Water- en Rioleringsprogramma 2023-2029 - eindversie

Water- en Rioleringsprogramma Oss 2023-2029 Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater

Verantwoording Titel: Onderwerp: Projectnummer: Klant: Referentienummer: Versie:

Water- en Rioleringsprogramma Oss 20232029 Oss GRP 2022 51007172 Gemeente Oss Text.

Ontwerp 2

Datum:

25-10-2022

Auteur: E-mailadres:

Karst Jan van Esch, Carl Geuljans

Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd:

Elwin Leusink

Vrijgegeven door: Paraaf vrijgegeven:

Elwin Leusink

Document referentie:

p:\5325\51007172_oss_grp_2022\w200 documentmanagement\wrp oss 2023-2029 o2.docx

Text.

2/70

Inhoudsopgave Verantwoording .................................................................................................................................................. 2 Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Voorwoord ......................................................................................................................................................... 5 Algemeen ........................................................................................................................................................... 6 Samenvatting ..................................................................................................................................................... 7 1.

Inleiding .................................................................................................................................................10

1.1 1.2 1.3 1.4

Nieuw Wrp voor Oss..............................................................................................................................10 De zorgplichten......................................................................................................................................10 Proces ...................................................................................................................................................11 Leeswijzer ..............................................................................................................................................12

2.

Even terugkijken ....................................................................................................................................13

2.1 2.2 2.3

Terugblik op de afgelopen planperiode .................................................................................................13 Uitgevoerde werkzaamheden ................................................................................................................13 Wat nemen we mee naar de volgende planperiode..............................................................................14

Visie ................................................................................................................................................................. 15 3.

Wat willen we .........................................................................................................................................16

3.1 3.2 3.3

Beleidsdoelen ........................................................................................................................................16 Ontwikkelingen ......................................................................................................................................17 Uitwerking beleidsdoelen ......................................................................................................................17

Plan .................................................................................................................................................................. 25 4.

Wie doet wat ..........................................................................................................................................26

4.1 4.2 4.3

Wat doet de gemeente? ........................................................................................................................26 Wat doet de gemeente in samenwerking met anderen?.......................................................................26 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven? ..........................................................................27

Programma ...................................................................................................................................................... 29 5.

Waar staan we nu..................................................................................................................................30

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Inleiding .................................................................................................................................................30 Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen ............................................................................................30 Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater ............................................................................33 Huidige situatie: Grondwater .................................................................................................................37 Huidige situatie: Bedrijfsvoering ............................................................................................................37

6.

Wat gaan we doen.................................................................................................................................38

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Aan de slag ............................................................................................................................................38 Nieuwe systemen goed aanleggen .......................................................................................................38 Onderzoek .............................................................................................................................................38 Bestaande systemen onderhouden en inspecteren ..............................................................................39 Maatregelen: Waar nodig vervangen en renoveren ..............................................................................40

Sweco | 2023-2029 Projectnummer: 51007172 Datum: 25-10-2022 Versie: Ontwerp 2 Document referentie: p:\5325\51007172_oss_grp_2022\w200 documentmanagement\wrp oss 2023-2029 o2.docx

3/70

7.

Wat kost het ...........................................................................................................................................42

7.1 7.2 7.3

Personeel ..............................................................................................................................................42 Kosten en kostendekking ......................................................................................................................43 Rioolheffingsberekening ........................................................................................................................45

8.

Besluit ....................................................................................................................................................47

Bijlagen ............................................................................................................................................................ 48 Bijlage 1: Uitgangspunten kostendekkingsberekening Bijlage 2: Inventarisatie- en financiële tabellen Bijlage 3: Overzicht overstorten Bijlage 4: Lijst met afkortingen en definities

Sweco | 2023-2029 Projectnummer: 51007172 Datum: 25-10-2022 Versie: Ontwerp 2 Document referentie: p:\5325\51007172_oss_grp_2022\w200 documentmanagement\wrp oss 2023-2029 o2.docx

4/70

Voorwoord Voor u ligt het Water- en rioleringsprogramma (Wrp) Oss 2023-2029. In dit Wrp geven wij aan hoe de gemeente Oss in de komende jaren de gemeentelijke watertaken wil invullen. Het Wrp geeft een beschrijving van het beleid dat we voeren in het kader van de wettelijke zorgplicht voor inzameling van afvalwater en, overtollig grond- en hemelwater en hoe we alle voorzieningen daarvoor beheren, welke kosten daarmee samenhangen en wat dit betekent voor een kostendekkende rioolheffing. De nota gaat ook in op intensivering van maatregelen als gevolg van klimaatverandering. Hoe beperken we overlast en voorkomen we schade door meer extreme neerslag. Dit plan heeft de status van een Gemeentelijk Rioleringsplan onder de huidige wetgeving (tot invoering OW 1/1/2023). De gemeenteraad besluit hierover. Met de invoering van de Omgevingswet heeft dit Wrp de status van een (niet verplicht) programma waarover het college beslissingsbevoegdheid heeft. Riolering is essentieel voor onze leefomgeving, het milieu en de volksgezondheid. Droge voeten in huizen en bedrijfsgebouwen, de afvoer van vuil water uit de woonomgeving, schoon en voldoende water in oppervlaktewateren en voldoende bescherming tegen extreme neerslag zijn de hoofddoelen. Door klimaatverandering hebben we vaker te maken met hevigere neerslag en langere droge periodes. De veranderingen gaan ook sneller.

Dat betekent dat ook versnelling nodig is in maatregelen om regenwater veilig lokaal te bergen en aan het grondwater toe te voegen (infiltreren). In deze planperiode investeren we onder andere met extra middelen van het Rijk, en met beschikbare middelen in afkoppelen. Dit leidt tot een vermindering van het aantal wateroverlastgevoelige locaties. In combinatie met maatregelen om ook hittestress te beperken en droogteschade zo veel als mogelijk te voorkomen draagt dit Wrp bij aan de zorg voor een klimaatrobuust Oss in 2050. Er is daarmee een nadrukkelijke link met de Visie en uitvoeringsagenda van het Actieplan Groen en Klimaatrobuust Oss.

Wethouder D. Warris Portefeuillehouder van o.a. Klimaatadaptatie, Milieu en Openbare Ruimte

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 5/70

Algemeen Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 6/70

Algemeen

Samenvatting Waarom een Water- en rioleringsprogramma? Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Ook willen we genoeg, niet teveel, schoon en veilig water in onze gemeente hebben. Deze doelen hebben gevolgen voor de leefomgeving en alle andere vakgebieden die in de leefomgeving werken. Als gemeente hebben we de wettelijke taak om voor de riolering en het stedelijk water te zorgen: we hebben de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwatermaatregelen. Dit Wrp geeft aan hoe wij deze gemeentelijke watertaken uitvoeren. Hierbij is een nauwe relatie met de taken van het waterschap; zuivering van afvalwater, waterkwaliteits- en kwantiteitsbeheer. Ook klimaatadaptatie valt deels onder deze watertaken. We zorgen ervoor dat onze leefomgeving beter bestand is tegen een veranderend klimaat met meer hevige neerslag, langere periodes van droogte en intensere hittegolven. Water en riolering vragen om forse investeringen en vragen daarom om een doorkijk over meerdere jaren en om voldoende inzicht om juiste keuzes te maken. Het Wrp maakt inzichtelijk hoe we tot onze gestelde doelen komen en wat we daarvoor nodig hebben. Wat ging er vooraf? Het actuele Plan Watertaken (vGRP+) 2012-2017 was belangrijk voor riolering en stedelijk water in Oss.

