120 keer ingezet. Sociaal Werk Oude IJsselstreek coördineert de inzet van de sleutelpersonen. 9 sleutelpersonen hebben een incompany training van Migration Inc. gevolgd. De samenwerking met de huisartsen is in 2024 verstevigd. De huisartsen weten de sleutelpersonen beter te vinden en ook de mogelijkheid voor het inzetten van de tolkentelefoon.

Een organisatie over de inzet van een sleutelpersoon: ‘De vorige keer heeft jullie sleutelpersoon bij het gesprek gezeten. Dit was heel prettig! Ik had het idee dat ze goed begreep wat de kern was van wat er gezegd werd en ze heeft dit steeds goed vertaald.’

Meer informatie: Migration Inc.: ‘Certificaatuitreiking Sleutelpersonen Oude IJsselstreek’ Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Informatie over sleutelpersonen Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Infographic jaaroverzicht sleutelpersonen 2024

1. Gezonde en sterke sociale leefomgeving

7

Versterken van de sociale basis In 2024 is er een projectleider aangetrokken om onze visie ‘naar het hart van de beweging’ te vertalen naar de sociale basis. De sociale basis is belangrijk, omdat het ervoor zorgt dat er een sterke en fijne gemeenschap is. Het helpt mensen om samen problemen op te lossen, nieuwe contacten te leggen en zich echt onderdeel te voelen van de groep. Dit past bij de visie “Naar het hart van de beweging”, waarin de nadruk ligt op eigen regie en zelfredzaamheid en mensen die elkaar helpen. In de visie sociale basis is veel ruimte voor inwoners om hier zelf invulling aan te geven. Ook wordt beschreven welke rol de gemeente en onze samenwerkingspartners past om daarin te faciliteren of te ondersteunen. De visie wordt in 2025 ter besluitvorming voorgelegd waarna hij vertaald kan worden in de uitvoering. Voor het versterken van de sociale basis is Sociaal Werk Oude IJsselstreek één van onze partners. In 2024 hebben zij invulling gegeven aan het Verenigings Informatie en Evaluatie Punt (VIEP). Het VIEP is bedoeld om verenigingen en stichtingen te ondersteunen bij vraagstukken en daarmee het bruisende verenigingsleven in Oude IJsselstreek te behouden en te versterken. Sociaal Werk heeft daarnaast voor het versterken van de sociale basis ingezet op ‘ouderenontmoeting’ in meerdere kernen in de gemeente.

Doel hiervan is om zowel de persoonlijke sociale basis van ouderen als de gemeenschappelijke sociale basis te versterken.

Meer informatie: Movisie: de sociale basis Sociaal Werk Oude IJsselstreek: de verenigingscoach Bron: Movisie

1. Gezonde en sterke sociale leefomgeving

8

2

Gezond en kansrijk opgroeien

Inhoud Gezonde School

10

JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst

11

Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG)

12

#OPLADERS

13

Paint Squad: van droom tot daad

14

Cultuureducatie op school

14 9

Gezonde School 14 subsidies Het landelijke programma ‘Gezonde School’ ondersteunt scholen bij het vanzelfsprekend maken van een gezonde leefstijl voor leerlingen en studenten. Via een landelijke stimuleringsregeling is er subsidie beschikbaar voor scholen om te werken aan één of meerdere gezondheidsthema’s. Mede dankzij de ondersteuning van de Gezonde School Adviseur vanuit de GGD Noord- en Oost-Gelderland en de buurtsportcoach ‘Gezond Gewicht’ van Helpgewoon Buurtsport hebben 14 scholen in Oude IJsselstreek voor het schooljaar 2024-2025 een subsidie toegekend gekregen. Ter vergelijking: in het schooljaar 2023-2024 ontving nog geen enkele school deze subsidie.

Het Almende College heeft in 2024 het themacertificaat ‘bewegen en sport’ behaald en mag zich officieel een Gezonde School noemen. Wethouder Bennink en exinternational en speelster van PSV Siri Worm hebben het certificaat aan het Almende College uitgereikt. Het blijft niet alleen bij het thema sport en bewegen, want het Almende gaat verder met de aanvraag voor het themacertificaat ‘voeding’.

