CConstaterende datOss
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Gemeenteraad 5 november 2026, gemeente OssBij agendapunt: Programmabegroting 2027-2030117.691 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 9 van 13

Op basis van de ontwerp uitgangpunten van het eerste ontwerp is de beheerbegroting financieel bijgesteld. Ondanks deze bijstelling bestaat het risico dat de uiteindelijke engineerings- en realisatiekosten van ons deel toch hoger uitvallen. Dit kan leiden tot een aanvullend dekkingsrisico en mogelijk gevolgen hebben voor de bestuurlijke samenwerking en de tijdige uitvoering van de maatregelen die noodzakelijk zijn voor de waterveiligheid. Beheersmaatregel De gemeente houdt gezamenlijk met Waterschap Aa en Maas financieel en inhoudelijk toezicht op het project. Door intensieve samenwerking, periodieke afstemming en het benutten van elkaars expertise wordt de voortgang van het ontwerp, de voorbereiding en de kostenontwikkeling nauwlettend gevolgd. Naarmate het ontwerp verder wordt uitgewerkt en de kostenraming wordt aangescherpt, wordt het financiële beeld verder geactualiseerd. Eventuele wijzigingen in risico's of financiële consequenties worden tijdig gerapporteerd, zodat waar nodig aanvullende maatregelen kunnen worden getroffen en kan worden bijgestuurd. 207 Risico en beheersmaatregel S/I[1] Impact Kans Risicobedrag (impact x kans) Saneringskosten aankoop locatie Verdihuis I € PM 50% € PM Risico Voor de ontwikkeling van het nieuwe kindcentrum wordt onder meer gebruikgemaakt van de locatie van het Verdihuis.

Op dit moment is nog onvoldoende inzicht beschikbaar in de eventuele aanwezigheid en omvang van bodemverontreinigingen. Een nader bodemonderzoek moet hierover uitsluitsel geven. Indien uit onderzoek blijkt dat saneringsmaatregelen noodzakelijk zijn, leidt dit tot aanvullende kosten voor de realisatie van het kindcentrum. De omvang van dit risico is momenteel nog niet betrouwbaar te kwantificeren. Beheersmaatregel Op basis van de onderzoeksresultaten wordt bepaald of sanering noodzakelijk is en welke financiële gevolgen dit heeft voor het project. 208 Risico en beheersmaatregel S/I11 Impact Kans Risicobedrag (impact x kans) Overdracht pensioenen wethouders I/S pm pm Risico Op dit moment worden pensioenaanspraken voor wethouders opgebouwd bij en uitbetaald door de gemeente. Daarvoor hebben we als gemeente een pensioenvoorziening gevormd om te kunnen voldoen aan de (toekomstige) pensioenbetalingen en een deel vindt plaats via een jaarlijkse kostenpost in de begroting. Wij als gemeente fungeren feitelijk als pensioenfonds. De pensioenaanspraken van wethouders zijn gelijk aan die van het ABP (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds). In verband met de invoering van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) moeten de pensioenen van wethouders ondergebracht worden bij een regulier pensioenfonds.

Landelijk is besloten om per 1 januari 2028 de pensioenen van de politieke ambtsdragers over te dragen aan het ABP. Daardoor worden de pensioenen van politieke ambtsdragers op dezelfde manier geregeld als voor de rest van ambtelijk Nederland. De financiële gevolgen hiervan zijn ingrijpend. Die gevolgen hebben zowel een incidenteel als een structurele component te weten: Eenmalige kosten voor waardeoverdracht: Gemeenten moeten eenmalig de waarde van de opgebouwde pensioenaanspraken overdragen aan het ABP. Daarbij hanteert het ABP een dekkingsgraad welke maandelijks fluctueert. Dit komt omdat de rente en beleggingsresultaten steeds veranderen. In 2025 hebben wij bijna € 2,5 miljoen moeten bijstorten in de voorziening pensioenen wethouders. Dit bedrag was hoog omdat wij als gemeente zelf (voorheen) geen dekkingsgraad hanteerde. De dekkingsgraad van 123,5% december 2025 is in juni 2026 126,9%. De verwachting is dus dat er weer extra bijgestort moet worden. Echter hoeveel dit voor 2026 zal zijn is niet bekend. Verwerking hiervan zal plaatsvinden bij de jaarrekening 2026. Structurele premieverplichtingen: Na de overdracht zijn gemeenten verplicht om premies af te dragen aan het ABP voor de toekomstige pensioenopbouw van wethouders. Dit betekent dat er jaarlijks een bedrag moet worden gereserveerd voor het werkgeversdeel van de pensioenpremies, wat een structurele kostenpost wordt.

Echter hier tegenover vallen de jaarlijkse kostenposten (storting voorziening en rechtstreekse betalingen vanuit de exploitatie) vrij. Naar verwachting is dit een beperkt financieel voordeel. Beheersmaatregel Gelet op de hoge extra storting in de jaarrekening 2025 is het financieel risico naar verwachting minder omvangrijk. De dekkingsgraad en de opbouw van de pensioenen zal nog wijzigen en daarop zal de voorziening aangepast moeten worden bij de jaarrekening 2026. 11 In deze kolom is aangegeven of het risico naar verwachting een structureel of incidenteel effect heeft. In het geval van een structureel risico geven we de bedragen per jaar weer. 209 Risico en beheersmaatregel S/I12 Impact Kans Risicobedrag (impact x kans) BUIG budget I € 1.000.000 (voordeel) 75% €750.000 (voordeel) Risico We verwachten in 2026 een overschot op het BUIG budget. De hoogte van het bedrag is nog onzeker. Het verwachte overschot wordt met name veroorzaakt doordat het budgetaandeel voor Oss voor de bijstandsuitkeringen € 1,6 miljoen is gestegen ten opzichte van 2025. Dit komt doordat verwachte kosten voor Oss zijn gestegen. Het aantal huishoudens voor Oss en het normbedrag (ofwel gemiddelde prijs) namen toe. Het gevolg van deze ontwikkelingen is een hoger budgetaandeel. Het budgetaandeel voor loonkostensubsidie neemt met € 0,7 miljoen af.

Het budgetaandeel van Oss is gedaald doordat we minder groeien in de uitgaven ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De reden hiervoor is dat Oss loonkostensubsidie al jaren inzet. We liepen in eerdere jaren voor op de rest van Nederland. Landelijk maken andere gemeenten hier een inhaalslag op en stijgen de loonkostensubsidie uitgaven van andere gemeenten meer dan Oss. Daarnaast hebben we incidentele rijksmiddelen (afgerond € 0,5 miljoen voor 2026) ontvangen om de werking van loonkostensubsidie bij beschut werk te verbeteren. De verwachte kosten voor 2026 zijn afgerond € 0,2 miljoen. Onderstaande onzekerheden zijn van toepassing: - Het definitieve BUIG budget is op dit moment nog niet bekend en wordt uiterlijk 1 oktober 2026 gepubliceerd. Het definitieve budget is inclusief loon- en prijsbijstelling, gerealiseerde in plaats van voorlopige cijfers 2025, geactualiseerde werkloosheidscijfers en eventueel aangepast rijksbeleid. - De hoogte van de aanpassing van de debiteurenvoorziening en de ontwikkeling van de openstaande debiteuren is op voorhand niet in te schatten. - We maken een inschatting van de BUIG uitgaven op basis van gemiddelde uitkeringsbedragen en verwachte bestandsontwikkeling. We weten achteraf pas of de gerealiseerde BUIG uitgaven in lijn liggen met de gemaakte inschatting.

