Verhalenbundel.PDF
Tekst van het document
OVER ZELF BESLISSEN, KANSEN, LOSLATEN EN HOUVAST Verhalen van deelnemers aan het experiment Zelf aan het stuur en op maat.
Dit is een uitgave van de gemeente Oss. Mogelijk gemaakt dankzij de bijdrage van alle betrokkenen in dit verhalenboek. Idee : Esther Kemperman en Tiara Portier Redactie: Tiara Portier Vormgeving en uitvoering: Kristel Hendriks Foto omslag: René Nelissen © 2020
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Waarom het experiment?
5
Experiment Zelf aan het stuur en op maat
6
Doel experiment
6
Hoe ging het experiment?
6
Drie onderzoeksgroepen
6
Verhalen
8
Eigen regie
9
1. Werken met behoud van uitkering
10
2. Van bioloog en toxicoloog naar webbouwer
12
3. Vrijheid? Ja, toch wel!
14
4. Loslaten om verder te komen
15
5. Van hulp krijgen naar hulp vragen
18
6. Een nieuw begin!
19
7. Samenwerken
20
Intensieve begeleiding
22
8. Een eigen onderneming en dromen van emigreren naar Spanje
25
9. Kleine stapjes, snel thuis
27
10. Mijn eigen pad
29
11. Als je loslaat, heb je twee handen vrij
30
12. Eigen tempo
32
Reguliere dienstverlening
32
13. Onverwachte uitnodiging
34
35
14. Spiegel voor groep 1 en 2
1
2
Voorwoord ‘Als je vertrouwen hebt, hoef je niet de gehele trap te zien
inwoner en uitgaan van de bedoeling. In een omgeving die
om de eerste stap te zetten.’
met regels en controle is dichtgetimmerd, is dat soms lastig.
Deze veelzeggende uitspraak van Martin Luther King past bij
Alleen al de hoeveelheid klanten per consulent zorgt voor
het experiment ‘Zelf aan het stuur en op maat’.
structurele tijdnood. Hierdoor ontstaat een situatie waarbij we ons oordeel noodgedwongen baseren op een deels
Een boeiend experiment waarbij aandacht, vertrouwen en eigen
papieren werkelijkheid. Door het opzetten van het experiment
regie (leren) pakken belangrijke onderdelen zijn. De gemeente
‘Zelf aan het stuur en op maat’ creëerde de gemeente Oss
Oss, en specifiek de afdeling Werk & Inkomen, is op zoek naar
de mogelijkheid om te onderzoeken óf het anders kan, met
mogelijkheden om de uitvoering van de participatiewet te
minder regels en meer ruimte. Met elkaar leren anders vast te
verbeteren. Dat doen we samen met andere gemeenten en
houden. Mensgericht en mens centraal.
Tilburg University. Wat gebeurt er als inwoners zelf aan het stuur staan? Als we daarbij maatwerk gebruiken? Als we met
We zagen veel inwoners, voerden gesprekken, legden
inwoners omgaan vanuit vertrouwen en minder vanuit controle?
veel contacten, bouwden relaties op, bespraken individuele
Helpt dat hen om méér mee te doen?
situaties, begeleidden processen, gaven adviezen en deden – natuurlijk – ontelbare indrukken op. Dáárover kunnen en willen
Het doel is om te onderzoeken wat het effect is als we
deelnemers en betrokken medewerkers graag iets vertellen.
inwoners anders benaderen. Hoe belangrijk ook, er is méér dat
Dat levert fraaie inkijkjes op. Over ervaringen, overwegingen
telt dan dat mensen uitstromen naar werk. Wat doet het met
en overpeinzingen, over hoop en idealen, over teleurstellingen
het welbevinden, motivatie en gezondheid van inwoners als ze
en kansen. Verhalen die de indruk geven dat het opbouwen
ruimte krijgen om hun eigen route te bepalen? Die antwoorden
van een persoonlijke relatie, aandacht geven, meer tijd voor het
krijgen we van de deelnemers en betrokken medewerkers. Hoe
juiste gesprek, sturen op intrinsieke motivatie, een luisterend
ervaren zij deze andere benaderingen? Naast ‘vertrouwen’
oor en anders vasthouden sleutelbegrippen zijn. Kortom
is aandacht één van de cruciale pijlers van het experiment.
verhalen die ertoe doen.
Aandacht begint met luisteren, stilstaan bij de ander, nieuwsgierig zijn, de ander willen begrijpen. Dat betekent
Ik wens u veel leesplezier.
ook dat we onze eigen denkbeelden, veronderstellingen en oordelen durven loslaten en samen met de inwoner het échte
Martien van Hoof
gesprek voeren. Dat we meer aansluiten bij het tempo van de
Projectleider Experiment ‘Zelf aan het stuur en op maat’
3
4
Waarom het experiment? De gemeenteraad sprak zich in 2017 positief uit over het
Mensen met een bijstandsuitkering komen zo sneller aan
meedoen aan een experiment bij de afdeling Werk en Inkomen.
werk of gaan maatschappelijk meedoen. De resultaten van het
Zij gaven wel duidelijk aan dat het geen experiment moest
experiment leest u in het uitgebreide onderzoeksrapport van de
zijn met een basisinkomen. Het moest een experiment zijn,
Universiteit van Tilburg.
waarbij we extra ruimte geven aan specifieke groepen in de Participatiewet. Op dat moment konden gemeenten zich
Voor u ligt een boek met verhalen van deelnemers en
ook aanmelden voor experimenten vanuit het ministerie; de
consulenten aan het experiment. Oprecht, integer, strijdbaar en
Algemene Maatregel van Bestuur. Daarbij kregen gemeenten
soms kwetsbaar. Verhalen die ertoe doen en die om aandacht
weinig ruimte en moesten we ons aan strenge voorwaarden
vragen. Verhalen die we met veel trots in dit boekje presenteren.
houden. Daarom zocht de gemeente Oss – binnen de
Ik hoop van harte dat u alle portretten vanuit dit oogpunt tot u
wetgeving – naar mogelijkheden om anders om te gaan met
laat doordringen en ze de aandacht geeft die ze verdienen.
de sollicitatie- en re-integratieverplichtingen. Ook wilden we de begeleiding naar werk versterken en/of met meer maatwerk
Kees van Geffen
vormgeven. Met dit besluit kon de afdeling Werk en Inkomen
Wethouder Werk, Inkomen, Armoede en Schulden
samen met 300 deelnemers het ‘vertrouwensexperiment’ twee jaar lang met toewijding uitvoeren. In dit experiment onderzochten we wat er gebeurt als we mensen met een bijstandsuitkering minder regels geven. Wat er gebeurt als zij meer ruimte krijgen om hun eigen route te bepalen om een baan te vinden of op een andere manier méér mee te doen in de samenleving. En wat dat doet met het welbevinden, de motivatie en de gezondheid van deze inwoners. Het experiment past steeds meer bij de visie van de gemeente Oss. Dat een positieve manier van werken beter werkt. Werken vanuit vertrouwen, maatwerk en motivatie van mensen met een bijstandsuitkering in plaats van vanuit regels en controle.