Meer informatie: Gelderse Post: ‘Almende College ontvangt vignet Gezonde School’ Gezonde School: Website GGD Noord- en Oost-Gelderland: Informatie over de Gezonde School

2. Gezond en kansrijk opgroeien

10

JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst 8 gemeenten

‘JOGG Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst’ maakt met een lokale integrale aanpak de omgeving van kinderen en jongeren structureel gezonder. De JOGG-aanpak richt zich op alle kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar. De gemeente Oude IJsselstreek is sinds 1 september 2024 een JOGG-gemeente. De JOGG regisseur van Sport-ID Oude IJselstreek is een belangrijke spin in het web. Deze regisseur jaagt samenwerkingen aan om gezonde voeding, meer bewegen, voldoende ontspanning en slaap normaal te laten zijn in de omgeving van de jeugd (school, kinderopvang, buurt, sport, vrije tijd werk en online media). De gemeenten Bronckhorst en Doetinchem waren al langer JOGG gemeenten. In de Achterhoek is de gemeente Oude IJselstreek een belangrijke aanjager geweest om alle gemeenten aan te laten sluiten bij JOGG. Met ingang van 1 april 2025 zijn alle gemeenten aangesloten en is de Achterhoek een JOGG regio. Achterhoek in Beweging en de GGD Noord- en Oost-Gelderland coördineren de regionale samenwerking.

Meer informatie: Achterhoek in Beweging: Linkedin bericht ‘Een mooie stap voor een gezonde jeugd in de Achterhoek’ JOGG Nederland: Website

2. Gezond en kansrijk opgroeien

11

Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) 5 Centrale ZorgVerleners (CZV)

Bij de netwerkaanpak ‘Kind naar Gezonder Gewicht’ staan het kind en de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein centraal. Overgewicht of obesitas is aanleiding om in gesprek te gaan. Vanuit daar kijken professionals samen naar achterliggende oorzaken, de huidige situatie en ondersteuning van het kind én gezin. Een sleutelfiguur in de aanpak is de centrale zorgverlener: het vaste aanspreekpunt voor het kind en gezin. Door aandachtig te luisteren, de juiste vragen te stellen en regelmatig contact, krijgt de centrale zorgverlener inzicht in de gezinssituatie. Dat is nodig om de juiste professionals te betrekken. In de Achterhoek zijn inmiddels vijf centrale zorgverleners opgeleid. Zij zijn gestart met de begeleiding van gezinnen met kinderen met overgewicht en/of obesitas. KnGG is één van de vijf verplicht in te richten regionale domeinoverstijgende ketenaanpakken. De Achterhoekse gemeenten werken samen om deze ketenaanpak in te richten. De GGD Noord- en Oost-Gelderland verzorgt de regionale coördinatie van deze ketenaanpak.

Meer informatie: Kind naar Gezonder Gewicht: Website GGD Noord- en Oost-Gelderland: ‘GGD werkt aan regionale afspraken rond ketenaanpakken GALA’

2. Gezond en kansrijk opgroeien

12

#OPLADERS 2x per week ouder- en kindochtenden Het welbevinden van ouders is van invloed op de pedagogische basis van het kind. Voor het versterken van deze pedagogische basis en het bevorderen van het ouder- en kindwelzijn staat de ouder binnen de beweging #OPLADERS centraal. We zetten in op de verbinding tussen ouders onderling. #OPLADERS start een beweging vol energie. Het is voor (jonge) gezinnen makkelijk om even uit balans te raken. Terwijl we het beste voor onze kinderen willen. Daarom bouwt dit initiatief aan een krachtig netwerk om ze heen. Dit doen we door ouders meer met elkaar in contact te laten komen. Zo kunnen zij vragen rondom opvoeden en opgroeien met elkaar delen, elkaar steunen en aandacht geven.

Ontwikkelde activiteiten: •

Ouder- en kindochtenden (o.a. bij VV Gendringen, het openluchttheater in Voorst en Debbeshoek in Ulft en in de Hoofdstraat in Terborg).

•

Wandelen, kletsen en herfstschatten zoeken in het bos!

•

Inloop-/koffie en thee uurtje op basisschool Kindcentrum Oersprong in Ulft

Meer informatie: #OPLADERS Oude IJsselstreek

2. Gezond en kansrijk opgroeien

13

Paint Squad: van droom tot daad Een brief van een kind over een droom die ze had leidde tot de oprichting van Paint Squad. Kinderen in de leeftijd van 11 tot 15 jaar werken onder leiding van een professionele kunstenares aan de verfraaiing van de openbare ruimte. Ze krijgen eerst een aantal lessen over materiaalgebruik en beeldende technieken en gaan dan samen op pad met verf en kwast en met krijt en spuitbus. Hoe kunnen we lelijke plekjes mooier maken?

Cultuureducatie op school Cultuureducatie stimuleert de ontwikkeling van kinderen en jongeren tot evenwichtige en volwaardige volwassenen. Sinds 2017 werken wij samen met het onderwijs en onze culturele aanbieders aan een kwalitatief en duurzaam cultuuraanbod op onze scholen, afspraken hierover zijn vastgelegd in het Convenant Cultuureducatie. Eind 2024 zijn we weer in gesprek gegaan om de afspraken in het convenant te herzien. We willen cultuureducatie echt een vaste plek geven op de scholen, het is dé plek waar we al onze kinderen kunnen bereiken met kunst en cultuur.

