Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
We betalen het benodigde aanvullend budget uit de reserve Binnenstedelijke transformaties. De aanvullende budgetbehoefte hangt samen met de fase waarin de gebiedsontwikkeling zich inmiddels bevindt. Bij de aanvraag van het oorspronkelijke voorbereidingsbudget waren verschillende werkzaamheden die nu noodzakelijk zijn nog niet of slechts beperkt voorzien. Met het concreter worden van de plannen zijn aanvullende werkzaamheden nodig op onder meer stedenbouw en beeldkwaliteit, inrichting buitenruimte, mobiliteit en parkeren, energie en netcongestie, milieu en ecologie. Ook vraagt de toenemende omvang en complexiteit van de gebiedsontwikkeling om intensievere projectleiding en -management. Meerdere deelontwikkelingen en gebiedsbrede opgaven lopen inmiddels gelijktijdig en moeten inhoudelijk, financieel en 100 procesmatig op elkaar worden afgestemd. De aanvullende inzet is nodig om de samenhang te bewaken en de ontwikkeling verder te brengen van planvorming naar concrete afspraken, besluitvorming en uitvoering. Vertraging grondverkopen binnen anterieure projecten De grondverkopen binnen anterieure overeenkomsten vertraagt (project Rogstraat). Hierdoor schuift de opbrengst en ook de storting in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf door van 2026 naar 2027. Het gaat om een bedrag van € 106.000.
Verder begroten we een verkoop voor de grondexploitatie van de Ulu Moskee in 2027 en deze storten we ook in de betreffende reserve (€ 115.000) . Storting in reserve voor wet versterken regie volkshuisvesting Wij stellen voor om € 75.000 te storten in de reserve volkshuisvesting in 2026. Dit is het bedrag dat we in 2026 beschikbaar hebben voor de wet regie volkshuisvesting. We willen het namelijk in 2027 uitgeven. Doordat de vaststelling van de wet regie volkshuisvesting op 1 juli 2027 heeft plaatsgevonden is de uitvoering over meerdere jaren gespreid. Voor het uitvoeren van deze wet hebben we € 254.000 ontvangen. Een deel hiervan hebben we al besteed maar enkele kosten zullen we in 2027 besteden. Hogere kosten Noordelijke ontsluitingsweg We verhogen het Projectbudget Noordelijke Ontsluitingsweg van € 13,2 miljoen met € 1,5 miljoen naar € 14,7 miljoen. De autonome kostenstijging bedraagt € 1,3 miljoen en daarnaast storten we € 0,2 miljoen aanvullend in het groenfonds. De autonome kostenstijging van € 1,3 miljoen wordt veroorzaakt door een forse prijsstijging in de civieltechnische investeringen aan de weg en kruispunten. Dit wordt veroorzaakt door de veranderde marktomstandigheden, stijgende grondprijzen en aanhoudende onzekerheden op de internationale energie- en grondstofmarkten.
De civieltechnische investeringen zijn hierdoor fors in prijs gestegen door de producten die direct of indirect afhankelijk zijn van aardolie. Binnen dit project betreft dit onder andere asfalt, bitumineuze producten, markeringen, afdichtingen en overige materialen die worden toegepast in de wegenbouw. De prijsstijgingen van deze producten variëren momenteel van ongeveer 10% tot 30%. Asfalt vormt één van de belangrijkste kostendragers binnen het project. Sinds de eerdere raming is de asfaltprijs met ongeveer 21% gestegen. Gezien het grote aandeel asfaltverhardingen in de aanleg van de ontsluitingsweg en de bijbehorende kruispunten leidt dit tot een aanvullende investering van € 1,3 miljoen. Dit bedrag storten we aanvullend in de reserve Noordelijke ontsluitingsweg ter dekking van de extra kapitaallasten van € 31.000 per jaar. Een bedrag van € 0,2 miljoen heeft betrekking een hogere storting in het groenfonds. We verhogen dit budget op basis van een nadere uitwerking van de landschapsinvestering/ compensatieopgave van € 0,1 miljoen naar € 0,3 miljoen. Deze verhoging betalen we uit de reserve mobiliteit. Realisatiestimulans We storten de bijdragen die we vanuit de regeling Realisatiestimulans ontvangen in de Algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf (ABR). Het gaat om een bedrag van € 1,3 miljoen in 2026, € 1 miljoen in 2027, € 1,5 miljoen in 2028 en € 2,1 miljoen in 2029.
We ontvangen vanuit de regeling € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw in het boekjaar is gestart. Latere storting in de reserve verbetering fysieke kwaliteit leefomgeving De afdrachten voor bovenwijkse voorzieningen vanuit onze grondexploitaties vallen lager uit dan verwacht. Hierdoor zijn wij niet in staat de voorgenomen storting van € 11,5 miljoen vanuit de reserve bovenwijkse voorziening naar de reserve verbetering fysieke kwaliteit leefomgeving volledig in 2028 te verwerken. Wij stellen daarom een storting van € 1 miljoen uit naar het jaar 2030. We storten in 2028 een bedrag van € 10,5 miljoen. De latere storting heeft geen financiële consequenties voor de uitvoering van de plannen die uit de reserve verbetering fysieke kwaliteit leefomgeving worden betaald. Structurele mobiliteitsgelden storten in reserve verbetering fysieke kwaliteit leefomgeving In de programmabegroting 2023-2026 is besloten om de structurele mobiliteitsgelden van € 495.000 eerst in te zetten ter dekking van de Noordelijke Ontsluitingsweg en vervolgens te bestemmen voor de ambities van de Spooragenda. De Noordelijke Ontsluitingsweg is financieel afgedekt. We gaan nu vanaf het jaar 2030 deze structurele gelden inzetten voor de ambities van de spooragenda.
We storten deze gelden inclusief de toegekende prijsstijgingen (€ 41.000) voor een structureel bedrag van € 536.000 in de reserve verbetering fysieke kwaliteit leefomgeving. Met deze reserve sparen we een bedrag van € 125 miljoen om de ambities van de spooragenda te realiseren. Ontvangen subsidie voor de wijkbus Vanuit de provincie Noord-Brabant ontvangen wij € 51.000 als bijdrage aan de subsidie die wij verlenen aan de wijkbus. Omdat wij een structureel budget hebben voor de wijkbussen hebben we een incidenteel voordeel. We stellen voor om dit bedrag te storten in de reserve mobiliteit zodat het beschikbaar blijft voor de mobiliteitsopgave. Tijdelijke extra capaciteit Omgevingswet We stellen voor om extra capaciteit en budget voor de werkzaamheden Omgevingswet beschikbaar te stellen voor 2027 en 2028. In de programmabegroting 2026-2029 vroegen we middelen aan voor 2026, waarbij we hebben aangegeven om in de volgende programmabegroting de noodzakelijke formatie en dekking voor 2027 en 2028 te actualiseren. We willen deze formatie ook in 2027 en 2028 beschikbaar stellen uit de reserve Omgevingswet. Het gaat om een bedrag van in totaal € 2,2 miljoen, dit betalen we uit de reserve Omgevingswet. De Omgevingswet is hét integrale fundament onder alle ruimtelijke ontwikkelingen; zij zijn onlosmakelijk en structureel verbonden met elkaar.