5
Een experiment met vertrouwen en keuzevrijheid
Zelf aan het stuur en op maat Bijstand heeft veel regels en verplichtingen. Maar wat gebeurt
Drie onderzoeksgroepen
er als niet wij vertellen wat mensen met een bijstandsuitkering
•
Groep 1: Eigen regie over het traject. Deelnemers bepalen
moeten doen om zo snel mogelijk (betaald of vrijwillig) werk te
zelf wat nodig is om werk te vinden of – als werk niet
vinden? Maar dat zij ons vertellen wat zij nodig hebben. Welke
haalbaar is – op een andere manier mee te doen. De
ambitie zij hebben. Wat hun zelfvertrouwen vergroot. Wat
consulent moedigt hen aan om met ideeën of een plan
hen motiveert. Waar zij zich prettig bij voelen. Wij luisteren en
te komen. Samen met de deelnemer bekijkt de consulent
helpen bij het ontdekken en behalen van doelen. Om te weten
of het plan realistisch is. Het initiatief tot contact ligt bij de
te komen wat beter werkt deden we het experiment Zelf aan
deelnemer, niet bij de consulent. Deelnemers hoeven niet
het stuur en op maat.
verplicht te solliciteren. •
Groep 2: Intensieve begeleiding bij het traject.
Doel experiment
Deelnemers bepalen zelf wat nodig is om werk te
Met het experiment willen we te weten komen wat er gebeurt
vinden of – als werk niet haalbaar is – op een andere
als we mensen met een bijstandsuitkering minder regels
manier mee te doen. De consulent probeert proactief
opleggen en meer ruimte geven voor eigen initiatief om aan
achter talenten, krachten, kansen en beperkingen van
het werk te komen. Dat kan betaald werk of vrijwilligerswerk
deelnemers te komen. De consulent moedigt hen aan
zijn. Ook willen we weten wat minder regels en meer ruimte
om met ideeën of een plan te komen. Samen met de
voor eigen initiatief doet met hun welbevinden, motivatie en
deelnemer bekijkt de consulent of het plan realistisch is.
gezondheid. Belangrijk is dat mensen weer meedoen in de
Het initiatief tot contact ligt zowel bij de deelnemer als bij
samenleving en zich prettig voelen.
de consulent. De consulent bewaakt actief de voortgang van het traject en of de deelnemer afspraken nakomt.
Hoe ging het experiment? Het experiment duurde twee jaar. Er deden 300 mensen
•
Groep 3: Reguliere dienstverlening. Deelnemers moeten
met een bijstandsuitkering mee. Deelname was vrijwillig en
zich houden aan de bestaande afspraken, zoals solliciteren
met behoud van de bijstandsuitkering. Deelnemers werden
en langskomen. Consulenten helpen deelnemers bij het
door loting door de Universiteit van Tilburg ingedeeld in
vinden van werk via de bestaande re-integratietrajecten en
drie onderzoeksgroepen. Deelnemers vulden drie keer een
voeren periodiek een voortgangsgesprek met deelnemers.
vragenlijst in van de Universiteit van Tilburg: bij de start, na één jaar en na twee jaar. 6
Deelnemers hoeven niet verplicht te solliciteren.
7
VERHALEN
Martien van Hoof is Teamleider van team Inkomen en projectleider van het experiment Zelf aan het stuur en op maat. In deze video vertelt hij hoe het experiment tot stand is gekomen en welke inzichten het tot juni 2019 bracht. Bekijk de video via: youtu.be/gOo0WNN-gpg of scan de QR-code met de camera van je telefoon/tablet. Lukt dit niet? Download dan de gratis QR Code Reader in de App Store (Apple) of Play Store (Android). 8
EIGEN REGIE Verhalen van deelnemers en consulenten over hoe zij het ervaren als de inwoner zelf bepaalt wat nodig is om werk te vinden. De consulent moedigt hen aan om met ideeën of een plan te komen. Samen met de deelnemer bekijkt de consulent of het plan realistisch is. Het initiatief tot contact ligt bij de deelnemer, niet bij de consulent. Solliciteren is niet verplicht. 9
Jerry Tabor
1. Werken met behoud van uitkering Jerry Tabor (55) is in december 2017 in de gemeente Oss komen wonen. In Oijen om precies te zijn. Jerry interviewde wij in 2019 over zijn ervaring in het experiment Zelf aan het stuur en op maat. Jerry, hoe ben je in de gemeente Oss terecht gekomen? ‘Ik heb vijf jaar voor mijn ernstig zieke moeder gezorgd. Toen zij naar een verzorgingstehuis ging, moest het huis verkocht worden en moest ik dus verhuizen. Ik stond ingeschreven bij Mooiland en kreeg een woning in Oijen aangeboden. Die heb ik geaccepteerd. Toen heb ik hier ook mijn uitkering aangevraagd en vroegen ze mij om mee te doen met het experiment Zelf aan het stuur en op maat.’ Heb je meteen ‘ja’ gezegd? ‘Eigenlijk wel ja. Ze legden mij netjes uit hoe het in elkaar stak en toen dacht ik: Ja, dat doe ik gewoon. Ja, wat moet ik anders?’
10
In welke groep ben je ingedeeld?
H. Ik ben heel rustig begonnen met 20 tot 25 uur per week
‘Groep 3 als ik me niet vergis. Oh nee, groep 1. De andere kant
en met behoud van mijn uitkering. Nu ben ik er bijna de hele
op, haha. Regelluw was het, ja. Voor die naam mogen ze wel
week. Alleen op vrijdagmiddag ben ik meestal vrij.’
eens wat anders verzinnen.’ Dus het feit dat je een beetje vrijgelaten wordt… Hoe bevalt de dienstverlening van groep 1?
‘Ja, dat is fijn! Ik heb totale vrijheid én ik hoef me niet druk te
‘Nou, goed. Als er iets is, dan bellen we. Of ik bel Maartje
maken over een uitkering die ze in kunnen trekken. Of dat heel
(Consulent Inkomen, red.). Of Maartje belt mij. Soms alleen om
snel gaan doen. Of daarmee dreigen. Dat is heel prettig. Ik vind
te vragen hoe het gaat. De uitkering is goed geregeld en de
het super. Echt een super experiment!’
reiskosten ook. Dat gaat alleen maar goed.’ Zijn er nog verbeterpunten? Wat is het verschil tussen de dienstverlening in groep 1
‘Nou nee, ik denk niet dat er heel veel aan verbeterd kan
en de dienstverlening bij de vorige gemeente waar je een
worden. Dat meen ik echt. In mijn ervaring is het perfect
uitkering had?
gegaan.’