Het was een leidraad voor ons handelen op het gebied van riolering en stedelijk water. Het plan is na enkele verlengingen, niet helemaal actueel meer. Met name de financiële doorrekening met consequenties op het kostendekkend tarief, de actuele opname van consequenties van klimaatverandering en de aanpassing van de planstructuur vanwege invoering van de Omgevingswet zijn belangrijke actualisaties. We hebben de meeste van de voorgenomen onderzoeken en maatregelen uitgevoerd. Een aantal werkzaamheden is door voortschrijdend inzicht anders uitgevoerd dan van tevoren bedacht. Klimaatadaptatie is prominenter geworden, dat heeft geleid tot extra werkzaamheden in de waterketen. De kwetsbaarheid van Oss voor wateroverlast, droogte, hitte en de gevolgen van overstromingen zijn in beeld gebracht in de klimaatstresstest van 2018. Wat willen we bereiken? We hebben 11 beleidsdoelen opgesteld in dit programma: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Het realiseren van een aantrekkelijk en zichtbaar watersysteem; Goede communicatie met burgers omtrent water; Het op een duurzame wijze beschermen van de volksgezondheid; Het op peil houden van de kwaliteit van de leefomgeving; Het beschermen van het grond- en oppervlaktewater en de bodem; Het voorkomen van wateroverlast door (hevige) neerslag;

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 7/70

Algemeen

7. Het klimaatadaptief inrichten van de leefomgeving; 8. Het voorkomen en beperken van grondwateroverlast; 9. Het beschermen van de waterkwaliteit; 10. Het voorkomen van wateroverlast vanuit het watersysteem; 11. Het bijdragen aan het minimaliseren van de effecten van droogte. Stedelijk afvalwater (vuil water) zamelen we in en transporteren we naar de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI). We streven naar een waterrobuust systeem, waarbij we zoveel mogelijk hemelwater kunnen verwerken in de openbare ruimte zonder dat er wateroverlast ontstaat in woningen en bedrijven. We willen zo min mogelijk schoon water naar de rioolwaterzuiveringsinrichting verplaatsen. Daarvoor is afkoppelen en infiltreren een belangrijk middel. Nieuwbouw moet voldoen aan nieuwe eisen om meer hemelwater te kunnen verwerken. Deze waterberging moet deels in de openbare ruimte en deels op het terrein van bewoners en bedrijven worden gerealiseerd. In de uitvoering werken we zo veel mogelijk integraal. We volgen de ontwikkelingen om de (afval)waterketen te verduurzamen. We zetten de samenwerking met omliggende gemeenten en het waterschap (watersamenwerking As50+) voort. Waar staan we nu? In onderstaande tabel is aangegeven wat we aan areaal beheren om onze watertaken goed uit te voeren. Tabel 0-1 objecten in beheer bij gemeente Oss

Onderdeel Vrijvervalriolering - Gemengd - DWA (vuilwater) - HWA (hemelwater)

aantal 388 67 79

km km km

Totaal

534

Km

190

Km

Druk- pers- en vacuumleidingen

eenheid

Onderdeel Bergbezinkvoorzieningen IBA’s (individuele behandeling afvalwater) Overstorten (gemengd) Regenwateruitlaten Rioolgemalen Drukrioleringunits Vacuumputten

aantal 13 17

eenheid stuks stuks

36 155

stuks stuks

71 743 74

stuks stuks stuks

Ons rioolstelsel functioneert over het algemeen goed. We hebben door het uitvoeren van de klimaatstresstest inzicht gekregen in de locaties die gevoelig zijn voor wateroverlast. Ook in de praktijk is een beperkt aantal overlastlocaties bekend. Er zijn weinig klachten over grondwater. Wat gaan we doen in de komende planperiode? We gaan de komende planperiode onderzoek en maatregelen uitvoeren om ons rioolstelsel te onderhouden, uit te breiden, en oude riolering te vervangen of te relinen. Relinen is een vorm van renoveren waarbij bestaande riolering van binnenuit wordt voorzien van een kunststof voering waarmee de aangetroffen schades teniet worden gedaan.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 8/70

Algemeen

We onderzoeken de toestand van onze riolen en gemalen. We reinigen en inspecteren alle onderdelen van het stelsel periodiek volgens een reinigings- en inspectieprogramma. We maken berekeningen om te kijken waar er wateroverlast zou kunnen ontstaan als het hard regent. We kunnen dan gericht maatregelen nemen om dat te voorkomen. We vervangen en verbeteren riolering die niet meer aan de eisen voldoet, bijvoorbeeld aan de Hertogin Johannasingel, de Ridderstraat en op het Linnenplein in Oss. Maar niet alleen daar, ook op veel andere plekken waar dat nodig is. Het uitgangspunt voor ons is om alles klimaatadaptief in te richten. Met extra middelen van het Rijk (1,15 miljoen euro) verbeteren we regenwaterafvoeren en verminderen we de kans op wateroverlast en schade bij hevige regenval. We zetten bestaande middelen daarbij ook sneller in voor het afkoppelen van regenwater van gemengde riolering. Dat draagt bij aan behoud of versterking van een klimaatrobuust bebouwd gebied als gevolg van klimaatverandering. Wat hebben we hiervoor nodig? Om onze ambities waar te kunnen maken en om alle onze geplande werkzaamheden uit te voeren is een minimale personele bezetting benodigd. Mensen die het werk doen. De huidige bezetting is 10,1 Fte (binnen- en buitendienst). Ook is er voldoende geld nodig om onderzoek en maatregelen uit te kunnen voeren.

De gemeentelijke riolering vertegenwoordigt een waarde van ruim € 300 miljoen euro. Dat is een groot kapitaal waar we goed mee om moeten gaan. Om deze kosten te dekken heffen we een riool- en waterzorgheffing. Deze bestaat uit een eigenarendeel (kosten voor de eigenaar van het perceel met de rioolaansluiting) en een gebruikersdeel (kosten voor de gebruiker van de rioolaansluiting op basis van waterverbruik). Een gemiddeld gezin betaalt in 2023 € 178,32 aan rioolheffing. Dat is voor deze planperiode 2023 t/m 2029 voldoende om alle uitgaven te bekostigen. De rioolheffing moet daarna stijgen om stijgende kosten in de toekomst te kunnen dekken. Wel moet de rioolheffing, ook de komende 7 jaar, meestijgen met de jaarlijkse inflatie.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 9/70

Algemeen

1. Inleiding 1.1

Nieuw Wrp voor Oss

Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. In dit water- en rioleringsprogramma (Wrp) beschrijven we hoe wij als gemeente omgaan met onze wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater. Ook gaan we in op de nieuwe ontwikkelingen die deze zorgplichten raken zoals klimaatverandering en de invoering van de Omgevingswet. Dit Water- en rioleringsprogramma is een GRP in de zin van de Wet milieubeheer artikel 4.22. Ons (afval)watersysteem beschermt de volksgezondheid en het milieu door het vuile water af te voeren naar de zuivering. Het is daarmee een belangrijk onderdeel van de leefomgeving, waarmee er een directe relatie ligt met andere vakgebieden in deze leefomgeving. Dit Wrp is de opvolger van het Plan Watertaken (vGRP+) 2012-2017.

1.2

De zorgplichten

In dit Wrp geven we aan hoe we onze wettelijke zorgplichten invullen: Stedelijk afvalwater

Op grond van de Wet milieubeheer artikel 10.33 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1a-3) is elke gemeente verantwoordelijk voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de in de gemeente gelegen percelen. Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn daarom aangesloten op (vrijverval)riolering. Buiten de bebouwde kom zijn alle percelen aangesloten op vrijvervalriolering, mechanische riolering, IBA of een geoorloofd alternatief. Het waterschap heeft op grond van artikel 2.4 uit de Waterwet de verplichting om het afvalwater te zuiveren (of te laten zuiveren door een andere partij).