Om verder te bouwen aan Oss als ‘Stad met Toekomst’ en onze strategische doelstellingen, is het daarom noodzakelijk en randvoorwaardelijk om de Omgevingswet als wettelijke taak ons eigen te maken en structureel te borgen binnen de organisatie. De afgelopen jaren hebben we incidentele middelen ontvangen van het Rijk voor de implementatie van de Omgevingswet en hebben deze gestort in de reserve Omgevingswet. We zien echter dat de uitvoering van de Omgevingswet structureel van aard is en dat hiervoor extra structurele personele capaciteit nodig is. We benutten hiervoor in 2027 en 2028 de incidentele middelen uit de reserve Omgevingswet, omdat er momenteel nog geen structurele middelen beschikbaar zijn. We stellen voor om voor 8 fte een bedrag van € 2,2 miljoen beschikbaar te stellen en voor uitvoeringsbudget € 120.000. We onttrekken dit uit de reserve. 4.3 Septembercirculaire + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wet versterking regie | 351 | 327 | 330 | 333 | 339 volkshuisvesting Totaal septembercirculaire | 351 | 327 | 330 | 333 | 339 Toelichting septembercirculaire Wet versterking regie volkshuisvesting Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt er voor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd.
Met de uitvoering van deze wet ontstaan er extra werkzaamheden voor gemeenten. Voor 2026 en volgende jaren ontvangen we hiervoor € 0,3 miljoen. Daarnaast ontvangen we in het kader van deze nieuwe wet extra geld voor de opgaven om te komen tot meer integrale dienstverlening tussen wonen, zorg en ondersteuning. We ontvangen hiervoor in 2026 € 55.000 en vervolgens structureel € 18.000. 101 4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid Lasten | 42.944 | 28.639 | 23.507 | 20.440 | 21.047 Baten | -32.206 | -18.037 | -16.694 | -12.832 | -12.980 Saldo | 10.737 | 10.602 | 6.814 | 7.608 | 8.067 Stortingen reserves | 19.931 | 4.968 | 16.266 | 3.640 | 3.357 Onttrekkingen reserves | -23.776 | -4.964 | -12.494 | -658 | -836 Saldo mutaties reserves | -3.846 | 4 | 3.772 | 2.983 | 2.521 Totaal bestaand beleid | 6.891 | 10.606 | 10.586 | 10.591 | 10.589 Nieuw beleid | 464 | 7.737 | 774 | 774 | 774 Autonome ontwikkelingen | -27 | 1.312 | 9 | 9 | 0 Budgettair neutrale | 3.279 | 1.647 | 1.647 | 1.645 | 1.645 wijzigingen Septembercirculaire | 351 | 327 | 330 | 333 | 339 Totaal programma | 10.958 | 21.629 | 13.347 | 13.353 | 13.347 102 103 4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2027 de totale lasten per product in
beeld gebracht. 5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies Begroting 2027 Verkeer 234 Volkshuisvesting 57 Totaal Programma 4. Stadsontwikkeling, wonen en mobiliteit 291
104 Programma 5. Economie 105 1. Inleiding Oss werkt aan een sterke en toekomstgerichte economie. De gemeente blijft een belangrijke plek voor innovatie en productie, met Pharma & Biotech als drijvende kracht. Daarnaast is er veel aandacht voor het midden- en kleinbedrijf, zoals bedrijven in de bouw, logistiek, techniek, agrifood en dienstverlening. Ondernemers hebben de ruimte om te ontwikkelen, te vernieuwen en zich hier te vestigen. Daarbij werkt Oss actief samen met andere gemeenten en regio’s. Ook blijft een goede bereikbaarheid via weg, water en spoor belangrijk. De mens staat centraal in deze economie. Daarom investeren we in een sterke arbeidsmarkt. Onderwijs en bedrijfsleven worden beter op elkaar afgestemd, zodat mensen worden opgeleid voor werk waar vraag naar is. Dit helpt bedrijven bij het vinden van medewerkers en biedt inwoners meer kansen om zich te ontwikkelen en door te groeien. Talent en vakmanschap krijgen extra aandacht. De binnenstad van Oss moet een levendige en aantrekkelijke plek zijn waar mensen graag komen en verblijven. Verschillende functies zoals wonen, werken, horeca en cultuur worden hier gecombineerd. Ook als het aantal winkels afneemt, blijft het centrum uitnodigend. We zorgen voor meer groen en een prettige openbare ruimte. Evenementen blijven mogelijk, maar er is ook aandacht voor een goede balans met wonen en rust.
Het eigen karakter van Oss blijft daarbij zichtbaar en belangrijk. In de Osse polders ligt de focus op een toekomstbestendige landbouw. We ondersteunen boeren bij de overgang naar duurzamere vormen van werken, zoals kringlooplandbouw. Tegelijk zetten we in op verbetering van bodem, water, lucht en natuur. Zo blijft de agrarische sector economisch sterk én in evenwicht met de omgeving. Ook recreatie en toerisme spelen een belangrijke rol. Ze dragen bij aan de economie en maken Oss aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We investeren in een goed aanbod en zorgen dat mensen dichtbij huis kunnen ontspannen. Daarbij houden we rekening met natuur en leefomgeving. Samen met partners zetten we Oss beter op de kaart en maken we zichtbaar wat de gemeente te bieden heeft. 2. Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Wat willen we bereiken? We bouwen samen aan de economie van morgen. Oss blijft een innovatieve maakstad, met Pharma & Biotech als de motor. Tegelijk versterken we het brede MKB in onder meer bouw, logistiek, techniek, agrifood en dienstverlening. We stimuleren groei, vernieuwing en vestiging van bedrijven, met extra aandacht voor doorgroeiende MKB- en familiebedrijven. Ook zoeken we actief samenwerking in de regio en daarbuiten. Duurzame groei gaat samen met prettig wonen en leven. We benutten ruimte slim en houden rekening met klimaat en gezondheid.
We zorgen voor goed bereikbare werklocaties, benutten spoor, water en weg (trimodaal) en versterken het stadscentrum en de bedrijventerreinen. Zo bouwen we aan een economie waarin ondernemers weten waar ze aan toe zijn en waar ze ruimte hebben om te investeren en te groeien. Wij kiezen voor een economie waarin de mens centraal staat. Voor ondernemers betekent dit een betere aansluiting van onderwijs op de praktijk en meer mogelijkheden om personeel te vinden en te ontwikkelen. Samen met onderwijs en partners zorgen we dat talent én ondernemerschap kunnen groeien. We werken aan de volgende doelstelling(en): - Concurrentiekracht versterken: de mate waarin het lukt om bedrijven, mensen en investeringen aan te trekken en te behouden en om productiviteit te verhogen. Een aantrekkelijk ‘vestiging- en ondernemersklimaat’ is daarvoor belangrijk. - Ondernemerschap stimuleren: de wijze waarop ondernemers, werknemers en kennisinstellingen in staat zijn om nieuwe economische kansen tot stand te brengen. Zodat bestaande bedrijven vernieuwen of dat er nieuwe bedrijven opgericht worden. 106 Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 Verder ontwikkelen en ondersteunen van het farmaceutische cluster We werken aan de doorontwikkeling Pivot Park en van het farmaceutische cluster, o.a.
door vanuit de rol als aandeelhouder uitvoering te geven aan de Campusvisie Pivot Park. X X X X Toekomstverkenning bedrijventerrein Moleneind X Verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen Opstellen Omgevingsprogramma ‘Werklocaties Oss – Klaar voor de toekomst!’ opstellen en uitvoeren X Uitvoeren Omgevingsprogramma ‘Werklocaties Oss – Klaar voor de toekomst!’ X X X Uitgifte Heesch West X X X X Via parkmanagement werken we samen met het bedrijfsleven van de bedrijfsterreinen aan het tegengaan van netcongestie, extreme hitte en extreme regenval. We werken samen met de nieuw opgerichte parkmanagement organisaties op Danenhoef en Moleneind. X X X X We ondersteunen projecten voor verduurzaming en het tegengaan van netcongestie op Moleneind en Vorstengrafdonk vanuit lopende trajecten (grote oogst, stimuleringsregeling energy hubs en regiodeal). X X X Uitvoeringsagenda Haven vaststellen, waarin we inzetten op Beter benutten vervoer spoor- weg -water door inzetten op passende bedrijven op Elzenburg. We starten met het maken van een uitvoeringsagenda van de haven. Voor de daadwerkelijke uitvoering van deze agenda zijn vooralsnog nog geen capaciteit en middelen beschikbaar. X X Oss blijft een lerende stad met een sterke, mensgerichte arbeidsmarkt.