‘Ja, hoe moet ik dat zeggen? Zij kijken er gewoon heel anders tegenaan. Gewoon van achter een bureau zeggen ze dan: Ja,
Wat wil je de mensen die dit experiment opzette
u moet binnen 6 weken weer aan het werk zijn. Ja, dat is goed,
meegeven?
zei ik. Bied het dan maar aan. Ja, nee, meneer dat kunnen we
‘Gewoon doorgaan. Elke gemeente moet dit doen. Dat meen
niet. Ik moest zes sollicitaties in een week versturen. ZES! Ik
ik. Ik weet alleen niet of er verschil zit in hoe de dienstverlening
ben 55 jaar oud. Waar moet ik dan op solliciteren? Niemand
werkt bij verschillende leeftijden. Mensen die 45 jaar en ouder
wil iemand van 55 jaar oud in vaste dienst hebben. Dus ik zei:
zijn, komen heel moeilijk aan het werk. Deze dienstverlening
Jullie willen mij binnen een maand weer aan het werk hebben.
geeft dan veel minder spanning. Kijk, ik heb heel veel ervaring
Geef mij die adressen waar ik aan het werk kan dan maar. Klaar.
en dat kan ik allemaal gebruiken. Sommige mensen van mijn
En dat is met de dienstverlening in groep 1 heel goed geregeld.
leeftijd hebben niet zulke specifieke kennis. De start bij Plan
Maartje laat je je eigen gang gaan. Zo ben ik na een half jaar,
H was in eerste instantie mijn ervaringsplek. Maar misschien
in augustus 2018, aan het werk gegaan, met behulp van Plan
werkt dit bij jongeren wel anders.’
11
Willem Schoonen
verkleinen dan vergroten. Het opleidingsniveau academisch
2. Van bioloog en toxicoloog naar webbouwer
of lager geschoold maakt hiervoor niet uit. De verlenging van de AOW-leeftijd naar 67-jaar heeft er volgens mij zelfs voor gezorgd dat de aanstellingskans eerder kleiner dan groter is geworden. De redenen van de werkgever zijn divers: 1.
Verhoogd ziekteverzuim;
2.
Risico op langdurig ziek worden en een afvloeiingsregeling van 2 jaar;
3.
Verlaagde productiviteit en arbeidsethos;
4.
Aanbieden van tijdelijke contracten vergt te veel begeleiding.
Ooit werkte ik als bioloog en toxicoloog in de farmaceutische
Ben je de 67-jaar gepasseerd? Dan zijn werknemers een stuk
industrie. Ik was groepsleider van vier tot acht laboranten (BSc/
goedkoper voor de werkgever en ineens wel weer aantrekkelijk.
MSc). Na een jaarcontract bij het RIVM voor 2 dagen in de week, werd ik op 15 januari 2017 weer werkloos.
BIT special Na een honderdtal sollicitaties en geen uitnodigingen, kon ik via
12
Ik meldde mij bij de gemeente Oss en mocht meedoen met
mijn consulent werk, bij een klein startup bedrijfje aan de slag.
het experiment voor werklozen. Ik werd ingeloot in groep 1:
BIT special, van de IBN groep, bouwt websites en webshops.
Eigen regie. Een heel jaar probeerde ik om, via sollicitaties in
Daar kreeg ik zes maanden de tijd om mij deze nieuwe digitale
mijn vakgebied, weer aan het werk te komen. Helaas blijkt dat
materie eigen te maken. Na twee maanden kon ik zelfstandig
de huidige maatschappij niet meer zit te wachten op vijftig- en
een website en webshop opzetten en online actief krijgen.
zestigplussers. Men heeft voldoende werknemers in deze
De maanden erna zorgden voor meer inzicht en kreeg ik het
leeftijdscategorie (25-30%) in dienst en wil dit aandeel liever
werken aan websites en webshops verder onder de knie. Bij
BIT special werk ik nu aan het ontwikkelen en opzetten van nieuwe websites. Dat doen we in een team van vijf tot acht man, met verschillende opleidingsniveaus. Vaardigheden leren we op locatie. Genoegdoening en plezier Ondanks dat ik niet in mijn vakgebied actief ben, geeft het creëren van een website en het maken van webshops wel eenzelfde soort genoegdoening en plezier als het opzetten van specifieke testen voor geneesmiddelenonderzoek. Ook in dit werk is het weer zoeken naar de beste oplossing, maar nu voor website en webshop gerelateerde problemen. Mijn analytische achtergrond helpt om oplossingen voor deze problemen te vinden. Het leidde tot een tijdelijk contract van zeven maanden en recent tot een verlenging van een jaar. Het is fijn om weer actief te zijn in een werkproces, een team en een bedrijf. Daarnaast werk ik thuis nu verder aan mijn andere grote hobby: het reviewen van manuscripten van wetenschappelijke tijdschriften, het geven van hoorcolleges en naar wetenschappelijke toxicologische vergaderingen gaan. Wil je zien waaraan we binnen BIT special werken? Dan verwijs ik je graag door naar de website: www.BITspecial.nl.
13
Candida Demen
3. Vrijheid? Ja, toch wel! Sinds 2017 doe ik mee aan het project Zelf aan het stuur en op maat. Eerst was ik er heel huiverig over, omdat ik dacht dat ik ongeacht de “vrijheid” die ik had, ik nog veel verantwoording af moest leggen. Dit is mij met alles meegevallen. Ik heb altijd part time gewerkt. Nu ik even wil kijken welke kant ik op wil, is dit geen probleem. Er wordt van alle kanten meegedacht en er wordt niks opgedrongen. Ongeveer één keer in de maand ga ik op gesprek bij Marieke. Dat voelt niet als een last. Het is ook nog eens super fijn!’
14
Marieke Olislagers en Maartje van der Leest
wat ze zelf kunnen of willen leren en waar ze hulp bij kunnen
4. Loslaten om verder te komen
gebruiken weten zij uiteindelijk zelf het beste. Het is aan ons
Marieke Olislagers, consulent Werk en Maartje van der Leest,
‘Ik sluit mij aan bij wat Marieke zegt. Het mooie van deze aanpak
consulent Inkomen vertellen over hoe zij deze vorm van
is dat mensen – anders dan de ‘gewone’ dienstverlening –
dienstverlening ervaren.
helemaal zelf keuzes maken. En niet wij. Ik ben daarom in
om hen te helpen deze antwoorden in zichzelf te vinden.’ En jij Maartje? Hoe kijk jij aan tegen de dienstverlening van groep 1?
gesprekken wat stiller om hen de ruimte te geven om hun Marieke, jij werkt sinds 2016 bij de gemeente Oss. Jij
verhaal te vertellen. We zijn – met alle goede bedoelingen –
weet dus ook hoe de ‘gewone’ dienstverlening is. Kun je
snel geneigd om in te vullen voor de ander. Maar mensen weten
wat vertellen over het verschil?
zelf het beste waar ze staan en waar ze naartoe willen. Ik scherp
‘Het grootste verschil is denk ik dat wij ondersteunend werken.
dat aan door de juiste vragen te stellen en hen het gevoel te
Mensen nemen zelf contact met ons op als ze ondersteuning
geven dat ze bij mij terecht kunnen. Je moet niet vergeten dat
nodig hebben. Bij de ‘gewone’ dienstverlening had ik de
je met mensen te maken hebt. Het is belangrijk dat mensen het
neiging om (te) snel naar een oplossing te werken. Niet om
vertrouwen krijgen dat ze zelf iets kunnen veranderen en hun
druk op de klant te leggen, maar omdat ik snel kansen en
eigen pad kunnen bepalen. Hen ruimte geven om zelf keuzes
mogelijkheden voor iemand zie. Dan stuur je toch. Soms
te maken. Hebben ze een bepaald doel voor ogen? Ga het maar
bleek dan achteraf dat mensen keuzes maakten, zonder
ervaren. Ga het maar doen. Dat geeft zelfvertrouwen. En soms
echt bij zichzelf te blijven. Sturen doen we bij deze groep
valt een keuze tegen, lopen ze tegen dingen aan of komen ze
niet. We nemen samen met de klant de tijd en ruimte om te
tot bepaalde inzichten waardoor het doel verandert. Dat is oké.
onderzoeken wat zij nodig hebben om stappen te maken.
