CConstaterende datOss
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Adviescommissie Sociaal Bestuurlijk 29 oktober 2026, gemeente OssBij agendapunt: Programmabegroting 2027-2030117.691 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 13

Programmabegroting 2027-2030 2 Aanbiedingsbrief Beste leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de programmabegroting 2027-2030. De eerste begroting waarin we het coalitieakkoord ‘Met elkaar, aan de slag’ tot uitvoering brengen. Deze begroting volgt op onze bespreking van de Kaderbrief 2027-2030, waar u ook een inhoudelijke reactie op het coalitieakkoord heeft gegeven. In deze programmabegroting geven we een eerste doorkijk uitwerking van onze ambities uit ‘Met elkaar, aan de slag’. De speerpunten uit ons coalitieakkoord hebben we per programma uitgewerkt in activiteiten, met een indicatie wanneer we ermee aan de slag gaan. We zetten gericht in op het realiseren en uitvoeren van onze ambities. Dit doen we door maximaal gebruik te maken van de beschikbare financiële ruimte. We hebben te maken met de realiteit van beperkte financiële middelen, krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheden vanuit landelijke en mondiale ontwikkelingen. Onze insteek is én blijft om zo voortvarend mogelijk aan de slag te gaan, met realisatie en versnellen van onze ambities waar dat kan. Focus op uitvoering We hebben in deze begroting een belangrijk deel van onze ambities ook financieel vertaald. Het gaat om de posten waar we ook al in het coalitieakkoord van hebben aangegeven dat we hiervoor geld willen vrijmaken. Financieel gezien staat de begroting onder druk.

Structureel is er nagenoeg geen ruimte en dit komt de komende jaren alleen maar meer onder druk te staan. Incidenteel hebben we daarentegen wel ruimte, deze zetten we gericht in voor onze ambities op de gebiedsontwikkelingen, de uitvoering hiervan en geven we een impuls aan Schadewijk. Ons doel is om ambities en projecten hiermee echt tot realisatie te laten komen. Komende periode geven we uitvoering aan onze ambities met in deze begroting op de volgende onderdelen: • Stadsontwikkeling, wonen en mobiliteit: Binnen de verschillende gebiedsontwikkelingen werken we aan zoveel mogelijk passende en betaalbare huizen in een prettige, gezonde en sociale leefomgeving. Daarom vullen we de reserve Binnenstedelijke transformaties aan, zo kunnen we de komende periode investeren in onder andere Amsteleind, Euterpepark en de Schadewijk. Om Oss ook bij de groei van de stad bereikbaar te houden, hebben we grote ambities op het gebied van mobiliteit; we stellen hiervoor extra capaciteit beschikbaar. • Ongelijk investeren in Schadewijk voor gelijke kansen: In Schadewijk komt alles samen. De gebiedsontwikkeling die we hier willen realiseren vraagt om extra geld voor projecten en investeringen, maar ook om extra capaciteit. We stellen hiervoor een extra bedrag beschikbaar om de komende jaren voortvarend aan de slag te kunnen.

• Innovatieve maakstad Oss: We bouwen aan de economie van morgen en we kiezen voor een economie waar de mens centraal staat. Al eerder hebben we u een investeringsvoorstel voor Pivot Park voorgelegd. Daarnaast blijven we werken aan bedrijventerreinen, het faciliteren van opgaven rondom energie, de haven en de lerende stad Oss. Voor een toekomstbestendige landbouw en voor Hoessenbosch (vrijetijdeconomie) maken we geld vrij. In het centrum geven we een impuls aan het Barbarapark en geven we een opwaardering aan het basketbalveld bij het Stadssportpark. • Passende voorzieningen en cruciale verenigingen voor een aantrekkelijke gemeente: We blijven volop inzetten op de bouw van het theater en het zwembad. Ook zetten we in op duurzame en laagdrempelige ontmoeting dichtbij huis. We herijken het subsidiebeleid zodat de subsidies die we verstrekken bijdragen aan onze doelen. • Goede ondersteuning, transformatie en kostenbewustzijn binnen het sociaal domein: Meedoen mogelijk maken voor alle inwoners van Oss is onze ambitie. Het perspectief op ontwikkeling via werk en onderwijs draagt bij aan welzijn, zelf- en samenredzaamheid. We hechten belang aan een solide sociale basis, het realiseren van de financiële opgave en de implementatie van de stevige lokale teams om nabij te zijn aan onze inwoners. We behouden de formatie van jongerenwerk en investeren in monitoring.

3 • De energie- en klimaatopgave: Netcongestie heeft onze hoogste prioriteit vanwege de randvoorwaardelijkheid die het heeft bij veel grote belangrijke ontwikkelingen. Klimaatrobuustheid is een uitganspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. We werken vanuit de nationale doelstellingen in realistische stappen toe naar een gemeente die in 2050 energieneutraal, aardgasvrij en klimaatrobuust is. In 2027 maken we geld vrij voor de bakenbomen en stedelijke landschapsparken • Weerbaarheid en veiligheid: Iedere inwoner moet zich veilig voelen in huis, op straat en in de eigen wijk. We verhogen de bijdrage aan Veilig Thuis en maken een aanpak voor de Weerbare samenleving. • Samenwerking en organisatie: Om goed uitvoering te kunnen geven aan onze ambities, is een professionele en voldoende toegeruste organisatie een voorwaarde. We zetten nadrukkelijk in op participatie, de samenwerking met partners en we investeren in verdere digitalisering en informatiebeveiliging. Evenwichtige begroting 2027 Financieel gezien presenteren we een meerjarig sluitende begroting in 2027 en ook het meerjarenperspectief in 2030 is nu sluitend. Voor 2027 hebben we ruimte voor incidentele posten nieuw beleid. Dit komt met name door een vrijval uit de reserve Opvang Vluchtelingen.

We zetten deze ruimte gericht in voor de verbeteringen van de stad via een storting in de reserve Binnenstedelijke transformaties, een impuls voor de Schadewijk en een investering in de uitvoering van de Stadsagenda. Het overige deel gebruiken we voor de overige ambities uit het coalitieakkoord waarvoor we geld vrij wilde maken, zoals een toekomstbestendige landbouw, de Luciakerk en Hoessenbosch. De ruimte die in 2027 ontstaat door tijdelijke voordelen zetten we in voor andere incidentele impulsen. Realistisch, voorspelbaar en wendbaar financieel beleid Meerjarig staat de begroting onder druk en komt het ravijnjaar 2028 dichterbij. We hebben een groot deel van de maatregelen uit de strategische heroriëntatie al gerealiseerd. We zetten nadrukkelijk in op de realisatie van het restant van de maatregelen, maar dit vormt wel een risico. De bezuinigingen binnen jeugdhulp zijn daarin het meest risicovol. Daarnaast hebben we nog een aantal risico’s die komend jaar begrotingsruimte gaan vragen, zoals de mogelijke structurele financiering van Veilig Thuis, uitvoering van plannen op het gebied van onderwijshuisvesting en de werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet. Aan de andere kant is er ook veel onzekerheid bij de inkomsten vanuit het Rijk, waardoor het lastig is om goed vooruit te kijken.

We vinden nog steeds dat Oss recht heeft op voldoende compensatie voor de kosten van jeugdhulp. Daarnaast vinden we dat we “recht” hebben op het laatste deel van de herverdeling van het gemeentefonds. Als de inkomsten vanuit het Rijk op peil blijven, we onze maatregelen succesvol uitvoeren en risico’s beperkt blijven, dan zien we de toekomst met vertrouwen tegemoet. Blijven extra middelen uit of stijgen de kosten verder, bijvoorbeeld voor jeugdhulp, onderwijshuisvesting of wettelijke taken, dan zullen we echt keuzes moeten maken in het tempo en de omvang van onze ambities. Voorbereid op de toekomst Om voorbereid te zijn op tegenslagen en vanuit de wil om onze ambities te realiseren, gaan we komend jaar verder met een verkenning van de strategische heroriëntatie. De uitwerking van dit traject geven we graag vorm in samenwerking met de gemeenteraad. Met deze heroriëntatie willen we duidelijk in beeld hebben aan welke knoppen we kunnen draaien om ons geld uit te geven aan zaken die we het allerbelangrijkste vinden. We kijken ook nadrukkelijk naar de balans tussen ambities, geld en uitvoeringskracht in het ruimtelijke domein. Het binnenstedelijk ontwikkelen via de gebiedsontwikkelingen is nodig en één van onze topprioriteiten, maar vanwege de complexiteit zorgt het voor meer druk op uitvoeringskracht en financiële middelen.