Beheersmaatregel We volgen de landelijke ontwikkelingen kritisch en blijven sturen en monitoren op de ontwikkelingen binnen ons eigen bijstands- en loonkostensubsidiebestand. Risico en beheersmaatregel S/I[#1] Impact Kans Risicobedrag (impact x kans) Brand Vice Versa I € 236.000 50% € 118.000 Risico Begin mei 2024 heeft een grote en heel complexe brand plaatsgevonden bij Vice Versa binnen de gemeente Oss. Door die brand hebben we allerlei extra kosten gemaakt. De kosten hebben ruim € 655.000 bedragen. We hebben voor die kosten Vice Versa in 2024 aansprakelijk gesteld. Dit op grond van artikel 19.6 van de Omgevingswet. Echter gebleken is dat dit niet de juiste weg is voor kostenverhaal. Via privaatrechtelijke weg wordt nu getracht kosten te verhalen. Medio 2026 is deze schadeafwikkeling nog niet afgerond. De aansprakelijkheidstelling is inmiddels vastgesteld op € 400.494. De gemeente en de advocaten van Vice Versa zijn hierover in gesprek. Het is niet duidelijk hoe dit verder zal verlopen. We zijn in afwachting van een reactie van de verzekeraar van Vica Versa. Beheersmaatregelen We hebben bij de jaarrekening 2024 in dit kader (voor 50%) een voorziening waardering overlopende activa gemaakt. En bij de jaarrekekning 2025 is een deel van nog te ontvangen bedragen afgeboekt. 12 In deze kolom is aangegeven of het risico naar verwachting een structureel of incidenteel effect heeft.

In het geval van een structureel risico geven we de bedragen per jaar weer. 210 Risico en beheersmaatregel S/I13 Impact Kans Risicobedrag (impact x kans) Heesch West I € 6,4 miljoen 40% € 2,5 miljoen (volledig afgedekt via risicoreserve) Risico De gemeente Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss participeren in de grondexploitatie Heesch West (regionaal bedrijventerrein). Hiervoor is een gemeenschappelijke regeling (GR) aangegaan. Samen met de provincie Noord- Brabant is een masterplan opgesteld voor dit bedrijventerrein dat uiteindelijk 80 hectare kan worden. Er zal een gefaseerde ontwikkeling plaatsvinden. De bestemmingsplannen zijn begin 2022 vastgesteld door de gemeenteraden. Door de beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan Heesch West wordt de uitvoering enorm vertraagd. Begin 2025 hebben de gemeenteraden herstelbesluiten genomen naar aanleiding van een advies van de Stichting Advies Bestuursrechtspraak (STAB). Met het herstelbesluit zijn bevindingen en aanbevelingen van STAB in het plan verwerkt zodat het perspectief op voortvarende behandeling en een onherroepelijk bestemmingsplan zoveel mogelijk wordt bevorderd. Begin 2026 hebben de gemeenten het nadere verweer naar aanleiding van het herstelbesluit ingediend bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Eind mei 2026 hebben de zittingen plaatsgevonden.

Naar verwachting wordt in het 3e kwartaal 2026 uitspraak gedaan. Bij de beoordeling van de plannen door Raad van State zal ook bezien worden of de effecten (Stikstof) van Heesch West op Natura 2000-gebied voldoende worden beheerst. Ook de stroomvoorziening is een punt van zorg. Het stroomnetwerk in Brabant zit vol en zorgt voor onzekerheid. Binnen Heesch West kijken we naar een slim energieconcept en een duurzame ontwikkeling van het bedrijventerrein. In de eerste fase wordt 50 hectare ontwikkeld en in de tweede fase de overige 30 hectare. De resterende 30 hectare is bij de grondexploitatieberekening "afgewaardeerd" naar agrarische grondwaarde van € 6 per vierkante meter. Het verwachte verlies van Heesch West bedraagt eind 2034 in totaal € 38,5 miljoen (eindwaarde eerste fase). Ons aandeel is 30% van het geheel. De verliesvoorziening met betrekking tot verwacht tekort is in 2022 al overgedragen aan de GR Heesch West. De exploitatieberekening bevat risico’s op het gebied van gronduitgifte tempo, grondprijzen, kostenstijgingen (inflatie) en marktrente. Gelet op de geopolitieke ontwikkelingen is de toekomst moeilijk te voorspellen. Daarmee is dan ook geen rekening gehouden in de exploitatieberekening. De belangstelling voor het terrein Heesch West is nog steeds hoog.

Beheersmaatregel Naast de verliesvoorziening en egalisatiereserve van de GR hebben we een risicoreserve Heesch West van € 2,5 miljoen beschikbaar. Daarmee kunnen we eventuele onverwachte tegenvallers voor een deel opvangen. Hierdoor is het risico beperkt. De grondexploitatieberekening van Heesch West wordt elk jaar geactualiseerd. 3. Vervallen risico's De volgende risico's die in de jaarrekening 2025 nog naar voren kwamen zijn nu vervallen. Risico Actie Alternatieve bluswatervoorziening Dit risico is opgenomen als autonome ontwikkeling in deze begroting. 13 In deze kolom is aangegeven of het risico naar verwachting een structureel of incidenteel effect heeft. In het geval van een structureel risico geven we de bedragen per jaar weer. 211 4. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Onder het begrip weerstandsvermogen verstaan we het vermogen van de gemeente om risico’s op te kunnen vangen, zodat het afgesproken gemeentelijke takenpakket toch onverkort uitgevoerd kan worden. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt aangegeven dat het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: - enerzijds de weerstandscapaciteit: de middelen waarover we (kunnen) beschikken om niet begrote kosten te kunnen dekken; - en anderzijds alle risico’s waar nog geen voorzieningen voor gevormd zijn en die van materiële betekenis kunnen zijn.

Voor de gemeente is de weerstandscapaciteit van belang. Een sluitende begroting geeft weliswaar aan dat er evenwicht is tussen de uitgaven en inkomsten, maar ook dat er beperkte ruimte is voor het opvangen van tegenvallers. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen; de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit dient voor het opvangen van risico’s met een meerjarig effect. Deze middelen worden gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte waarmee onze OZB opbrengsten moeten stijgen om op een zogenaamd "redelijk peil OZB "uit te komen. Dit "redelijk peil" is gebaseerd op het tarief wat een gemeente moet hebben voor de toelating tot artikel 12 (extra financiële steun vanuit het gemeentefonds). De onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2027 bedraagt € 6,7 miljoen (rekening houdend met extra tariefstijging in 2027). De post onvoorzien (€ 200.000) is structureel in de begroting opgenomen en maakt ook onderdeel uit van de structurele weerstandscapaciteit.

Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: - het vrij aanwendbare deel van de algemene vrije reserve (inclusief de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf) - de niet beklemde bestemmingsreserves (overige bestemmingsreserves) - de stille reserves Algemene vrije reserve en de algemene bedrijfsreserve grondbedrijf De noodzakelijke omvang van de algemene vrije reserve is vastgesteld op 10% van de algemene uitkering. Hierbij zijn de volgende aspecten van belang: - zijn de belangrijkste risico’s in beeld? - welke beheersmaatregelen zijn er al genomen om risico’s te beperken? - welke risico’s zijn nog niet afgedekt? Naar verwachting zijn de belangrijkste risico’s voldoende herkend. Het grootste deel van deze risico’s hebben we ook voorzien van beheersmaatregelen en waar nodig afgedekt door middel van een voorziening of reserve (bijvoorbeeld het grondbedrijf). Ook de risico’s die zich kunnen voordoen bij grote projecten, zoals Heesch- West, hebben we in beeld gebracht. Hiervoor hebben we bovendien beheersmaatregelen geformuleerd en deels dekkingsmiddelen gereserveerd. Daarnaast hebben we risico’s geïdentificeerd waarvan we het bedrag en de kans van optreden met onvoldoende zekerheid kunnen bepalen. Deze komen ten laste van de weerstandscapaciteit.

Uitgaande van de norm van 10% van de algemene uitkering, dient de algemene vrije reserve ongeveer € 27,5 miljoen te zijn (meicirculaire 2026). De algemene reserve bedraagt per 31 december 2026 naar verwachting € 37,9 miljoen. We hebben nog een verplichting van € 5,6 miljoen. Een specificatie hiervan is opgenomen in het bijlagenboek (nota reserves). We rekenen met een ruimte in de algemene reserve van € 32,2 miljoen. Dat is de stand van eind 2026 minus het bedrag van € 5,6 miljoen dat we inzetten als structureel dekkingsmiddel. 212 De algemene bedrijfsreserve grondbedrijf (ABR) is het weerstandsvermogen voor de risico's die zich binnen het grondbedrijf kunnen voordoen. Dat kunnen project specifieke risico’s (bijvoorbeeld een vervuiling in de grond) of conjuncturele risico’s (bijvoorbeeld een hogere rente of een lagere grondprijs) zijn. Bij de programmabegroting 2027-2030 is de minimum benodigde algemene reserve berekend o.b.v. risicoanalyse (Monte-Carlomethode). De geactualiseerde risicoanalyse bij deze begroting geeft een risicobedrag van € 20,7 miljoen per 1-1-2027. Dit bedrag is dus feitelijk de minimale stand van de ABR. De ABR heeft op 31-12-2026 een verwacht saldo van een saldo van € 16,3 miljoen. Omdat we de € 20,7 miljoen van de minimale stand ook hebben opgenomen als risico nemen we de volledige ABR op als mogelijke afdekking van de risico's.