2. Gezond en kansrijk opgroeien

14

3

Fysieke en mentale gezondheid

Inhoud Buurtsport

16

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)

17

Vroegsignalering alcoholproblematiek

18

Mentale gezondheid

18

Nationale Diabetes Challenge

19

Een Rookvrij Leven voor Iedereen

20

Welzijn op Recept

21

Versterken van het theateraanbod voor jeugd

22

Kunstbende Lokaal

22 15

Buurtsport De buurtsportcoaches hebben met name ingezet op de volgende thema’s; •

Open club en vitale sportparken

•

Uniek Sporten

•

Gezonde Jeugd

•

Vitaal ouder worden

Een aantal resultaten binnen de diverse thema's Vanuit de VIEP-samenwerking is de (Be)Leef & Beweeg Fair georganiseerd. Dit evenement is ter ondersteuning van lokale aanbieders en het verbinden van inwoners aan het lokale aanbod, ter bevordering van de gezondheid en vitale (dorps)kernen. Deze derde editie van de Fair was wederom een groot succes met 34 lokale aanbieders en ruim 650 bezoekers. Het boekje Sjors Sportief & Creatief is succesvol gepresenteerd. Hiervoor is de gehele organisatie uitgevoerd, met als resultaat een goed gevuld boekje met lokale aanbieders, enthousiaste leerlingen en mooie kick-off met gouden tickets. Tijdens schooljaar 2023-2024 (medio april) waren er ruim 300 inschrijvingen en 400 activiteiten. Na de start in schooljaar 2024-2025 (medio november) waren er al 151 inschrijvingen en 468 activiteiten. De pumptrackbaan is in iedere kern een groot succes en erg waardevol voor de Oude IJsselstreek. Kinderen en ouders kijken uit naar deze baan. Het zorgt voor verbinding en het stimuleert de fietsvaardigheden. Wekelijks zijn er clinics gegeven. 800+ kinderen zijn direct bereikt met de activiteiten. Tijdens de beweeglessen maken kinderen van groep 1/2 kennis met de basisvormen van bewegen, wat zorgt voor een goede basis in de motorische ontwikkeling. Tijdens het schooljaar 2023-2024 hebben 57 leerlingen het Nijntje Beweegdiploma behaald.

Tijdens het schooljaar 2024-2025 doen 55 kinderen mee aan de beweeglessen.

Er is een plan van aanpak geschreven voor de uitvoering van JOGG en per september 2024 is de gemeente formeel aangesloten bij JOGG. In dit plan staan onder andere de doelen voor 2024 en meerjarige vooruitblik. Daarbij is al geïnvesteerd in de lokale en regionale samenwerkingen. Hierbij is een inventarisatieronde gehouden bij alle basisscholen, een intensieve samenwerking met de GGD gecreëerd en samen met regionale JOGG-regisseurs de eerste stappen gezet om elkaar te versterken. Dit als opmaat naar de uitvoering in 2025. In 2025 is de hele Achterhoek JOGG-regio geworden, waardoor er meer kruisbestuiving kan plaatsvinden tussen gemeenten. Max Vitaal is uitgevoerd. Daarmee is het sport- en beweegaanbod onder de aandacht gebracht en dat heeft tot doel om deelname aan activiteiten te vergroten. Ook zijn bijna 2000 boekjes van Max Vitaal verspreid. Dit hebben we gedaan via buurtschapshuizen, bibliotheken, diverse gezondheidsprofessionals en – praktijken. Wandel/beweeggroepen (35+ 50+ en NAH) Dit jaar zijn er 5 wandel/beweeggroepen voor in totaal 30 mensen opgezet, hierbij is er in Terborg ook gebruik gemaakt van de QR-Fit route. De buurtsportcoaches hebben hiervoor inwoners geworven, de groepen aangejaagd en vervolgens ook geleidelijk losgelaten, waardoor de groepen op eigen initiatief verder kunnen.

Inwoners: “Bedankt dat jullie altijd zo goed voor ons zorgen en ons lekker laten bewegen, dat is erg goed voor ons.”

Sportpark IJsselweide Op Sportpark de IJsselweide is in de zomer gestart met de doorontwikkeling van de beweging om meer samen te werken. Zo is een sportparkmanager aangesteld vanuit de Gelderse Sport Federatie en is vanuit het Lokaal Sportakkoord gestart met een procesbegeleider. Deze procesbegeleider heeft de opdracht om de samenwerking tussen alle partners op en rondom het sport- en beweegpark te bestendigen. Deze opdracht loopt door in het jaar 2025.

Docent basisschool: “De bewegend-leren methode voldoet echt aan onze wensen,

Stuurgroep Lokaal Sportakkoord (LSA): ”Er zit fijne nieuwe

ik ben helemaal enthousiast om er mee aan de slag te gaan.”

energie in de huidige stuurgroep van het sportakkoord.”