We brengen ambities en beschikbare middelen in beeld zodat we kunnen focussen op het realiseren van onze topprioriteiten, naast het uitvoeren van onze wettelijke taken. 4 Dit zal een traject worden richting de kadernota en programmabegroting 2028. We houden daarbij de actualiteiten in de gaten, monitoren de realisatie van de taakstellingen en sturen op het terugdringen van risico’s. Wanneer de noodzaak hoger wordt, zullen we het traject opschalen. Wanneer dit niet nodig blijkt, zullen we nog steeds keuzemogelijkheden in beeld willen hebben wegens goed financieel beleid maar is de noodzaak minder. We houden u nadrukkelijk op de hoogte en leggen tijdig keuzemogelijkheden en richtingen aan u voor. Zodat we samen het gesprek kunnen voeren over onze prioriteiten. Zo kunnen we samen tijdig bijsturen, vanuit een visie op wat nodig is voor Oss en financieel solide is op de lange termijn. Graag gaan wij de komende weken met u het gesprek aan over deze programmabegroting 2027 – 2030 en gaan we aan de slag voor onze prachtige gemeente. Burgemeester en wethouders van Oss. De secretaris, De burgemeester, H. Reints F. de Jonge 5 Inhoudsopgave Leeswijzer 6 Financiën in één oogopslag 8 Kaders en uitgangspunten 19 Programma 1. Welzijn en zorg 21 Programma 2. Werk, inkomen en onderwijs 39 Programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur en gezondheid 55 Programma 4.

Stadsontwikkeling, wonen en mobiliteit 76 Programma 5. Economie 104 Programma 6. Energie, klimaat en openbare ruimte 120 Programma 7. Veilige omgeving 137 Programma 8. Bestuur en organisatie 152 Programma 9. Financieel beleid 180 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 191 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen 215 Paragraaf financiering 222 Paragraaf verbonden partijen 229 Paragraaf grondbeleid 251 Paragraaf lokale heffingen 261 Paragraaf bedrijfsvoering 266 Paragraaf openbaarheid 270 Paragraaf Investeringsplan 273 1. Bezuinigingsmonitor 283 2. Voortgangsrapportage Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) openbare ruimte 289 3. Overzicht incidentele baten en lasten 293 4. Budgettair neutrale wijzigingen 307 5. Uitkomst septembercirculaire 2026 313 6. Financieel overzicht totale begroting 317 7. Financieel overzicht totale begroting volgens oude programmastructuur 322 8. Financieel overzicht totale begroting volgens taakvelden 327 9. Totaaloverzicht subsidies 330 6 Leeswijzer Aanbiedingsbrief In de aanbiedingsbrief geeft het college van burgemeester en wethouders de hoofdlijnen van deze programmabegroting weer. Financiën programma’s in één oogopslag In dit onderdeel laten we in een figuur zien hoe onze uitgaven over de programma’s verdeeld zijn. Financiële positie In dit hoofdstuk worden de financiële gegevens die bij de afzonderlijke programma’s zijn opgenomen gebundeld.

Zo wordt in één oogopslag inzichtelijk hoe de gemeente er financieel voor staat. Vervolgens wordt daar een korte toelichting op gegeven. Verder staan we stil bij het structurele begrotingssaldo en geven we aan welke financiële uitgangspunten zijn gehanteerd bij het opstellen van de begroting. Programma’s Per programma wordt beschreven wat de doelstellingen zijn en wat er wordt gedaan om deze te realiseren (onderdelen 1, 2 en 3). We hebben per programmaonderdeel de speerpunten voortkomend uit het coalitieakkoord uitgewerkt. We geven per speerpunt op hoofdlijnen aan welke activiteiten we uitvoeren en welk jaar we dat gaan doen. Daarna worden per programma het nieuw beleid en de autonome ontwikkelingen toegelicht. Tenslotte wordt een overzicht gegeven van de financiën en subsidies van het programma (onderdelen 4 en 5). Na het vaststellen van de programmabegroting worden alle financiële ontwikkelingen binnen de programma’s via een begrotingswijziging in de administratie verwerkt. Daarmee worden de budgetten in de administratie geactualiseerd. Paragrafen De opgenomen paragrafen zijn op grond van wetgeving een verplicht onderdeel van de begroting. Het gaat bij de paragrafen telkens om onderwerpen met een groot financieel belang.

Door deze op een centrale plek in de begroting op te nemen wordt een goede informatievoorziening over deze onderwerpen gewaarborgd en is de informatie inzichtelijk. Verder hebben we een paragraaf investeringsplan toegevoegd, met een totaaloverzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen. Daarnaast hebben we ervoor gekozen een paragraaf over het Integraal Voorzieningenbeleid vanaf deze programmabegroting niet meer op te stellen. De informatie over voorzieningenbeleid en de financiële ontwikkelingen die er spelen lichten we in de verschillende programma's toe. Bijlage 1. Bezuinigingsmonitor Bij de programmabegroting 2026-2029 zijn de ombuigingsvoorstellen vanuit de strategische heroriëntatie verwerkt in de begroting. We gaan de komende jaren 2 keer per jaar een bezuinigingsmonitor opstellen waarin we aangeven hoe de voortgang is van het realiseren van de bezuinigingen. We geven per maatregel aan hoe de voortgang is op tijd (T) en geld (G) via een stoplichtrapportage (groen/oranje/rood). Bijlage 2. Voortgangsrapportage Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) openbare ruimte De gemeente voert elk jaar een groot aantal projecten uit in het kader van het Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) voor de openbare ruimte. Het gaat dan om werkzaamheden aan bijvoorbeeld wegen, fietspaden, riolering en openbaar groen.

In de voortgangsrapportage wordt inzicht gegeven in de stand van zaken van deze werkzaamheden. Bijlage 3. Overzicht incidentele baten en lasten In deze bijlage wordt een overzicht van de incidentele baten en lasten gegeven. Incidenteel houdt in dat het gaat om baten en lasten die een tijdelijk karakter hebben. Deze zitten slechts één of enkele jaren in de begroting. 7 Dit overzicht geeft niet alleen inzicht in de incidentele baten en lasten, maar is ook een hulpmiddel bij het beoordelen van het structurele begrotingssaldo. De baten en lasten die niet incidenteel zijn, zijn immers structureel van aard. Het structurele begrotingssaldo geeft aan of de structurele lasten met structurele baten worden afgedekt. Als dat het geval is, is de begroting structureel in evenwicht. In het hoofdstuk over de financiële positie, aan het begin van de programmabegroting, voeren we deze toets uit. Bijlage 4. Budgettair neutrale wijzigingen In meerdere programma’s zijn in de tabel bij onderdeel 6 budgettair neutrale wijzigingen opgenomen. Dit zijn wijzigingen die niet inhoudelijk van aard zijn en per saldo geen geld kosten. Soms gaat het over wijzigingen binnen één programma, in andere gevallen zijn de wijzigingen programma-overstijgend. Volgens de voorschriften van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) moeten deze wijzigingen zichtbaar worden gemaakt en gerapporteerd.

Om dat op een overzichtelijke manier te doen hanteren we hiervoor de volgende werkwijze: In de programma’s waarbij budgettair neutrale wijzigingen voorkomen is steeds één totaalregel in de tabel bij onderdeel 6 opgenomen. In deze bijlage is een totaaloverzicht opgenomen, waarbij wijzigingen boven de € 100.000 worden toegelicht. Bijlage 5. Uitkomsten septembercirculaire 2026 In deze bijlage is een uitgebreide toelichting op de uitkomsten van de septembercirculaire opgenomen. De afzonderlijke effecten zijn ook als wijzigingen bij de desbetreffende programma’s opgenomen. Bijlage 6, 7 en 8. Financieel overzicht bestaande begroting In de programma’s zijn de cijfers van het totale programma op hoofdlijnen weergegeven. Meer gedetailleerde cijfers zijn in bijlage 6 opgenomen volgens de nieuwe programmastructuur die we vanaf deze programmabegroting hanteren. Voor de jaarstukken van 2026 hanteren we deze nieuwe programmastructuur. In bijlage 7 hebben we de indeling volgens de oude programmastructuur nog weergegeven. In bijlage 8 geven we dezelfde begroting weer op basis van landelijk vastgestelde taakvelden. Bijlage 9. Totaaloverzicht subsidies In deze bijlage is een totaaloverzicht weergegeven van alle uitgaande subsidies. Daarnaast geven we een overzicht van de belangrijkste inkomende subsidies.