Wij ondersteunen daarbij.’
Welke belemmeringen of blokkades zorgen ervoor dat ze de stap naar werk moeilijk kunnen maken en/of werk niet kunnen
Hoe werken jullie als consulent Inkomen en consulent
volhouden? Door het experiment leerde ik om zorgvuldiger
Werk samen?
te onderzoeken wat de klant zelf wil. De klant bepaalt de
Maartje: ‘Het is echt een pluspunt om als consulent Inkomen
richting. En als zij dat willen, kunnen zij natuurlijk meedoen aan
zo nauw samen te werken met de consulent Werk. We
bestaande trajecten, zoals De Rotonde. Dan is het niet mijn
kunnen sneller schakelen en vragen van mensen meteen
idee, maar een weloverwogen, eigen keuze van de klant zelf.
beantwoorden en oppakken. Doordat je met z’n tweeën
De slagingskans is zo ook groter. Ik geloof dat iedere klant zijn
optrekt, houd je elkaar scherp. Marieke en ik zijn heel
of haar situatie wil verbeteren. Wat ze daarvoor nodig hebben,
verschillend. We houden elkaar regelmatig een spiegel voor en
15
bespreken ieders aanpak. Waarom reageer je zo of stel je deze vragen? We leren veel van elkaar.’ Marieke beaamt dat: ‘Maartje is erg creatief en heeft altijd goede ideeën. Ze geeft mij structuur. Ik kan namelijk nogal chaotisch zijn. We vullen elkaar dus heel goed aan. Voor mij als consulent Werk zijn de contacten met mensen vaak wel wat intensiever. Ik bespreek met hen de persoonlijke doelen om (vrijwilligers)werk te vinden. Dat is bij een consulent Inkomen wat minder. Hoewel we in sommige situaties ook samen optrekken.’ Wat merken jullie aan klanten die je begeleidt met deze dienstverlening? Marieke: ‘In de loop van het experiment groeit het vertrouwen in elkaar. Mensen ontspannen langzaam en daardoor kunnen ze hun energie beter inzetten om hun eigen doelen te bereiken. Ik hoor ook vaak dat ze het fijn vinden dat er geen wisseling van consulent is. Dat helpt bij het opbouwen van de relatie. Ik kan wel zeggen dat ik met een aantal mensen echt een gelijkwaardige relatie opbouwde. Daarvoor is transparantie, openheid en wederzijds vertrouwen nodig.’ Maartje: ‘Dat klopt inderdaad. Samen bouwen we aan het vertrouwen en de relatie. Soms duurt dat maanden, soms gaat dat sneller. Het is belangrijk dat mensen zich gewaardeerd en gehoord voelen. Er wordt vaak over ons werk gezegd dat je geen eerlijke relatie kunt opbouwen met een klant, omdat
prima samen met de rechtmatigheid van de Participatiewet. Dit
ze financieel afhankelijk van je zijn. Zo ervaar ik dat zelf niet
heeft niets te maken met verplichtingen die je iemand oplegt.
met deze dienstverlening. Mensen hoeven aan mij geen
Iedereen wil aan zijn toekomst bouwen.’
verantwoording af te leggen. Het gesprek gaat over wat
16
iemand zelf wilt veranderen, waar hij/zij graag naartoe wilt,
Marieke: ‘We focussen dan ook niet alleen op het vinden
hoe ze zichzelf zien en wat ze graag willen doen. En dit gaat
van werk, maar kijken ook naar wat we voor de klant kunnen
stappen. Daar hoeven wij niet zoveel voor te doen. Als je er maar bent voor ze.’ Maartje: ‘Zeker. Al vind ik die scheidslijn soms wel lastig. Waar stopt mijn rol als consulent en wanneer moet ik overdragen aan een andere professional? Doordat we een goede relatie opbouwen met mensen, weten zij ons ook te vinden met allerlei vragen. Als consulent wil ik graag helpen en mij extra inzetten als dat nodig is, maar daar zit natuurlijk wel een grens aan. We moeten ervoor waken dat we een zorgverlener worden.’ Is dit de dienstverlening die de gemeente Oss aan iedereen moet leveren? Maartje: ‘Voor sommige mensen vind ik deze dienstverlening te vrij. Als ze bijvoorbeeld geen of een enkele keer contact met ons opnemen. Dat vind ik jammer, want ik denk dat het voor iedereen goed is om hun eigen plannen en ideeën uit te spreken in een persoonlijk gesprek. Ik zou dan graag zelf contact willen opnemen en hen actiever ondersteuning aanbieden. Dit sluit meer aan bij groep 2 van het experiment, waar de klant en consulenten intensief contact hebben.’ Marieke: ‘Helemaal mee eens. Het is zonde als een traject doodloopt, doordat er geen actief contact is. In groep 1 neemt de klant initiatief tot contact. Wij niet. Het zou mooi zijn als we met dezelfde open en transparante houding, zoals we doen in betekenen op maatschappelijk vlak. Soms is het belangrijk
groep 1, toch vanuit onszelf contact mogen nemen. Zo kunnen
om eerst andere dingen op te lossen, voordat ook maar aan
we patronen doorbreken. Sommige mensen help je echt verder
werk gedacht wordt. Bijvoorbeeld dat iemand in therapie
als wij het initiatief nemen en doorpakken. Bijvoorbeeld als
gaat of dat iemand die eenzaam is zich aansluit bij een
ze bang zijn om te falen en daardoor geen contact opnemen
appgroepje en zo een sociaal netwerk opbouwt. Iedereen
en stappen zetten. Als er dan vertrouwen en veiligheid komt,
op z’n eigen tempo. Dan maken mensen verbluffend goede
kunnen zij met de juiste ondersteuning wél stappen zetten!’