We stimuleren Leven Lang Ontwikkelen als onderdeel van werkgeversbeleid door in gesprek te gaan met ondernemers en de goede voorbeelden te delen. Dit draagt bij aan een cultuur waarin leren normaal is. X X X X 107 Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We maken een position paper over Moleneind en het farmaceutische cluster en we maken daarbij een gebiedsverkenning bedrijventerrein Moleneind. Voor de daadwerkelijke uitvoering van deze verkenning zijn vooralsnog geen capaciteit en middelen beschikbaar. Q3/2027 - We stellen het Omgevingsprogramma ‘Werklocaties Oss – Klaar voor de toekomst!’ op. Naast verdichting en herstructurering, kijken we daarin ook naar en verkennen locaties voor compensatie- en nieuwe werklocaties. Voor de daadwerkelijke uitvoering van dit programma en eventuele verwerving van gronden zijn vooralsnog nog geen capaciteit/middelen beschikbaar. 2027 e.v. - De Gemeenschappelijke Regeling Heesch West maakt een gronduitgifteprotocol voor de 1e fase Heesch-West (50 ha). 2027 - We blijven de aanpak voor het verduurzamen van en het tegengaan van netcongestie op bedrijventerreinen ondersteunen. Dit doen we onder andere voor vanuit lopende trajecten (grote oogst, stimuleringsregeling energy hubs en regiodeal).
Voor nieuwe trajecten en mogelijke subsidiekansen is nog geen budget voor cofinanciering en uitvoeringscapaciteit gereserveerd. 2027 e.v. - We voeren in samenwerking met programma 2 de acties van onze Uitvoeringsagenda Arbeidsmarkt Oss uit, zoals de finaleronde van de landelijke Scheikunde Olympiade, het intensiveren van de samenwerking met KW1C, HAN, HAS en Avans en andere kennisinstellingen ondersteunen van bedrijven bij hun communicatie richting jongeren. 2027 e.v. - We maken een uitvoeringsplan circulaire economie en voeren deze daarna uit. 2027 e.v. - We gaan een onderzoek uitvoeren naar innovatiemilieus in Oss. 2027 - We starten met het maken van een uitvoeringsagenda van de haven. Voor de daadwerkelijke uitvoering van deze agenda zijn vooralsnog nog geen capaciteit en middelen beschikbaar. 2027 e.v. 2.2 Centrum Wat willen we bereiken? De binnenstad van Oss groeit verder als een levendig en aantrekkelijk hart van de stad, waar mensen graag komen en blijven. Het centrum is een plek waar wonen, werken, horeca, cultuur en voorzieningen samenkomen, zodat er op ieder moment van de dag leven is en het gebied aantrekkelijk blijft. Ook als het aantal winkels afneemt. Dit nodigt uit om er in de binnenstad te zijn: om anderen te ontmoeten, rond te lopen of ergens te zitten. Daarom is een aantrekkelijke openbare ruimte belangrijk, met meer groen en plekken om buiten te zijn.
Dit maakt het centrum prettiger en gezonder en helpt tegen hitte en wateroverlast. Er blijft ruimte voor evenementen zoals de kermis, Winterrijk en de weekmarkt, omdat die zorgen voor levendigheid en ontmoeting. Tegelijk wordt gezocht naar een goede balans met wonen en dagelijks gebruik van de binnenstad. De binnenstad wordt ook steeds meer een plek om te wonen. Daarom moet het een prettige en goed bereikbare leefomgeving zijn, waarbij slim wordt omgegaan met de beperkte ruimte. Schoon, heel en veilig zijn daarvoor de basis. Bovenal blijft het belangrijk dat de binnenstad herkenbaar ‘Ossisch’ blijft; het eigen karakter, de geschiedenis en het lokale ondernemerschap vormen de basis. We werken aan de volgende doelstelling(en): - Een levendige binnenstad met een brede mix aan functies - Een aantrekkelijke en groene binnenstad om te verblijven - Een binnenstad waarin levendigheid en goed wonen in balans zijn - Een binnenstad met haar eigen karakter, die de lokale identiteit versterkt 108 Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 We stellen een actuele en uitvoerbare koers voor de binnenstad van Oss richting 2040 op. - We stellen een koers voor de binnenstad van Oss op. X X We versterken de mix van markt, horeca en voorzieningen (zoals openbare toiletten). We zorgen voor een gastvrije, uitnodigende sfeer.
- Starten gebiedsontwikkeling Binnenstad X We vergroenen de binnenstad en richten de openbare ruimte (zoals het Barbarapark) zo in dat deze gebruikt kan worden voor evenementen en ontmoeting. - We gaan door met het verfraaien van de binnenstad op het gebied van vergroening. X X X X We voeren conform de motie overleg met Kermisbond, horeca, centrumondernemers, winkeliers en kermisexploitanten, gericht op een Osse zomerkermis met ten minste vijf weekenddagen (vanaf 2028). - We werken de motie uit en infomeren de raad hierover X X We hechten belang aan een sterke programmering van evenementen, ook in de winter. - Nieuwe en bestaande initiatieven voor evenementen ondersteunen, zoals Winterrijk X X X X 109 Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We starten met het opstellen van een koers voor de binnenstad van Oss. Deze koers verbindt het economische en maatschappelijke functioneren met de ruimtelijke ontwikkeling, het vastgoed en de samenwerking. Zij biedt een kader voor besluiten, initiatieven en investeringen en maakt duidelijk hoe de gemeente samen met betrokken partijen uitvoering geeft aan de koers. 2027 - We ondersteunen nieuwe en bestaande initiatieven voor evenementen. 2027 e.v. - We werken de motie “Luister naar de raad kermis Oss in 2028 wel naar 2 weekenden” verder uit.
Zo inventariseren we onder stakeholders en kijken we naar organisatorische aspecten. Op basis van deze informatie komen we terug bij uw raad over de verlenging van de kermis per 2028. Omdat de inventarisatie en de financiële doorrekening met wat nodig is voor het succesvol verlengen van de kermis nog niet gereed zijn, hebben we in deze programmabegroting nog geen structureel geld beschikbaar gesteld. Bij een definitief (positief) besluit over de verlenging, willen we extra kosten voor 2028 afdekken uit de algemene reserve en de structurele kosten voor 2029 en verder opnemen bij de programmabegroting 2028. Op deze manier borgen we financieel dat we een verlenging kunnen inzetten vanaf 2028 en nemen we nu geen voorschot op een definitief besluit dat nog niet gereed is. 2027 en 2028 - We gaan door met het verfraaien van de binnenstad op het gebied van vergroening. 2027 e.v. - We verstevigen de samenwerking met CMO zodat we gezamenlijk de doelstelling kunnen behalen. 2027 - We geven meer prioriteit aan handhaving op het plaatsen van vuilnis naast inzamelcontainers (ook wel ‘bijzetting’ genoemd) en op het beperken van zwerfafval en dumpingen. En hebben daarbij extra aandacht voor het centrum van Oss. Daarnaast zetten we in op gedragsverandering. Deze activiteiten dragen bij aan schoon, heel en veilig.