Niet beklemde bestemmingsreserves Bestemmingsreserves bevatten middelen die de gemeenteraad voor een bepaalde doelstelling geoormerkt heeft. De gemeenteraad is bevoegd om de bestemming van deze reserves te wijzigen of te besluiten tot extra mutaties ten laste of ten gunste van deze reserves. De bestemmingsreserves kunnen hiermee dus ingezet worden voor het opvangen van risico’s als die zich voordoen. We kennen twee soorten bestemmingsreserves. De bestemmingsreserves voor de afdekking van afschrijvingslasten e.d. en de overige bestemmingsreserves. De bestemmingsreserves voor de afdekking van afschrijvingslasten e.d. zijn niet beschikbaar voor de incidentele weerstandscapaciteit, omdat deze structureel zijn ingezet voor de afdekking van (kapitaal)lasten in de begroting. De overige bestemmingsreserves kunnen wel ingezet worden voor het afdekken van risico’s als de raad hiertoe besluit. Dit betekent wel dat deze middelen in dat geval niet meer beschikbaar zijn voor het oorspronkelijke doel waarvoor de bestemmingsreserves gevormd zijn. Stille reserves Stille reserves zijn activa waarvan de boekwaarde lager is dan de werkelijke waarde en die direct verkoopbaar zijn. Een volledig beeld hiervan is niet voorhanden.

Totale weerstandscapaciteit Samengevat is de huidige weerstandscapaciteit (per 31-12-2026) in afgeronde bedragen: bedragen in euro’s Structurele weerstandscapaciteit Bedrag Onbenutte belastingcapaciteit 6.700.000 Post onvoorzien 200.000 Totaal 6.900.000 Incidentele weerstandscapaciteit (31-12-2026) Bedrag Algemene reserve 32.200.000 Algemene bedrijfsreserve grondbedrijf 16.300.000 Stille reserves PM Totaal 48.500.000 5. Financiële kengetallen Op basis van een wijziging van het BBV nemen we voortaan een aantal financiële kengetallen in deze paragraaf op, zowel in de begroting als in het jaarverslag. Eerst geven we een analyse van de financiële positie op basis van deze kengetallen. Daarna lichten we toe wat de kengetallen betekenen.

Omschrijving | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 0,88% | 2,43% | 27,15% | 32,06% | 42,79% | 48,04% Netto schuldquote gecorrigeerd | -4,61% | 2,12% | 24,52% | 30,07% | 41,94% | 47,10% voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 67,49% | 60,95% | 48,07% | 47,27% | 43,33% | 41,83% Structurele exploitatieruimte | 12,28% | 0,57% | 0,24% | -0,86% | -0,35% | 0,07% Grondexploitatie | 2,82% | 4,17% | 4,47% | 3,86% | 4,56% | 3,38% Belastingcapaciteit | 87,83% | 93,53% | 93,53% | 93,53% | 93,53% | 93,53% Analyse kengetallen en financiële positie Op basis van deze kengetallen concluderen we dat onze financiële positie gezond is tot en met 2027. Daarna komt de structurele exploitatieruimte onder druk te staan. De netto schuldquotes en de solvabiliteitsratio geven aan dat we met voldoende eigen middelen (reserves) gefinancierd zijn. Onze afhankelijkheid van externe financiering is niet te groot. De netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen vallen binnen de norm. Beide quotes gaan wel fors stijgen komende jaren door de investeren die we gaan doen (en moeten financieren). De solvabiliteitsratio ligt boven de norm, maar zakt in de loop van de jaren ook vanwege de externe financiering die we moeten aantrekken vanwege de grote plande investeringen.

Onze bezittingen op de balans zijn nog in voldoende mate gefinancierd met eigen vermogen. De structurele exploitatieruimte is positief tot en met 2027. Dit sluit ook aan bij het saldo van deze begroting. Daarna slaat deze om naar een negatieve ratio. Dit komt door de tekorten in 2028 en 2029. Het kengetal grondexploitatie is een voorgeschreven kengetal. Het kengetal op zich is niet bruikbaar om conclusies te trekken over de risico’s in de grondexploitatie. De paragraaf grondbeleid en het Najaarsbericht zijn daarvoor betere instrumenten. Met de belastingcapaciteit zitten we onder het landelijk gemiddelde. Nadere toelichting indicatoren Netto schuldquote De netto schuld geeft informatie over de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de baten in de begroting. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Het is normaal als de netto schuldquote tussen de 20% en 70% ligt. Tussen de 70% en de 80% dreigt de schuldomvang te hoog te worden. Boven de 80% zijn alle bezittingen zwaar belast met schulden. Het percentage stijgt vanwege onze financieringsbehoefte door de grote geplande investeringen. Het percentage blijft binnen de normale bandbreedte.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Via deze ratio wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Voor deze ratio gelden dezelfde normen als bij de netto schuldquote. Ook hier ligt het percentage in de acceptabele bandbreedte. 213 214 Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Bij deze ratio dreigt de schuld van de gemeente te hoog te worden als deze zich tussen de 20% en 30% bevindt. Onder de 20% zijn de bezittingen zwaar belast met schulden. Een ratio boven de 30% is aanvaardbaar. Door de omvang van de te financieren investeringen zakt de solvabiliteitsratio, deze blijft nog wel boven de 30%. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de structurele en incidentele lasten. Als dit kengetal positief is, is er ruimte om structurele tegenvallers op te vangen. Voor 2027 en 2030 hebben we zeer beperkte ruimte om structurele tegenvallers op te vangen. Voor 2028 en 2029 is dit getal negatief, dat wil zeggen dat we in die jaren geen ruimte hebben om structurele tegenvallers op te vangen. Dit sluit aan bij het beeld zoals geschetst in de financiële positie.

Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze bij verkoop terugverdiend moet worden. Ten opzichte van de jaarrekening stijgt het percentage omdat we vanuit grondexploitaties eerst kosten gaan maken en de opbrengsten later volgen. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om de belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. 215 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Kapitaalgoederen zijn de materiële vaste activa of objecten met een nut over meerdere jaren. Voor deze objecten is tijdens de levensduur geld nodig om de kwaliteit en het functioneren in stand te kunnen houden. Aanvullend is geld nodig om tijdig te kunnen vervangen of reconstrueren. We onderscheiden in deze paragraaf drie categorieën kapitaalgoederen: − | Voorzieningen in de openbare ruimte − | Buitensportaccommodaties − | Gemeentelijke gebouwen (inclusief gebouwen basisonderwijs) Deze kapitaalgoederen vertegenwoordigen een grote waarde.

Deze kapitaalgoederen openbare ruimte, buitensportaccommodaties en gebouwen omvatten samenvattend de volgende eigendommen en circa omvang: − | Circa 666 hectare verhardingen in wegen, straten en pleinen met bijbehorende voorzieningen als trottoirs, lichtmasten, wegmeubilair en bruggen. 43 ha onverharde en half verharde wegen. De totale weglengte is ca. 889 kilometer met ca. 201 km aan voet- en fietspaden. − | 26 verkeersregelinstallaties en 8 geregelde voetgangersoversteekplaatsen. − | Circa 22.000 lichtpunten, 24.500 armaturen, 17 schakelkasten. − | 2 parkeergarages, 1 terrein met achteraf betaald parkeren en 11 terreinen ingericht voor betaald parkeren (terrein Wal is vervallen). − | 2 bewaakte fietsenstallingen inclusief beheerdersruimte. − | 539 kilometer hoofdriolen onder vrij verval met aansluitleidingen, ca. 182 kilometer persleidingen, 755 mini gemalen, 89 hoofdgemalen en 70 vacuümputten met 10 kilometer vacuümleiding. − | 1.021 ha openbaar groen in parken, plantsoenen, bermen en natuurgebieden (exclusief bossen) waarvan 502 ha binnen de bebouwde kom en 519 ha buiten de bebouwde kom. − | 75.457 bomen, exclusief bossen. − | 1.543 speeltoestellen over 247 speelplekken.