17
Ellie Gloudemans
5. Van hulp krijgen naar hulp vragen
branche ik wilde werken etc. Ik had het gevoel dat zij niet
In het begin vond ik de dienstverlening van het experiment wel
achterdochtig waren. Maar ik zat in groep 1 van het experiment
lastig. Ik ben gewend om hulp te krijgen. Bijvoorbeeld meedoen
en was echt gemotiveerd om een baan te vinden. Ze hoefden
aan trainingen, zoals je CV updaten. Veel mensen zien dat als
daar dus niet zo bovenop te zitten. Het is dus heel belangrijk
verplichting. Ik zag het als helpen door de consulenten. Nu is
om iedereen mee te nemen in de achterliggende gedachte van
het de bedoeling dat je alles vraagt.
het experiment. En ook hoe mensen die misschien iets verder
helemaal op de hoogte waren van de dienstverlening van groep 1. Zij deden voorstellen voor banen waar ik mij echt niet in kon vinden. Is dit niks voor je? Of dat? Ik kreeg het gevoel dat ik niet mocht zeggen dat het niks voor mij was en dat ze
van experiment afstaan, moeten handelen. Ik heb er wel van Marieke en Maartje wisten alles van scholing, trainingen en
geleerd dat ik niet meer zo snel ergens ‘ja’ op moet zeggen.
nog veel meer. Dirk wist alles van de financiën. Toen dat helder
Achteraf had ik meer voorbereidingstijd nodig.
voor mij was, ging ik naar Marieke en Maartje toe en vroeg ze of ze mij wilden helpen om een geschikte baan te vinden. Ik
Ik had maar vrij kort een bijstandsuitkering. Ging zelf heel actief
kreeg van alles aangereikt. De eerste stap was kijken waar ik
op zoek naar werk. Met behoud van mijn uitkering werkte ik bij
goed in ben. Daarna had ik allemaal verschillende gesprekken.
een autodealer, maar na twee maanden besloten we om daar
Ik golfde met een medewerker van een bedrijf. Zo leer je
niet mee verder te gaan. Dat was wel fijn. Dat ik dat zelf kon
elkaar op een ongedwongen manier beter kennen. Doordat
meebepalen. Ik had ervaring in de winkelsector en wilde daar
ik zelf kon bepalen of het iets voor mij is of niet, had ik geen
graag weer in terug. Via Marieke kwam ik toen bij de Albert
stress. Dat vond ik wel fijn. Ook sprak ik drie accountants van
Heijn terecht en kreeg ik een jaar contract.
de gemeente. Dat was niet zo’n prettige ervaring. Ik kreeg
18
maandag te horen dat zij dinsdag bij elkaar kwamen. De
Het experiment heb ik als prettig ervaren. Ik ben blij dat ik
volgende dag ging ik op gesprek. Door de korte tijd kon ik
‘ja’ zei om mee te doen. Dirk Duis, Maartje van der Leest en
mij niet goed voorbereiden op wat ik eigenlijk wilde. In welke
Marieke Olislagers bedankt voor jullie inzet.
Rawan Hasan en Anas al Nuami
6. Een nieuw begin! Rawan: ‘In het begin was alles moeilijk. Ons nieuwe leven en elke nieuwe dag. We begonnen helemaal opnieuw en wilden graag een normaal leven. Gelukkig waren de mensen van de gemeente Oss aardig. Marieke (consulent werk, red.) was een vriendelijke, behulpzame en eerlijke persoon.’ Anas: ‘Ik was bang om te falen en dat ik niet alle kosten kon betalen. Ik wilde studeren om rijinstructeur te worden, maar ik had een motivatie nodig. Marieke moedigde mij aan. Het gaf mij veel psychologische ondersteuning. Ja, ik deed het! Daar werd ik blij van. De gemeente bood mij veel faciliteiten en hulp.’ Rawan: ‘Ik was als meisje altijd alleen. Mijn man had nu een eigen bedrijf, we hadden geen uitkering meer. Maar ik zat thuis met onze kinderen, ik kon niets doen. Toen werd ik ook geholpen. Ik volg nu een opleiding, maar het beste eraan is dat ik weer in mijzelf geloof. Ik respecteer de moeilijkheden en doe nu dingen waarvan ik dacht dat ik het in wezen niet in mij had. We kunnen wel zeggen dat Marieke één van de belangrijkste mensen in ons leven is. Heel erg bedankt!’
19
Dirk Duis
7. Samenwerken
consulent Werk & Inkomen kon helpen en waarbij. Met de Osse Samenwerkwijze werden verschillende professionals betrokken. Dat was prettig!
Graag deel ik een verhaal van een klant, waarbij verschillende
20
problemen speelden. Het ging niet alleen over de
Wat was er aan de hand?
bijstandsuitkering of het vinden van werk. Door het experiment
Een klant woont in een huis met zes kamers. Hij huurt er één
kon ik meneer de ruimte geven om te vertellen hoe ik hem als
van. In de andere vijf kamers wonen luidruchtige bewoners.
Er is al jaren sprake van forse schulden. Meneer spreekt goed
wat wij professionals vonden dat nodig was, maar meneer
Nederlands. Alleen net te weinig om een beroepsopleiding
vertelde zelf wat hij zelf wilde, kon en nodig had. Het waren
te volgen om zijn technische achtergrond om te zetten naar
zijn wensen en keuzes. Daardoor behaalde hij successen en
betaald werk. Matig lichamelijk werk lukt niet. Meneer is
kwam hij vooruit. Er was één aanspreekpunt. Dat maakte het
geopereerd aan z’n arm. Zijn traject naar werk staat daardoor in
nakomen van afspraken makkelijker. We vonden een passende
de wacht. Er zijn psychische problemen. Hij krijgt zijn dagelijkse
woning en meneer kon een taalstudie en een technische
leven niet op orde. Het lukt hem niet om afspraken met
opleiding op maat volgen. Hij heeft regelmatig contact met
ondersteuners na te komen, rekeningen te betalen, te studeren
andere wijkbewoners. Soms eten ze samen. Aflossen van zijn
of werken. Meneer is sociaal geïsoleerd.
schulden namen we ook in het plan op.
Zijn vraag: ‘Gewoon’ een fijne, sociale omgeving. Een
Het welzijnscijfer van meneer steeg in zes maanden van een
betekenisvolle dag, zonder financiële problemen. Met hulp
4,5 naar een 6,5. Er is perspectief.
waar nodig en gevraagd. Wat leerde ik? Hoe losten we dit op?
Ik leerde dat het mij in het experiment toch vaak lukt om
Het is duidelijk dat er verschillende problemen speelden.
kennis te maken met inwoners. Om daar – als het nodig
Dankzij het experiment kon ik de ruimte nemen om echt kennis
is – tijd voor vrij te maken. Ondanks de drukke agenda
te maken met meneer. Wat en wie speelde er allemaal een rol
en administratieve- en organisatorische werkzaamheden.
in deze situatie? Wat kon meneer zelf en waarbij wilde hij mijn
Inwoners zijn (uiteindelijk) in staat om hun eigen plan te maken
hulp? We pakten zijn vraag breder op dan de bijstandsuitkering
en hun problemen op te lossen. Met waar nodig gepaste
en het vinden van werk. Meneer hoefde zich niet meteen
ondersteuning van ons. Ook leerde ik dat – als het nodig is –
in te zetten in een traject om (betaald) werk te vinden. We
inwoners aan tafel willen met verschillende partijen en hun
keken eerst naar sociale activering. In de zes maanden daarna
verhaal vertellen. Dankzij positieve ervaringen en ondanks
voerden, trajectbegeleider van re-integratie, schuldhulpverlener,
negatieve ervaringen met hulpverlening. Belangrijk is dat we in
bewindvoerder, Wmo-consulent, individueel ondersteuner, een
het netwerk afstemming zoeken en allemaal volgens dezelfde
woonconsulent, de werkconsulent en ik samen drie gesprekken
gedachte werken. Volgens de Osse Samenwerkwijze. Kortom,
met meneer. We werkten volgens de Osse Samenwerkwijze.
ik vind het fijn dat het soms lukt om elkaar (professionals) en de inwoner minder in de weg lopen. Zo kan de inwoner de steun
De juiste expertise en afstemming was ingezet en er was één
krijgen die nodig is en houdt daarbij zelf de regie. Ik hoop dat
plan. Een plan dat meneer zelf maakte. We keken niet naar
we in de toekomst vaker op deze manier mogen werken!