3. Fysieke en mentale gezondheid

16

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) 317 deelnemers

De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) is een programma voor mensen met overgewicht of obesitas. Dit leefstijlprogramma helpt om gezonder te leven. De GLI duurt twee jaar en heeft als belangrijkste doel het veranderen van gedrag om gezonder te gaan en blijven leven. Deelnemers krijgen advies over gezonde voeding, gezonde eetgewoontes en gezond bewegen. Het basispakket van de zorgverzekering vergoedt onder een aantal voorwaarden het GLI programma. Een huisarts stelt vast of inwoners in aanmerking komen. Als dat het geval is, dan verwijst de huisarts door naar een GLI programma. In Oude IJsselstreek zijn er drie verschillende GLI programma’s actief: Slimmer, X-Fitt en Cool. Het programma Slimmer is het populairst. In 2023 en 2024 waren er in totaal 317 deelnemers aan de GLI. De GLI is één van de vijf verplicht in te richten regionale domeinoverstijgende ketenaanpakken. De Achterhoekse gemeenten werken samen om deze ketenaanpak in te richten. De GGD Noord- en OostGelderland verzorgt de regionale coördinatie van deze ketenaanpak.

Meer informatie: Huisartsenzorg Oude IJssel: Informatie over de Gecombineerde Leefstijl Interventie Therapie & Training Achterhoek: Informatie over Slimmer GGD Noord- en Oost-Gelderland: ‘GGD werkt aan regionale afspraken rond ketenaanpakken GALA’

3. Fysieke en mentale gezondheid

17

Vroegsignalering alcoholproblematiek In 2025 zullen voor het eerst ‘Helder op School’-lessen worden aangeboden op het Almende College. Deze lessen worden gegeven door de mentoren van de klassen. De mentoren en het ondersteuningsteam krijgen hiervoor training van Iriszorg. Helder op School is een onderdeel van de Gezonde School, het landelijk initiatief voor verbetering van gezondheid op scholen. Helder op School biedt een integrale aanpak om leerlingen bewust te maken van de gevolgen van middelengebruik en stimuleert hen niet te roken of drinken, geen drugs te gebruiken en niet te veel te gamen. Onder deskundige begeleiding werkt de school stap voor stap aan het creëren van een gezond klimaat op school. Complementair aan de Helder op School lessen ontvangt het tweede leerjaar een theatervoorstelling over middelengebruik. Deze interactieve theatervoorstelling zal in kleine groepen op de leefstijldag gespeeld worden voor de leerlingen. Theatergroep Helder Theater zal deze voorstellingen verzorgen. De voorstelling heet ‘Check it Out’ en gaat over meer dan alleen alcohol, namelijk ook over vapen en roken.

Tijdens het spelen van de situaties gaan de acteurs in gesprek met de leerlingen en bespreken vragen als: Wat gebeurt er als je je laat overhalen door iemand om iets te gebruiken? Wil je het dan eigenlijk wel zelf? Of is het uitproberen van middelen eigenlijk stoer? En wat als je niks wilt gebruiken? Hoe reageren je vrienden daarop? Ouders hebben een zeer grote invloed op het middelengebruik van hun kinderen. Naar aanleiding hiervan organiseren we op het Almende College een ouderavond waarbij Iriszorg Preventie laagdrempelig is gesprek gaat met ouders over middelengebruik onder jongeren. Theaterduo PeerToftheater zal tijdens de ouderavond herkenbare situaties uit beelden. Iriszorg geeft professionals van de Oude IJsselstreek de training ‘Signaleren en begeleiden van middelengebruik’.

3. Fysieke en mentale gezondheid

Mentale gezondheid Oude IJsselstreek gaat in 2025 meer inzetten op het verstevigen van de sociale basis van jongeren. Het inzetten van het bestaande netwerk van de jongeren voor hun mentale welzijn is van grote meerwaarde. Daarom krijgen de jongerenwerkers van Buurtzorg Jong de training “werken met (steunfiguren uit) de context”. Het doel van de training is om professionals te inspireren om, het werken met en het activeren van de context, als een fundamenteel onderdeel van hun werk te gaan zien. Ook in verhouding tot het bieden van individuele interventies/behandeling. We willen toewerken naar een beweging waarbij we veel meer aandacht hebben voor de context en de steun vanuit die context en onze hulp erop richten om deze te versterken en minder afhankelijk zijn van individuele zorginterventies. Daarnaast zal er in Oude IJsselstreek meer aandacht komen voor eenzaamheid onder jongeren. Buurtzorg Jong zal gaan inzetten op het bereiken van deze doelgroep en het aanbieden van handvatten omtrent eenzaamheid. Jongerenwerk zal een online omgeving inrichten waar jongeren kunnen aangeven dat zij eenzaam zijn. Vervolgens wordt samen met deze jongere op individueel niveau bekeken waar zij behoefte aan hebben. De jongerenwerkers willen aandacht vragen door middel van campagnemateriaal, online advertenties en de zichtbaarheid op scholen: BO bovenbouw en VO.

