24-057b College - Rapport Evaluatie Elke peuter- kleutermond gezond.pdf

Evaluatie pilot - en kleutermond gezond!

Opdrachtgever: gemeente Doetinchem

Juni 2023

Marije van Doorn

1. Inleiding In november 2020 heeft de gemeenteraad van

dat mondzorg voor kinderen belangrijk is voor een gezonde toekomst. Hoewel mondzorg voor kinderen volledig wordt vergoed vanuit de basisverzekering, worden niet alle kinderen hiermee bereikt. In de gemeente Doetinchem heeft 16-36% van de kinderen gedurende een jaar geen preventieve mond- en tandzorg ontvangen (peiljaar 2020, www.waarstaatjegemeente.nl). In uterwordt onderzocht hoe mondzorg laagdrempeliger en toegankelijker kan worden gemaakt door inzet Met de pilot worden de volgende doelen beoogd: 1. Vergroten van bereik van kinderen die mondzorg ontvangen; 2. Bewustwording onder ouders met betrekking tot het belang van goede mondzorg; 3. Gedragsverbetering m.b.t. goede mondzorg (poetsen, voeding, gezoete dranken, speen/duimgebruik); 4. Empowerment van ouder(s): wegnemen e mondzorg door middel van het toepassen van de Uitblinkers methodiek. Om deze doelen te bereiken is er gedurende de pilot een aanwezig op het consultatiebureau. Aansluitend aan het consult worden ouders uitgenodigd om een bezoek kijkt in de mond van het kind en het tandenpoetsen wordt op een speelse manier voorgedaan, waarna de ouder dit oefent. Zo nodig vindt doorverwijzing naar een tandarts plaats. Daarnaast draagt de mondhy versterking van tandenpoets gerelateerde opvoedingsvaardigheden van ouders. De Uitblinkers methodiek is een gespreksmethodiek ontworpen voor ouders van twee- tot tienjarigen.

Op basis van gesprekstechnieken uit de 1

gezondheidspsychologie wordt beoogd om ouders open te stellen voor adviezen van de mondzorgverlener. Vervolgens worden die ouders ervaren bij het tandenpoetsen bij hun kind en wordt gesproken over een passende aanpak om deze weg te nemen1. De pilot start met kinderen uit Doetinchem-Noord en Wehl en loopt van april 2022 tot en met april 2024. Er wordt uitgegaan van een bereik van circa 2.000 kinderen die gedurende de periode van de pilot gezien worden op het consultatiebureau. De zijn in totaal gemiddeld 6 dagdelen per maand op twee consultatiebureaus aanwezig, waardoor zij niet alle kinderen die naar het consultatiebureau komen kunnen zien. Evaluatievraag Het Evaluatiebureau is gevraagd om een procesevaluatie om tussentijds inzicht te geven in het bereik, de waardering en de uitvoering van de -

2. Methode Ter evaluatie van het bereik geven de kinderen dat zij hebben gezien op het consultatiebureau. Ter evaluatie van de waardering en de uitvoering van de pilot heeft het Evaluatiebureau een digitale vragenlijst afgenomen onder 11 betrokken professionals, namelijk: -

3 assistenten JGZ 4 jeugdverpleegkundige 2 jeugdartsen 2m en

In de vragenlijst kwamen aspecten van waardering aan bod alsmede bevorderende en belemmerende factoren m.b.t. de uitvoering (bijlage 1). Aanvullend heeft het Evaluatiebureau op locatie in gemeente Doetinchem een verdiepend groepsinterview gehouden met twee jeugdverpleegkundige (bijlage 2).

3. Resultaten Bereik In totaal zijn er 446 kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar gezien , waarvan 195 in Wehl en 251 in Doetinchem. In Wehl was de op 31 dagdelen aanwezig op het consultatiebureau, in Doetinchem was dat op 34 dagdelen. In tabel 1 is de leeftijdsverdeling te zien v gezien. Tabel 1: naar leeftijd. Leeftijd 0-9 maand 9 maand 2,5 jaar 2,5 jaar 4 jaar

Aantal 58 212 176

Kinderen kregen o.a. informatie en advies over het bezoeken van een tandarts, tandenpoetsen en gewoontes rondom speengebruik en duimen en voeding (tabel 2). Bij 24 kinderen was er sprake van actieve of behandelde

Tabel 2: Frequentie van adviezen gegeven door de op het consultatiebureau. Inhoud advies Aantal Kind van 2 jaar en ouder dat nog niet bij 91 de tandarts is geweest geadviseerd om tandarts te bezoeken Kind van 2 jaar en ouder dat nog geen 12 tandarts heeft geadviseerd om contact te zoeken met een tandarts Tips en adviezen rondom 339 tandenpoetsen en poetsfrequentie (bij 42 kinderen waren er al tandjes door terwijl ouders niet poetsten) Adviezen over speengebruik, duimen. 150 Adviezen over aantal eetmomenten, 138 Totaal

730

% 12% 2% 46%

21% 19% 100%

Waardering Uit de vragenlijst bleek dat alle 11 professionals (heel) tevreden waren over de pilot (figuur 2). Ze noemen de pilot zinvol en van meerwaarde. Primaire preventie m.b.t. mondzorg krijgt op deze manier vorm, met daarbij een groot bereik van ouders en kinderen. Het is een aanvulling op het consult bij de jeugdverpleegkundige of jeugdarts, waar er maar beperkt aandacht kan zijn voor mondzorg. Professionals noemen het laagdrempelige karakter als een voordeel en zien dat de doelgroep de aanwezigheid van de waardeert. Nagenoeg alle professionals vinden dat de pilot bijdraagt aan de doelen zoals die vooraf zijn geformuleerd (zie inleiding op blz. 2). Figuur 2. Hoe tevreden bent u tot zover over de Heel ontevreden Ontevreden Neutraal Tevreden Heel tevreden

0 0 0 2 9

noemen de onderlinge samenwerking (heel) goed (figuur 4).