21
INTENSIEVE BEGELEIDING Verhalen van deelnemers en consulenten over hoe zij intensieve begeleiding ervaren. Deelnemers bepalen zelf wat er nodig is om werk te vinden. De consulent probeert proactief achter talenten, krachten, kansen en beperkingen van deelnemers te komen. De consulent moedigt hen aan om met ideeën of een plan te komen. De consulent bewaakt actief de voortgang. Het initiatief tot contact ligt zowel bij de deelnemer als bij de consulent. Solliciteren is niet verplicht. 22
Nikki Schepers is consulent Inkomen en begeleidt de deelnemers uit groep 2. Nikki heeft regelmatig contact met haar klanten en samen kijken ze welke ondersteuning zij nodig hebben bij het vinden van werk. In deze video vertelt Nikki hoe zij deze manier van werken ervaart. Bekijk de video via: youtu.be/iOyq9PDt8P8 of scan de QR-code met de camera van je telefoon/tablet. Lukt dit niet? Download dan de gratis QR Code Reader in de App Store (Apple) of Play Store (Android).
23
24
Daphne Kooyman
8. Een eigen onderneming en dromen van emigreren naar Spanje Sinds 2017 woont Daphne (44) met haar vriend Gerben
waan van de dag. Bij groep 2 heb ik een stok achter de deur.
en hun vijfjarige dochter Sinne in Macharen. Toen zij een
Dat vind ik wel prettig.’
bijstandsuitkering aanvroeg, kon zij meteen meedoen met het experiment ‘Zelf aan het stuur en op maat’. Daphne vertelt hoe
Je start nu een eigen onderneming. Waarom wil je
ze dat ervaart.
dat zo graag? ‘Met een eigen onderneming kan ik vanuit huis werken en er
Daphne, hoe ben je de gemeente Oss terecht gekomen?
ook voor Sinne zijn. In 2016 woonde ik 2,5 maand in Geffen en
‘Ik heb heel lang vrij geleefd en rondgereisd in het buitenland.
moest ik bij de Rotonde werken. Dat paste totaal niet bij mijn
Ik leefde zonder geld. Toen ik zwanger raakte veranderde dat.
situatie. Sinne was toen heel klein en ik wilde haar niet naar de
De manier waarop ik leefde ging niet meer. Dus kwam ik terug
opvang brengen om dat werk te doen. Ik wilde een ander plan
naar Nederland. Eerst woonden we bij mijn moeder in. In 2016
hebben. Een eigen onderneming dus. Ik wist dat ik het kon. 1,5
ging ik op zoek naar een eigen, vaste plek voor Sinne en mij. Ik
jaar later en vijf gemeenten verder, kwam ik weer terug in Oss.
reageerde overal in Nederland op woningen. Uiteindelijke kreeg
Het plan kwam elke keer wel een stapje verder.’
ik in 2017 een woning van Mooiland in Macharen toegewezen. Gerben kwam iets later bij ons wonen. Eigenlijk is Macharen de
Wat is je plan precies?
eerste plek waar hij zich wilde settelen.’
‘Een online onderneming starten. Ik ben schrijfster en heb op basis daarvan een verdienmodel gemaakt. Ik ga een
Hoe komt het dat je meedoet aan het experiment?
Levenskunst-community starten en ben twee autobiografische
‘Bij de intake van de bijstandsuitkering vroeg Dirk Duis
boeken en een online cursus aan het schrijven. De
(consulent Inkomen, red.) of ik mee wilde doen met het
marketingstrategie heb ik al gemaakt. De eerste stap nu, is het
experiment. Dat wilde ik wel. Mijn doel van het experiment:
online zetten van mijn website: www.daphnegeniet.nl!’
financieel onafhankelijk worden en trouw blijven aan mezelf. Ik werd ingedeeld in groep 2. Dat hoopte ik ook. Groep 1
Naast dat je aan je plan werkt, doe je ook
leek mij ook wel fijn, maar ik weet dat het nodig is om te
vrijwilligerswerk…
communiceren. Soms gaan er maanden voorbij, zonder dat ik
‘Ja, dat klopt. Ik werk nu twee jaar als portierster in het
contact opneem. Dat heb ik dan niet in de gaten. Je leeft in de
gastenhuis van de Zusters Clarissen in Megen. Dat zijn echt
25
powervrouwen. Ik open de deur voor gasten, neem de telefoon
prettige aan die training was, dat het in groepsverband is en
op, zet koffie en thee en ruim soms kamers op. Ook geef ik een
dat de trainers ervaringsdeskundigen zijn. Gelijkwaardig. Je
zuster computerles en help ik haar weleens met het maken
denkt dat je alleen bent, maar iedereen heeft z’n eigen verhaal.
van flyers voor het meditatieprogramma.’
Dat was voor mij heel ondersteunend. Die erkenning en herkenning. Ik werd bewust van waar ik sta, waar ik vastloop
En hoe ervaar je de dienstverlening van de consulenten?
en waarom. Het gaf echte inzichten. Ik kwam er achter dat wij
‘De dienstverlening op deze manier is goed. Als je een plan
eigenlijk al heel lang geïsoleerd leefden. Gerben en ik waren
hebt, kijken de consulenten hoe ze mij kunnen begeleiden.
allebei depressief en hielden elkaar in die vicieuze cirkel. De
Dat vind ik super! Ze helpen mij ook bij de uitvoering van mijn
training hielp ons uit het isolement komen en weer te focussen.
plan. Esther Kemperman (consulent Werk, red.) vroeg mij mijn
Het maken van een Visionboard hielp mij daarbij. Gerben zit
plan op papier te zetten. Ik begon heel groot. Wel met een
nu in proefplaatsing bij Wood&Work in Oss en heeft het erg
duidelijk einddoel. Alleen de weg er naartoe was niet duidelijk.
naar z’n zin. Daardoor is bij mij ook de druk van de ketel, want
Er waren veel te veel zijpaden. Ik legde de lat te hoog, waardoor
Gerben zijn doel was één van de onderdelen van mijn plan. Dat
ik doelen niet haalde. Ik kwam van alles – vooral in mijzelf –
heb ik er nu uitgehaald. Het is echt MIJN plan! Toen ik weer
tegen. Blokkades. Mijn brein deed niet wat ik wilde. Ik vond het
een afspraak had met Esther en ik alles op tafel gooide, viel er
moeilijk om focus te houden en keuzes te maken. Dat kwam
een last van mijn schouders. Daardoor is de vertrouwensband
ook door de thuissituatie. Er was ook een moment dat ik het
weer hersteld. Ik kan eerlijk zeggen hoe ik mij voel, waar ik sta
vertrouwen in Esther kwijtraakte. Ik viel in een gat en voelde mij
en wat ik wil. Daar heb ik wel een hele tijd over gedaan, maar ik
aan mijn lot overgelaten. Ik raakte in een isolement. Doordat
heb alles nu weer op de rit.’
ik niet uitsprak wat er in mij omging, was ik moeilijk bereikbaar voor de consulenten.