− | Circa 180 kunstobjecten − | 546 hectare bosgebied − | 58 stuks natuurgebieden − | 154 gebouwen − | 21 sportparken − | Het binnenhavengebied: vanaf de ingang van de Maas bij Macharen tot aan Oss en omvat o.a. 2 havenarmen, het kanaal van circa 5 kilometer, circa 10 km oevers, 7 ligplaatsen, 1 autolossteiger, een brug en een sluis − | Recreatieve watergebieden: Lithse Ham en De Oude Maasarm Lithoijen − | Bluswatervoorzieningen: 3600 brandkranen, 52 geboorde brandputten, 27 bluswateronttrekkingslocaties − | Rollend materieel: o,a. 39 personenauto’s, 21 vrachtwagens, 25 bestelauto’s, 4 terreinwagens. − | Elektrisch gereedschap 704 stuks – Ladder en trappen 43 stuks –Hijsmiddelen 170 stuks − | 56 Laagspanningsinstallaties en 12 laagspanningsinstallaties waarop keuringen van toepassing zijn (het betreft hier installaties met dan 50 zonnepanelen). 1. Voorzieningen in de openbare ruimte 1.1 Beheerplannen Beheerplannen vormen de basis voor beheer, onderhoud en vervanging van de voorzieningen in de openbare ruimte. We stellen ze op aan de hand van beleidskeuzes die zijn vastgelegd in visiedocumenten, beleidsplannen en beleidsbeslissingen. Wanneer de Omgevingswet van kracht wordt, leggen we de relevante kaders in de producten van de Omgevingswet vast (visie, plan en programma's) en mogelijk aanvullende beleidsproducten.

Als definitie voor het beheer van deze kapitaalgoederen hanteren we de zorg voor afgesproken prestaties en kwaliteiten bij aanvaardbare risico’s en tegen afgesproken of minimale kosten. 216 217 De beheerplannen bestrijken een beperkte periode. Deze periode is afhankelijk van de beschikbare financiële middelen, nieuwe ontwikkelingen of bestuurlijke en maatschappelijke relevantie. Naast reguliere middelen in de begroting is geld beschikbaar uit reserves en voorzieningen, incidenteel geld dat via de programmabegroting is vrijgemaakt en geld dat we via subsidies of cofinanciering ontvangen. In de beheerplannen brengen we ook de ontwikkeling van vervangingskosten op langere termijn in beeld en zetten die af tegen de beschikbare middelen. De beheerplannen wegen en verkeer, openbare verlichting, groen, water en ecologie, spelen, civiele technische kunstwerken, kunstobjecten en verkeersregelinstallaties hebben we in 2021 samengevoegd tot één integraal beheerplan openbare ruimte. In dit integrale beheerplan openbare ruimte zijn dagelijks onderhoud, groot onderhoud en de vervangingsopgave van de investeringen in de openbare ruimte geactualiseerd. In 2025 is een nieuwe actuele versie vastgesteld. Het volgende overzicht vermeldt actuele beleids- en beheerplannen, in welk jaar ze zijn vastgesteld en (indien gepland) wanneer we deze actualiseren.

Beleidsplan/beheerplan | Vaststelling | Actualisatie | Looptijd Uitvoeringsprogramma Mobiliteit | 2025 | 2031 | 7 Beleidsnota Parkeren in Oss | 2025 | N.n.b. Koersnota Mobiliteit | 2023 Spooragenda | 2025 Nota parkeernormen | 2023 | N.v.t. Beleidsnota openbare verlichting | 2014 | N.v.t. Kadernota, visie en leidraad openbare ruimte | 2026 | N.v.t. Kwaliteitsprofiel onderhoud openbare ruimte | 2025 | N.v.t. Speelruimtebeleid | 2017 | 2026 | N.v.t. Vooruitblik laadinfrastructuur en realisatiekader | 2024 | 2030 | 7 jaar Antennebeleid | N.v.t. Bomennota | 2024 Boomstructuurplan | 2016 | N.v.t. Richtlijn hinder en overlast | 2016 | N.v.t. Richtlijn ziekte en plagen | 2017 | N.v.t. Handboek bomen | 2017 | N.v.t. Groenbeheerplan | 2017 | N.v.t. Afvalbeleid | 2025 Visiedocument Zwerfafval | 2024 | 2030 | 2030 Hondenbeleid | 2015 | N.v.t Integraal beheerplan Openbare ruimte | 2025 | 2028 | 2029 Wegen en Verkeer Groen Water en Ecologie Civieltechnische kunstwerken Openbare verlichting Verkeersregelinstallaties Natuurgebieden Spelen Kunstobjecten Beheerplan parkeren (betaald) | 2021 | I.v.m.

wijzigingen | 2032 parkeerbeleid: 2027 Beheerplan bossen | 2023 | 2027 | 2028 Water en Rioleringsprogramma 2023-2029 | 2022 | 2029 | 2029 Beheerplan havenbedrijf(industriële en recreatieve | 2024 | 2029 | t/m 2030 havens+ Beheerplan Natuurgebieden | 2022 | 2031 | 2032 Integraal uitvoeringsprogramma openbare ruimte | 2025 | 2027 | t/m 2028 (IUP) Uitvoeringsprogramma Mobiliteit | 2025 | N.n.b. | N.n.b. Toekomstperspectief haven gemeente Oss | 2025 | N.n.b. | N.n.b. Beheerplan Rollend Materieel | 2025 | N.n.b. | N.n.b. Beheerplan bluswatervoorzieningen | 2026 | N.n.b. | N.n.b. Beheerplan laagspanninginstallaties (NEN 3140/1010) 2026 | N.n.b. | N.n.b. 218 219 1.2 Kwaliteitskader voor beheerplannen In 2013 heeft de gemeenteraad met de Kadernota Openbare Ruimte een kwaliteitscatalogus en kwaliteitsprofiel voor het onderhoud van de openbare ruimte vastgesteld. De budgetten in de begroting zijn daarop gebaseerd. De vastgestelde minimale kwaliteitsniveaus uit deze kwaliteitscatalogus voor het onderhoud van de openbare ruimte zijn gebaseerd op de CROW normen. Globaal komt het Osse kwaliteitsniveau Goed overeen met CROW norm A, Basis met CROW norm B en Sober met CROW norm C.

Omschrijving Kwaliteitsniveau Kwaliteitsniveau Oss CROW Centrumgebieden Goed A Wonen Sober C Werken Sober C Hoofdroutes Sober C Parken/grote groengebieden Sober C Natuurgebied Sober C Buitengebied Sober C Met uitzondering van de centrumgebieden kunnen we voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsprofiel. Inspanningen zijn erop gericht om het kwaliteitsniveau in de centrumgebieden te verbeteren. NB. Een deel van het onderhoud(m.n. dagelijks onderhoud) van Vorstengrafdonk wordt door de Coöperatie Vorstengrafdonk uitgevoerd waarbij het kwaliteitsniveau basis het uitgangspunt is. In 2025 passen we de Kwaliteitscatalogus aan waarbij aansluiten bij de recente catalogus van de CROW. Daarmee kunnen we de kwaliteiten beter vergelijken met andere gemeenten. 1.3 Financiële vertaling van beheerplannen Onderscheid tussen, dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvestering In het beheerplan zijn voor de kapitaalgoederen het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingen beschreven. We maken onderscheid in dagelijks en groot onderhoud (exploitaties). Het dagelijks onderhoud is met name gericht op het schoon, veilig en functioneel houden van de openbare ruimte. Groot onderhoud draagt bij aan instandhouding van het object en hiervoor moet structureel voldoende geld in de begroting beschikbaar zijn.