2027 - We zetten samen met ondernemers en andere partners in op het schoonhouden van het centrum van Oss en bevorderen daarmee de aantrekkelijkheid van het centrum van Oss. 2027 110 2.3 Landbouw Wat willen we bereiken? In de Osse polders zetten we in op voedselproductie en geven we een krachtige impuls aan toekomstgerichte landbouw. Samen met agrariërs bouwen we aan een duurzaam en veerkrachtig voedselsysteem, waarin doelen voor bodem-, water- en luchtkwaliteit worden gerealiseerd. Ook zijn we zuinig op onze landbouwgronden en beschermen we primair agrarisch gebied. De Osse polders groeien uit tot een inspirerend voorbeeld van moderne landbouw: toekomstbestendig, verbonden met het landschap én die de voedselbasis veiligstelt. We werken aan de volgende doelstelling(en): - Een gezonde, economisch volhoudbare agrarische sector door het faciliteren van een goed ondernemersklimaat vanuit het perspectief van kringlooplandbouw - Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit bereikt wordt - Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in samenspraak tot stand te brengen.
Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 In de Osse polders zetten we in op voedselproductie en geven we een krachtige impuls aan toekomstgerichte landbouw via een pilot waarin doelen voor bodem-, water- en luchtkwaliteit worden gerealiseerd. We stellen beleid vast voor een economisch houdbare en ecologisch verantwoorde landbouw, waarbij de samenhang met bodem-, water-, natuur- en ruimtelijke opgaven wordt uitgewerkt. X X We ondersteunen en faciliteren projecten waarin agrariërs bijdragen aan doelen voor bodem, water, biodiversiteit, klimaat, energie en leefomgeving, en stimuleren innovatieve oplossingen die deze opgaven met elkaar verbinden. X X X X We publiceren een monitor of dashboard met gegevens over de ontwikkeling van de agrarische sector, waaronder indicatoren voor economie, milieu, grondgebruik en leefomgeving. X X We informeren inwoners, ondernemers over de ontwikkelingen van de landbouw in de Osse Polder. Dat doen we in nauwe afstemming met lokale boerenorganisaties. X X 111 Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We stellen samen met agrariërs en partners een gebiedsgerichte uitvoeringsagenda voor de Osse polders op en actualiseren die periodiek. NB - Voor deze activiteit hebben we menskracht en middelen nodig, die nu nog niet zijn voorzien.
eerste helft 2027 - We volgen de ontwikkelingen in de landelijke beleid voor de landbouw en brengen deze in beeld en nemen indien nodig acties passend bij onze bevoegdheid 2027 - We initiëren en ondersteunen project(en) voor kringlooplandbouw, zoals het sluiten van mest- en eiwitkringlopen, precisielandbouw, mestverwaarding en andere innovaties die de productie verduurzamen. Voor deze activiteit hebben we menskracht en middelen nodig, die nu nog niet zijn voorzien. 2027 en verder - We richten een datadashboard in, inclusief het verzamelen en delen van meetgegevens over economische kengetallen, emissies, waterkwaliteit, bodemkwaliteit en biodiversiteit, zodat voortgang inzichtelijk wordt en beleidsmatig kan worden bijgestuurd. Voor deze activiteit hebben we menskracht en middelen nodig, die nu nog niet zijn voorzien. 2027 en verder - We verkennen welke ruimtelijke instrumenten en behoudsregels nodig en mogelijk zijn om concurrerende of ongewenste functies op agrarische gronden zorgvuldig te wegen en waar nodig te beperken. 2027 - We verankeren in ruimtelijke afwegingen dat vruchtbare landbouwgrond en primair agrarisch gebied zorgvuldig worden beschermd, zodat voedselproductie ook op lange termijn mogelijk blijft. 2027 2.4 Vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? Recreatie en toerisme dragen bij aan een fijne leefomgeving en een sterke economie.
Het versterkt cultuur en erfgoed en draagt bij aan welzijn en gezondheid. Ook vergroot het de aantrekkelijkheid van Oss voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Oss heeft veel te bieden, zoals natuur en landschap, een uitgebreid routenetwerk en gastvrije ondernemers. We maken deze kwaliteiten beter zichtbaar en beleefbaar. Daarmee versterken we het vestigings- en ondernemersklimaat en ontstaan nieuwe kansen voor ondernemerschap en vernieuwing. We werken aan een duurzame en evenwichtige groei van recreatie en toerisme. Daarbij zetten we in op een passend aanbod en versterken we de kwaliteit van gebieden en voorzieningen, met oog voor natuur en leefomgeving. Hiervoor sturen we op balans, met de juiste bezoeker op de juiste plek op het juiste moment. Zo vergroten we positieve effecten en beperken we negatieve impact. Samen met Oss & Partners zetten we Oss beter op de kaart en maken we zichtbaar en beleefbaar wat de gemeente te bieden heeft voor inwoners en bezoekers. We werken aan de volgende doelstelling(en): - Een sterke vrijetijdssector met een aantrekkelijk aanbod, passende voorzieningen en meer werkgelegenheid. - Voldoende mogelijkheden voor inwoners om dichtbij huis te ontspannen.
- Ruimte voor vrijetijdseconomie / recreatie en toerisme met oog voor kwaliteit, ondernemers, omgeving, natuur en inwoners - Sterke samenwerking en gerichte gebiedsmarketing met de toeristische partners in de publiek-private samenwerking: Stichting Oss & Partners. 112 Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 We kiezen voor kwaliteit en balans in recreatie en toerisme. Altijd met oog voor ondernemers, omgeving, natuur en inwoners. Opstellen omgevingsprogramma vrijetijdseconomie / recreatie en toerisme x x We zetten in op de ontwikkeling van recreatie en toerisme: op de Maasoever, de Lithse Ham, de Geffense Plas, de Maasarm in Lithoijen en Hoessenbosch. We versterken de recreatieve entree Hoessenbosch met behoud van een goede balans tussen recreatie en natuur. X X X We faciliteren de ondernemer van de Lithse Ham in planvorming. Stap één is het maken van het ontwerp voor het openbare strand. X X X X We faciliteren de ondernemer van de Geffense Plas in de uitvoering van zijn ontwikkelplan. X X We faciliteren de ondernemer aan de Lithoijense Maasarm in planvorming. X X We volgen hoe Stichting Oss & Partners zich ontwikkelt naar een volwaardige citymarketingorganisatie.
Vanuit onze opdrachtgeversrol beoordelen we jaarlijks het voorgestelde jaarplan met bijbehorende begroting X X X X We evalueren het functioneren van de publiek – private samenwerking. X Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We werken aan de opzet van een omgevingsprogramma vrijetijdseconomie / recreatie en toerisme Q4 2027 - We maken het openbare strand bij de Lithse Ham functioneel en aantrekkelijk om te recreëren. We brengen het ontwerp in samenhang met het ontwerp dat gemaakt wordt voor de omgeving in het dijkversterkingsproject Lith-Bokhoven. We werken het ontwerp verder uit met inzicht in aanleg- en onderhoudskosten. Voor uitvoering is nog geen capaciteit / zijn nog geen middelen beschikbaar. Uitvoering volgt mogelijk na budgettoekenning. Q1 2027 - We gaan aan de slag met de recreatieve entree van Hoessenbosch. Na vaststelling van de nota van uitgangspunten (het ontwikkelperspectief) voor de recreatieve entree Hoessenbosch, werken we deze uit in een inrichtingsplan en (indien nodig) in een gewijzigd omgevingsplan. Q4 2027 - Als opdrachtgever van Oss & Partners zijn we actief betrokken bij de ontwikkeling van de organisatie. 2027 e.v. - Samen met Oss en Partners zetten we ons Erfgoed in de etalage als één van de belangrijke dragers van de gebiedspromotie. 2027 e.v. 113 3.
Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Duurzaamheid is een belangrijk uitgangspunt voor de economische ontwikkeling van Oss. We werken aan een economie die toekomstbestendig is en zorgvuldig omgaat met mensen, grondstoffen, energie en ruimte. Daarbij kiezen we voor oplossingen die haalbaar en uitvoerbaar zijn en die ook op de lange termijn waarde houden. Zo draagt duurzame economische ontwikkeling bij aan de brede welvaart: voldoende werk en inkomen, ontwikkelkansen, een gezonde leefomgeving, sterke voorzieningen en ruimte voor ontmoeting. • Arbeid en kennis: Met het Arbeidsmarktbeleid 2026-2029 werken we aan bestaanszekerheid, het benutten van talent en een leven lang ontwikkelen. We versterken de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid. Zo dragen we bij aan voldoende goed opgeleide medewerkers en kansen voor alle inwoners. • Duurzame en circulaire economie: Met de Koersnota Circulaire Economie 2026 versnellen we de overgang naar een economie waarin we grondstoffen en materialen zo lang mogelijk gebruiken. We stimuleren circulair ondernemerschap, innovatie, energiebesparing en samenwerking tussen bedrijven. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. • Ruimte, bedrijventerreinen en haven: We gaan zorgvuldig om met de schaarse ruimte voor werken. We benutten, verduurzamen en vergroenen bestaande bedrijventerreinen.
Vanuit het Toekomstperspectief Haven werken we aan een toekomstbestendige haven, met ruimte voor duurzame en circulaire bedrijvigheid en goederenvervoer over water en spoor. • Centrum: We werken aan een compact en aantrekkelijk stadscentrum met een duurzame combinatie van winkels, horeca, cultuur, wonen en andere voorzieningen. We stimuleren lokaal ondernemerschap, hergebruik van gebouwen, vergroening en een aantrekkelijke openbare ruimte. Dit draagt bij aan levendigheid, ontmoeting en een klimaatbestendig centrum. • Vrijetijdseconomie: We versterken de vrijetijdseconomie op een manier die past bij de kwaliteiten van Oss. We verbinden stad, kernen, landschap, natuur, cultuur en erfgoed. Daarmee dragen recreatie en toerisme bij aan een aantrekkelijke leefomgeving, lokale werkgelegenheid en voorzieningen, met aandacht voor een goede balans tussen bezoekers, inwoners en omgeving. • Landbouw: We ondersteunen de ontwikkeling naar een toekomstbestendige landbouw. Daarbij hebben we aandacht voor een gezond economisch perspectief voor agrarische ondernemers, zorgvuldig gebruik van bodem en water, biodiversiteit, klimaat en de kwaliteit van het landelijk gebied. We stimuleren samenwerking en vernieuwing, waaronder kringlooplandbouw en korte voedselketens. • Samenwerking: Brede welvaart en een duurzame economie vragen om samenwerking.
Daarom werken we samen met ondernemers, onderwijsinstellingen, agrariërs, maatschappelijke organisaties, inwoners en regionale partners. Zo verbinden we economische ontwikkeling aan bestaanszekerheid, gezondheid, leefbaarheid en een goede leefomgeving. De Global Goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, betaalbare en duurzame energie, waardig werk en economische groei, industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie, leven op het land en partnerschap om de doelen te bereiken. 3.2 Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen van dit programma. We noemen hier alleen de gemeenschappelijke regelingen omdat dit wettelijk verplicht is. Andere verbonden partijen laten we hier buiten beschouwing. Heesch West De gemeenschappelijke regeling Heesch West heeft als doel het ontwikkelen van een nieuw regionaal bedrijventerrein. In een ambitieuze, toekomstgerichte ontwikkeling biedt Heesch West ruimte aan middelgrote (vanaf ca 5000 m2) tot zeer grootschalige bedrijven, die elders in de regio geen passende huisvesting (meer) vinden. In belangrijke mate zijn dit bedrijven die nu al een regionale binding hebben en zich binnen onze regio willen doorontwikkelen.
Heesch West versterkt het vestigingsklimaat voor Noordoost-Brabant door in te spelen op deze specifieke kwaliteiten. Het nieuwe terrein biedt vestigingsmogelijkheden voor regionale en (inter)nationale ruimtevragers én biedt uitbreidingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven uit onder andere onze gemeente. Heesch west richt zich op doorstroming van (regionale) bedrijven die door omvang, ontwikkeling of omgevingseffect niet meer passen op de huidige locatie. Heesch West zorgt zo voor directe en indirecte werkgelegenheid voor de regio. 3.3 Beleidskaders 1. | Economische strategie en uitvoeringsagenda (2026) 2. | Koersnota Circulaire Economie (2026) 3. | Arbeidsmarktbeleid 2026-2029 (2026) 4. | Toekomstperspectief Haven (2026) 5. | Verbinden en vertellen - Visie op recreatie en toerisme Gemeente Oss 2020 – 2023 (2020) 6. | Landbouwvisie (2021) 7. | Koers Stadshart Oss (2016) 8. | Detailhandelsbeleid (2024) 9. | Horeca- en terrassen-uitvoeringsbeleid (2025) 10.
Evenementenbeleid (2024) 3.4 Indicatoren Indicator | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Streef- waarde Werkgelegenheid | osstat* | 45.726 | 47.081 | 47.749 | 48.238 | 49.000 Bedrijfsvestigingen | Osstat | 9.539 | 10.142 | 10.553 | 10.723 | 10.500 Ranking logistieke hotspots | www.logistiek.nl | 2 | 3 | 4 | 4 | 5 Passanten Centrum (gemiddeld | CMO** | 123.000 | 110.000 | 220.736 | 183.752 | 150.000 per week) Leegstand aantal verkooppunten | CMO | 11,5 % | 9,6 % | 12,5 % | Nog niet | 7,5 % bekend Aantal verkooppunten | CMO | 356 | 354 | 354 | Nog niet | Geen bekend Omvang winkeloppervlakte in m2 | CMO | Geen | 90.825 | 93.180 | Nog niet | Geen data | bekend Leegstand winkeloppervlak | CMO | Geen | 7,2 % | 8,3 % | Nog niet | 5,0 % data | bekend * Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. **Vanaf jaar 2024 rapporteren wel aan de hand van de gegevens van het CMO uit DigiTwin. Het werkgebied van het CMO beslaat sinds 2010 het kernwinkelgebied (de pit) en het kernrandgebied van het centrum (de schil).
Vanaf 2016 registreert het CMO maandelijks bezetting/leegstand. Vanaf juli 2022 maakt het CMO gebruik van DigiTwin om bezoekersaantallen te meten. Deze tool is AVG proof. 114 3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator | Oss | Referentie | Jaar Functiemenging (verhouding tussen banen en | 53,2 | 53,3 | 2025 woningen, 0 is alleen wonen, 100 is alleen werken) Vestigingen bedrijven per 1.000 inwoners 15-64 jaar | 175,3 | 184,4 | 2025 Banen 15-64 jaar per 1.000 inwoners | 787,5 | 824,8 | 2025 4.
Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderzoeksbudget | 420 | 80 | 0 | 0 | 0 strategische aankoop Moleneind Onttrekking uit reserve | -420 | -80 | 0 | 0 | 0 strategische aankopen Inzet reserve energietransitie | 30 | 0 | 75 | 0 | 0 voor verduurzaming bedrijventerreinen Onttrekking uit reserve | -30 | 0 | -75 | 0 | 0 energietransitie Uitvoeringsagenda Landbouw | 0 | 390 | 0 | 0 | 0 2027-2030 Recreatieve entree | 0 | 252 | 19 | 19 | 19 Hoessenbosch Opwaardering basketbalveld | 0 | 200 | 0 | 0 | 0 Stadssportpark Onttrekking uit | 0 | -200 | 0 | 0 investeringsfonds Stadshart Impuls Barbarapark | 0 | 75 | 0 | 0 | 0 Onttrekking uit | 0 | -75 | 0 | 0 | 0 investeringsfonds Stadshart Totaal nieuw beleid | 0 | 642 | 19 | 19 | 19 115 116 Toelichting nieuw beleid Onderzoeksbudget strategische aankoop Moleneind We vragen € 500.000 voor onderzoekskosten voor een mogelijke strategische aankoop. We voeren momenteel constructieve gesprekken met de verkopende partij. Vanwege de vertrouwelijkheid kunnen we nog geen verdere informatie geven over de locatie en/of bestemming. We betalen deze kosten uit de reserve strategische aankopen. Voor onderzoekskosten is € 385.000 benodigd en we vragen € 115.000 aan capaciteit, gespreid over 2026 en 2027.
Mocht dit leiden tot een definitieve aankoop dan wordt dit ter besluitvorming via een apart voorstel voorgelegd aan de gemeenteraad. Inzet reserve energietransitie voor verduurzaming bedrijventerreinen We stellen voor om in 2026 € 30.000 en in 2028 € 75.000 te onttrekken uit de reserve energietransitie. In 2026 gaat het om een bedrag van € 30.000 voor een cofinanciering binnen verduurzamen bedrijventerreinen. Voor de cofinancieringen kunnen wij met een bijdrage van € 100.000 een totale investering van € 350.000 bereiken voor twee gebieden. Het betreft een verlenging Grote Oogst en de stimuleringsregeling Elzenburg de Geer. Naast de € 30.000 uit de reserve zetten we ook € 70.000 die eerder was bedoeld voor de garantstelling voor een project voor de aftakking waterstof. We hoeven hier pas in 2028 voor garant te staan. Hiervoor willen we mogelijk in 2028 € 75.000 onttrekken. Of deze € 75.000 daadwerkelijk onttrokken moet worden hangt af van externe investeerders die het waterstof project kunnen overnemen. Uitvoeringsagenda Landbouw 2027-2030 Voor de uitvoering van de landbouwagenda stellen we voor om in 2027 eenmalig € 390.000 te storten in de reserve toekomstbestendige landbouw.
Dit bedrag wordt in de periode 2027 - 2030 besteed om de Osse landbouwsector toekomstbestendig te maken, de grondkwaliteit en leefomgeving te verbeteren en de samenwerking tussen overheid, agrariërs en maatschappelijke partijen te versterken. We voeren de uitvoeringsagenda uit langs vijf samenhangende actielijnen: 1) Ruimtelijk beleid buitengebied; 2) Osse Polder als ontwikkel- en demonstratiegebied; 3) Communicatie;4) Energie en mestverwaarding; 5) Managementinformatie en dashboard. De gemeente treedt bij de uitvoering op als gebiedsregisseur, facilitator en verbinder. Agrarische ondernemers en gebiedscollectieven zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van maatregelen en projecten binnen hun bedrijfsvoering. De gemeente ondersteunt initiatieven wanneer deze bijdragen aan gemeentelijke en maatschappelijke doelen, maar neemt de uitvoerings- en investeringsverantwoordelijkheid van de sector niet over. Recreatieve entree Hoessenbosch We stellen voor om voor de recreatieve entree Hoessenbosch een investeringskrediet van € 452.000 beschikbaar te stellen met een jaarlijkse kapitaallast van € 15.000. Daarnaast stellen we voor om eenmalig € 247.500 beschikbaar te stellen als voorbereidingsbudget en het jaarlijkse onderhoudsbudget te verhogen met € 4.400. Het beschikbaar stellen van budget maakt de verdere ontwikkeling van de entree bij Hoessenbosch mogelijk.
We behouden en versterken de natuurwaarden gecombineerd met het creëren van een aantrekkelijke, kleinschalige entree voor bezoekers. De focus hierbij ligt op het verhogen van de recreatieve belevingswaarde van de entree, met een beperkte en zorgvuldig ingepaste toevoeging van voorzieningen die aansluiten bij de schaal, het karakter van het gebied en aanwezige natuurtheater. We willen voldoende mogelijkheden voor recreatie blijven bieden aan ons stijgende aantal inwoners. Opwaardering basketbalveld Stadssportpark We stellen voor het veldje in het stadssportpark op te waarderen naar een officieel 3x3-basketbalveld dat voldoet aan de actuele richtlijnen en aansluit bij de groeiende vraag naar kwalitatieve sportvoorzieningen. Hiervoor zijn aanvullende investeringen van € 200.000 nodig vanwege de uitbreiding van het speelveld, extra verharding en de aanleg van een groter veiligheidshekwerk met geluidreducerende voorzieningen. Met deze investering realiseren we een toekomstbestendige, veilige en hoogwaardige sportvoorziening voor zowel TBL als de inwoners van Oss. We willen deze kosten betalen uit de reserve investeringsfonds Stadshart Oss. Impuls Barbarapark We stellen voor om € 75.000 beschikbaar te stellen voor het Barbarapark om de kwaliteit, uitstraling en gebruiksmogelijkheden van de openbare ruimte te verbeteren.
Hiermee creëren we een aantrekkelijke en toegankelijke ontmoetingsplek die bijdraagt aan recreatie, beweging en sociale verbinding in de wijk. We investeren in een toekomstbestendige inrichting die aansluit bij de ambities voor een leefbare en groene omgeving. We willen deze kosten betalen uit de reserve investeringsfonds Stadshart Oss. 4.2 Autonome ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beheerplan Haven, Brug en | 0 | 1 | 2 | 77 | 76 Sluis 2026-2030 Hogere winst verkopen | -423 | 0 | 0 | 0 | 0 erfpachtsgronden Storting in de algemene | 423 | 0 | 0 | 0 | 0 bedrijfsreserve Totaal Autonome | 0 | 1 | 2 | 77 | 76 ontwikkelingen Toelichting Autonome ontwikkelingen Beheerplan Haven, Brug en Sluis 2026-2030 We stellen het beheerplan haven, brug en sluis bij. Per saldo leidt dit tot hogere jaarlijkse kosten van afgerond € 76.000. We verhogen het investeringskrediet voor de investeringen sluis installaties, deuren en mechanical 2026-2028 met € 1,8 miljoen naar een totaal krediet van € 4,7 miljoen. De extra jaarlasten hiervan bedragen € 77.000 per jaar. Eerder hadden we rekening gehouden met een bedrag van € 2,9 miljoen. Vanuit het project Meanderende Maas worden dijken versterkt.