Hoe zie jij jullie toekomst? ‘Mijn grootste droom is emigreren naar Spanje. Daar samen
Voor de zomer ontdekte ik dat ik even moest stilstaan. Het
met Gerben in de buurt van El Camino de Santiago een
eind van het experiment is in zicht. Ik schrok, want ik had
ecologische zelfvoorzienende leefgemeenschap starten.
nog niks bereikt. Wat nu? Wat ging er mis? In de zomer
In 2008 ging ik daar voor het eerst heen en ik ben verliefd
heb ik alles op een rijtje gezet. Ik werd uitgenodigd voor een
geworden op de natuur, mensen en omgeving. Heb zelf toen
informatiebijeenkomst voor de pilot KrachtWerk. En ik dacht, ja,
ook de Camino de Santiago gelopen en eigenlijk hebben de
dat heb ik echt nodig. Ik heb mij toen dus meteen aangemeld.’
pelgrims mij geïnspireerd om dit te beginnen. Maar ik ga nu eerst hier de basis van mijn eigen onderneming creëren. Als
Kun je wat vertellen over de training KrachtWerk? ‘De training KrachtWerk heeft bij mij en thuis zoveel in beweging gezet. Wauw! Dat gun ik eigenlijk iedereen. Het
26
alles staat, dan is het tijd om te gaan.’
Rick Huinink
9. Kleine stapjes, snel thuis Rick Huinink (26 jaar) vroeg in 2017 een bijstandsuitkering
gesprek met mijn bedrijfsarts. Die vond het een goed idee dat
aan. Hij kon meteen meedoen met het experiment. Hij
ik twee dagen in de week wat ging doen. Dian en Francien
werd ingedeeld in groep 2 en Dian en Francien werden zijn
hielpen mij om bij R44 aan de slag te gaan. Ik begon in de
consulent.
werkplaats, maar dat ging niet goed. Na een paar gesprekken ging ik in de winkel werken. Eerst twee dagen, daarna drie
Rick, hoe heb je de dienstverlening van de consulenten
dagen in de week. Dat heb ik ruim een jaar gedaan. Nadat ik
ervaren?
het traject R44 afrondde hielpen Dian en Francien mij met
‘De dienstverlening van groep 2 was voor mij perfect. Het gaf
zoeken naar plekken waar ik terecht kon.’
mij de tijd om uit te zoeken hoe en wat. Dian en Francien lieten mij mijn ding doen, om te ontdekken wat er mogelijk was.
Waar ga je nu mee aan de slag?
Zonder al te veel druk. Ze verplichten niks en legden niks op.
‘In februari begin ik met een cursus om CAD tekenaar te
Dat was wel fijn. Ik ben heel tevreden over de manier waarop
worden. Dat heb ik zelf geregeld. Dian en Francien hebben wel
zij mij coachte en aanmoedigde om stappen te zetten. Ik ben
een beetje gepusht dat ik die cursus ging doen. Niet vervelend
zelf slecht in het onderhouden van contact. Het was daarom
hoor, juist wel fijn. Met mensen die bij mijn ouders werken en
prettig dat dat vanuit de consulenten kwam. Ze zorgden ervoor
in het vak zitten voerde ik daarover gesprekken. Nu weet ik
dat ik langzaam maar zeker vooruit kon gaan. Het had niet veel
waar ik naar moet kijken, wat ik nodig heb om te beginnen en
beter gekund!’
wat mijn mogelijkheden zijn. Van hen hoorde ik ook dat er veel mensen nodig zijn in dit vakgebied. Zij en Dian en Francien
Welke stappen zette je?
lieten mij ook bedrijven zien waar ze CAD tekenaars nodig
‘We voerden gesprekken waarin ik aangaf waar mijn interesses
hebben. Dat sprak mij wel aan. Na de cursus ga ik solliciteren
liggen en over welk beroep ik zelf in mijn hoofd had; CAD
en hoop ik een baan te vinden!’
tekenaar. Tijdens de zoektocht om dit te realiseren had ik een 27
28
Sharon
wat er wel mogelijk was. Uiteindelijk ben ik de deeltijdstudie
10. Mijn eigen pad
HBO rechten gestart. Doordat het deeltijd is, ben ik flexibel en kan ik studeren als mijn lichaam dat aankan. Er zat vanuit de consulenten ook helemaal geen druk op en ik merkte dat ik wilde onderzoeken voor hoeveel uur ik daarnaast nog inzetbaar was. Op school miste ik een bepaalde basis en hoopte die in de praktijk op te doen. Ik ging vrijwilligerswerk bij vluchtelingenwerk
In 2015 had ik een succesvolle eigen onderneming in hand-
doen. Dat heb ik een jaar, tot april 2019, gedaan.
en nagelverzorging. Helaas kon ik door ziekte mijn werk niet meer doen en kwam ik thuis te zitten. De bijstandsuitkering
In mei 2019 startte ik weer met mijn eigen onderneming. Dat
was mijn ‘laatste station’. Omdat ik moest revalideren hoefde ik
doe ik nu, naast mijn studie, 15 uur in de week. Hand- en
niet verplicht te solliciteren. Toen belde in 2017 mijn consulent
nagelverzorging is toch wel echt mijn passie. Ik ben een sociaal
of ik mee wilde doen met het experiment. Daar moest ik eerst
en meelevend mens en heb mensen om mij heen nodig. Ik
even over nadenken. Ze wisten namelijk nog niet in welke
merkte dat het zo goed met mij ging, dat ik en mijn vriend
groep ik ingedeeld werd. Maar uiteindelijk dacht ik: Waarom
het zelf konden redden. Dus stapte ik zelf uit de bijstand. Die
niet?! Ik vind het goed dat de gemeente onderzoekt hoe de
onafhankelijkheid en zelfstandigheid voelt goed.
dienstverlening voor inwoners, maar ook voor consulenten, beter kan. Dus nam ik contact op om te zeggen dat ik
De begeleiding van Dian en Francien was trouwens super.
meedeed. Ik werd ingedeeld in groep 2 en Dian en Francien
Het zijn twee lieve schatten. Doordat ik zelf veel oppakte en
werden mijn consulenten.
aan de slag ging, kreeg ik veel waardering van hen. Wat ik ook heel fijn vond, is dat Dian van mijn leeftijd is. Ik voelde totaal
In ons eerste gesprek legde zij mij goed uit hoe het experiment
geen hiërarchie. Je hebt gesprekken als gelijkwaardige. Dat
ging en hoe de dienstverlening van groep 2 eruit zag. Ik vond
was heel prettig!
het heel prettig dat ik zelf input mocht geven. Zij keken echt naar hoe ze mij op een zo goed mogelijke manier konden
Nu zit ik in mijn tweede leerjaar. Het is ontzettend pittig en ik
helpen. Ik voelde dat ik werd gezien. Ze keken naar mijn
moet hard aan de kar trekken. Vooral taal is een barrière voor
mogelijkheden in plaats van mijn beperkingen. Ik kon zelf
mij. Maar het lukt! De afgelopen jaren leerde ik om met mijn
dingen aandragen en aangeven wat ik wilde. Ik wilde weer
belastbaarheid om te gaan. Mijn lichaam gaat alleen maar
graag studeren, dus ik ging thuis als een gek op zoek naar een
verder achteruit. Ik hoop dus dat ik mijn studie haal. Dit is
studie. Die vond ik ook, maar die was ontzettend duur. Dian en
eigenlijk een stok achter de deur. Als ik weer een terugval heb
Francien waren dan ook wel heel eerlijk en transpart. Ze zeiden
met mijn lichaam. Ik wil mensen helpen met juridisch advies.
meteen dat dat ‘m niet ging worden, maar ze keken wel naar
Mijn studie is de investering in mijn toekomst.