8 Financiën in één oogopslag In de volgende figuur hebben we voor 2027 de totale lasten per programma in beeld gebracht.

9 Financiële positie Solide financieel beleid, realistisch en voorspelbaar In de programmabegroting 2027-2030 concretiseren we het coalitieakkoord 'Met elkaar, aan de slag' en de kaderbrief 2027-2030. Financieel gezien presenteren we een structureel sluitende begroting in 2027 en ook het meerjarenperspectief in 2030 is nu sluitend. Voor 2027 hebben we ruimte voor incidentele posten nieuw beleid. Dit komt met name door een vrijval uit de reserve Opvang Vluchtelingen. We zetten deze ruimte gericht in voor de verbeteringen van de stad via een storting in de reserve Binnenstedelijke transformaties, een impuls voor de Schadewijk en een investering in de uitvoering van de Stadsagenda. Het overige deel gebruiken we voor de overige ambities uit het coalitieakkoord waarvoor we geld vrij wilde maken, zoals een toekomstbestendige landbouw, de Luciakerk en Hoessenbosch. De ruimte die in 2027 ontstaat door tijdelijke voordelen zetten we in voor andere incidentele impulsen. Meerjarig staat de begroting nog steeds onder druk en komt het ravijnjaar 2028 dichterbij. Het begrotingsjaar 2030 is nu sluitend. Dit wordt veroorzaakt door enerzijds een hogere algemene uitkering (verwachte economische groei vanaf 2030) en anderzijds doordat we op dit moment er bewust voor kiezen om een aantal posten incidenteel te begroten in afwachting op ontwikkelingen.

We hebben een groot deel van de maatregelen uit de strategische heroriëntatie al gerealiseerd. We zetten nadrukkelijk in op de realisatie van het restant van de maatregelen, maar dit vormt wel een risico. De bezuinigingen binnen jeugdhulp zijn daarin het meest risicovol. Daarnaast hebben we nog een aantal risico’s die komend jaar begrotingsruimte gaan vragen, zoals de structurele financiering van Veilig Thuis, uitvoering van plannen op het gebied van onderwijshuisvesting en de werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet. Aan de andere kant is er ook veel onzekerheid bij de inkomsten vanuit het Rijk, waardoor het lastig is om goed vooruit te kijken. Als de inkomsten vanuit het Rijk op peil blijven, we onze maatregelen succesvol uitvoeren en risico’s beperkt blijven, dan zien we de toekomst met vertrouwen tegemoet. Blijven extra middelen uit of stijgen de kosten verder, bijvoorbeeld voor jeugdhulp, onderwijshuisvesting of wettelijke taken, dan zullen we echt keuzes moeten maken in het tempo en de omvang van onze ambities. Concreet realiseren we een structureel sluitende begroting voor het jaar 2027 en ook een sluitend meerjarig perspectief in het jaar 2030. We beginnen dit hoofdstuk met een overzicht van het saldo van deze programmabegroting. Dit lichten we vervolgens kort toe. Verder staan we stil bij de incidentele baten en lasten en ons structurele begrotingssaldo.

+ is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid Lasten | 480.918 | 455.573 | 445.912 | 433.698 | 429.537 Baten | -456.585 | -444.607 | -436.711 | -430.727 | -431.448 Saldo | 24.333 | 10.966 | 9.201 | 2.971 | -1.911 Stortingen reserves | 38.889 | 9.461 | 19.535 | 6.941 | 6.630 Onttrekkingen reserves | -60.487 | -20.655 | -23.710 | -5.816 | -5.363 Saldo mutaties reserves | -21.598 | -11.194 | -4.175 | 1.125 | 1.267 Totaal bestaand beleid | 2.735 | -228 | 5.026 | 4.096 | -644 Nieuw beleid | 1.317 | 2.879 | 986 | 845 | 844 Autonome ontwikkelingen | -5.943 | -2.432 | -2.153 | -2.637 | 276 Septembercirculaire | -260 | -581 | -562 | -623 | -638 Saldo programmabegroting | -2.150 | -361 | 3.297 | 1.681 | -161 Inzet algemene reserve | 0 | 0 | -3.000 | -1.600 | 0 Saldo programmabegroting | -2.150 | -361 | 297 | 81 | -161 Conclusies uit de tabel Voor het jaar 2027 hebben we een voordelig saldo van € 361.000, meerjarig hebben we in het jaar 2030 een voordelig saldo van € 161.000. We hebben in het jaar 2027 forse voordelen, met name door een extra onttrekking aan de reserve Opvang Vluchtelingen van € 12 miljoen. Aan de andere kant hebben we ook hoge incidentele kosten, zoals hiervoor toegelicht. Per saldo hebben we hogere incidentele kosten dan opbrengsten.

Dit zorgt ervoor dat de begroting voor 2027 'structureel sluitend' is. Dit lichten we bij het onderdeel structureel saldo van de begroting verder toe. Voor 2028 en 2029 zien we eigenlijk tekorten van respectievelijk € 3,3 miljoen en € 1,7 miljoen. We onttrekken hiervoor een bedrag aan de algemene reserve. Voor 2030 en verder hebben we een beperkt voordelig saldo. De meerjarige financiële positie blijft echter onder druk staan. De inkomsten vanuit het Rijk zijn onzeker en er zijn nog steeds aanzienlijke risico's. Om voorbereid te zijn op mogelijke tegenvallers en tegelijkertijd onze ambities te kunnen realiseren, zetten we in het komende jaar de strategische heroriëntatie voort. Deze verkenning zal minder omvangrijk zijn dan die in 2025, maar moet wel inzicht geven in de mogelijkheden voor keuzes. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar de balans tussen ambities, financiële middelen en uitvoeringskracht binnen het ruimtelijk domein. Dit traject loopt door richting de Kadernota en Programmabegroting 2028. Daarbij volgen we de actuele ontwikkelingen nauwgezet, monitoren we de realisatie van de taakstellingen en sturen we op het beheersen van risico's. Als de omstandigheden daarom vragen, schalen we het traject op. Mocht dit niet nodig blijken, dan beschikken we nog steeds over inzicht in mogelijke keuzes en handelingsperspectieven, passend bij een zorgvuldig financieel beleid.

10 Start van de begroting De start van de begroting begint met de financiële positie zoals deze in de kaderbrief 2027 is weergegeven. Hierin was de financiële positie als volgt: Bedragen * € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programmabegroting 2026-2029 | -2.229 | -2.489 | 3.683 | 2.989 | 3.005 Eerste financiële tussenrapportage 2026 | 3.248 | 1.197 | 627 | 360 | 304 Meicirculaire 2026 | 1.716 | 1.063 | 715 | 747 | -3.953 Financieel kader | 2.735 | -229 | 5.025 | 4.096 | -644 Het beeld vanuit deze kaderbrief, mede op van basis van de meicirculaire 2026 de financiële positie onder druk blijft staan. Er is geen c.q. beperkte ruimte voor structureel nieuw beleid. Dit financiële kader is het vertrekpunt van deze programmabegroting. Vervolgens zijn er mutaties geweest op dit kader in de vorm van posten nieuw beleid, risicoposten, autonome ontwikkelingen en de septembercirculaire 2026. Deze lichten we afzonderlijk toe. Financiële effecten programmabegroting 2027-2030 Nieuw beleid In deze programmabegroting 2027-2030 zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord vertaald. In totaal nemen we nieuw beleid op ter hoogte van: - | 2026: € 1,3 miljoen; - | 2027: € 14,9 miljoen (minus € 12 miljoen vrijval reserve vluchtelingen) - | 2028: € 1 miljoen; - | 2029: € 0,8 miljoen; - | 2030: € 0,8 miljoen. Onderstaand een samenvattend overzicht hiervan.