Hierdoor moeten het bewegingswerk van de sluis en de sluisdeuren zwaarder uitgevoerd worden en de sluiskelder wordt aangepast. Dit zorgt voor het hoger benodigde investeringskrediet. Daarnaast hebben we in 2028 kosten voor het baggeren van € 826.700. Het gaat hierbij om de recreatieve watergebieden. De kosten onttrekken we aan de reserve Baggeren Haven. Hogere winst erfpachtsgronden Door verkopen van erfpachtsgronden wordt een winst gerealiseerd van € 423.000. Deze storten we in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf. 4.3 Septembercirculaire Niet van toepassing. 117 4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma.
+ is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid Lasten | 16.451 | 5.677 | 5.663 | 5.465 | 5.399 Baten | -5.151 | -2.107 | -2.107 | -2.107 | -2.107 Saldo | 11.300 | 3.570 | 3.556 | 3.358 | 3.293 Stortingen reserves | 990 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | -8.095 | -77 | -64 | -34 | -3 Saldo mutaties reserves | -7.105 | -77 | -64 | -34 | -3 Totaal bestaand beleid | 4.195 | 3.494 | 3.492 | 3.324 | 3.290 Nieuw beleid | 0 | 642 | 19 | 19 | 19 Autonome ontwikkelingen | 0 | 1 | 2 | 77 | 76 Budgettair neutrale | -1.074 | -353 | -120 | -120 | -120 wijzigingen Totaal programma | 3.121 | 3.784 | 3.393 | 3.300 | 3.265 118 119 4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2027 de totale lasten per product in beeld gebracht. 5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies Begroting 2027 Centrumontwikkeling algemeen 168 Economische ontwikkeling 317 Recreatie en toerisme 60 Totaal Programma 5. Economie 544
120 Programma 6. Energie, klimaat en openbare ruimte 121 1. Inleiding Oss groeit en verandert. Dat biedt kansen voor een duurzamere en sterkere gemeente, maar vergroot ook de druk op ruimte, energie en leefomgeving. Dit vraagt om bewuste keuzes die niet alleen inspelen op de opgaven van nu, maar ook richting geven aan een toekomstbestendig Oss. De energietransitie heeft grote impact. We werken toe naar een aardgasvrije gebouwde omgeving en een duurzame energievoorziening in 2050. Tegelijkertijd beperkt de schaarste op het elektriciteitsnet steeds vaker wat er ruimtelijk mogelijk is. Dit vraagt om een uitvoerbare en lokaal passende aanpak, met focus op bestaande gebouwen en gebiedsontwikkelingen. Klimaatverandering is zichtbaar en voelbaar. Wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingsrisico’s nemen toe en raken direct de gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. Met het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie werken we stapsgewijs aan een klimaatbestendig Oss. In de openbare ruimte komen veel opgaven samen, zoals mobiliteit, wonen, energie en ontmoeting. De druk neemt toe, waardoor slimme, integrale oplossingen en duidelijke keuzes nodig zijn. Tegelijk blijft kwaliteit centraal staan: een groene, gezonde en veilige leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. De verbinding tussen sociaal en fysiek domein is daarbij essentieel.
We koppelen het onderhoud en vervanging van de openbare ruimte aan opgaven voor klimaat, biodiversiteit en leefbaarheid, zodat we efficiënter en toekomstgericht werken. Daarbij benutten we de sterke groene en landschappelijke kwaliteiten van Oss als basis voor een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We zetten in op een goed milieu – met schone lucht, bodem en water – en verbinden dit met woningbouw, economie en sociale opgaven. Ook werken we toe naar een circulaire gemeente in 2050, waarin afval wordt teruggedrongen en grondstoffen zoveel mogelijk worden hergebruikt. 2. Programma-onderdelen 2.1 Energietransitie Wat willen we bereiken? Wij werken toe naar een aardgasvrije gebouwde omgeving en een duurzame, klimaatneutrale energievoorziening in 2050. Tegelijkertijd staat nu het elektriciteitsnet op ‘pauze’ (netcongestie) en bepaalt de beschikbaarheid van energie steeds vaker wat er binnen ruimtelijke (gebieds)ontwikkelingen mogelijk is. Dit raakt ook de bestaande bedrijven in onze gemeente, het is daarmee ook een economische opgave voor Oss. Energieneutraal in 2050 vraagt om minder energieverbruik en een tijdige overstap naar duurzame, hernieuwbare bronnen. We werken aan een toekomstbestendige energievoorziening die past bij de Osse situatie: lokaal verankerd, gericht op uitvoerbaarheid, en in verbinding met bewoners, bedrijven en maatschappelijke partners.
De behoefte aan een betrouwbaar, betaalbaar én duurzaam energiesysteem is urgenter dan ooit. We spelen hier als gemeente echter ten dele een rol in. De voornaamste opdracht is het realiseren van aardgasvrij voor bestaande gebouwen (verwarmen, koken en douchen) en efficiënte energiesystemen bij gebiedsontwikkeling (gebouwen, elektrische auto’s en openbare installaties). In 2024 is de Kadernota Energietransitie door de gemeenteraad vastgesteld. Deze biedt een richtinggevend kader waarin we onze opgave en doelstellingen benoemen voor 2050. Hoe we aan die opgave gaan voldoen werken we uit in het Programmaplan Energietransitie. We werken aan de volgende doelstelling(en): - Een aardgasvrije en CO2-uitstootvrije gebouwde omgeving in 2050, met een opgave van 11% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2017 en energieneutrale gebouwde omgeving en personenmobiliteit in 2050.. - Duurzame energievoorziening in 2050, waaronder 1,008 PJ opwek van duurzame energie in 2030 in Oss - Een toekomstbestendig energiesysteem dat de duurzame energievoorziening faciliteert 122 Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 1. Netcongestie is topprioriteit Plan van Aanpak Netcongestie vaststellen – inclusief middelen voor de uitvoering X Uitvoering geven aan het Plan van Aanpak Netcongestie X X X X Meewerken aan pocket Wijchen en verbinding naar Oss. X X X X 2.
Visie op het energiesysteem van de toekomst Visie en programma Energiesystemen ontwikkelen en vaststellen. X X Programma Energiesystemen uitvoeren X X X Uitwerken van een duurzaam energiesysteem in gebiedsontwikkelingen o.a. Amsteleind en Euterpepark X X X X Begeleiden Osse initiatief Duurzame Polder en Elzenburg-DeGeer X X 3. Warmteprogramma Vaststellen eerste Warmteprogramma – inclusief middelen voor de uitvoering X Uitvoeren Warmteprogramma d.m.v. gebiedsgerichte Uitvoeringsplannen X X X X 4. Isolatie van de bestaande woningen en gebouwen Doorontwikkelen en uitvoeren van de aanpak gebouwde omgeving. X X X X 5. Afspraken Regionale Energie Strategie (RES) Voeren de huidige afspraken uit van 1,008 PJ opwek in 2030 en 11% energiebesparing in 2030 X X X X 6. Windparken duurzame polder en Elzenburg-de Geer Begeleiden van en afstemmen met initiatieven duurzame polder en Elzenburg-de Geer tot realisatie. X X Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We stellen het actieplan Netcongestie vast, inclusief de benodigde middelen voor de uitvoering. Q1/2027 - We voeren het actieplan Netcongestie uit. Onderdeel daarvan is onze medewerking verlenen aan de realisatie van pocket Wijchen, de elektriciteitsverbinding naar gemeente Oss en de uitbreiding van station Oss. Daarvoor stellen we een projectteam samen met o.a. ruimtelijke en juridische kennis.