18

Nationale Diabetes Challenge 10 wandelaars De Nationale Diabetes Challenge is een erkend beweegprogramma van de Bas van de Goor Foundation met als missie de kwaliteit van leven van mensen met diabetes te verbeteren door hen in beweging te brengen. Vanaf het Diekshuus in Gendringen is in 2024 een locatie van de Nationale Diabetes Challenge opgestart. Tien wandelaars hebben daar onder begeleiding van een wandel- en leefstijlcoach toe getraind naar het afsluitende festival in het Nederlands Openlucht Museum.

Wandel- en leefstijlcoach Esther Wassing-Friesen: ‘Het was een heel diverse groep deelnemers. Iedereen heeft flinke (gezondheids)stappen gezet. De wandelaars kenden elkaar nog niet, maar zijn inmiddels een hechte vriendengroep. Ze wandelen nu als groep zelf door en gaan er ook op andere momenten gezamenlijk op uit (bijvoorbeeld samen eten en naar de film)’. De Nationale Diabetes Challenge is begin 2025 van naam veranderd in de Nationale Wandeluitdaging. Door de naamswijziging spreekt het programma niet alleen diabetici aan, maar alle inwoners (met een kwetsbare gezondheid). De ambitie is om op meer locaties in de gemeente Oude IJsselstreek van start te gaan.

Meer informatie: Gelderse Post: ‘Wandelen maakt gezond, maar hoe begin je eraan?’ Kenniscentrum Sport en Bewegen: ‘Nationale Diabetes Challenge erkend op niveau Effectief’ Bas van de Goor Foundation: Informatie over de Nationale Wandeluitdaging

3. Fysieke en mentale gezondheid

19

Een Rookvrij Leven voor Iedereen 18.7% in Terborg rookt

Het programma ‘Een Rookvrij Leven voor Iedereen’ is een integrale lokale aanpak om het aantal rokende mensen in kwetsbare wijken te laten dalen. Terborg is één van de 40 wijken in Nederland waar het programma van start is gegaan. In Terborg rookt 18.7% van de inwoners tegenover gemiddeld 16.3% inwoners in de gemeente Oude IJsselstreek. Onder de naam ‘Terborg Gezond’ is er door de wijkregisseurs een werkgroep opgericht. Aan deze werkgroep nemen onder andere Buurtzorg Jong Jongerenwerk, Wonion, IrisZorg, Huisartsenzorg Oude IJssel en de gemeente deel. Vanuit ‘Terborg Gezond’ zijn er verschillende activiteiten om het gesprek te voeren over een rookvrij leven. Zo stond de Ik Stop Nu bus op de markt in Terborg tijdens de Wereld Niet Roken Dag, zijn er informatiebijeenkomsten tijdens Stoptober georganiseerd en is er een samenwerking met de Mimar Sinan Camii moskee in Terborg opgezet (onder andere deze voorlichting over hoe te praten over vapen en snus). Sinds november 2024 is er een zelfhulpgroep met vijf inwoners. De deelnemers helpen en ondersteunen elkaar bij het stoppen met roken. De zelfhulpgroep komt onder begeleiding van de wijkregisseur wekelijks samen in Kulturhus de Rietborgh. Vanaf februari 2025 verzorgt Sociaal Werk Oude IJsselstreek de begeleiding. Voor alle jongerenwerkers in de Achterhoek is er door IrisZorg Preventie de training ‘Escape die Vape’ georganiseerd.

3. Fysieke en mentale gezondheid

Meer informatie: Pharos: Informatie over het programma ‘Een Rookvrij Leven voor Iedereen’ Gemeente Oude IJsselstreek: Facebook bericht Informatiebijeenkomst Stoptober Achterhoek Rookvrij: Facebook bericht praten over vapen en snus IrisZorg Preventie: LinkedIn post: Escape die Vape in de Achterhoek

20

Welzijn op Recept 54 Welzijnsrecepten Welzijn op Recept is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van het ‘traditionele pilletje’ voor te schrijven, verwijst de huisarts deze patiënten door naar een welzijnscoach. Door een ander gesprek te voeren – met de focus op positieve gezondheid – komt een welzijnscoach tot andere oplossingen. Het zijn vaak geen medische oplossingen, maar oplossingen in het welzijn. De welzijnscoaches van Sociaal Werk Oude IJsselstreek gaan met de doorverwezen inwoners in gesprek om te ontdekken welke talenten en interesses er zijn om het leven prettiger te maken. Dit zorgt weer voor meer kleur in het leven. Lees via deze link één van de vele succesverhalen over hoe de dagen weer invulling krijgen door de inzet als vrijwillig steungezin bij Yunio. In 2024 is er door huisartsen 54 keer een welzijnsrecept uitgeschreven. Alle huisartspraktijken zijn met Welzijn op Recept bekend. Vijf huisartsenpraktijken verwijzen heel actief door. Alle Achterhoekse gemeenten zetten Welzijn op Recept actief in. Klik hier om een video te kijken over Welzijn op Recept met veel beelden vanuit Oude IJsselstreek.