+ is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Pr | Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Behouden huidige formatie voor het Jongerenwerk | 0 | 117 | 117 | 0 | 0 in Oss 1 Aanvullende investeringen minder meerkosten | 550 | 0 | 0 | 0 | 0 Wmo en jeugd 1 Bijdrage Veilig Thuis | 0 | 850 | 0 | 0 | 0 1 Ondersteuning zorgintensieve gezinnen | 0 | 100 | 50 | 0 | 0 3 Onderzoekskosten verduurzaming Jan Cunen | 200 | 0 | 0 | 0 | 0 3 Nieuwe investeringen in maatschappelijk vastgoed | 0 | 0 | 26 | 51 | 51 3 Bijdrage omroep DTV Oss-Bernheze (Omroep | 0 | 80 | 0 | 0 | 0 Maasland) 3 Voorbereidingsbudget Sportpark Neervelden | 0 | 50 | 0 | 0 | 0 3 Onttrekking uit reserve IVB | 0 | -50 | 0 | 0 | 0 3 Bijdrage Museum Jan Cunen | 104 | 150 | 0 | 0 | 0 3 Clubondersteuning Sport Expertise Centrum | 0 | 100 | 0 | 0 | 0 3 Bijdrage subsidiebeleid en -proces | 0 | 100 | 0 | 0 | 0 4 Storting reserve Binnenstedelijke transformaties | 0 | 5.000 | 0 | 0 | 0 4 Voorzetten samenwerking Zuidwateralliantie | 0 | 25 | 0 | 0 | 0 4 Uitbreiding starterslening SVN | 364 | 0 | 0 | 0 | 0 11 Pr | Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Evenementen/locatieprofielen | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 4 Fieldschool Archeologie | 0 | 0 | 40 | 40 | 40 4 Investering programma Stadsontwikkeling | 0 | 1.622 | 0 | 0 | 0 4 Uitvoeringscapaciteit Mobiliteit

| 0 | 330 | 330 | 330 | 330 4 Bijdrage Luciakerk | 0 | 400 | 0 | 0 | 0 4 Versnelling gebiedsontwikkelingen | 0 | 359 | 404 | 404 | 404 5 Onderzoeksbudget strategische aankoop Moleneind | 420 | 80 | 0 | 0 | 0 5 Onttrekking uit reserve strategische aankopen | -420 | -80 | 0 | 0 | 0 5 Inzet reserve energietransitie voor verduurzaming | 30 | 0 | 75 | 0 | 0 bedrijventerreinen 5 Onttrekking uit reserve energietransitie | -30 | 0 | -75 | 0 | 0 5 Opwaardering basketbalveld Stadssportpark | 0 | 200 | 0 | 0 | 0 5 Onttrekking uit investeringsfonds Stadshart | 0 | -200 | 0 | 0 5 Impuls Barbarapark | 0 | 75 | 0 | 0 | 0 5 Onttrekking uit investeringsfonds Stadshart | 0 | -75 | 0 | 0 | 0 5 Uitvoeringsagenda Landbouw 2027-2030 | 0 | 390 | 0 | 0 | 0 5 Recreatieve entree Hoessenbosch | 0 | 252 | 19 | 19 | 19 6 Deelname RNOB stedelijke landschapsparken | 0 | 240 | 0 | 0 | 0 6 Onttrekking uit reserve Groenfonds landelijk gebied | 0 | -240 | 0 | 0 | 0 6 Uitvoering warmtetransitie | 0 | 436 | 0 | 0 | 0 6 Behoud van bakenbomen | 0 | 250 | 0 | 0 | 0 6 Onttrekking uit reserve Groenfonds landelijk gebied | 0 | -250 | 0 | 0 | 0 6 Inzet CDOKE en reserve Energietransitie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6 Opwaardering fietspad Lithoijen - Lith | 0 | 69 | 0 | 0 | 0 6 Onttrekking uit reserve Meekoppelkansen | 0 | -69 | 0 | 0 | 0 Dijkversterking 6 Inzameling Oud papier | 0 | 70 | 0 | 0 | 0 6 Onttrekking uit reserve

Afvalstoffenheffing | 0 | -70 | 0 | 0 | 0 7 Weerbare Samenleving | 0 | 185 | 0 | 0 | 0 8 Project Leegstand | 0 | 162 | 0 | 0 | 0 8 Extra investering programma SamenSchadewijk | 0 | 4.173 | 0 | 0 | 0 8 Vliegende kiep voor Team Ondersteuning | 0 | 48 | 0 | 0 | 0 Totaal nieuw beleid | 1.317 | 14.879 | 986 | 845 | 844 We zetten voor de reserve Opvang Vluchtelingen in voor een bedrag van € 12 miljoen. Voor het afdekken van het begrotingstekort in 2028 en 2029 zetten we de algemene reserve in. + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 posten nieuw beleid | 1.317 | 14.879 | 986 | 845 | 844 vrijval reserve vluchtelingenopvang | 0 | -12.000 | 0 | 0 | 0 totaal nieuw beleid | 1.317 | 2.879 | 986 | 845 | 844 Bij de programma’s verderop in deze programmabegroting lichten we het nieuwe beleid toe (onderdeel 4.1). 12 13 Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn financiële afwijkingen op bestaande activiteiten. Bij de uitvoering van een activiteit kan in de loop van het jaar blijken dat meer geld nodig is om deze volledig uit te kunnen voeren. Aan de andere kant komt het ook voor dat activiteiten voor minder geld uitgevoerd kunnen worden dan oorspronkelijk gedacht was. De financiële afwijkingen kunnen dus zowel meevallers als tegenvallers zijn.

Autonome ontwikkelingen zijn bijstellingen van budgetten op basis van bestaand beleid. De autonome ontwikkelingen laten voor de eerste jaren forse voordelen zien. Vanaf 2030 is er een (relatief beperkt) structureel tekort van € 276.000. De saldo’s zijn per jaar als volgt: + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving 2026 2027 2028 2029 2030 Totaal autonome ontwikkelingen -5.943 -2.432 -2.153 -2.637 276 Dit zijn de grootste voordelen met impact op het begrotingssaldo: - Lagere kosten diverse Wmo onderdelen: € 600.000 structureel - Hogere OZB opbrengsten en invordering: € 1.063.000 structureel - Voordeel doorbelasting personele kosten: € 815.000 structureel Dit zijn de grootste nadelen met impact op het begrotingssaldo: - Stijging kosten jeugdhulp: € 1,3 miljoen structureel; - Investeringen onderwijs: incidentele voordelen en uiteindelijk structureel nadeel € 964.000 - Hogere kosten ICT: € 182.000 - Lagere structurele opbrengsten burgerzaken € 176.000 Samengevat geven de autonome ontwikkelingen het volgende beeld: + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Pr Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Lagere kosten regionaal | -975 | 0 | 0 | 0 | 0 investeringsfonds beschermd wonen 2026 1 Lagere onttrekking reserve beschermd

| 975 | 0 | 0 | 0 | 0 wonen 1 Lagere kosten beschermd wonen regio | -3.200 | 0 | 0 | 0 | 0 1 Lagere onttrekking beschermd wonen | 3.200 | 0 | 0 | 0 | 0 1 Lokale investeringsagenda beschermd | -550 | 0 | 0 | 0 | 0 wonen 1 Lagere kosten Specialistische | -214 | -125 | 0 | 0 | 0 Ontmoetingsfunctie 1 Stijging kosten Jeugdhulp | 0 | 1.290 | 1.290 | 1.290 | 1.290 1 Subsidie Zorgbuurthuis 't Hageltje 2027 | 0 | 345 | 0 | 0 | 0 1 uit WMO dagbesteding | 0 | -345 | 0 | 0 | 0 1 Actualiseren begroting en reserve | -410 | -1.602 | -1.266 | -1.074 | -1.074 opvang vluchtelingen 1 Extra storting in reserve vluchtelingen | 410 | 1.602 | 1.266 | 1.074 | 1.074 1 Lagere kosten Wmo hulp bij huishouden | -400 | -200 | -200 | -200 | -200 1 Lagere kosten Wmo individuele | -800 | -500 | -500 | -500 | -500 ondersteuning 1 Hogere kosten Wmo dagbesteding | 250 | 250 | 250 | 250 | 250 1 Hogere opbrengsten Wmo eigen bijdrage | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 2 Investeringen huisvesting onderwijs | 0 | -35 | -34 | -1.870 | 964 2 Vrijval egalisatiereserve Wsw | -344 | 0 | 0 | 0 | 0 2 Hogere kosten bijzondere bijstand | 281 | 360 | 360 | 360 | 360 3 Investeringen sportaccommodaties | 0 | -194 | -383 | -309 | -380 3 Grond bij nieuwe Golfbad | 421 | 0 | 0 | 0 | 0 3 Storting in de reserve Lievekamp | -2.723 | -2.772 | -1.999 | 0 | 0 3 Storting in reserve | 2.723 | 2.772 | 1.999 | 0 | 0 3 Kosten WK korfbal en EK