Hemelwater

Vanuit de Waterwet artikel 3.5 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a1) zijn gemeenten verplicht om zorg te dragen voor een doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater, maar alleen als degene die zich ervan wil ontdoen niet redelijkerwijs het water zelf kan verwerken op het eigen perceel, door het in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen.

Grondwater

In de Waterwet, artikel 3.6 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a2), is bepaald dat de gemeente de zorg heeft om

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 10/70

Algemeen

structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Dit doet de gemeente door maatregelen te treffen in het openbaar gemeentelijke gebied voor zover deze doelmatig zijn en niet tot de zorg van de (grondwater)beheerder of de provincie behoort. Drinkwater

Zorg voor een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (samen met provincie en waterschap, Drinkwaterwet, artikel 2).

Daarnaast volgt uit het Ontwerpbesluit kwaliteit leefomgeving (artikel 3.16) dat de gemeente er zorg voor draagt dat een openbaar vuilwaterriool zo wordt ontworpen, gebouwd en onderhouden dat: a) het zoveel mogelijk berekend is op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid van het afvalwater, b) lekkage zoveel mogelijk wordt voorkomen, en c) het aantal overstortingen zo beperkt is als voor een doelmatig beheer van afvalwater mogelijk is.

1.3

Proces

Riolering is samen met de rioolwaterzuiveringsinstallatie onderdeel van de afvalwaterketen en heeft via overstorten en regenwateruitlaten veel relaties met het watersysteem. Dit Wrp is daarom tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen onze gemeente en het Waterschap Aa Maas.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 11/70

Algemeen

1.4

Leeswijzer

In de figuur hieronder staat de opbouw van dit Wrp. Dit Wrp bevat de uitwerking van de Omgevingsvisie op het gebied van onze watertaken. In de Omgevingsvisie is het beleid op hoofdlijn aangegeven, in dit Wrp is het verder uitgewerkt. De primaire onderverdeling (Visie, Plan, Programma) sluit aan bij het instrumentarium van de Omgevingswet.

H1: Inleiding Algemeen H2: Even terugkijken

Structuur Wrp

Visie

H3: Wat willen we

Plan

H4: Wie doet wat

H5: Waar staan we nu

Programma

H6: Wat gaan we doen

H7: Wat kost het

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 12/70

Algemeen

2. Even terugkijken 2.1

Terugblik op de afgelopen planperiode

We hebben het beheer van onze riolering en het oppervlaktewater opgepakt met de middelen die we hebben. De riolering is blijven functioneren en we hebben enkele wateroverlastknelpunten aangepakt. Voorbeelden hiervan zijn de hemelwaterafvoer (HWA) in Dorpshart Oijen, het afkoppelen van de Tulpstraat in Oss en het aanpakken van de Palzstraat en Drossaardstraat Ravenstein. De “gewone” dagelijkse werkzaamheden zijn uitgevoerd. We hebben de riolering gereinigd en geïnspecteerd. Uit de beoordeling van de inspecties blijkt dat de riolen in goede staat zijn. Op een aantal locaties zijn herstelmaatregelen getroffen. Figuur 2-1-1 Water op straat na een hevige regenbui op 29 mei 2018 (Foto: gemeente Oss)

In 2018 hebben we een klimaatstresstest en hydraulische doorrekening uitgevoerd. Aansluitend deden gemeenten Bernheze, Boekel, Landerd, Meierijstad, Uden en Waterschap Aa en Maas mee om de uitkomsten in een gezamenlijke klimaatatlas te presenteren. De stresstest geeft ons inzicht in de gevolgen van extreme neerslag, langere periodes van droogte en hittegolven. Er zijn de afgelopen jaren een aantal flinke buien gevallen in onze gemeente. Zo hadden we hevige regen 30 april en 29 mei 2018 met wateroverlast en 18 juni 2021 zonder meldingen van wateroverlast. Op basis van het inzicht uit de hydraulische doorrekening van het stelsel, de klimaatstresstest en de ervaren wateroverlast hebben we een knelpuntenlijst opgesteld met daarop geprioriteerde locaties. Hiervan zijn er een aantal aangepakt en de overige hoger geprioriteerde in de maak (van ontwerpfase tot uitvoeringsfase).

2.2

Uitgevoerde werkzaamheden

De dagelijkse werkzaamheden zijn adequaat uitgevoerd. Enkele grotere projecten die we hebben aangepakt zijn: aanleg HWA (afkoppelen) Hazenkamplaan-Leijgraaf, vervangen riolering en aanleg HWA (afkoppelen) Kapelstraat-Walstraat Megen, vervangen riolering en afkoppelen Drossaardstraat Ravenstein, vervangen riolering en afkoppelen Burg. Ploegmakerslaan eo Oss, Bernardstraat, Nieuwe Hescheweg en Julianalaan Oss, de projecten subsidie hoge zandgronden en het relinen van bijna 2 km transportriool rond 1500mm.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 13/70

Algemeen

2.3

Wat nemen we mee naar de volgende planperiode

In deze planperiode gaan we onder andere verder aan de slag met de volgende projecten: knelpunt bedrijventerrein Vorstengrafdonk, knelpunt Nieuwstraat Ravenstein, knelpunt Kortfoortstraat, knelpunt Kanaalstraat, knelpunt Dommelstraat.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 14/70

Visie Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 15/70

Visie

3. Wat willen we 3.1

Beleidsdoelen

In dit hoofdstuk beschrijven we de beleidsdoelen voor de komende planperiode en voor de lange termijn. Het totaaloverzicht van doelstellingen is hieronder weergegeven. Hierna beschrijven we belangrijke ontwikkelingen (3.2) in de waterketen en vervolgens onze uitwerking van deze doelen (3.3).

Beleidsdoelen Water en Riolering Beleving van water 1. Het realiseren van een aantrekkelijk en zichtbaar watersysteem; 2. Goede communicatie omtrent water; Stedelijk afvalwater 3. 4. 5. 6.

Het op een duurzame wijze beschermen van de volksgezondheid; Het op peil houden van de kwaliteit van de leefomgeving; Het beschermen van het grond- en oppervlaktewater en de bodem; Goede communicatie omtrent afvalwater en het gebruik van riolering;

Afvloeiend hemelwater 7. Het voorkomen van wateroverlast door (hevige) neerslag; 8. Klimaatadaptief inrichten van de leefomgeving; Grondwater 9. Het voorkomen en beperken van grondwateroverlast; Oppervlaktewater 10. Het beschermen van de waterkwaliteit; 11. Het voorkomen van wateroverlast vanuit het watersysteem; 12. Bijdragen aan het minimaliseren van de effecten van droogte.

Omgevingsvisie Oss Gemeente Oss werkt nog aan de omgevingsvisie voor de gehele gemeente. De gebiedsvisies voor het stedelijk gebied Oss-Berghem en voor het buitengebied zijn al goedgekeurd door de gemeenteraad. In deze gebiedsvisies staat dat Oss in 2050 een klimaatrobuuste gemeente wil zijn. Oss is een gezonde stad die haar inwoners beschermt tegen ongezonde omstandigheden.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 16/70

Visie

Iedereen kan leven in een omgeving met schone lucht, schoon water en een gezonde bodem. We vangen het regenwater zoveel mogelijk op daar waar het valt en we voorkomen en beperken zoveel mogelijk dat er schade ontstaat. Ook staat er dat voldoende natuur, groen en water in zowel wijken, het centrum en op werklocaties essentieel is voor een klimaatbestendige, duurzame en gezonde leefomgeving.