Meer informatie: Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Succesverhaal: weer daginvulling door inzet als vrijwillig steungezin bij Yunio Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Informatie over Welzijn op Recept Proscoop: Video Welzijn op Recept in de Achterhoek Welzijn op Recept: Website

3. Fysieke en mentale gezondheid

21

Versterken van het theateraanbod voor jeugd Het maken van theater stimuleert bij kinderen en jongeren de mentale en fysieke ontwikkeling. Taalontwikkeling, lichaamsbewustzijn, stemgebruik, communicatieve vaardigheden, het zijn maar een paar van de gebieden waarop deelnemers groeien bij het maken van theater. Met de 14 lokale toneelverenigingen onderzoeken we op welke manier het theateraanbod voor jeugd en jongeren kan worden versterkt en geborgd. Daarbij wordt ook nadrukkelijk de samenwerking gezocht met de DRU en het Openluchttheater Engbergen.

Kunstbende Lokaal Door jongeren kansen te geven om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen, investeren we in toekomstige generaties en stimuleren we een klimaat waarin jongeren meedoen, meedenken en meemaken. Met ‘Kunstbende Lokaal’ werken we samen met het lokale veld aan de versterking en toegankelijkheid van het culturele aanbod voor jongeren. Eind 2024 organiseerde Kunstbende Lokaal take-overs en workshops op het Almende College. Begin dit jaar vinden naschoolse activiteiten plaats waarna jongeren kunnen doorstomen naar het Talentival dat in mei 2025 wordt georganiseerd in de DRU.

3. Fysieke en mentale gezondheid

22

4

Vitaal ouder worden

Inhoud Samen één tegen eenzaamheid

24

FreeWheel Vitality Club

25

Mantelzorg

26

Valpreventieve beweeginterventies

27

Het verenigingsleven

28

23

Samen één tegen eenzaamheid 15 ambassadeurs De lokale coalitie ‘Samen één tegen eenzaamheid’ brengt inwoners, organisaties én bedrijven bij elkaar om gezamenlijk tot een duurzame en maatschappelijk aanpak te komen om eenzaamheid te verminderen. De lokale coalitie bestaat uit vijftien ambassadeurs. Deze ambassadeurs leveren allemaal op hun eigen manier een bijdrage om eenzaamheid in Oude IJsselstreek te verminderen. De ambassadeurs organiseren verschillende activiteiten zoals de Kletsdames, een Zomerpicknick, Festimaatje, gezamenlijke wandelingen en het Vrouwencafé. Over Festimaatje maakte Regio8 het volgende artikel: ‘Festimaatjes is dé oplossing voor mensen die niet alleen naar een festival willen’. Sociaal Werk Oude IJsselstreek is aanjager van de lokale coalitie. Per kwartaal organiseren zij een bijeenkomst voor de ambassadeurs met onder andere aandacht voor: lokale initiatieven, (lopende) acties, uitwisseling, deskundigheidsbevordering en samenwerking. Tijdens de Week tegen Eenzaamheid bracht de lokale coalitie onder de slogan ‘Kom erbij in OIJ!’ eenzaamheid onder de aandacht door activiteiten, workshops en de portrettenreeks ‘Ik zie jou!’. Klik hier voor het portret van Fatma.

Meer informatie: Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Lokale coalitie ‘Samen één tegen eenzaamheid’ Sociaal Werk Oude IJsselstreek: ‘Kom erbij in OIJ!’ tijdens de Week tegen de Eenzaamheid Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Ik zie jou!: het verhaal van Fatma. Regio8: Festimaatjes is dé oplossing voor mensen die niet alleen naar een festival willen

4. Vitaal ouder worden

24

FreeWheel Vitality Club 234 leden

De FreeWheel Vitality Club in Ulft is een laagdrempelige beweegclub voor en door 55-plussers. Doordat deelnemers zelf de begeleiding (peercoaching) verzorgen, zijn de deelname kosten laag. In Ulft sporten en bewegen 200 leden op vijf dagen in de week op de sportaccommodaties van SDOUC of Atletico ’73. De FreeWheel Vitality Club in Ulft is zo populair onder ouderen dat er een wachtlijst van 37 personen was ontstaan. Door een éénmalige subsidie is er nu ook een FreeWheel Vitality Club in Gendringen actief. Deze nieuwe club is onlangs van start gegaan. Drie peercoaches verzorgen op drie momenten in de week de laagdrempelige beweegactiviteiten op de velden van VV Gendringen én op de QR Fit beweegroute in Engbergen. De nieuw opgestarte club in Gendringen heeft in korte tijd al 34 nieuwe leden mogen verwelkomen. De FreeWheel Vitality Club in Ulft heeft inmiddels opvolging gekregen op meer dan zestig plaatsen in het land. Onder de naam Vitality Club zijn soortgelijke beweegclubs voor ouderen ontstaan. Klik hier om een artikel uit De Gelderlander te lezen over Herman Wielens – de oprichter van de FreeWheel Vitality Club in Ulft.