Goalball | 145 | 99 | 0 | 0 | 0 3 Dekking uit bestaande budgetten | -145 | -99 | 0 | 0 | 0 3 Brandverzekering gemeentelijke | -327 | -292 | -284 | -279 | -279 gebouwen 4 Aankoop en verbouwing Benedictuslaan | 20 | 142 | 262 | 260 | 260 4 dekking uit reserve en toekomstige huur | -20 | -142 | -262 | -260 | -260 4 Voorbereidingsbudget Euterpepark | 270 | 0 | 0 | 0 | 0 4 Onttrekking reserve binnenstedelijke | -270 | 0 | 0 | 0 | 0 transformatie 4 Realisatiestimulans | -1.290 | -1.043 | -1.494 | -2.066 | 0 4 Storting in de algemene bedrijfsreserve | 1.290 | 1.043 | 1.494 | 2.066 | 0 4 Hogere kosten Noordelijke | 0 | 1.303 | 0 | 0 | 0 ontsluitingsweg 4 Tijdelijke extra capaciteit Omgevingswet | 0 | 1.106 | 1.090 | 0 | 0 14 Pr Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Onttrekking uit reserve omgevingswet | 0 | -1.106 | -1.090 | 0 | 0 6 Afkoopsom onderhoud N625 | 0 | -12.500 | 0 | 0 | 0 6 Storting in de reserve onderhoud N625 | 12.500 | 0 | 0 | 0 6 Investeringen openbare ruimte | 413 | 0 | 0 | 0 | 0 Walkwartier Gebied 2 6 Onttrekking reserve Walkwartier | -413 | 0 | 0 | 0 | 0 8 Hogere kosten ICT | 189 | 154 | 195 | 115 | 182 8 Hogere kosten door aanpassingen | 70 | 83 | 100 | 100 | 100 gemeentehuis 8 Burgerzaken aantallen verkopen | -63 | -155 | -189 | -29 | 176 9 Extra opbrengsten 2026 OZB en | -153 | -1.063 | -1.063 | -1.063 | -1.063 invordering en 2027 door indexering 9

Lagere rentekosten | -4.000 | -3.500 | -1.250 | 0 | 0 9 Vrijval stelpost loon- en | -318 | 0 | 0 | 0 | 0 prijscompensatie 9 Voordeel doorbelasting personele kosten | 0 | -815 | -815 | -815 | -815 - Overige posten | 166 | 1.156 | 519 | 462 | 341 Totaal Autonome ontwikkelingen | -5.943 | -2.432 | -2.153 | -2.637 | 276 Bij de programma’s verderop in deze programmabegroting benoemen we alle autonome ontwikkelingen (inclusief financieel neutrale autonome ontwikkelingen die effect hebben op reserves) en lichten we deze toe (onderdeel 4.2). Algemene reserve De omvang van de algemene reserve is op dit moment hoger dan de minimale omvang. De algemene reserve is begin 2026 € 39 miljoen (inclusief resultaatbestemming 2025). De komende jaren verwachten we hier nog € 1,3 miljoen uit te besteden. In het kader van de strategische heroriëntatie zetten we 10% van het surplus van de algemene reserve in als structurele dekking. Dit betekent dat we vanaf 2028 tien jaar lang een bedrag van € 560.000 inzetten ten gunste van de reguliere begroting. In totaal zetten we hierdoor € 5,6 miljoen in. De reserve is afgerond € 4,6 miljoen boven de norm, dit is de vrije ruimte. We onttrekken in 2028 een bedrag van € 3 miljoen en in 2029 een bedrag van € 1,6 miljoen ter afdekking van het begrote tekort. Daarmee is de vrije ruimte besteed en zit de algemene reserve op de norm.

15 Investeringen Via deze programmabegroting stellen we ook investeringskredieten vast. De kapitaallasten van de investeringen zijn verwerkt in de lasten per programma. Als er sprake is van nieuwe investeringen hebben we dat gedaan via de autonome ontwikkelingen of nieuw beleid bij de programma’s. In de paragraaf investeringsplan zijn alle investeringen opgenomen. Samengevat geeft dit het volgende beeld per programma: bedragen x €1.000 Investeringsplan | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Welzijn en zorg | 98 | 0 | 1.122 | 0 | 270 2. Werk, inkomen en onderwijs | 854 | 0 | 18.804 | 29.807 | 28.520 3. Ontmoeten, sport, cultuur en gezondheid | 3.699 | 15.428 | 11.250 | 7.852 | 8.440 4. Stadsontwikkeling, wonen en mobiliteit | 772 | 928 | 0 | 169 | 774 5. Economie | 0 | 1.828 | 1.828 | 0 | 0 6. Energie, klimaat en openbare ruimte | 3.194 | 14.167 | 2.318 | 6.663 | 8.477 7. Veilige omgeving | 165 | 60 | 0 | 0 | 0 8. Bestuur en organisatie | 3.407 | 3.687 | 3.558 | 2.662 | 3.502 9. Financieel beleid | 1.235 | 1.235 | 1.235 | 1.235 | 1.235 Totaal geplande investeringen | 13.424 | 37.333 | 40.115 | 48.388 | 51.218 We voorzien grote investeringen op het gebied van onderwijshuisvesting, ontmoeten en sport. Daarnaast hebben we reguliere investeringen op het gebied van wegen, groen etc.

Voor een specificatie van de reguliere investeringen wordt verwezen naar betreffende paragraaf investeringsplan. Het vaststellen van de programmabegroting is de basis voor het uitvoeren van de investeringen. Daarbij is het totale investeringsbedrag per programma leidend. In een apart raadsvoorstel stellen we voor welke investeringskredieten beschikbaar worden gesteld aan het college voor de uitvoering en voor welke investeringskredieten het mandaat bij de gemeenteraad blijft. Dit conform de nota investeringsbeleid 2026. Septembercirculaire Samengevat is de uitkomst van de septembercirculaire als volgt: + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Septembercirculaire 2026 | -274.715 | -285.958 | -277.945 | -275.450 | -281.091 Meicirculaire 2026 | -273.793 | -282.700 | -273.840 | -270.257 | -274.633 Totale stijging | -922 | -3.258 | -4.105 | -5.193 | -6.458 Af te zonderen posten | 662 | 2.677 | 3.543 | 4.570 | 5.820 Netto voordeel | -260 | -581 | -562 | -623 | -638 Conclusie: De algemene uitkering stijgt in alle jaren. In 2026 gaat het om € 3,3 miljoen extra en dit loopt op tot € 6,5 miljoen in 2030. Wanneer we hiervan de noodzakelijke afzonderingen afhalen ontstaat er in 2027 een voordeel van € 0,6 miljoen.

Het structureel ef | fect (laatste jaar) van de circulaire is ook circa € 0,6 miljoen voordelig. Het zogenaamde ravijnjaar vanaf 2028 is nog steeds goed zichtbaar. We ontvangen in 2028 € 8 miljoen minder ten opzichte van het jaar 2027. Belangrijkste ontwikkelingen: De belangrijkste ontwikkelingen binnen de algemene uitkering zijn: • | Ontwikkeling accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Vanaf 2024 is het accres gebaseerd op de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (BBP). Het volume deel is gebaseerd op ee | n 8-jaars historisch gemiddelde van het BBP. De indexatie voor 16 17 inflatie volgt de prijs van het BBP van het lopende jaar. Door een hogere verwachte inflatie in 2027 stijgt het accres van de algemene uitkering. Dit betekent een jaarlijks voordeel van circa € 1,5 miljoen. Door deze toegenomen inflatie stijgen ook onze eigen kosten. Hiervoor is het nodig om de stelpost loon- en prijscompensatie extra aan te vullen met € 850.000. • Herverdeling gemeentefonds per 2027 In 2022/2023 is er een herverdeling van het gemeentefonds geweest. Hierbij is het geld wat binnen het gemeentefonds verdeeld op basis van nieuwe en gewijzigde maatstaven. Dit leidde tot gemeenten die voordeel hadden, maar ook gemeenten die nadeel hiervan hadden.

Daarbij is afgesproken dat het voor- en nadeel gefaseerd zou plaatsvinden met een groeipad, waarbij het voordeel is “afgetopt” op € 37,50 per inwoner. Onze gemeente was een voordeel gemeente waarbij we meer dan dit maximale voordeel hadden. Onze aftopping was afgerond € 1,3 miljoen jaarlijks. Dat wil zeggen dat we op basis van deze nieuwe verdeling eigenlijk recht hebben op deze € 1,3 miljoen maar dat we deze nog niet hebben ontvangen. Dit in afwachting op definitieve besluitvorming hierover. Het was lang de bedoeling dat de verdeelsystematiek van de gelden uit het gemeentefonds volgend jaar zou worden herzien. Maar in mei 2026 besloot het Rijk om meer tijd te nemen, omdat er nog te veel onzekerheden zijn. De invoering staat nu gepland voor 2029. Ook worden de bedragen niet geïndexeerd (wat eerder wel was voorzien). Voor een uitgebreide toelichting van de septembercirculaire 2026 verwijzen we naar bijlage 6. Structureel saldo programmabegroting Om een goed oordeel te kunnen vormen over de begroting is het van belang om het saldo te corrigeren met incidentele baten en lasten. De baten en lasten die niet incidenteel zijn, zijn immers structureel van aard. Het structurele begrotingssaldo geeft aan of de structurele lasten met structurele baten worden afgedekt. Als dat het geval is, is de begroting structureel in evenwicht.