3.2

Ontwikkelingen

Er zijn veel ontwikkelingen gaande binnen de waterketen. We volgen deze ontwikkelingen en bekijken wat de invloed is op onze eigen rioleringszorg. Klimaatadaptatie We moeten ons beter voorbereiden op extremere buien, langere periodes van droogte en hittegolven. Hiervoor moeten we de leefomgeving en het watersysteem aanpassen. We zetten in op het creëren extra waterberging door de openbare ruimte anders in te richten. Ook nieuwbouw moet aan strengere eisen voldoen om meer waterberging te creëren. Groene maatregelen hebben de voorkeur, omdat die ook hittestress tegengaan en andere (natuurlijke) doelen dienen (natuur in de stad, afvangen fijnstof). Droogte gaan we tegen door water zo veel mogelijk vast te houden waar het valt en daar te laten. Omgevingswet De omgevingswet wordt naar verwachting op 1 januari 2023 ingevoerd. Dat heeft ook invloed op onze zorg voor de watertaken. Als gevolg van klimaatadaptatie zullen ook bovengrondse maatregelen nodig zijn. Een integrale aanpak is dan nodig. In de omgevingsvisie wordt hiervoor de basis gelegd. Daarnaast zullen we regels voor het omgaan met riolering en stedelijk water vastleggen in ons omgevingsplan. Integraal werken De afvalwaterketen hangt nauw samen met andere onderdelen in onze leefomgeving, zoals groen en wegen. Daarom pakken we werkzaamheden in samenhang met andere disciplines binnen onze organisatie op.

Zo stemmen we rioleringswerkzaamheden zo veel mogelijk af op weg- en wijkvernieuwing.

3.3

Uitwerking beleidsdoelen

In deze paragraaf werken we de beleidsdoelen uit. Beleving van water De gemeente Oss streeft naar een functioneel, veerkrachtig en esthetisch watersysteem, met zichtbaar en veilig water in de woonomgeving, zonder overlast. Zo draagt water bij aan een prettige leefomgeving. Bewoners voelen zich betrokken bij de inrichting en beheer van het water in hun woonomgeving. Dit vergroot de tevredenheid van de bewoners en draagt bij aan de ontwikkeling van een gezonde stad. Bewoners zijn zich ook bewust van de risico’s van water als gevolg van zware regenval of hoge waterafvoeren via de Maas. Er bestaat een goede balans tussen waterhuishouding, recreatie en ecologie. Water is een verbindend element in de gemeente en geeft de omgeving een natuurlijke uitstraling

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 17/70

Visie

Het natuurlijke watersysteem wordt zichtbaar gemaakt. Dit houdt in dat er in principe overal water is: op hogere, droge delen is dit tijdelijk en in lagere nattere delen permanent in de vorm van oppervlaktewater. Oss streeft naar een natuurlijk functionerend watersysteem met infiltratie op de hogere zandgronden en kwel in de lagere komgronden. Zo vertellen we bijvoorbeeld wat zwerfafval doet in relatie tot oppervlaktewater, enerzijds vanuit het esthetische en anderzijds vanuit het beheer. Doelen beleving van water 1. Het realiseren van een aantrekkelijk en zichtbaar watersysteem; door het nemen van maatregelen wordt water beter zichtbaar en bruikbaar voor waterrecreanten, vissers, wandelaars, etc. 2. Goede communicatie omtrent water; door actief bewoners te informeren en een goede waterloketfunctie wordt de beleving van water vergroot. We vertellen bewoners en bedrijven over goed rioolgebruik met voorlichting over bronaanpak vervuilers, vochtige doekjes, vet en medicijnresten.

Doelen stedelijk afvalwater Stedelijk afvalwater is huishoudelijk afvalwater of een mengsel van huishoudelijk afvalwater met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Wij zamelen dat afvalwater zo doelmatig mogelijk in en transporteren het naar de overnamepunten (veelal gemalen) van het waterschap. Het waterschap zorgt voor transport naar de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI) om het vervolgens te zuiveren.

Doelen stedelijk afvalwater 3. Het op een duurzame wijze beschermen van de volksgezondheid; aanleg en het in stand houden van riolering zorgt ervoor dat verontreinigd afvalwater uit de directe omgeving wordt verwijderd 4. Het op peil houden van de kwaliteit van de leefomgeving; de riolering zorgt ervoor dat stedelijk afvalwater en overtollig hemelwater afgevoerd worden om zo bij te dragen aan de ontwatering van de bebouwde omgeving en het minimaliseren van wateroverlast en het voorkomen van schade door wateroverlast voor inwoners en bedrijven

5. Het beschermen van het grond- en oppervlaktewater en de bodem; door het aanleggen en in stand houden van riolering worden directe ongezuiverde lozingen van afvalwater voorkomen 6. Goede communicatie omtrent afvalwater; bewoners en bedrijven

vertellen over goed rioolgebruik door voorlichting over bronaanpak vervuilers, vochtige doekjes, vet en medicijnresten.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 18/70

Visie

Bij (ver) nieuwbouw wordt het regenwater niet afgevoerd maar lokaal toegevoegd aan het grondwater. Alleen wanneer milieuwetgeving het vereist, wordt regenwater als afvalwater afgevoerd. Soms is een kleine individuele zuivering, een IBA, de beste oplossing. De effecten op het milieu en de kosten zijn bepalend voor de afweging wat het beste is. We willen meer communiceren over goed rioolgebruik en over welke rol de gemeente speelt om leefomgeving prettiger te maken voor bewoners.

Doelen afvloeiend hemelwater We hebben de verplichting om afvloeiend hemelwater in te zamelen en te verwerken, zolang een perceeleigenaar dat redelijkerwijs niet zelf kan. Voor de verwerking van hemelwater volgen we de trits vasthouden-bergen-afvoeren. We hebben de voorkeur om afvloeiend hemelwater bovengronds af te voeren naar lokaal groen en als dat niet kan naar lokaal oppervlaktewater. Als bovengronds afvoeren niet mogelijk is, voeren we hemelwater ondergronds af met daartoe bestemde voorzieningen. Bij voorkeur voeren we hemelwater af naar infiltratievoorzieningen waar het de bodem in kan zakken. Als dit niet mogelijk is voeren we het hemelwater af naar oppervlaktewater en pas in laatste instantie naar de RWZI samen met het huishoudelijke afvalwater.

Doelen afvloeiend hemelwater 7. Het voorkomen wat wateroverlast door (hevige) neerslag; het nemen van maatregelen in de openbare ruimte om ervoor te zorgen dat de toelaatbare frequentie van hinder, overlast en schade niet word overschreden. 8. Klimaatadaptief inrichten; Bij nieuwbouw en herinrichtingen richten we alles klimaatadaptief in waarbij we zoveel mogelijk water vasthouden op eigen terrein/binnen gebied. We infiltreren zoveel mogelijk hemelwater lokaal in de ondergrond of bergen het in lokaal oppervlaktewater.