29
‘De inwoner weet zelf het beste wat hij/zij nodig heeft’
‘Laat je niet leiden door anderen, leid jezelf’
‘Als je los laat, heb je twee handen vrij’ ‘Meer contact zorgt voor meer’
‘De inwoner bepaalt het tempo, ik ga zelf veel te snel’
‘Kijken naar mogelijkheden’ ‘Een vaste contactpersoon werkt’
‘Werk en inkomen staan naast elkaar’
‘Ruimte, vertrouwen, gelijkwaardigheid en nabijheid geven je vleugels, waardoor je veel verder komt.’ ‘Waarom moeilijk doen als het samen kan?!’ v.l.n.r.: Francien, Dian en Nikki. 30
‘Tijd nemen voor elkaar’
11. Als je loslaat, heb je twee handen vrij Door consulenten: Dian Huizinga, Esther Kemperman, Francien Aaldering, Nikki Schepers
Esther Kemperman: ‘Ik was erg blij met het experiment. Het was fijn dat de inwoners en de consulenten de ruimte kregen om een plan op maat te maken. Het was geweldig om te zien dat door vertrouwen te geven en te krijgen mensen weer groeiden en zelf met de beste ideeën kwamen, waardoor ze weer mee gingen doen.’
31
Esin Abaci
12. Eigen tempo Toen ik voor mijn allereerste afspraak op het gemeentehuis kwam, vroeg mijn consulent mij of ik mee wilde doen aan het experiment. Na een korte uitleg van mijn consulent, besloot ik hieraan mee te doen. Het feit dat ik vrijgelaten werd in het zoeken naar een baan en het helemaal op mijn eigen manier kon doen, sprak me heel erg aan. Samen met de werkconsulent keek ik eerst naar wat ik wilde, wat mijn doel is en hoe ik dat doel wilde bereiken. Voor mij was het heel erg belangrijk dat ik eerst aan mezelf werkte, voordat ik klaar was om naar een baan te zoeken. Daar was ook zeker ruimte voor en had tot gevolg dat ik niet in de stress raakte. Ik hoefde namelijk niet met de stress van mijn privéleven hard te zoeken naar een baan. Samen met de consulent stippelde ik een, voor mij, zo prettig mogelijke route uit. Daarbij maakte zij mij wel heel duidelijk dat ik degene was die beslist of en wanneer we contactmomenten zouden hebben. Zij is er altijd voor me geweest. Als ik behoefte had aan een gesprek of als ik even niet meer wist hoe ik verder moest met mijn plan. Inmiddels zijn we meer dan een jaar verder. Eind september 2019 begon ik ben bij het KCC (Klantcontactcentrum) van de gemeente Oss. Het is een werkervaringsplaats en vanuit hier hoop ik verder te groeien. Als ik terugkijk naar het afgelopen jaar, ben ik veel zelfverzekerder geworden.
Mij heeft het experiment en de dienstverlening van groep 2 zeker goed gedaan. Ik heb er een goede ervaring aan overgehouden.
32
REGULIERE DIENSTVERLENING Verhalen van deelnemers en consulenten over hoe zij de reguliere dienstverlening ervaren. Deelnemers moeten zich houden aan de bestaande afspraken, zoals solliciteren en langskomen. Consulenten helpen hen bij het vinden van werk via de bestaande re-integratietrajecten en voeren periodiek een voortgangsgesprek met deelnemers. 33
Miny Lammerts
13. Onverwachte uitnodiging In 2014 kwam ik – na de WW – in de Bijstand terecht. In 2017 meldde mijn consulent mij aan voor het experiment. Ik werd in groep drie ingeloot en kreeg de ‘normale’ dienstverlening. Er veranderde voor mij dus eigenlijk niets. Ik ging bij De Rotonde werken en later in het Dessohouse achter de computer. Daar kreeg ik ook sollicitatietraining. Ik bezocht verschillende evenementen waar je als werkzoekende kennis kon maken met bedrijven. Zij hadden ook vacatures waarop je kon solliciteren. Ik werkte zes maanden – met een proefplaatsing – bij Flexspecialisten. Na verschillende sollicitaties ben ik naar het IBN gestuurd. Daar kreeg ik sollicitatietraining, leerde mijn CV schrijven en maakte een video CV. IBN detacheerde mij daarna bij een klein accountantskantoor. Daar deed ik de boekhouding van verschillende bedrijven. Daar heb ik zeker twee jaar gewerkt. Bij een evenement van IBN voor bedrijven en werknemers hielp ik als gastvrouw. Toen er steeds minder uren werk voor mij waren zei IBN het contract op. Inmiddels zat ik in de ziektewet door een ongelukkige val met de fiets. Ik had mijn elleboog gebroken. Ik was nog aan het revalideren met mijn elleboog, toen ik een brief van de gemeente Oss ontving. Zij nodigden mij uit voor een sollicitatiegesprek. Ik ben natuurlijk gegaan en kon aan het werk als administratiemedewerkster op de Rotonde.
Tien maanden via uitzendbureau Tempo Team en nu heb ik een vast contract. Daar ben ik heel blij mee! Zeker vanwege mijn leeftijd…
34
Erwin Nieuwenhuizen
14. Spiegel voor groep 1 en 2 Als consulent Inkomen was ik vanaf de start van het experiment enthousiast. Ik zag het experiment namelijk als kans om iemand met een bijstandsuitkering als mens te gaan zien en behandelen. Een positieve benadering van de mens, die daarbij toevallig ook een bijstand heeft. Om die andere aanpak ook echt uit te kunnen voeren, was ik daarom liever voor de klanten in groep één of twee ingezet. Groep drie was de reguliere dienstverlening en daarbij vond ik het vooral belangrijk om een duidelijk spiegel te vormen voor de andere twee groepen. Ik hoop dat de uitkomsten van het experiment leiden tot een dienstverlening met de positieve benadering van groep één en twee. Ik spreek de hoopvolle verwachting uit dat de consulent en de mens die toevallig ook een bijstandsuitkering heeft, elkaar ontmoeten met respect en er een nieuwe positieve energie ontstaat.
35
36
37
Bijzondere verhalen over het experiment ‘Zelf aan het stuur en op maat’ die het waard zijn om te vertellen. Omdat ze gaan over ervaringen. Omdat ze gaan over eigen kracht. Omdat ze gaan over samen-werken. Omdat ze gaan over hoe wij dienst verlenen. Maar vooral, omdat het verhalen zijn van mensen: onze inwoners en collega’s.