Het uitgangspunt is dat het jaar 2027 structureel sluitend moet zijn. Is dit niet het geval dan moet het jaar 2030 sluitend zijn. In de volgende tabel berekenen we het structurele saldo van de programmabegroting. + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Structureel begrotingssaldo | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | 452.740 | 483.358 | 474.178 | 468.256 | 453.113 | 459.322 Baten exclusief mutaties reserves | -483.005 | -466.174 | -480.681 | -461.658 | -455.009 | -460.981 Geraamd saldo van baten en lasten | -30.266 | 17.185 | -6.503 | 6.598 | -1.895 | -1.660 Toevoegingen reserves | 62.256 | 48.081 | 57.758 | 24.137 | 11.141 | 10.661 Onttrekkingen reserves | -46.500 | -67.416 | -51.617 | -30.438 | -9.164 | -9.162 Geraamd resultaat | -14.510 | -2.150 | -361 | 297 | 81 | -161 Incidentele lasten incl reserves | 42.466 | 31.531 | 34.709 | 14.505 | 6.126 | 142 Incidentele baten incl reserves | -30.994 | -31.008 | -33.903 | -18.188 | -7.634 | - Structureel begrotingssaldo | -25.982 | -2.673 | -1.167 | 3.980 | 1.589 | -303 De conclusie hieruit is dat de begroting in 2027 structureel sluitend is met een saldo van ruim € 1 miljoen voordelig. Vooral de jaren 2028 en 2029 zijn niet jaarlijks structureel sluitend.

Dit betekent een opgave richting de programmabegroting 2028-2031. Het saldo van incidentele baten en lasten wordt vooral veroorzaakt door onttrekkingen uit de reserve Opvang Vluchtelingen en de incidentele lasten die we daaruit betalen. Daarnaast onttrekken we in 2028 en 2029 een bedrag aan de algemene reserve ter afdekking van het begrotingstekort. In bijlage 3 staat een specificatie van de incidentele baten en lasten. Voor de specificatie van het jaar 2025 verwijzen we naar de jaarrekening 2025. 18 19 Kaders en uitgangspunten Inleiding In het coalitieakkoord ‘Met elkaar, aan de slag’ is gekozen voor een solide financieel beleid in onzekere tijden. Onze ambitie is om een gemeente te zijn met toekomstgerichte en gezonde gemeentefinanciën. We voeren een solide financieel beleid, zijn realistisch en voorspelbaar. We gaan voor een zo laag mogelijke, maar realistische lastendruk voor onze inwoners en zijn terughoudend met het verhogen hiervan. Economie groeit, hogere inflatie Het Centraal Planbureau (CPB) heeft op 14 augustus 2026 de concept-Macro Economische Verkenning (cMEV) gepubliceerd met vooruitzichten voor de economie en de overheidsfinanciën voor 2026 en 2027. De Nederlandse economie blijft dit jaar en volgend jaar groeien, ondanks de grote internationale onzekerheid.

De groei van de Nederlandse economie wordt vooral ondersteund door een sterke uitvoer, overheidsuitgaven en de financiële buffers van huishoudens. Tegelijkertijd blijft het economische beeld onzeker: verdere stijging van energieprijzen, nieuwe handelsbelemmeringen of onrust op financiële markten kunnen de groei drukken. Koers voor de begroting Onze financiële uitgangspunten De begroting 2027 en de meerjarenramingen 2028-2030 hebben we opgesteld op basis van de volgende uitgangspunten: - Onze begrotingen zijn meerjarig sluitend. Structurele kosten betalen we met structurele opbrengsten. We maken verantwoorde keuzes en schuiven lasten niet door naar later. We kiezen voor een structureel sluitende begroting voor het jaar 2027 en ook voor het meerjarig perspectief 2030. - Ons financieel beleid blijven we gedegen en solide vormgeven. We hebben een financiële taakstelling opgenomen voor jeugdzorg (structureel € 4 miljoen). Op basis van de hervormingsagenda jeugd en onze ingezette koers vinden we dit op dit moment acceptabel. Belangrijk heroverwegingsmoment hierbij is de uitspraak van de nieuwe deskundigencommissie van Ark 2 in 2027 en de reactie van het Rijk op basis hiervan. - Nieuw beleid wordt integraal afgewogen bij de vaststelling van de begroting. Het politieke debat over de inhoud wordt normaliter vooral integraal gevoerd bij de kadernota in het voorjaar.

Voor deze programmabegroting is er beperkt ruimte voor structurele nieuwe wensen (nieuw beleid). We realiseren nieuwe wensen zo veel mogelijk binnen bestaande budgetten. We stellen alleen financiële ruimte beschikbaar voor grote prioriteiten waarvan we inschatten dat deze van groot belang voor de ontwikkeling van onze stad c.q. van de organisatie. - Als we extra financiële middelen beschikbaar hebben, zetten we die met voorrang in op het realiseren van de gebiedsontwikkelingen en de economische ambities. - We kijken extra kritisch naar ruimte in de begroting (begrotingsposten die in jaarrekeningen meerdere jaren niet volledig besteed zijn c.q. waarbij opbrengsten jaarlijks hoger zijn). - We realiseren de in de strategische heroriëntatie 2025 vastgestelde ombuigingen. We monitoren en sturen bij waar nodig. Tegenvallers hierin moeten in principe opgevangen worden binnen hetzelfde beleidsveld. Dit is uiteraard geen automatisme. Alternatieve bezuinigingen worden voorgelegd aan het college en de gemeenteraad en bestuurlijk afgewogen of dit haalbaar en wenselijk is. - We hebben een algemene reserve die voldoet aan de gestelde normen (10% van de algemene uitkering). Eventuele incidentele ruimte binnen de algemene reserve kunnen we inzetten om onze ambities uit het coalitieakkoord waar te maken. - We kijken jaarlijks kritisch naar alle reserves.

In de nota reserves, die de gemeenteraad tegelijk met de programmabegroting behandelt, lichten we de reserves uitgebreid toe. - De reserve van het grondbedrijf is gekoppeld voor onze omvangrijke ruimtelijke opgaves (woningbouw, ontsluitingswegen, spoorzone, mobiliteitsplan). Daarbij merken we op dat de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf weer geleidelijk stijgt, maar dat door nieuwe woningbouwplannen ook het risicoprofiel stijgt en dat als gevolg hiervan deze reserve moet gaan stijgen. Dit betekent ook dat er de komende jaren er geen sprake meer zal kunnen zijn van een afroming ten behoeve van de algemene bedrijfsreserve. - | Een actieve lobby is van belang om cofinanciering te krijgen voor het realiseren van onze ambities. Dit geldt met name voor onze ruimtelijke ambities op het gebied van mobiliteit, wonen en energie en klimaat. We zetten actief in op het verkrijgen van provinciale, landelijke en Europese fondsen. - | We blijven lobbyen voor voldoende compensatie bij het Rijk voor onze taken en verantwoordelijkheden (‘balans in taken en middelen voor gemeenten’). We krijgen steeds meer taken en regels toebedeeld vanuit het Rijk. Passende financiering is hiervoor nodig. Dit geldt nadrukkelijk voor jeugdhulp, maar ook voor opgaven rond energie, klimaat, woningbouw en weerbaarheid. Structurele taken vragen om structureel geld vanuit het Rijk.

