RIB onderzoeken SchuldHulpVerlening M Schrievers 18okt21.docx

Maatschappelijke Ontwikkeling Raadhuislaan 2, Oss

Aan de leden van de raadsadviescommissie

Telefoon 14 0412

Sociaal Bestuurlijk

Fax [0412] 64 26 05 E-mail gemeente@oss.nl www.oss.nl

Postbus 5 5340 BA Oss

Wilt u bij uw reactie de datum van deze brief en ons kenmerk vermelden?

Geachte leden van de gemeenteraad, Datum

Ons kenmerk

Behandeld door

Doorkiesnummer

19 oktober 2021

4668883

M. Willems

9823

Onderwerp

Onderzoeken Schuldhulpverlening

Geachte commissieleden, Graag informeer ik u over twee onderzoeken schuldhulpverlening, die beide op verzoek van het team Schuldhulpverlening (SHV), zijn uitgevoerd in Oss door M. Schrievers. We gaan in op het kader van deze onderzoeken, weging van de opbrengsten, de resultaten op hoofdlijnen en de lijnen voor de toekomst. Kader van de onderzoeken Het eerste onderzoek (2019) is als stageopdracht uitgevoerd. Centrale vraag was waarom mensen met problematische schulden geen hulp zoeken, te lang wachten of afhaken. Het vervolgonderzoek (2020) betreft een antropologisch klantreisonderzoek. Doel was om in kaart te brengen waar inwoners met financiële problemen tegen aan lopen als ze proberen uit de schulden te raken. Hierbij is ook specifiek gekeken naar ervaringen met bewindvoering en met contact met de gemeente. Weging van de opbrengsten Toetsing en kwaliteitsborging van onze dienstverlening en beleid via kwalitatieve onderzoeken is een voortdurend proces binnen de uitvoerende afdeling, dat gepaard gaat met klantreisonderzoeken, beleidsevaluaties, projectevaluaties, etc. De onderzoeken van M. Schrievers zijn in die lijn goed te gebruiken om ons beleid en onze dienstverlening te verbeteren en waar nodig aan te scherpen. We willen vooraf enkele kanttekeningen plaatsen bij de onderzoeken om ze in het juiste perspectief te plaatsen:

Volgvel

Ons kenmerk

2

De onderzoeken zijn gedaan bij een beperkt aantal inwoners: 10 bij het stageonderzoek, 26 bij het klantreisonderzoek. De onderzoeken zijn vooral uitgevoerd in 2019/begin 2020, maar diverse ervaringen die de geïnterviewden vertellen lijken van langer geleden. De geïnterviewden doen uitspraken over hoe ze het contact met de Osse gemeente ervaren hebben, terwijl het in veel gevallen contact met een andere instantie lijkt te betreffen, zoals UWV, BSOB, SVB, ONS welzijn. Op het handelen van deze organisaties en functies hebben we soms maar beperkt invloed. Resultaten op hoofdlijnen Hoe ervaart men de financiële hulp? Wanneer men in contact is met schuldhulpverlening van de gemeente ervaart men de hulp als overwegend positief: de consulenten nemen de tijd om het hele verhaal te horen en men denkt mee en vraagt door om te zien wat een passende oplossing kan zijn. Minder tevreden is men over de toegang tot (passende) financiële hulp. Men vindt vaak niet duidelijk welk hulpaanbod er is en waar men moet zijn. Men ervaart dat er veel verschillende mensen betrokken zijn bij de financiële problematiek van de inwoner (zoals ONS welzijn, BSOB, SHV, UWV) en de samenwerking rond hulpvragen is niet altijd voldoende. De drempel naar schuldhulpverlening ervaart men als hoog. Het beeld bestaat veelal dat schuldhulpverlening alleen voor zeer ernstige schulden is en men vreest autonomieverlies.

In zijn algemeenheid ervaart men een machtsverschil tussen overheid en inwoner. De overheid stelt immers de normen die bepalen wie waar recht op heeft. Besluiten over individuele situaties hebben soms grote gevolgen voor de inwoner. Men vindt het belangrijk dat men goed wordt gehoord en dat niet de regels centraal staan, en vooral gekeken wordt naar wat wel kan. Toon en bejegening zijn eveneens van belang. Hoe ervaart men bewindvoering? Bewindvoering kan ingezet worden wanneer een inwoner door psychische of lichamelijke problemen niet in staat is zijn of haar geldzaken te regelen of wanneer er problematische schulden zijn. Bewindvoering vraagt de inwoner zelf aan en wordt toegekend door de rechter. Bewindvoering zien geïnterviewden in het onderzoek als een vorm van ontzorgen die rust geeft, omdat de bewindvoerder de geldzaken regelt, aanspreekpunt voor schuldeisers is en acties van de deurwaarders voorkomt. Anderzijds is er ook kritiek. Men verwacht dat de bewindvoerder ook de schulden aanpakt. In de praktijk moeten ze lang wachten op doorgeleiding naar schuldsanering bij de gemeente, zonder dat men weet hoe ver het ervoor staat of hoe hoog de schulden zijn. Een aantal geïnterviewden heeft een malafide bewindvoerder getroffen.

Volgvel

Ons kenmerk

3

Lijnen voor de toekomst De uitkomsten uit beide onderzoeken sluiten goed aan bij de inmiddels in gezette acties binnen SHV: • We willen we met de Eropaf aanpak vroegsignalering schuldhulpverlening in een vroeg stadium

in

contact

komen

en

hulp

bieden

aan

inwoners

met

meerdere

betalingsachterstanden. Momenteel sturen we overeenkomstig de wettelijke plicht een brief met een hulpaanbod. Voor de Eropaf aanpak hebben we extra capaciteit SHV nodig. Hiervoor ligt een offerte bij de raad. • Met het gebiedsgericht werken van de consulenten schuldhulpverlening werken we dichterbij en met kortere lijnen tot de inwoners en het netwerk. • Met ons vernieuwde aanbod BB-Oss helpen we inwoners meer grip te krijgen op hun financiën door budgetondersteuning en budgetbeheer, ook als er nog geen schulden zijn. Met deze ontwikkelingen zal op den duur het beeld aan kracht winnen dat inwoners ook bij beginnende geldzorgen hulp van de gemeente kunnen krijgen. Tevens zal de vindbaarheid verbeteren. • We willen meer grip op bewindvoering door met bewindvoerders te gaan samenwerken. We bereiden een convenant voor waarin we afspraken maken over gezamenlijke intakes van gemeente en bewindvoerder om de meest passende inzet voor de inwoner te realiseren.

Dat

kan

de

lichtere

ondersteuning

van

de

gemeente

zijn.

Bij

schuldenproblematiek willen we samen zorgen voor een vlotte doorstroom naar schuldhulpverlening. • Sinds 1 januari 2021 valt het team SHV onder de afdeling Werk en Inkomen. Daarmee bevorderen we de integraliteit op inkomensvoorziening. We werken voortdurend aan het verbeteren van het vakmanschap van de professionals. We scholen de medewerkers op de Samenwerkwijze: een brede en methodische uitvraag, inzetten van MDO’s en maatwerk.

In intervisiebijeenkomsten besteden de professionals aandacht aan

bejegening en machtsverschil, en de inwoner met zijn vraag en niet de regels centraal stellen. We houden u via de periodieke raadsinformatiebrieven op de hoogte van de stand van zaken van de uitvoering van het beleidskader Armoede en Schulden. Met vriendelijke groet,

dhr. C.P.W. van Geffen, Wethouder Werk & Inkomen