Vanaf 2017 maken we onderscheid tussen exploitaties (dagelijks en groot onderhoud) en investeringen (vervangingen). Een vervangingsinvestering is nodig om het object aan het einde van zijn levensduur te kunnen vervangen. We activeren investeringen. De kapitaallasten drukken op de exploitatiebegroting. Deze kapitaallasten zullen de komende jaren met nieuwe investeringen toenemen. Het areaal voorzieningen dat een einde levensduur bereikt zal de komende jaren gaan toenemen omdat steeds meer voorzieningen uit de grotere uitbreidingsjaren vanaf 1960 op raken. Bij de actualisatie van het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte wordt dit inzicht verstrekt en de financiële consequenties in beeld gebracht. Financieel kader voor doorrekening van vervangingsinvesteringen In 2018 is het financieel kader voor het berekenen van de vervangingsinvesteringen in de nota “Toekomstbestendige Openbare Ruimte” vastgesteld. De financiële consequenties voor de vervangingsopgave in onze begroting baseren wij op de eerste 10 jaar. We maken hierbij een onderscheid tussen de eerste 3 jaar en het 4de tot en met 10de jaar. Deze opzet is gekozen om bij de eerste drie jaar de huidige status(kwaliteit) van de openbare ruimte bij de theoretische doorrekening te betrekken.

Dit kan dus betekenen dat we bepaalde investeringen –vanwege de goede status- uitstellen en andere noodzakelijke investeringen naar voren halen. Het 4de tot en met 10de jaar is een theoretische doorrekening op basis van onze bestanden. In onze financiële doorrekening en voor onze begroting gaan wij uit van een gemiddeld investeringsbedrag. Dit om de piek in de werkzaamheden af te vlakken en grote financiële schommelingen te voorkomen. Het afvlakken van de piek van de werkzaamheden draagt eveneens bij aan betere beheersing en afwikkeling van de projecten. De concrete vertaling in uitvoeringsprojecten vindt plaats in het Integraal Uitvoeringsplan (IUP). 220 Concreet groot onderhoud en vervangingsinvesteringen hebben we in het Integraal UitvoeringsProgramma voor de openbare ruimte (IUP) op elkaar afgestemd en vastgesteld. Dit betekent dat we breder maatschappelijke effecten (bijvoorbeeld veiligheid of leefbaarheid) of financiële voordelen (bijvoorbeeld werk met werk maken) beschouwen en meewegen bij de planning van groot onderhoud en vervanging. Maatregelen uit de beheerplannen kunnen dan eerder of later tot uitvoering komen. Met vaststelling van het Integraal Uitvoeringsplan (IUP) worden concrete vervangingsprojecten inzichtelijk. Dagelijks of klein onderhoud staat veel meer op zichzelf en wordt waar relevant gebiedsgericht afgestemd en uitgevoerd.

1.4 Beschikbare middelen In de Programmabegroting 2026-2029 is de financiële doorrekening van het integrale beheerplan openbare ruimte 2026-2029 opgenomen. Hiermee is de financiële basis op orde. Deze komt uit op een gemiddelde vervangingsinvestering van € 7,9 miljoen. Op de langere termijn is een verwacht gemiddelde investeringsbedrag van € 8,3 miljoen benodigd. Voor groot en dagelijks onderhoud inclusief natuurgebieden is een bedrag 16,5 miljoen beschikbaar. Voor het beheer van de bossen is € 0,43 miljoen beschikbaar en voor de havens, brug en sluis € 0,99 miljoen. Parkeren (€2,68 miljoen)en Rioleringen (€ 7,33 miljoen) zijn gesloten exploitaties, dit betekent dat de kosten gedekt worden door inkomsten. Aanwezige reserves en voorzieningen voor kapitaalgoederen in de openbare ruimte zijn: - Reserve verkeersregelinstallaties (ter afdekking van de kapitaallasten) - Egalisatiereserve rioleringsbeheer - Spaar- en egalisatievoorziening rioolvervanging - Reserve Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) - Reserve baggeren haven - Reserve mobiliteit - Reserve parkeren - Voorziening groot onderhoud haven en brug 1.5 Financieel kaders bij toename areaal openbare ruimte De kosten stijgen voor het beheer- en onderhoud als gevolg van de toename van ons areaal van de openbare ruimt.

Dit kan zijn bij de aanleg van nieuwe woongebieden door de gemeente, door nieuw beleid of door initiatieven van particulieren initiatiefnemers. Bij bebouwing staan extra OZB inkomsten als gevolg van deze nieuwbouw. Deze kosten- en inkomstenstijging vertalen we als een autonome ontwikkeling in de Eerste financiële tussenrapportage of de programmabegroting. De cijfers baseren wij vooral op de kaveluitgiftes die in het Meerjarenprogramma Grondbedrijf (MPG) zijn opgenomen. Bij initiatieven van derden baseren wij dit op de op anterieure overeenkomsten. Bij nieuwe beleidskeuzen leggen we de kosten van beheer en onderhoud, in de initiatieffase, voor aan het college. 2. Buitensportaccommodaties Het beheerplan sportterreinen (2021) is het beheerinstrument voor onderhoud en renovatie van sportterreinen. Dit plan geeft aan hoe we de sportvelden, verhardingen, beplanting, hekwerken, verlichting en inrichtingsmaterialen tijdens de planperiode onderhouden, vervangen en renoveren. Beleidsplan/beheerplan Jaar vaststelling Jaar actualisatie Beheerplan sportterreinen 2021 2027 Financiële consequenties Middelen voor groot onderhoud zijn via de voorziening onderhoud sportparken beschikbaar. 221 3. Gemeentelijke gebouwen Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen wordt eind 2025 een nieuw vastgoedbeheerplan gemeentelijke gebouwen opgesteld.

Dit beheerplan beschrijft de financiële en kwalitatieve kaders voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen voor de periode 2026 t/m 2029. De bevindingen zijn uitgewerkt in een Meerjarenonderhoudsplan(MJOP) per gebouw. We onderhouden de gebouwen conform de methodiek conditiemeten NEN2767 op conditieniveau 3: sober en doelmatig. Beleidsplan/beheerplan Jaar vaststelling Jaar actualisatie Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2025 2029 Financiële consequenties De onderhoudskosten voor gemeentelijke gebouwen nemen we op in de meerjarige onderhoudsplannen. De kosten stijgen voor het beheer- en onderhoud voornamelijk door de hogere jaarlijkse indexering, completere MJOP en gevolg van de verduurzaming van de gebouwen. In de begroting nemen we jaarlijks structureel budget op voor de uitvoering van het noodzakelijk jaarlijks terugkerend onderhoud. De kosten van het meerjaarlijks onderhoud wordt op basis van een meerjaarlijks gemiddelde opgenomen en reserveren we per gebouw in een onderhoudsvoorziening. Als er op basis van Voorzieningenkaarten/het MIP toekomstplannen voor een gebouw zijn onderhouden we deze in eerste instantie op basis van het MJOP. We maken dan wel slimme keuzes en werkzaamheden schuiven mogelijk naar voren of naar achteren, onder andere afhankelijk van het verwachte tempo van de ontwikkelingen.

Als een project concreet geworden is en het college en de raad bijvoorbeeld besloten hebben een bestaand gebouw opnieuw te gebruiken nemen we onderhoud mee in de verbouwingswerkzaamheden. Als besloten wordt een gebouw af te stoten analyseren we de financiële consequenties voor de betreffende onderhoudsvoorziening. De volgende onderhoudsvoorzieningen zijn aanwezig: - Onderhoud Ir. Diddewerf - Onderhoud accommodatie emancipatie - Onderhoud gebouwen begraafplaatsen - Onderhoud accommodatie openluchtrecreatie - Onderhoud buiten scholen, gymlocaties in scholen - Onderhoud sociaal-culturele accommodaties - Onderhoud Museum Jan Cunen - Onderhoud sporthallen en -zalen - Onderhoud buurt en wijkcentrum - Onderhoud gemeentehuis Oss - Onderhoud monumenten - Onderhoud overige gemeentelijke eigendommen. 222 Paragraaf financiering 223 Inleiding De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. De treasuryfunctie gaat over de financiering van beleid en het aantrekken van de geldmiddelen die daarvoor nodig zijn. De uitvoering van deze taak vraagt snelle beslissingen in een complexe geld- en kapitaalmarkt. Het beleid van Oss voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het treasurystatuut.