- | We onderzoeken hoe het budget voor bedrijfsvoering vanaf 1 januari 2027 kan meebewegen met de ontwikkeling van de organisatie. Bij een uitbreiding van de formatie in het primaire proces is namelijk ook extra ondersteuning nodig op het gebied van onder andere HR, ICT, financiën, communicatie en huisvesting. Door hiervoor een vaste opslag per fte te hanteren, kan de bekostiging van de bedrijfsvoering transparanter, voorspelbaarder en toekomstbestendiger worden ingericht. - | In programma 9 hebben we een jaarlijkse post onvoorzien opgenomen van € 200.000. Dit bedrag kan door het college gedurende het jaar ingezet worden voor incidentele tegenvallers. Criteria daarvoor zijn: onuitstelbaar, onvermijdbaar en onvoorzienbaar. De verantwoording van de inzet van deze post nemen we op in de reguliere planning | - en controldocumenten. Tarieven en inflatie - | De lastendruk houden we zo laag mogelijk en onder het landelijke gemiddelde. We verhogen deze in principe alleen met inflatie. Extra verhogingen voeren we alleen door als het echt nodig is en als deze duidelijk uitlegbaar zijn. - | De OZB stijgt voor 2027 met de inflatie, zijnde een percentage van | 3,2. Dit betreft de reguliere verwachte inflatiestijging over 2027. Het CPB | presenteert regelmatig cijfers over prijsontwikkeling. Uit de gepresenteerde cijfers kiezen we specifieke cijfers die betrekking hebben op de overheid.

Deze inflatiecijfers sluiten het beste aan met de loon | - en prijsontwikkeling waarmee we als gemeente te maken krijgen. Hierdoor is er een goede koppeling tussen de kosten | - en opbrengstontwikkeling. - | We gaan uit van 100% kostendekkende heffingen. ‘De gebruiker betaalt’ is het uitgangspunt. - | Bij gesubsidieerde professionele instellingen is in zijn algemeenheid sprake van een 80/20 | -verhouding tussen het loongevoelige en prijsgevoelige deel van de uitgaven. Voor budgetsubsidies wordt voor de compensatie van loonstijging uitgegaan van de specifie | ke CAO-ontwikkelingen per sector en voor de compensatie van prijsstijging wordt dan uitgegaan van een inflatie van 2, | 1% (% overheidsconsumptie netto materieel 2027). Bij de overige subsidies zoals professionele instellingen zonder budgetovereenkomst en niet-professionele organisaties wordt ook dit percentage van 2, | 1% voor prijscompensatie gehanteerd. - | Het CPB verwacht in 2027 voor de overheidsuitgaven een prijsontwikkeling van 2,1% (prijs overheids | - consumptie netto materieel). Voor de loonontwikkeling gaan we uit van 4,25% (loonvoet sector overheid). Gezien de huidige ontwikkelingen in de wereld zit hie | rin een grote onzekerheid. Bron meicirculaire 2026. - | De rekenrente stellen we in principe vast op 1,1%. Dit is een gemiddelde rente. We moeten de komende jaren echter fors gaan lenen.

Voor deze extra leningen gaan we op dit moment in de begroting uit van een gemiddelde percentage van 3,3%. Dit betekent dat onze gemiddelde rente de komende jaren zeker gaat stijgen. 20 21 Programma 1. Welzijn en zorg 22 1. Inleiding Meedoen mogelijk maken voor alle inwoners van Oss is dé missie van het sociaal domein Oss en titel van ons beleidskader 2025-2029. Een solide sociale basis helpt de meeste mensen een prima leven te leiden, voor zichzelf en anderen te zorgen en om te gaan met de hobbels in het leven. Meedoen mogelijk maken gebeurt dan ook in eerste instantie door mensen zelf en hun verschillende sociale netwerken. En als inwoners daarnaast ondersteuning nodig hebben, dan bieden we deze tijdelijk. Dit doen we samen met onze partners. Hierbij werken we op basis van vertrouwen. Voorkomen, zelf- en samenredzaamheid, van individueel naar collectief en bestaanszekerheid versterken zijn hierin sleutelbegrippen. In de gemeente Oss houden we rekening met een financiële opgave en strategische heroriëntatie. We hebben eind 2025 via een strategische heroriëntatie maatregelen vastgesteld om te werken aan een toekomstbestendig sociaal stelsel (Minder meerkosten Wmo en Jeugd). Hier zijn we in 2026 verder mee aan de slag gegaan en in 2027 gaan we hiermee verder. Een belangrijke ontwikkeling is de implementatie van de Stevige lokale teams in Oss (de ‘Osse Standaard’).

We kiezen voor teams nabij inwoners met een integrale werkwijze voor alle relevante levensgebieden, voor alle inwoners, van 0 tot 100 jaar. In deze teams komt expertise rondom Wmo, jeugd, welzijn, werk en inkomen en samenlevingsopbouw samen. Werken aan een toekomstbestendig zorgstelsel vereist domeinoverstijgende afstemming en afstemming met onder andere programma 2 en 3 (sociaal domein), 4 (wonen) en 7 (veiligheid). Relevante landelijke ontwikkelingen zijn onder andere een toenemende hulpvraag omdat de bevolking groeit en vergrijst, een oplopende personeelsschaarste en een wooncrisis die (kwetsbare) inwoners raakt. Het Rijk heeft de overgang van het abonnementstarief naar de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo opnieuw uitgesteld naar 2028. Daarnaast spelen de ontwikkelingen rond het zogenaamde AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord) en IZA (Integraal Zorg Akkoord) en de Hervormingsagenda Jeugd, de Wet Reikwijdte Jeugdhulp en de uitkomsten van de commissie Van Ark, die de compensatie van gemeenten voor de tekorten jeugdhulp bepaalt. Deze ontwikkelingen kunnen forse impact hebben, zowel inhoudelijk als financieel. 2.

Programma-onderdelen 2.1 Ondersteuning en zorg in de Wmo Wat willen we bereiken? We willen samen met inwoners, verenigingen, maatschappelijke instellingen, ondernemers en gemeenschappen antwoorden zoeken op vragen als; Wat hoort bij het ‘normale’ leven? Wat kunnen we als samenleving zelf doen? Wat is de rol van de gemeente? Hoe zorgen we met elkaar, voor elkaar? We gaan in gesprek met de Osse samenleving over zelf- en samenredzaamheid en de rol van de gemeente. Ook willen we inwoners inspireren en mogelijkheden bieden om eigen ideeën uit te voeren. Denk aan het faciliteren van zorgcoöperaties en initiatieven of het versterken van informele zorg en mantelzorg. In de wijken Ruwaard en Ussen zien we al een flinke toename van activiteiten voor en door inwoners. Daarnaast kijken we naar lichtere en andere vormen van dagbesteding, hulp bij het huishouden en ondersteuning o.a. door het collectieve aanbod uit te breiden. Tot slot blijven we investeren in Veiligheid in afhankelijkheidsrelaties en het bieden van passende ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid en het mogelijk maken van de uitstroom uit beschermd wonen. Daarnaast is er aandacht voor de overgang van jongeren van de Jeugdwet naar de Wmo. Vanuit de strategische heroriëntatie in 2025 zijn maatregelen opgesteld om de kostenstijging in zowel de Wmo als de jeugdhulp af te remmen.

Deze maatregelen zetten we door. Daarnaast investeren we in monitoring en data-analyse, o.a. om de werking van deze maatregelen te kunnen volgen. We werken met het programma Stevige Lokale Teams aan één duidelijke manier van werken in het sociaal domein. We kijken hierbij naar alle belangrijke levensgebieden. We werken toe naar stevige lokale teams per gebied. 23 We werken aan de volgende doelstelling(en): − In Oss helpen inwoners elkaar en kan iedereen meedoen (een sterke sociale en pedagogische basis). − Inwoners van Oss die dat nodig hebben, krijgen passende ondersteuning, waarbij informele, lichte of collectieve hulp de basis is. − Voorzieningen zijn vindbaar, toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed. − We gaan werken met stevige lokale teams. − We remmen de kostenstijging in zowel de Wmo als de jeugdhulp af. − We hebben inzicht en sturen ruimtelijk op vraag en aanbod van (woon)zorgvoorzieningen. Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 We ontwerpen de inrichting en implementatie van de stevige lokale teams (SLT's) voor Wmo in integrale samenhang met andere velden. We starten in 2026 met de uitwerking van de stevige lokale teams via een integraal programmaplan 2026-2029. We starten met het detailontwerp. X We implementeren vanuit het detailontwerp de SLT's in de gebieden in Oss.