Bij Nieuwbouw normen stellen Bij ver- en nieuwbouw binnen de bebouwde kom met een toename van 500 m2 of meer verhard oppervlak moet 60 mm hemelwater op het eigen terrein kunnen worden vastgehouden en lokaal worden geïnfiltreerd (bergings-/infiltratievoorziening, vijver, wadi of lager gelegen grond). Het surplus mag bovengronds op de erfgrens aangeboden worden. Ontwikkelingen met een toename onder de 500 m2 verhard oppervlak moeten 25 mm hemelwater op eigen terrein kunnen bergen. Als dit aantoonbaar niet mogelijk is, dan is een directe of gebufferde afvoer vanaf het perceel naar de riolering of de openbare ruimte bespreekbaar. Alles wat meer valt moet in het openbaar gebied worden opgevangen en daar in de bodem infiltreren of via bestaande systemen worden geborgen en afgevoerd. Inmiddels is dit de gebruikelijke werkwijze in Oss. Als hemelwater bij nieuwbouw toch wordt aangesloten op de riolering moet dit altijd gescheiden worden aangeleverd aan de perceelgrens. Buiten de bebouwde kom verwachten we dat iedereen zelf het hemelwater verwerkt. Hier is voldoende ruimte om hemelwater op eigen perceel te infiltreren in de bodem of te lozen

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 19/70

op lokaal oppervlaktewater. Het is verboden om hemelwater aan te sluiten op de in het buitengebied aanwezige mechanische riolering. Hemelwater schoonhouden Het hemelwater dat op daken en wegen valt is in principe schoon. Het is de doelstelling om dit hemelwater schoon te houden. Dit betekent dat er bij nieuwbouw zo min mogelijk uitlogende bouwmaterialen worden gebruikt. Er is een opruimplicht voor hondenpoep en we bestrijden gladheid met de meest milieuvriendelijke strooimiddelen. Verder is er permanente aandacht voor het voorkomen en herstellen van foutieve aansluitingen op het hemelwaterriool. Doorgaan met afkoppelen Bij elk herstructureringsproject en groot onderhoud van bestaande straten/wijken wordt beoordeeld in hoeverre het verharde oppervlak afgekoppeld kan worden en het hemelwater in de bodem geïnfiltreerd of op het oppervlaktewater kan worden geloosd (dat laatste vooral in gebieden met klei als grondsoort). Hiervoor zijn per kern of deelgebied hemelwatervisies nodig die voorafgaand aan onze IUP projecten helder moeten zijn. Met deze maatregel ontstaat op lange termijn de situatie dat er veel minder hemelwater via de riolering wordt afgevoerd naar de RWZI.

Dat is gunstig voor het milieu (voorkomen verontreiniging, minder verdroging en beter rendement RWZI), goed voor de portemonnee (minder verpompen/afvoeren/zuiveren) en beter uit veiligheidsoverwegingen (voorkomen overstromingen en overlast van intensievere buien door benutten sponswerking Figuur 3-3-1 Water op straat in Oss ondergrond). Bij afkoppelen hebben we aandacht voor foutaansluitingen, zodat vuilwater niet in het hemelwaterstelsel terecht komt. Ook willen we be- en ontluchtingsproblemen binnen panden zo veel mogelijk voorkomen. Hinder, overlast en schade De gemeente heeft de zorgplicht om hemelwateroverlast zoveel mogelijk te voorkomen en te beperken. Concreet moet de gemeente uitspraak doen welke mate van hinder, overlast en schade geaccepteerd wordt bij zeer hevige neerslag. De capaciteit van de riolering is namelijk eindig; de riolering kan niet onbeperkt worden vergroot. Om toch te kunnen anticiperen op extreme buien, zal hemelwater naar elders moeten worden afgevoerd of tijdelijk (bovengronds) worden geborgen. Dit gebeurt bij voorbaat in de (bestaande) groene infrastructuur zoals bermen en plantsoenen en deels op de wegen (tussen de stoepranden). De gemeente en het waterschap streven er naar dat bij een bui, met een kans op voorkomen van minder dan één keer per 100 jaar (de afgesproken werknorm Nationaal

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 20/70

Visie

Bestuursakkoord Water) in geen enkele kern schade optreedt. Wateroverlast in de zin van water op straat waarbij geen directe schade optreedt, is wel acceptabel net als tijdelijke hinder. De gemeente richt zich in beoordeling van hinder, overlast en schade op de volgende normen.

Tabel 3-1 Definitie hinder, overlast en schade (bron: Stichting RIONED)

Situatie

Resultaat

Hinder:

Kortdurend water op straat van geringe omvang.

Overlast:

Ernstige hinder zoals stremming door water op straat of uittredend afvalwater en forse hoeveelheden water op straat.

Schade:

Kort- of langdurend water op straat van een dusdanige omvang dat er schade aan eigendommen optreedt en/of er essentiële gebruiksfuncties uitvallen.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 21/70

Visie

Tabel 3-2 Toelaatbare frequenties hinder, overlast en schade

Gebruiksfunctie

Toelaatbare theoretische frequentie Hinder

Overlast

Schade

Woongebied

Eens per 2 jaar

Eens per 5 jaar

Niet (< 1x per 100 jaar)

Bedrijventerrein

Eens per 2 jaar

Eens per 5 jaar

Niet (< 1x per 100 jaar)

Hoofdinfrastructuur en winkelgebieden

Eens per 5 jaar

Een per 10 jaar (maximaal 15 min)

Niet (< 1x per 100 jaar)

Klimaatadaptieve inrichting Extreme weersomstandigheden zoals hevige neerslag, hitte en droogte zullen in de toekomst vaker voorkomen. Om ervoor te zorgen dat onze leefomgeving beter bestand is tegen het veranderende klimaat, passen we deze aan. De capaciteit van de riolering is beperkt. Daarom is bovengronds meer ruimte nodig om tijdens perioden van hevige neerslag het water tijdelijk op te vangen. Dit kan gecombineerd worden met aanpassingen voor het tegengaan van de gevolgen van hitte en droogte. Niet alleen wij als gemeente, maar ook particulieren en bedrijven zijn aan zet om de omgeving klimaatadaptief te maken. Een groot deel van het stedelijk grondgebied is particulier bezit, wat betekent dat een groot deel van de neerslag op particulier terrein valt. Daarom is er in de Waterwet aangegeven dat particulieren hun ‘eigen’ hemelwater moeten verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is. Daarnaast zal water op straat meer voor kunnen komen. Dat levert hinder op, maar dat gaat er steeds meer bij horen. Zolang dat niet te lang duurt en niet tot schade leidt, moeten we dat accepteren. Er zijn vele mogelijkheden van klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte. Enkele voorbeelden hiervan staan in Figuur 3-3.

Figuur 3-3 Voorbeelden klimaatadaptieve inrichting, linksboven: Bioswale Oostwal. rechtsboven: Wadi Nieuwe Hescheweg. linksonder: groen dak gemeentehuis. rechtsonder: waterpasserende verharding Heegterstraat.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 22/70

Visie

Om het waterbewustzijn bij particulieren en bedrijven te vergroten en eigenaren te stimuleren op eigen terrein meer regenwater vast te houden is er projectmatig aandacht voor gebruik van regentonnen, opvang van regenwater in de tuin en de opties van groene daken en groene gevels.

Grondwater Wij hebben de zorgplicht om onder voorwaarden maatregelen tegen structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand te treffen, mits dat doelmatig kan. Onze taken liggen in de openbare ruimte en bij coördinatie en onderzoek. Net als bij de hemelwaterzorgplicht is op particulier terrein primair de eigenaar verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen tegen grondwateroverlast, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van de buur (overheid of particulier). Er zijn peilbuizen aanwezig waarbij periodiek de grondwaterstand handmatig wordt gemeten. Dit geeft inzicht in verloop in de tijd voor het ontwerp van bijvoorbeeld infiltratievoorzieningen en bij eventuele klachten. In de watersamenwerking As50+ loopt een project om gezamenlijk een (regionaal) grondwatermeetnet op te zetten waar de huidige peilbuizen onderdeel van zullen zijn en aanvullende peilbuizen geplaatst kunnen worden. Een inventarisatie onder de deelnemende partijen geeft inzicht in de meetdoelen en hoe om te gaan met het beheer en onderhoud van het grondwatermeetnet. Gemeente is aanspreekpunt De gemeente zet het huidige beleid door. Dit betekent dat bij grondwaterklachten de gemeente aanspreekpunt (loket) is om samen met de bewoner vast te stellen wat de oorzaak is van de klacht.