Meer informatie: De Gelderlander: ‘Gezond oud worden en lang blijven leven, Wielens gelooft erin: ‘je hebt nooit de garantie, maar niets doen helpt zeker niet’ FreeWheel Vitality Club: website Ulft Vitality Clubs Nederland: website

4. Vitaal ouder worden

25

Mantelzorg De inzet op het thema mantelzorg werd in onze gemeente voor GALA al vormgegeven door GGNet Preventie, (specifiek voor mantelzorgers van inwoners met psychische problematiek) en Sociaal Werk (trainingen, cursussen en het mantelzorgcompliment). Vanuit de GALA middelen hebben we deze inzet de afgelopen jaren licht kunnen uitbreiden, waardoor meer uren ondersteuning beschikbaar waren voor onze inwoners.

Meer informatie: Sociaal Werk Oude IJsselstreek: Mantelzorg GGNet: Preventie

4. Vitaal ouder worden

26

Valpreventieve beweeginterventies 80 deelnemers

Een actieve werkgroep vormt de lokale ketenaanpak valpreventie: waaronder wijkverpleging, fysiotherapiepraktijken, WMO-consulenten, buurtsport, een Achterhoekse vereniging en samenwerkingsverbanden zoals Samen Sterker Thuis. In 2023 en 2024 zijn in 6 bijeenkomsten professionals (paramedici, sportmedewerkers, enz.) voorgelicht over het thema valpreventie en hoe senioren te ondersteunen. In 2024 is zijn paramedici geschoold voor de valpreventieve beweeginterventies ‘In Balans’ en ‘Otago’. In het afgelopen najaar heeft de gemeente met een eigen weekprogramma meegedaan aan de landelijke campagne ‘Ik sta sterk’. Deze werd lokaal aangekondigd met een uitnodigingsbrief aan alle thuiswonende 65-plussers (± 6.800 huishoudens). De wethouders Marco Bennink en Janine Kock trapten de campagne af. De 7 informatiebijeenkomsten in Gendringen, Silvolde, Terborg, Ulft en Varsseveld werden zeer goed bezocht, “De benen hingen uit.” Er zijn in het najaar ± 300 valrisicotesten afgenomen. Het beeld is, dat een derde laag valrisico, een derde matig en een derde hoog valrisico heeft. De categorie laag is regulier beweegaanbod aangeboden. De categorie matig is valpreventieve beweeginterventies aangeboden. In 2024 heeft de gemeente 10 beweeginterventies bekostigd. Bij elkaar hadden deze ± 80 deelnemers.

“Door mijn valrisico te weten, zoek ik naar mogelijkheden om vallen te voorkomen” “Meer beweging en een veilige thuissituatie geeft me meer zelfstandigheid” “Door wekelijks evenwichtsoefeningen te doen, sta ik zekerder op m’n benen” “Ik voel me zelfverzekerder in mijn handelen en ik ben actiever geworden.” Deelnemers valpreventieve beweeginterventie

“De impact van vallen wordt door de 65-plusser vaak onderschat” Bas Elshout, Praktijkhouder Elshout Fysio

De categorie hoog is geadviseerd naar de huisarts te gaan. Met het oordeel van de huisarts kan de patiënt doorverwezen worden naar de beweeginterventies Otago of In Balans, gedekt door de zorgverzekeraar.

Meer informatie: “Valpreventie is belangrijk om de zelfstandigheid van ouderen te behouden.”

Veiligheid.nl, thema Valpreventie

Marjolein Wondergem, Geriatriefysiotherapeut Azora ABC

Pagina gemeente Oude IJsselstreek, Ik sta sterk

4. Vitaal ouder worden

27

Het verenigingsleven Het lidmaatschap van een vereniging, of deze nu cultureel of sportief van aard is, gaat verder dan wekelijks samen zingen, toneel spelen, muziek maken of sporten. Voor veel leden is de vereniging een tweede thuis, een plek waar ze gewaardeerd worden en steun vinden als het leven eens tegenzit. We werken samen met zowel culturele als sportverenigingen in onze gemeente om de sociale betekenis van het verenigingsleven sterker en zichtbaarder uit te dragen. Daarnaast ondersteunen we verenigingen bij vragen over ledenwerving, fondsenwerving en communicatie.