X We gaan in gesprek met de Osse samenleving over zelf- en samen- redzaamheid en de rol van de gemeente. Het gesprek met de Osse samenleving werken we uit in het kader van het traject stevige lokale teams, minder meerkosten Wmo+Jeugd en vanuit AZWA. X X We investeren in monitoring en data-analyse. We ontwikkelen de monitor voor de minder meerkosten verder door tot één integrale monitor Wmo+Jeugd (realtime dashboard). X We gaan werken met een taskforce minder meerkosten (start in 2026) X We zetten de maatregelen voor de Minder- meerkosten Wmo door. We voeren het plan kostenbesparing (minder meerkosten) Wmo individuele ondersteuning uit. X X X We voeren het plan kostenbesparing (minder meerkosten) Wmo dagbesteding uit en geven vorm aan dagontmoeting. X X X We voeren het plan kostenbesparing (minder meerkosten) Wmo huishoudelijke hulp uit, o.a. scherper indiceren en het realiseren van de nieuwe inkoop. X X We maken een inventarisatie van de woonvoorzieningen. We maken een inventarisatie van woonvoorzieningen X We geven uitvoering aan de uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie. X X De versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid (i.a.m. P7). We stellen een uitvoeringsplan personen met onbegrepen gedrag op X We versterken de verbinding door vroegsignalering en verbeterde regie m.b.t.

Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties X X X Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit | Wanneer gereed (kwartaal/ jaar)? - | In 2026 en begin 2027 werken we verder aan de vastgestelde aanbevelingen n.a.v. | Q2/2027 de evaluatie van de Proeftuinen sociaal domein. Deze verwerken we in de uitwerking van stevige lokale teams. - | In 2026 starten we, in dialoog met onze partners, aan het opstellen van een | Q1/2027 detailontwerp voor de stevige lokale teams. - | We werken aan de implementatie van de SLT's die gereed moeten zijn in 2028. | Q4/2027 - | We voeren de aangescherpte verordening uit en gaan door met | Q1/2027 vakmanschapsontwikkeling voor de teams, o.a. om de doelen van de minder- meerkosten te realiseren. - | We versterken de sociale basis en voorliggende voorzieningen zoals dagbesteding | Q4/2027 o.a. om de doelen van de minder-meerkosten te realiseren. - | We zetten in op substitutie van Wmo-middelen door individuele ondersteuning en | Q4/2027 dagbesteding om te buigen naar collectieve en voorliggende voorzieningen, o.a. daginvulling voor inwoners met (beginnende) dementie. - | We sturen op het beheersen van de uitgaven aan hulp bij het huishouden, o.a. door | Q4/2027 strenger indiceren. - | We maken een inventarisatie van woonvoorzieningen zodat duidelijk wordt hoeveel | Q3/2027 woonzorgvoorzieningen er in Oss (nodig) zijn voor welke doelgroepen.

- | We geven uitvoering aan de uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie, o.a. | Q3/2027 vernieuwende woonzorgconcepten zoals ’t Hageltje en voorzieningen voor psychisch kwetsbare inwoners. - | We nemen een urgentieregeling op in onze huisvestingsverordening. | Q4/2027 - | Zorg&Veiligheid: We zetten in op vroegsignalering en preventie, bijvoorbeeld door | Q4/2027 inzet op bewustwording bij jongeren van de basisschool. - | We zetten in op personen met onbegrepen gedrag/inwoners met een psychische | Q2/2027 kwetsbaarheid middels een strategisch uitvoeringsplan. - | We zetten in op Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties (landelijke Toekomstscenario | Q2/2027 kind- en gezinsbescherming) met daarin ook aandacht voor de aanpak van femicide. - | We werken aan de problematiek van de wachtlijsten bij Veilig Thuis. Dit doen we in | Q1/2027 regionaal verband. - | We ontwikkelen een visie op Jongerenwerk en jongeren-ontmoetingsplekken. | Q4/2027 - | In 2026 is de investering voor de scouting opgehoogd en een voorbereidingsbudget | Q4/2027 beschikbaar gesteld. We gaan in 2027 door met de voorbereiding (voor bouw in 2028). - | Samen met inwoners, partners en Mijnbuurtje.nl geven we verder vorm aan het | Q3/2027 (digitale) bewonersplatform WijzijnOss.nl. - | We geven uitvoering aan ons mantelzorgbeleid, o.a. toegankelijke, vindbare | Q4/2027 voorzieningen en informatie voor mantelzorgers.

- | We werken toe naar een nieuwe, passende, regionale Wmo-inkoopsystematiek per | Q4/2027 2029. In 2027 bereiden we dit voor. - | Ondersteuning van psychisch kwetsbare inwoners: we ontwikkelen het urgentieplus- | Q2/2027 proces door. - | We zetten in op vroegsignalering van psychische kwetsbaarheid. | Q4/2027 - | We bouwen verder aan de steunstructuren in de wijk (ontwikkeling van een | Q4/2027 zelfregiecentrum). - | We voeren een pilot Eerst een thuis voor jongeren uit. | Q4/2027 24 25 Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/ jaar)? - We werken aan het landelijke Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). We zetten de inhoudelijke transformatie uit het IZA voort. Q4/2027 - We werken een voorstel uit voor de inbedding van de methodiek Zorgintensieve gezinnen binnen de werkzaamheden van Ons Welzijn (conform advies 2026) Q2/2027 2.2 Jeugdhulp Wat willen we bereiken? Het beleidskader Integraal Jeugdbeleid verwoordt onze ambitie voor alle jeugdigen in Oss; namelijk dat zij opgroeien tot gezonde, zelfstandige volwassenen, die zichzelf kunnen redden, voor zichzelf opkomen en meedoen in de samenleving. We zetten in op een sterke pedagogische basis waarin ouders, scholen, sportverenigingen, buurten en andere gemeenschappen samen verantwoordelijk zijn voor het opvoeden en ondersteunen van jeugdigen.

Als problemen de eigen mogelijkheden overstijgen, zetten we in op ondersteuning in de eigen omgeving, bijvoorbeeld via vrienden, eigen netwerk, school of buurt- of wijkvoorzieningen. Jeugdprofessionals van ONS welzijn (deelnemers van de sociale teams) vormen de sterke toegang tot passende specialistische hulp. We ontwerpen en implementeren de inrichting van de stevige lokale teams. Dit alles doen we o.a. samen met jongeren (jongerenparticipatie). Het gebruik van jeugdhulp is de afgelopen jaren fors toegenomen. Wij zetten daarom de diverse kostenbeheersingsmaatregelen uit het uitvoeringsplan Minder meerkosten Jeugd door. We versterken onder andere de samenwerking met huisartsen en schalen in overleg met aanbieders zeer dure casuïstiek af naar goede maar goedkopere oplossingen. Ook investeren we in monitoring en data-analyse, o.a. om de werking van de maatregelen te kunnen volgen. We werken aan de volgende doelstelling(en): − We versterken de pedagogische basis in het normale leven van jeugdigen, dus op school, in sport en vrije tijd en in het gezin. Bijvoorbeeld met brugfunctionarissen (PO) en Jongerenwerk (VO). − De stevige (gemeentelijke) toegang voor de Jeugdwet heeft verbindingen met partners uit de jeugdketen zoals consultatiebureau, voorschoolse voorzieningen en onderwijs. − We gaan werken met stevige lokale teams in Oss.

− Jeugdigen in onveilige situaties worden beschermd. − De hulp voor de jeugdige is zo dicht mogelijk bij huis, nabij het gezin. − Er is passende (specialistische) jeugdhulp voor de jeugdigen die dit nodig hebben. − We remmen de kostenstijging in zowel de Wmo als de jeugdhulp af. Binnen jeugdhulp willen we van 1 op 7 jeugdigen naar 1 op 14 kinderen die jeugdhulp ontvangen. 26 Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 We ontwerpen de inrichting en implementatie van de stevige lokale teams voor Jeugd in integrale samenhang met andere velden. Zie Wmo: We starten in 2026 met de uitwerking van de stevige lokale teams via een integraal programmaplan 2026- 2029. We starten met het detailontwerp. X Zie Wmo: We implementeren vanuit het detailontwerp de SLT's in de gebieden in Oss. X We zetten de maatregelen voor de Minder- meerkosten Jeugd door. We voeren het plan kostenbesparing Jeugd uit (minder meerkosten) op de onderdelen: samenwerking met huisartsen, POH's, aanpak zwaarste casuïstiek, normaliseren (oa dyslexie) en ondersteuningsstructuur onderwijs X X We voeren het plan kostenbesparing Jeugd uit (minder meerkosten) op de onderdelen: integrale gezinsaanpak, scheidingsloket (alsjeuitelkaargaat), kostenbewust handelen en verblijf. X X X We investeren in monitoring en data-analyse.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oss.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4df6614c-c5f8-477f-b252-60c8e6952b69?agendaItemId=042f19d4-5466-4c21-baf5-18d70b17980b