Als blijkt dat er sprake is van structurele grondwateroverlast pakt de gemeente de regierol op om in samenwerking met het waterschap en/of provincie doelmatige maatregelen te nemen.

Doel grondwater 9. Het beperken van grondwateroverlast; Het nemen van maatregelen om ervoor te zorgen dat bij nieuwbouw geen grondwaterproblemen kunnen ontstaan en bij het constateren van structurele grondwateroverlast dat problemen worden opgelost.

We spreken van structurele grondwateroverlast als de gebruiksfunctie van een perceel wordt aangetast door een structureel (te) geringe ontwateringsdiepte oftewel te hoge grondwaterstanden. Structureel wil zeggen dat gedurende een langere aaneengesloten periode (meerdere weken) met een regelmatige frequentie (meerdere keren per jaar) en over een groter gebied (meerdere percelen). De risico's en gevolgen van klimaatverandering zoals grondwateronderlast: droogvallende watergangen of verdord stedelijk groen kunnen met behulp van een grondwatermeetnet en de daaruit voortvloeiende grondwatergegevens beter in beeld worden gebracht. Deze gegevens kunnen tevens een basis vormen richting regionale oplossingsmaatregelen in het grondwaterbeheer.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 23/70

Oppervlaktewater We beheren als gemeente verschillende oppervlaktewateren waar afstromend hemelwater in wordt geborgen. Vanuit een integrale benadering van de openbare ruimte voeren we de regie over het onderhoud van de stadswateren. Het waterschap draagt vervolgens naar rato van waterschapsfuncties bij in het onderhoud van de watergangen. Afspraken hierover zijn vastgelegd in een beheer- en onderhoudsovereenkomst. De zorg voor zowel kwantitatief als kwalitatief oppervlaktewater in het buitengebied is een zorg die het waterschap invult. We werken samen met het waterschap om de waterkwaliteit zo goed mogelijk te houden. We proberen de vuilemissie vanuit onze riolering op oppervlaktewater zoveel mogelijk te beperken door af te koppelen en KRW-maatregelen (Kaderrichtlijn Water) te nemen. Hier is maatwerk voor nodig. We gaan weer een aantal gemengde riooloverstorten monitoren om inzicht te hebben en te houden in overstortvolumes en de overstortfrequenties.

Datum: 25-10-2022

Doelen oppervlaktewater 10. Het beschermen van de waterkwaliteit; het nemen van maatregelen om ervoor te zorgen dat de waterkwaliteit van het oppervlaktewater voldoet aan de KRWeisen. 11. Het voorkomen van wateroverlast vanuit het watersysteem; het aanleggen van voldoende berging in het watersysteem zodat bij een bui die eens in de 100 jaar valt geen inundatie vanuit het watersysteem plaatsvindt. 12. Het bijdragen aan het minimaliseren van de effecten van droogte; Door hemelwater zo veel mogelijk te infiltreren of te bergen in lokaal oppervlaktewater behouden we zo veel mogelijk water in het watersysteem voor tijden van droogte.

Versie: Ontwerp 2 24/70

Plan Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 25/70

Plan

4. Wie doet wat 4.1

Wat doet de gemeente?

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede invulling van onze gemeentelijke watertaken. En omdat riolering niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van onze gemeentelijke infrastructuur, stemmen we ons beleid af met andere overheden. Zoals in de Wet milieubeheer is aangegeven, zijn dat in ieder geval de beheerder van de zuiveringen waarop we het door ons ingezamelde (afval)water lozen, voor onze gemeente is dat Waterschap Aa en Maas.

4.2

Wat doet de gemeente in samenwerking met anderen?

Afstemming tussen verschillende disciplines binnen de gemeente wordt met de komst van de Omgevingswet (verwacht per 1 januari 2023) alleen maar belangrijker. Integraal werken is het devies en dat betekent ook participatie en afstemming.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 26/70

Plan

De waterketen houdt zich niet aan bestuurlijke grenzen. Daarom zoeken we de samenwerking op met omliggende gemeenten in de As50+. We zijn actief in de regionale samenwerking. We weten elkaar te vinden, te helpen en werken samen om de kennis, kwaliteit en duurzaamheid te vergroten en de kwetsbaarheid te verlagen. In de As50+ hebben we de klimaatstresstest uitgevoerd en diverse (onderhouds)bestekken aanbesteed. In de toekomst gaan we door met gezamenlijk bestekken aanbesteden en projecten uit te voeren (overstorten bemeten, grondwatermeetnet, hosten telemetrie rioolgemalen, kennis en data delen).

4.3

Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven?

Wij kunnen als gemeente veel regelen en sturen in het functioneren van de riolering, maar kunnen niet alles zelf uitvoeren. Onze inwoners en bedrijven hebben ook een belangrijke invloed op het functioneren. Wij willen dat onze inwoners helpen bij het goed laten functioneren van de riolering. Daarom spreken we ook in dit Wrp een aantal verwachtingen uit. Wij verwachten: 1. Dat inwoners en bedrijven het riool, de IBA’s en septic tanks verstandig gebruiken (o.a. geen doekjes, verfresten, medicijnresten, zwerfafval of vet door het riool spoelen); 2. Dat rioolaansluitingen zorgvuldig worden aangelegd en onderhouden (o.a. aansluiten op het juiste riool, voldoende diep); 3. Dat inwoners en bedrijven hemelwater van dak en het eigen perceel zelf opvangen en bergen en verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is; 4. Dat hinder (water-op-straat) vaker, binnen marges, wordt geaccepteerd; 5. Dat inwoners en bedrijven bij grondwateroverlast controleren of hun woning of bedrijf voldoende waterdicht is. In het Bouwbesluit 2012 is opgenomen dat een kelder waterdicht moet zijn als dit een verblijfsruimte is. We streven altijd naar lokale maatwerkoplossingen voor optredende problemen. Zorgplicht lozers (burgers en bedrijven) In het Besluit lozing afvalwater huishoudens (Blah) en het Activiteitenbesluit zijn zogenaamde zorgplichtbepalingen opgenomen die zich richten op de lozers op riolering.