De meeste ouders maken gebruik van het aanbod om de te bezoeken. Sommige ouders komen op eigen initiatief naar het consultatiebureau voor de . De enkele ouders die er geen gebruik van maken, geven aan dat ze recent al bij de tandarts zijn geweest of hebben op dat moment geen tijd. De professionals hebben de indruk dat ouders blij zijn met de ontvangen informatie en adviezen. Het laagdrempelige en niet-verplichte karakter van het bezoek aan de helpt daarin mee, evenals de poetsinstructies waarbij ter plekke wordt geoefend. Hierdoor is de indruk dat adviezen beter worden onthouden.

De meeste professionals geven aan dat de meeste kinderen het bezoek aan de als positief ervaren. Wat daarin helpend is, is de positieve en speelse benadering door de . Daarnaast wordt genoemd dat de setting van het consultatiebureau spanning verlagend werkt.

Figuur 3. In hoeverre lukt het u om uw rol - en kleutermond bedacht? Helemaal niet goed Niet goed Neutraal Goed Heel goed

1 1 7 2

Figuur 4. Hoe ervaart u de samenwerking tussen de betrokken professionals? Helemaal niet goed Niet goed Neutraal Goed Heel goed

0 0 0 2 9

Als bevorderende factoren voor de uitvoering worden genoemd: -

Uitvoering Negen van de 11 professionals vinden dat het (heel) goed lukt om de eigen rol binnen het project uit te voeren (figuur 3). Een jeugdverpleegkundige die aangeeft dat dat niet goed lukt, noemt de wens om zelf meer aandacht te willen besteden aan mondzorg. Dit lukt echter niet vanwege de beperkte tijd binnen een consult. Het lukt de goed om de Uitblinkers methodiek toe te passen en zij voelen zich vaardig om dit te doen. Alle professionals

0

-

-

Geschikte ruimte nabij de spreekkamers op het consultatiebureau. Goede communicatie en samenwerking tussen het consultatiebureau en de en. Administratieve zaken zijn goed geregeld (dat is nu nog wel intensief, maar dat wordt naar verwachting in de toekomst minder intensief). Beschikbaarheid van diverse tools en materialen om ouders (hands-on) te adviseren rondom poetsen, speenduimgebruik en voeding. Een gezamenlijke visie op de meerwaarde van de aanwezigheid van de . Een positieve, respectvolle en proactieve houding van de nist bij het uitnodigen van ouders en kinderen voor het consult.

-

Bekendheid geven aan de pilot door ouders hier per mail over te informeren.

Daarnaast zijn er uit de vragenlijst en in het groepsinterview een aantal belemmerende factoren naar boven gekomen, te weten: -

-

De planning: soms zijn er momenten dat de geen kinderen ziet, omdat er bijvoorbeeld veel zuigelingen naar het consultatiebureau komen die niet in aanmerking komen voor een bezoek aan de . Voorzieningen: in sommige ruimtes is er onvoldoende licht en materiaal om de gebitssituatie goed te kunnen beoordelen. Consulten voor kinderen uit de kinderen zijn soms lastig te declareren. Verwijzing naar een tandartsenpraktijk is soms lastig; kinderen die dringend tandheelkundige hulp nodig hebben, komen soms op een wachtlijst te staan. lastig dat niet altijd duidelijk is of kinderen na verwijzing ook daadwerkelijk naar de tandarts gaan. In geval van een bijzondere tandheelkunde) wordt (met toestemming van de ouder(s)) teruggekoppeld naar het consultatiebureau.

Er is vanuit de verschillende disciplines jeugdverpleegkundigen) bovendien de wens om na de pilot meer dagdelen aanwezig te laten zijn op de consultatiebureaus en om uit te breiden naar andere consultatiebureaus. Hiervoor moet voldoende en geschikte ruimte zijn.

4. Conclusie De tussentijdse evaluatie van de pilot

alle

-

betrokken professionals tevreden zijn over de pilot. Met de aanwezigheid van de op het consultatiebureau krijgt primaire preventie rondom mondzorg vorm en is het bereik van ouders en kinderen groot. De meerwaarde wordt gezien in het feit dat de in een minder klinische setting op een laagdrempelige manier ouders en kinderen kan informeren en adviseren. poetsinstructies en uitleg rondom duimen, speengebruik en voeding. De Uitblinkers methodiek kan hierbij goed worden uitgevoerd. Aanbevelingen voor het vervolg van deze pilot betreffen het verkennen van de mogelijkheden om tot een goede planning van kinderen te goed gevuld kunnen krijgen. Verder kan aandacht worden besteed aan een optimale ruimte en daar waar er onvoldoende licht is, te werken met aanvullende materialen waardoor de gebitssituatie goed kan worden beoordeeld. Verder zou het declareren van kosten voor een consult van kinderen van een AZC geen belemmering moeten zijn doordat hier met de verzekeraar en/of de gemeente goede afstemming over is. Deze resultaten van deze evaluatie geven een positieve tussentijdse indruk . Professionals zijn enthousiast over het vervolg en zien uit naar mogelijke uitbreiding naar andere consultatiebureaus.

Bijlage 1. Digitale vragenlijst voor betrokken professionals.