De belangrijkste punten uit het treasurystatuut zijn: - Overtollige gelden zetten we alleen uit bij banken of instellingen die voldoen aan de eisen van de Wet Fido en de bijbehorende uitvoeringsregeling. - Het aantrekken van leningen gebeurt door bij tenminste 2 financiële instellingen een offerte aan te vragen. - We maken alleen gebruik van financiële instrumenten om risico’s te verkleinen en niet om te speculeren. Uit deze keuzes blijkt dat we voor een laag risicoprofiel gekozen hebben. 1. Algemene ontwikkelingen Renteontwikkelingen In juni 2026 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de rente verhoogd van 2,0% naar 2,25%. De directe aanleiding hiervoor zijn de gestegen energieprijzen als gevolg van de spanningen in het Midden-Oosten. Hoewel hogere energieprijzen de economische groei kunnen afremmen, bestaat het risico dat deze prijsstijgingen doorwerken in de prijzen van andere goederen en diensten. Met deze renteverhoging wil de ECB voorkomen dat dergelijke zogenoemde tweede-ronde-effecten leiden tot een langdurig hogere inflatie. De ECB verwacht dat de inflatie de komende jaren geleidelijk zal dalen richting de doelstelling van 2%, maar wijst tegelijkertijd op de aanhoudende onzekerheden in de economische vooruitzichten. Voor de gemeente betekent dit dat de rente op nieuwe leningen naar verwachting hoger zal blijven dan eerder werd aangenomen.

De verdere ontwikkeling van de kapitaalmarktrente blijft afhankelijk van het rentebeleid van de ECB, de economische groei, inflatieverwachtingen en internationale ontwikkelingen. Deze factoren kunnen van invloed zijn op de toekomstige financieringslasten van de gemeente. 2. Financieringsbehoefte en leningenportefeuille Liquiditeitsplanning In de volgende tabel laten we de liquiditeitsplanning zien op basis van de gegevens van medio mei 2026. Bedrag x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kasstroom uit operationele activiteiten Saldo schatkist (mei 2026) | -12.000 | 0 | 0 | 0 | 0 Kasstroom programmabegroting 2026-2029 | -19.717 | -32.265 | -21.162 | -30.867 | -31.553 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen activa | 10.801 | 13.502 | 4.983 | 5.098 | 2.526 Investeringsplan 2026-2030 | 6.553 | 25.913 | 31.946 | 39.876 | 40.777 Bijzondere projecten met projectfinanciering | 7.329 | 65.475 | 63.500 | 7.977 | 0 (voorzieningen en parkeren) Bijzondere projecten Stedelijke ontwikkeling | -1.076 | 9.296 | 19.601 | 28.371 | 97638.

(woningbouw, mobiliteit, economie) Kasstroom uit financieringsactiviteiten Aflossingen langlopende leningen | 5.270 | 7.053 | 5.176 | 3.434 | 3.434 Aflossingen verstrekte geldleningen | -727 | -964 | -964 | -964 | -964 Totale financieringsbehoefte | -3.567 | 88.010 | 103.080 | 52.925 | 53.196 Totaal cumulatief 2026-2030 | 293.644 Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze financieringsbehoefte in de komende 5 jaar uitkomt op circa € 295 miljoen. Hiervoor moeten we diverse leningen aantrekken op de geldmarkt. Dit betekent ook dat we grote afhankelijkheid/ risico hebben bij schommelingen in de rente. In deze tabel zijn ook de geplande investeringen vanuit het investeringsplan verwerkt, in de latere begrotingsjaren zijn hier gemiddelden voor genomen omdat de ervaring leert dat de kasstromen bij investeringen zich over de jaren heen verdelen. Schuldpositie Onderstaand onze schuldpositie zoals deze op dit moment is (zonder in de toekomst aan te trekken geldleningen op basis van bovenstaande financieringsbehoefte. Bedragen x € 1.000 Omschrijving | Begin | Begin | Begin | Begin | Begin 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totale langlopende schuld | 35.511 | 28.437 | 21.388 | 16.215 | 12.785 De huidige schuldpositie gecombineerd met de toekomstige financieringsbehoefte betekent dat onze langlopende schulden heel fors zullen stijgen. De schuldquote is nu ook erg laag en zal dan gaan stijgen.

224 225 3. Rente De BBV-voorschriften schrijven voor dat we ook inzicht moeten geven in de rentelasten, het renteresultaat, de financieringsbehoefte en de manier waarop we rente aan investeringen, grondexploitaties en projecten toerekenen. Renteschema Omschrijving Bedrag De externe rentelasten over de korte en lange financiering € 2.164.959 De externe rentebaten (idem) -€ 1.143.203 Saldo rentelasten en rentebaten € 1.021.756 De rente aan de facilitaire grondexploitaties moet worden doorberekend € 0 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend € 434.656 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend € 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente € 587.100 Rente over eigen vermogen € 4.236.042 Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) € 356.390 Totaal aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht overhead) toe te rekenen rente € 5.179.532 De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) - € 3.987.549 Renteresultaat op het taakveld treasury € 1.191.983 De omslagrente 2027 hebben we naar beneden afgerond en vastgehouden op 1,10%. 4. Kasgeldlimiet De gemeente mag een maximale hoeveelheid kortlopende schuld hebben ten opzichte van de begroting.

Kortlopende schulden zijn schulden met een looptijd van maximaal één jaar. De limiet is vastgesteld op 8,5% van de totale jaarlijkse begroting. Voor Oss is dat in 2027 afgerond € 39,9 miljoen*. In de huidige markt zien we een veranderingen ontstaan in het renteverschil met lange en kortlopende geldleningen. Momenteel hebben wij geen kortlopende leningen uitstaan en oriënteren wij ons op langlopende financieringsstrategieën. * op basis van het begrotingstotaal 2026 5. Renterisiconorm Bij het bepalen van de duur van de geldleningen die we aantrekken moeten we rekening houden met de renterisiconorm die in de Wet Fido wordt voorgeschreven. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering van langlopende geldleningen te beheersen. Het renterisico wordt daarbij bepaald als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Het is van belang dat renteherzieningen en aflossingen in de tijd gespreid zijn. De renterisiconorm is vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dat is voor Oss in 2027 afgerond € 89,1 miljoen*. Dit is het bedrag dat we in 1 jaar maximaal mogen herfinancieren op langlopende leningen. Ons renterisico over de vaste schuld in de jaren | 2027-2030: bedragen x € 1.000 Nr. | Renterisico(norm) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | Stand van begrotingstotaal | 445.579 | 449.452 | 430.340 | 430.340 2.

| Renterisiconorm (20% van 1) | 89.116 | 89.890 | 86.068 | 86.068 3. | Renterisico op vaste schuld ** | 629 | 456 | 373 | 298 4. | Ruimte onder renterisiconorm | 88.487 | 89.434 | 85.695 | 85.770 * op basis van het begrotingstotaal 2026 ** som van de her te financieren aflossingen 6. Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden van decentrale overheden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft het Rijk minder geld te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Op basis van ons begrotingstotaal mogen we 2% per dag aan overtollige middelen aanhouden. Voor Oss is dat in 2027 afgerond 9 miljoen*. Het eventuele meerdere aan overtollige middelen wordt dagelijks afgeroomd en brengen we onder bij de Nederlandse schatkist. Hiervoor krijgen we een vergoeding die gelijk is aan de rente die het Rijk betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. * op basis van het begrotingstotaal 2026 226 7. Wet HOF/EMU-saldo Het doel van de Wet HOF (houdbare overheidsfinanciën) is er voor te zorgen dat Nederland voldoet aan de binnen Europa afgesproken norm van maximaal 3% tekort op de begroting. De 3%-norm is daarbij doorvertaald naar een aandeel voor de decentrale overheden. Het Rijk hanteert een zogenaamde 'macronorm' voor de drie decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) gezamenlijk.