Het Blah bevat een zorgplichtbepaling die is gericht op het voorkomen van nadelige gevolgen voor het milieu door maatregelen te treffen (art. 4). Dit betreft ook de bescherming van de doelmatige werking van de voorzieningen voor het beheer van afvalwater (waaronder riolering) en het doelmatig beheer van afvalwater (Blah artikel 4 lid 2).Volgens de toelichting op het Blah betekent deze zorgplicht onder meer dat bij een gescheiden rioolstelsel de beide afvalwaterstromen op het goede stelsel moeten aansluiten. Dit met het oog op de doelmatige werking van de stelsels. Ook het doorspoelen van toiletdoekjes of frituurvet is in strijd met de zorgplicht. Toiletdoekjes horen in de vuilnisbak en frituurvet moet worden gerecycled of ook met het vaste afval

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 27/70

Plan

worden weggegooid. Ook hoort hemelwater niet op mechanische riolering te worden geloosd, dat verstoort de werking. De zorgplichtbepaling geeft de gemeente de mogelijkheid maatwerkvoorschriften vast te stellen voor de te nemen maatregelen of om rechtstreeks handhavend op te treden. Net als het Blah bevat het Activiteitenbesluit een zorgplichtbepaling (art. 2.1). De zorgplichtbepaling voor afvalwaterlozingen op de riolering komt neer op:

• de bescherming van de doelmatige werking van de voorzieningen voor afvalwaterbeheer (zoals de openbare riolering);

Besluit lozing afvalwater huishoudens artikel 4 lid 1: Degene die loost en weet of redelijkerwijs had kunnen weten dat door het lozen nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan of kunnen ontstaan, die niet of onvoldoende worden voorkomen of beperkt door naleving van de bij of krachtens dit besluit gestelde voorschriften, voorkomt die gevolgen of beperkt die voor zover voorkomen niet mogelijk is en voor zover dit redelijkerwijs van hem kan worden gevergd.

• doelmatig afvalwaterbeheer. In de Omgevingswet komen deze zorgbepalingen terug. Een en ander betekent dat de gemeente maatwerkvoorschriften kan stellen aan (veranderde) lozingen op bijvoorbeeld mechanische riolering, om er voor te zorgen dat de doelmatige werking wordt beschermd. Bedrijfsmatige lozingen op mechanische riolering in het buitengebied In het buitengebied komen er steeds meer ontwikkelingen die voor meer aanbod van huishoudelijk- of bedrijfsafvalwater zorgen, bijvoorbeeld door de ombouw van een boerderij naar een bed- en breakfast of naar een minicamping, door de bouw van extra woningen of bijvoorbeeld arbeidsmigrantenhuisvesting. De reeds aanwezige mechanische riolering is aangelegd voor het inzamelen en transport van huishoudelijk afvalwater (of wat daar naar aard en omvang gelijk aan is) en geen afvoer van afstromend hemelwater. Bedrijfsmatige lozingen op deze mechanische riolering moeten altijd in overleg met de beheergroep riolering aangevraagd en besproken worden. We houden hierbij de capaciteitseisen aan die beschreven zijn in de Leidraad Riolering dec 2008. Deze beperking is noodzakelijk om het risico van disfunctioneren te verkleinen (samenloop, overcapaciteit, weinig tot geen berging in het systeem, enz.) en een goed functioneren van het systeem te waarborgen.

Bij de vergunningverlening van nieuwbouwontwikkelingen moet hier altijd rekening mee worden gehouden.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 28/70

Programma Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 29/70

Programma

5. Waar staan we nu 5.1

Inleiding

In dit hoofdstuk beschrijven we waar we staan op moment van schrijven van dit Wrp en welk areaal we beheren voor onze gemeentelijke watertaken (water en riolering). We beschrijven de technische staat van onze objecten en het functioneren van het technische en ambtelijke systeem.

5.2

Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen

Voor de vervulling van onze gemeentelijke watertaken hebben we allerlei objecten in beheer. Tabel 5-5-1 Overzicht areaal in beheer bij gemeente Oss

Onderdeel Vrijvervalriolering* - Gemengd - DWA (vuilwater) - HWA (hemelwater)

aantal

eenheid

388 67 79

km km km

Totaal

534

km

Onderdeel Bergbezinkvoorzieningen IBA’s (individuele behandeling afvalwater) Overstorten (gemengd) Regenwateruitlaten

aantal 13 17 36 155

eenheid stuks stuks stuks stuks

Rioolgemalen 71 stuks Druk- pers- en 190 km Drukrioleringunits 743 stuks vacuumleidingen Vacuumputtten 74 stuks *) aantallen zijn exclusief aansluitleidingen en loze leidingen. Duikers zijn meegenomen bij HWA.

De gegevens zijn opgeslagen in een rioleringsbeheersysteem en daarmee goed te raadplegen en bij te houden. Een lijst met overstorten is opgenomen in bijlage 3. Het meest omvangrijk is het vrijvervalstelsel. In onderstaande grafiek is weergegeven wanneer het stelsel is aangelegd en hoe het stelsel is opgebouwd.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 30/70

Programma

140 120

Lengte (km)

100 80 60 40 20 -

Gemengde riolering

HWA

DWA

Figuur 5-1 Aanlegjaren vrijvervalriolen per aanlegperiode

Figuur 5-2 toont de locaties van de vrijvervalriolering en de pers- druk- en vacuümriolering. In de gemeente zijn bijna alle panden voorzien van een rioolaansluiting, 17 panden zijn voorzien van een IBA.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 31/70

Programma

Figuur 5-2 Stelseltype riolering per deelgebied met lengtes van2de rioolstrengen Datum: 25-10-2022 Versie: Ontwerp 32/70

Programma

5.3

Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater

Technische staat van de objecten Met inspecties krijgen we inzicht in de technische staat van de riolering. De inspecties in onze gemeente worden uitgevoerd door een extern bedrijf. De inspectieresultaten gebruiken we om te bepalen waar we onderhouds- reparatie of vervangingsmaatregelen moeten uitvoeren. Vrijvervalriolering Per jaar reinigen en inspecteren we ongeveer 40-50 km riool. Van nieuw aangelegde riolering maken we een opleveringsinspectie en vervolgens inspecteren we pas na 20-25 jaar opnieuw om de toestand te beoordelen. Op basis van de beoordeling van de inspecties maken we werkplanningen, waarin we aangeven welke maatregelen nodig zijn. Dit houden we bij in ons rioleringsbeheersysteem. Onze vrijvervalriolering is in goede staat. We voeren onderhoud uit om dit zo te houden. Om de instroming via de straat- en trottoirkolken te waarborgen en instroming van zand in de riolen te beperken worden kolken en lijngoten periodiek gereinigd en de molgoten regelmatig geveegd. Gemalen, pompunits drukriolering en bergbezinkbassin Elk gemaal wordt op dit moment 2x per jaar gereinigd en geïnspecteerd, elke drukrioolunit wordt 1x per jaar gereinigd en geïnspecteerd. Op basis van ervaring en aangetroffen vervuiling kan een extra reinigingsronde plaatsvinden. Er wordt gewerkt volgens de NEN 3140 en de BRL.

Op basis van de inspectie wordt beoordeeld welke onderdelen moeten worden vervangen. Indien meerdere en omvangrijke onderdelen aan vervanging toe zijn, wordt besloten om het gemaal of de drukrioolunit mechanisch/elektrisch te vervangen. Het bouwkundig gedeelte (de putten) zijn nog in goede staat. De drukriolering is verstoppingsgevoelig, daar houden we rekening mee in het dagelijks beheer. Persleidingen De pers- en drukleidingen worden op dit moment correctief onderhouden. Dit betekent dat er onderzoek en onderhoud plaatsvindt zodra er aanleiding toe is. Een verminderd functioneren van de gemalen en drukrioolunits kan bijvoorbeeld zo’n aanleiding zijn. Oppervlaktewater We hebben met het waterschap onderhoudsafspraken voor het stedelijke oppervlaktewater gemaakt. Infiltratievoorzieningen Het beheer van infiltratievoorzieningen is verdeeld onder afdelingen rioolbeheer, wegbeheer, groenbeheer en gebiedsbeheer Het maairegiem en groot onderhoud van wadi’s wordt uitgevoerd door gebiedsbeheer. Wadi’s met een infiltrerende onderbouw worden vervangen door rioolbeheer.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 33/70