4. Vitaal ouder worden

28

5

Ondersteunende onderdelen

Kompas Volksgezondheid 9 gezondheidsthema’s

De GGD Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) heeft het Kompas Volksgezondheid doorontwikkeld. Op dit kompas staat informatie over de gezondheid van inwoners in de gemeenten van de regio Noord- en Oost-Gelderland. Het gebruiksvriendelijke en interactieve platform biedt professionals actuele gegevens over gezondheid en welzijn van onze inwoners. Deze gegevens helpen bij het ontwikkelen, bijsturen en verbeteren van beleid. In dit webinar heeft de GGD NOG een demo gegeven over de mogelijkheden van het nieuwe Kompas Volksgezondheid. Op het dashboard staan negen gezondheidsthema’s uitgewerkt, onder andere mentale gezondheid, lichamelijke gezondheid, sociale omgeving en fysieke omgeving. Klik hier om naar het dashboard van de gemeente Oude IJsselstreek te gaan.

Meer informatie: GGD Noord- en Oost-Gelderland: Kompas Volksgezondheid GGD Noord- en Oost-Gelderland: Webinar lancering nieuw Kompas Volksgezondheid GGD Noord- en Oost-Gelderland: Dashboard Gemeente Oude IJsselstreek

5. Ondersteunende onderdelen

29

6

Participatie

Inhoud Maart- en oktoberoverleggen

28

30

Maart- en oktoberoverleggen Integraal samenwerken

Het GALA-beleid vraagt om integraal samenwerken tussen partners, de gemeente en inwoners. Om met onze partners en inwoners in gesprek te komen over positieve gezondheid, de sociale basis, preventie en inwonersparticipatie faciliteert de gemeente maart- en oktoberoverleggen. Hierbij zijn aangesloten: Accent-basisschool, Achterhoekse Poort, Achterhoek VO, Adviesraad Sociaal Domein, Almende College, Buurtzorg Jong, Jongerenraad, Paraat-basisschool, Sensire, Sociaal Werk Oude IJsselstreek, Sport ID (voorheen Helpgewoon Buurtsport) en Yunio.

6. Participatie

In de maart- en oktoberoverleggen van 2024 hebben we gesproken over de sociale basis, hoe als professional om te gaan met diversiteit en waarom reflexieve monitoring (RM) als gespreksinstrument van nut is in de bilaterale gesprekken tussen gemeente en haar partners. RM gaat niet alleen uit van harde cijfers, maar vooral van het open gesprek, hoe te komen tot de doelen die we met elkaar stellen. Ook is gesproken over hoe inwoners meer te betrekken.

31

7

Integraal Zorg Akkoord

In december 2023 is, mede op basis van het Regiobeeld (2023), het Regioplan De Gezondste Regio Achterhoek 2024-2026 vastgesteld door de acht gemeenten. Hiermee is voor de regio per jaar 2,6 mln. beschikbaar gekomen. Tegen de achtergrond van vergrijzing en een smaller wordend zorgaanbod zijn de hoofddoelen: a. toegankelijk houden van de juiste zorg op de juiste plek en b. een verschuiving naar prevente.

Vier thema’s zijn daarin leidend:

Voor deze vier gelden drie dwarsverbanden:

1. Gezond Leven en Preventie

•

Digitalisering en technologie

2. Veerkrachtig Ouder worden

•

Toekomstbestendig zorglandschap

3. Mentale Gezondheid

•

Samenwerking

4. Prettig Werken in Zorg en Welzijn

In 2024 is een samenwerkingsstructuur ontwikkeld. Hierbinnen ontmoeten medewerkers van de gemeenten en het zorgdomein elkaar per thema in uitvoeringscoalities. Zij ontplooien de nodige initiatieven en brengen samenhang aan in bestaande netwerken en activiteiten. Eén van de resultaten is het transformatieplan Mentale Gezondheid, welke wordt vastgesteld door Menzis. Hiervoor worden, naast de IZA-middelen, door de zorgverzekeraar transformatiemiddelen beschikbaar gesteld. De Achterhoek is mede dankzij IZA een JOGG-regio geworden. Dit geeft gelegenheid tot meer afstemming en kruisbestuiving, zodat de lokale praktijk kan worden versterkt. De trainingsdagen zijn door JOGG-Nederland in de regio georganiseerd. Op landelijk niveau verstevigt de VNG namens alle gemeenten haar positie ten opzichte van VWS en Zorgverzekeraars Nederland, zodat er structureel meer geïnvesteerd kan worden in Preventie. Overheden, verzekeraars en het zorgdomein werken intussen aan de opvolger van het IZA-akkoord.

32

GALA Plan van Aanpak 2024-2026