In de regeling vaststelling gelijkwaardige inspanning decentrale overheden inzake het EMU- saldo is het collectieve aandeel voor de jaren 2024 tot en met 2026 bepaald op -0,5 procent. Het gemeentelijk aandeel in de marconorm bedraagt -0,40 procent en wordt per individuele gemeente verdeeld op basis van het begrotingstotaal. De individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. De referentiewaarde op basis van de regeling 2024 - 2026 voor onze gemeente is vastgesteld op € 23.286 .000. De volgende tabel laat het verloop van het geraamde EMU-saldo zien in vergelijking met de norm. We over schreiden van 2027 de norm. De toelichting op deze ontwikkelingen is opgenomen in de paragraaf Investeringsplan. bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. Exploitatiesaldo voor toevoeging aan | -17.185 | 6.503 | -6.598 | 1.896 | 1.659 c.q. onttrekking uit reserves (positief is meer inkomsten dan uitgaven) B. Mutatie (im)materiële vaste activa | 13.942 | 112.048 | 29.368 | 37.053 | 34.027 (positief is stijging boekwaarde) C. Mutatie voorzieningen (positief is | 14.625 | 2.406 | 4.620 | 5.942 | 6.034 toename voorzieningen) D. Mutatie voorraden incl. bouwgrond | -5.529 | -2.283 | 6.140 | -3.443 | 4.583 in exploitatie (positief is stijging boekwaarde) E.

Verwachte boekwinst effecten en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo (A-B+C-D-E) | -10.973 | -100.857 | -37.486 | -25.771 | -30.917 Norm | -23.286 | -23.286 | -23.286 | -23.286 | -23.286 Verschil | 12.313 | -77.571 | -14.200 | -2.485 | -7.631 227 Geprognosticeerde balans BBV schrijft voor dat we een meerjarig geprognosticeerde balans opnemen in deze paragraaf. Hierbij hebben we rekening gehouden met de cijfers in deze begroting voor wat betreft ontwikkeling in de investeringen, het inzetten van reserves en voorzieningen en onze financieringsbehoefte. bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Activa Vaste activa | 344.124 | 455.090 | 483.498 | 519.751 | 552.690 Voorraad grond | 22.254 | 23.812 | 18.088 | 21.176 | 15.873 Uitzettingen < 1 jaar | 76.571 | 76.571 | 76.571 | 76.571 | 76.571 Overlopende activa | 20.051 | 20.051 | 20.051 | 20.051 | 20.051 Liquide middelen | 357 | 357 | 357 | 357 | 357 Saldo activa | 463.357 | 575.880 | 598.565 | 637.907 | 665.542 Passiva Eigen vermogen | 282.403 | 276.827 | 282.969 | 276.418 | 278.395 Voorzieningen | 41.840 | 41.840 | 41.840 | 41.840 | 41.840 Schulden rentetypische looptijd > 1 | 28.437 | 21.388 | 16.215 | 12.785 | 9.387 jaar Netto vlottende schuld | 8.329 | 8.329 | 8.329 | 8.329 | 8.329 Overlopende passiva | 57.427 | 57.427 | 57.427 | 57.427 | 57.427 Financieringstekort/-overschot

(saldo | 44.921 | 170.069 | 191.785 | 241.108 | 270.164 kortlopende vorderingen en schulden) Saldo passiva | 463.357 | 575.880 | 598.565 | 637.907 | 665.542 228 229 Paragraaf verbonden partijen 230 Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de gemeentelijke financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) schrijven voor dat het college in de programmabegroting en in het jaarverslag een overzicht van de verbonden partijen geeft. Het gaat om een overzicht van de externe rechtspersonen waar Oss een bestuurlijke en financiële band mee heeft. Dat kunnen de volgende instellingen zijn: - Gemeenschappelijke regelingen (GR): bestuursrechtelijke samenwerkingsverbanden tussen gemeenten onderling en/of andere overheidsinstanties. Een lid van het college maakt veelal deel uit van het algemeen of dagelijks bestuur. - Vennootschappen waarin de gemeente financieel deelneemt (naamloze of besloten vennootschap). De gemeente is daarin via de vergadering van aandeelhouders of een raad van commissarissen vertegenwoordigd. - Verenigingen waar de gemeente lid van is. - Stichtingen waarin de gemeente een bestuurszetel heeft. Op basis van het BBV en de verordening geven we per verbonden partij inzicht in: - De naam en de vestigingsplaats. - Het openbaar belang dat op deze wijze behartigd wordt.

- De veranderingen die zich tijdens het jaar 2026 hebben voorgedaan in het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft. - De bijdrage die de gemeente betaald aan de verbonden partij. - Het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het jaar 2025. Als dat niet bekend is, vermelden we de meest recente cijfers die bekend zijn. - Het risico dat we als gemeente lopen bij een verbonden partij. - Het laatst vastgestelde resultaat van de verbonden partij. 1. Toelichting Een paragraaf verbonden partijen dient twee doelen: 1. Duidelijkheid geven of de doelstellingen van de verbonden partij en de gemeente nog steeds overeenkomen en of de verbonden partij die doelstellingen ook realiseert. Verbonden partijen voeren vaak beleid uit dat tot de verantwoordelijkheid van de gemeente behoort. De gemeente is opdrachtgever en verantwoordelijk voor de doelstellingen en programma’s. 2. Het geven van inzicht in de risico’s en budgettaire gevolgen van verbonden partijen. Verbonden partijen kunnen in twee categorieën verdeeld worden: de publiekrechtelijke vorm en de privaatrechtelijke regeling. De publiekrechtelijke regeling is een samenwerkingsverband dat gebaseerd is op de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het heeft een eigen algemeen bestuur. De deelnemende gemeenten benoemen de leden van dat bestuur.

Het algemeen bestuur benoemt het dagelijks bestuur. Oss heeft zitting in een aantal besturen van gemeenschappelijke regelingen. De bestuursleden hebben een informatie- en verantwoordingsplicht naar de gemeenteraad over hun inbreng in deze samenwerkingsverbanden. In Oss hebben we daarom de gemeenschappelijke regelingen steeds als vast agendapunt bij de raadscommissies staan. Verder behandelt de gemeenteraad de kadernota’s, begrotingen en jaarrekeningen van de gemeenschappelijke regelingen (zie het overzicht van regelingen verderop in deze paragraaf) in een aparte vergadering. Naast samenwerking binnen gemeenschappelijke regelingen werken we in toenemende mate samen op basis van privaatrechtelijke rechtsvormen, zoals vennootschappen, verenigingen, stichtingen en convenanten. Deze beschrijven we hierna ook in tabelvorm, na het overzicht van gemeenschappelijke regelingen. 231 2. Bijzondere ontwikkelingen/risico's Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) In 2024 is het besluit door de gemeenteraad genomen om toestemming te verlenen dat het waterschap De Dommel kan toetreden tot de BSOB. Dit is per 1 januari 2026 gebeurd. Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) Het Rijk treedt terug als deelnemer in 2027 Het Rijk stopt als deelnemer. Dit staat gepland voor 2027. Door de terugtreding verandert de samenstelling van het bestuur. Ook moet er een nieuwe regeling worden opgesteld.

Er zijn geen negatieve budgettaire gevolgen voor de zittende partners. Extra bijdrage voor het e-depot De kosten voor het e-depot vragen om een extra bijdrage per inwoner. Afspraken hierover zijn gemaakt. In 2024 stijgt de bijdrage met € 0,25 per inwoner, in 2025 met € 0,45 en in 2026 met € 0,65. Deze verhoging is verwerkt in de programmabegroting 2026-2029. Vereniging Talentencampus Oss Op 19 mei 2025 is besloten de vereniging op te heffen per 1 januari 2026. De Talentencampus ontwikkelt zich verder tot de Lerende Stad Oss, conform de aanvraag en richtlijnen UNESCO Learning City. 3. Ontwikkelingen per samenwerkingsverband In deze paragraaf wordt gesproken over regio "Brabant-Noordoost" en regio "Brabant-Noordoost-Oost". Onderstaand de gemeenten die hieronder vallen. Brabant-Noordoost: 11 gemeenten: Bernheze, Boekel, Boxtel, ’s-Hertogenbosch, Heusden, Land van Cuijk, Maashorst, Meierijstad, Oss, Sint-Michielsgestel en Vught. Brabant-Noordoost-oost: 5 gemeenten: Bernheze, Boekel, Land van Cuijk, Maashorst en Oss.