Programma

Infiltratieriolen worden beheerd door rioolbeheer door middel van het Reinigings- en Inspectieprogramma (R&I programma). Infiltratieputten/kolken worden 2 keer per jaar gereinigd en geïnspecteerd in de kolkenronde. Voor infiltratiekratten is rioolbeheer verantwoordelijk, maar gebied voert het correctief onderhoud uit. Onder sommige wegen hebben we een waterbergend cunet. Hiervoor is wegbeheer verantwoordelijk maar gebied voert dagelijks onderhoud uit. Bermbeheer wordt uitgevoerd door gebied. Functioneren van het systeem Het functioneren van het water- en rioolsysteem wordt getoetst aan eisen voor wateroverlast en waterkwaliteit. Het meest actuele Basisrioleringsplan (BRP) is opgesteld in 2018. Circa 1x per 7 jaar wordt het hydraulisch en milieutechnisch functioneren van de stelsels modelmatig doorgerekend. Uit de toetsing van de huidige situatie blijkt dat de riolering op enkele locaties niet voldoet aan de normen. Ook vanuit de praktijk hebben we de ervaring dat er knelpunten voor wateroverlast zijn, vandaar dat we deze locaties gaan aanpakken. Werkzaamheden aan de Nieuwstraat in Ravenstein worden binnenkort aanbesteed. Voor de Dommelstraat in Oss moet nog aanvullend onderzoek plaatsvinden. Het knelpunt aan de Vechtstraat in Oss wordt meegenomen als onderdeel van project HWA Kanaalstraat. Het knelpunt aan het Kolkske in Ravenstein is inmiddels opgelost.

Het knelpunt aan de Vorstengrafdonk is in voorbereiding. Voor de Kortfoortstraat wordt momenteel een visie opgesteld. Het totaaloverzicht van knelpunten is weergegeven op Figuur 5-3 en 5-4.

Figuur 5-3 Knelpunten wateroverlast gemeente Oss

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 34/70

Programma

Figuur 5-4 Knelpunten wateroverlast kern Oss

We hebben in 2018 een klimaatstresstest (als stap uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie DPRA) uitgevoerd waarin we in kaart hebben gebracht hoe Oss bestand is tegen hevige neerslag. Op https://as50.klimaatatlas.net/ zijn alle kaarten van de stresstest te bekijken.

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 35/70

Programma

Op onderstaande kaart is te zien waar het water zich verzameld wanneer een bui valt die één keer in de 100 jaar voorkomt (60 mm in één uur).

Figuur 5-5 Resultaten stresstest, bui van 60 mm in 1 uur

Met het waterschap brengen we de kwaliteit (ecologisch en chemisch) van de stadwateren in beeld om te kunnen beoordelen of en waar er maatregelen nodig zijn. Medio 2023 wordt het meten en monitoren van de overstoten aanbesteed. Het aantal gemengde externe overstorten in de gemeente is weergegeven op Figuur 5-6 en in Bijlage 3.

Figuur 5-6 Locaties gemengde externe overstorten binnen Gemeente Oss

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 36/70

Programma

5.4

Huidige situatie: Grondwater

De ondergrond in Gemeente Oss bestaat vooral uit zand en klei. Infiltratie is goed mogelijk in de zandige ondergrond, maar vrij slecht mogelijk in de kleiige ondergrond. Over het algemeen zijn er weinig problemen met grondwater, we hebben de afgelopen jaren enkele meldingen van grondwateroverlast ontvangen, maar dit bleek bijna altijd te gaan om een lekkende kelder. We vervullen onze loketfunctie en reageren daarom op alle meldingen die binnenkomen over grondwateroverlast. Samen met de melder bekijken we de informatie die we beschikbaar hebben en beoordelen welke partijen betrokken moeten worden. Als er geen duidelijke verantwoordelijke is voor de grondwateroverlast bekijken we of er sprake is van structurele overlast en doelmatige maatregelen (zoals beschreven in hoofdstuk 3). We sluiten aan bij een nieuw grondwaternet in de regio. Drinkwater Binnen de grenzen van gemeente Oss wordt drinkwater gewonnen in Lith. Hier bevindt zich een grondwaterbeschermingsgebied van zo’n 5 km2.

5.5

Huidige situatie: Bedrijfsvoering

Klachten en meldingen Bewoners kunnen klachten en meldingen online aangeven bij het Digitaaloket op de website van de gemeente, per mail riolering@oss.nl of telefonisch via140412. We behandelen alle die binnen onze verantwoording liggen. Vergunningen en verordeningen Vergunningen Wet milieubeheer / Wabo Lozingen van afvalwater op de riolering (indirecte lozingen) worden geregeld op basis van de Wet milieubeheer (Wm) / Waterwet / Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de AmvB’s voor lozingen. De vergunningverlening van omgevingsvergunningen en algemene regels hebben we ondergebracht bij de omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). Ook werken we samen met het waterschap Aa en Maas. De milieu-inspecteurs bezoeken met een zekere regelmaat de bedrijven. Verordeningen en regels Anno 2022 zijn op rioleringsgebied de volgende verordeningen van kracht: Verordening Rioolheffing Oss 2022. Bij nieuwbouw of grootschalige aanpassingen moet een watertoets worden overlegd. Hierbij geldt dat op eigen terrein 60 mm moet kunnen worden geborgen1. We bereiden momenteel een hemelwaterverordening voor.

1https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/extreme-neerslag

Datum: 25-10-2022

Versie: Ontwerp 2 37/70

Programma

6. Wat gaan we doen 6.1

Aan de slag

We willen onze doelen bereiken zoals die in hoofdstuk drie beschreven zijn. Dit doen we door het huidige stelsel in stand te houden, de kwaliteit te monitoren en waar dat nodig is te verbeteren. Hiervoor voeren we onderzoek en maatregelen uit. Daarnaast letten we er in nieuwe situaties op dat we riolering aanleggen en het gebied inrichten in lijn met de visie. Alle in dit hoofdstuk genoemde bedragen zijn op prijspeil 2022 en exclusief BTW.

6.2

Nieuwe systemen goed aanleggen

Kleinschalige inbreidingen sluiten we aan op de bestaande riolering. Eigenaren moeten hun stedelijk afvalwater en hemelwater ook in gemengd gerioleerde gebieden gescheiden aanleveren aan de perceelgrens, zodat ze voorbereid zijn op eventueel gescheiden riolen die later worden aangelegd. Bij “grootschalige” uitbreidingen wordt altijd gescheiden riolering aangelegd, met de eisen zoals die in paragraaf 3.3 zijn opgenomen. Alle nieuwbouwprojecten dienen rekening te houden met een duurzame oplossing voor hemelwater conform het beleid van het Gemeente Oss en Waterschap Aa en Maas. Voor de komende planperiode verwachten nieuwbouw in Osswest, Geffen zuidoost en in stationskwartier van Ravenstein. Nieuwe plannen worden op wateraspecten getoetst in een watertoetsproces (onder de Omgevingswet ’weging van het waterbelang’). Dat betekent dat voldoende ruimte moet worden gereserveerd voor het vasthouden en bergen van water. Om dit te waarborgen moeten we vanaf het beginstadium van planontwikkelingen worden betrokken. Ook hebben we extra aandacht voor klimaatadaptatie. Bij nieuwe plannen, reconstructies maar ook bij regulier beheer en onderhoud wordt klimaatadaptief denken de leidraad. De eisen voor nieuwbouw liggen vast in het Bouwbesluit 2012 en komen in het omgevingsplan. De aanleg van voorzieningen bij nieuwbouwlocaties wordt in principe bekostigd uit de grondexploitatie (Grex).