Publiekrechtelijke samenwerkingen: Gemeenschappelijke Regelingen (GR) Bedragen x € 1.000 Bijdrage | EV | EV | VV | VV | Verwacht Verbonden partij | P1 | Belang | 1/1 | 31/12 | 1/1 | 31/12 | Risico | resultaat 2026 | /2025 | /2025 | /2025 | /2025 | 2026 Kleinschalig Collectief | 1 | 1.415 | 946 | 1011 | 381 | 398 | laag | nihil Vervoer (KCV) Centrum- regeling Wmo Brabant- | 1 | 259 | laag Noordoost-Oost Centrum- regeling Jeugdhulp Brabant- | 1 | 503 | laag Noordoost Werkvoorzienings- schap Noordoost- | 2 | 26 | 26.988 | 27.118 | 2.065 | 1.752 | laag | nihil Brabant Regionaal Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolver- | 2 | laag | nihil laten Brabant- | 260 | 583 | 466 Noordoost (RBL BNO) Gezondheidsdienst Hart voor Brabant | 3 | 4.382 | 7.400 | 8.708 | 18.185 | 18.882 | laag (GGD) Regionale Ambulance- voorziening Brabant | 3 | nihil | 15.980 | 17.073 | 26.188 | 20.841 | laag Midden, West en Noord (RAV) Brabants Historisch Informatie- centrum | 3 | 466 | 1.636 | 1.570 | 5.974 | 6.935 | laag (BHIC) Heesch-West | 5 | 30% | 5.500 | 5.100 | 82.000 | 87.000 | laag | nihil Omgevings- dienst Brabant-Noord | 6 | 2.649 | 8.903 | 10.619 | 13.553 | 11.001 | laag | voordeel (ODBN) Veiligheids- regio | 7 | 7.343 | 21.599 | 25.588 | 66.725 | 81.525 | middel Brabant-Noord Belasting- samen- werking Oost-Brabant | 9 | 2.095 | 1.212 | 690 | 19.546 | 21.209 | laag | nihil (BSOB) Onze programma's

zijn: 1. | Welzijn en Zorg 2. | Werk, inkomen en onderwijs 3. | Ontmoeten, sport, cultuur en gezondheid 4. | Stadsontwikkeling, wonen en mobiliteit 5. | Economie 7. | Veilige omgeving 9. | Financieel beleid 232 Vennootschappen en corporaties Bedragen x € 1.000 EV | EV | VV | VV | Verwacht Verbonden partij | Belang | 1/1 | 31/12 | 1/1 | 31/12 | Risico | resultaat /2025 | /2025 | /2025 | /2025 | 2026 Pivot Park Holding BV | 29% | 16.599 | 27.602 | 76.594 | 83.066 | laag | voordeel Coöperatieve | laag Vereniging Midwaste Bank Nederlandse | 0,12% | 4.777.000 | 4.863.000 | 123.164 | 110.701 | laag | voordeel Gemeenten (BNG) NV Brabant Water | 0,83% | 716.000 | 767.000 | 695.000 | 714.000 | laag | voordeel Deze gemeenschappelijke regelingen zijn niet gekoppeld aan een programma. Er wordt aan hen geen bijdrage betaald.

Stichtingen en verenigingen en overige verbonden partijen Bedragen x € 1.000 Verbonden | Bijdrage | EV | EV | VV | VV | Verwacht partij | Belang | 2026 | 1/1 | 31/12 | 1/1 | 31/12 | Risico | resultaat /2025 | /2025 | /2025 | /2025 | 2026 Stichting | laag Agrifood Capital Vereniging Talentencampus | nihil | 216 | 213 | 8 | 100 | laag | nihil Oss Stichting de Kracht van Oss- | 0 | 566 | 532 | 0 | 0 | laag | nadeel Economic Board Convenant Zorg- en Veiligheidshuis | 126 | laag Brabant- Noordoost Convenant Brabant- | 284 | laag Noordoost G40 | 20 | Laag Deze gemeenschappelijke regelingen zijn niet gekoppeld aan een programma. 233 A. Publiekrechtelijke samenwerkingen: Gemeenschappelijke Regelingen (GR) Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) Gemeenschappelijke regeling, bestuurlijk belang en zetel: Brabant-Noordoost-oost en Meierijstad. De provincie Noord-Brabant is per 1-1-2025 uit de gemeenschappelijke regeling getreden. Dit heeft verder geen financiële gevolgen voor de GR-KCV. Momenteel wordt onderzocht welke bestuursvorm het beste past bij de uitvoering van het Wmo-vervoer. In 2026 zal hierover besluitvorming plaatsvinden. Zetel: Oss Portefeuillehouder: Wethouder H. de Wit - van der Zanden Programma: 1.

Welzijn en zorg Toelichting: Deze gemeenschappelijke regeling zorgt voor deur-tot-deur vervoer voor Wmo-geïndiceerden en zorgt daarnaast voor aanvulling op het reguliere openbaar vervoer door Bravoflex. Bravoflex is alle dagen van de week beschikbaar. En brengt je naar een grotere OV-overstaphalte, waar je verder kunt reizen met bus of trein. Zo zijn met Bravoflex ook minder goed bereikbare gebieden aangesloten op het openbaar vervoer. Connexxion Taxi Services is sinds 1-1-2024 de opdrachtnemer voor het regiotaxivervoer. Connexxion Taxi Services voert de regie en verzorgt met drie lokale onderaannemers het vervoer in de regio Brabant-Noordoost. De looptijd van het contract is vijf jaar met driemaal een verlengingsoptie van telkens een jaar. Financieel Conform begroting 2026 van de GR-KCV zijn de verwachte netto kosten voor de gemeente Oss in 2026 € 1.414.539 en voor 2027 € 1.328.840 | . We verwachten conform begroting uit te komen. Eigen vermogen, vreemd vermogen en resultaat: Eigen vermogen: 01-01-2025: € | 946.369 31-12-2025: € 1.011.407 Vreemd vermogen: 01-01-2025: € | 380.951 31-12-2025: € | 398.162 Resultaat: 2025: € 75.876 Centrumregeling Wmo Brabant-Noordoost-Oost Gemeenschappelijke regeling, bestuurlijk belang en zetel: 5 gemeenten in Brabant-Noordoost-oost* Zetel: Oss Portefeuillehouder: Wethouder H. de Wit - van der Zanden Programma: 1.

Welzijn en zorg Toelichting: In Brabant Noordoost-oost kopen we gezamenlijk de Wmo hulp in. Oss is centrumgemeente voor de inkoop van Wmo-ondersteuning (voor de taken die vanaf 2015 door de gemeente worden uitgevoerd). Oss koopt in namens de deelnemende gemeenten. Regionale inkoop lei | dt tot minder administratieve lasten voor de aanbieders, meer eenheid in de regio en een sterkere positie in het gesprek met aanbieders. 234 235 De kosten voor de inkooporganisatie zijn gebaseerd op een begroting, die jaarlijks met het inkoopplan wordt vastgesteld. De doorberekening naar de deelnemende gemeenten vindt plaats naar rato van het inwoneraantal. Financieel Onze bijdrage aan de centrumregeling 2026 is € 258.825 voor inkoop- en contractering. Dit is exclusief de kosten voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015. Ieder jaar wordt de begroting geactualiseerd. Voor 2027 verwachten we een bijdrage van € 296.512. Eigen vermogen, vreemd vermogen en resultaat: Deze gemeenschappelijke regeling heeft geen openbaar lichaam dus geen eigen vermogen, vreemd vermogen en resultaat. Centrumregeling Jeugdhulp Brabant-Noordoost Gemeenschappelijke regeling, bestuurlijk belang en zetel: Brabant-Noordoost Zetel: ‘s-Hertogenbosch Portefeuillehouder: Wethouder H.de Wit - van der Zanden Programma: 1.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oss.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4df6614c-c5f8-477f-b252-60c8e6952b69?agendaItemId=9cf63fe0-9da7-4f85-ae75-4639b50268b4