Om zaken op te pakken zoals o.a. de bestuurlijke afspraken die je maakt, de tracé studies, communicatie en participatie rondom het tracé. Doorlopend - We blijven de aanpak voor het verduurzamen van en het tegengaan van netcongestie op bedrijventerreinen ondersteunen. Dit doen we onder andere voor vanuit lopende trajecten (grote oogst, stimuleringsregeling energyhubs en regiodeal). Voor nieuwe trajecten en mogelijke subsidiekansen is nog geen budget voor cofinanciering en uitvoeringscapaciteit gereserveerd. 2027 e.v. - We ontwikkelen een Omgevingsprogramma Energiesystemen. Daarvoor starten we met het ontwikkelen van aanvullende kaders die we voorleggen aan de raad. Q1/2027 - We ontwikkelen een Omgevingsprogramma Energieopwek. Daarvoor starten we met onderzoek naar de potentie van de elektriciteitsbronnen en leggen we een voorstel voor de in te zetten bronnen voor aan de raad. Q4/2027 123 Activiteit Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - We ontwikkelen een plan van aanpak voor het verduurzamen van bedrijventerreinen in samenwerking met team economie. Om daar ook uitvoering aan te kunnen geven vragen we o.a. subsidies aan. Naast de lopende Grote Oogst projecten hebben we geen capaciteit, bij energie en economie, om een aanpak te ontwikkelen. 2027 e.v. - We werken aan een duurzaam energiesysteem in o.a. de gebiedsontwikkelingen Amsteleind en Euterpepark.
Doorlopend - We stellen het eerste Warmteprogramma vast – inclusief middelen voor de uitvoering. Q1/2027 - We voeren het Warmteprogramma uit door te starten met de Uitvoeringsplannen. Onderdeel daarvan is bijvoorbeeld verdiepend onderzoek naar Warmtenetten. Doorlopend - We leggen een voorstel voor aan de raad over onze eigen gemeentelijke rol in een warmtebedrijf – inclusief een voorstel voor de benodigde capaciteit en middelen om daar in 2027 verder invulling aan te geven. Daaraan gekoppeld zitten ook andere werkzaamheden, zoals het uitwerken van een warmtekavelstrategie. Start: Q1 2027, daarna doorlopend - We ontwikkelen de aanpak gebouwde omgeving door naar een vernieuwde en gemeentebrede aanpak. Onderdelen zijn bijvoorbeeld het Energiehuis, ook voor MKB, de aanpak energiearmoede, de VVE-aanpak, het doorontwikkelen van een aanpak voor andere doelgroepen, het ontwikkelen van financiële producten en diensten en het uitvoeren van communicatie & participatie. Q1 2027, daarna doorlopend - We blijven ons inzetten om de vastgestelde opgave van de RES te realiseren, namelijk 1,008 PJ duurzame opwek met zon en wind in 2030 en 11% energiebesparing in 2030 ten opzichte van 2017. Doorlopend - We begeleiden het windpark Elzenburg-DeGeer tot aan aansluiting.
Daaromheen zijn ook werkzaamheden nodig die bijvoorbeeld bestaan uit begeleiding bij juridische procedures, het opzetten van een duurzaamheidsfonds en opvolging geven aan de motie Energiepark. Doorlopend - We verwachten een vergunningsaanvraag voor realisatie van windturbines Duurzame Polder. Rondom de aanvraag is veel afstemming nodig, zowel intern als met medeoverheden en derden. Daarnaast moet de aanvraag door VTH worden getoetst. Er is een goede kans dat het proces doorloopt in 2028. Doorlopend 2.2 Klimaat en duurzaamheid Wat willen we bereiken? Onze leefomgeving is grotendeels gebouwd voor het klimaat van het verleden. We merken nu al dat het klimaat is veranderd, en deze verandering wordt de komende jaren groter en extremer. Het risico op overlast en schade door hevige neerslag, hitte en droogte neemt toe en de kans op een overstroming van de Maas ook. Dat levert risico’s op voor onze gezondheid, voor de economie, voor de natuur en voor de veiligheid. Daarom maken wij onze gemeente tot 2050 in stappen klimaatadaptief: we bewegen mee met de veranderende weersomstandigheden. Voorbeelden van maatregelen die we kunnen treffen zijn: het versterken van de dijken, opvangen van water na hoosbuien en meer water en groen in steden en dorpen tegen hitte.
Dit doen we samen met partners zoals de provincie, het waterschap, regiogemeenten en woningcorporaties, maar ook met onze inwoners en ondernemers. De gemeenteraad heeft in 2024 het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie vastgesteld voor de periode 2024- 2028. Daarin staan de activiteiten die we in 2027 en verder willen gaan uitvoeren. Met het uitvoeringsprogramma zorgen we voor omgeving waar het nu én in de toekomst veilig en prettig wonen is in een aantrekkelijke omgeving. 124 We werken aan de volgende doelstelling(en): - Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water - Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op vaker en zware neerslag en langere perioden van hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen - Klimaatrobuuste ecosystemen: We behouden de huidige ecosystemen en zetten verder in op versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen zowel in het stedelijk als landelijk gebied Wat zijn de speerpunten uit het coalitieakkoord? Speerpunt Activiteit 2027 2028 2029 2030 1. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, inrichting én beheer van de openbare ruimte maken we gebieden koeler, waterrobuuster en aantrekkelijker. - Inzetten middelen vanuit uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie voor kansen bij herinrichting om snel en slim meters te maken rondom klimaatadaptatie.
X X - Gebruiken van uitgangspunten van het burgerinitiatief ‘het Noorderpark’ als leidraad bij ontwikkelingen in en rond het park. X X X X 2. De druk op de ruimte in de stad neemt toe. Tegelijk blijft een goede leefomgeving centraal staan: een aantrekkelijke, gezonde openbare ruimte met groen, sociale veiligheid en ruimte om elkaar te ontmoeten. - Vaststellen ambitie voor de hoeveelheid en kwaliteit van groen bij (her)ontwikkeling van gebieden. X - Toepassen van deze ambitie bij lopende projecten X X X 3. Met het project Meanderende Maas realiseren we als één van de partners een belangrijk project op het gebied van waterveiligheid. Dit biedt ook kansen voor recreatie en toerisme. − Faciliteren uitvoering van Meanderende Maas; daarnaast meewerken aan opvolgende dijkversterkingen Cuijk- Ravenstein en Lith-Bokhoven X X X X − We zetten in op het realiseren van meekoppelkansen zoals ontbrekende recreatieve fietsroutes, samen met de Meanderende Maas partners (zie ook mobiliteit). We bekijken de financiële mogelijkheden voor realisatie in 2027. X Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit | Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? - | We werken als partner mee aan de realisatie van dijkversterkingen Meanderende | Doorlopend tot Maas, Cuijk-Ravenstein en Lith-Bokhoven.
| 2038 - | We werken samen met de partners in project Meanderende Maas meekoppelkansen | 2027 uit die bijdragen aan verbetering van de recreatieve fietsstructuur. Concreet zetten we in op het realiseren van een nieuwe recreatieve fietsverbinding tussen Lithoijen en Lith en op het realiseren van een nieuwe recreatieve fietsverbinding tussen Maren en ’t Wild. De kwaliteit van een toekomstbestendige fietsverbinding met zicht op de rivier krijgt daarmee een grote impuls en tegelijkertijd wordt de verkeersveiligheid op deze manier verbeterd (zie ook mobiliteit). We bekijken de financiële mogelijkheden v | oor realisatie in 2027. - | We gaan de ‘langste bomenlaan van Nederland’, de bakenbomen langs de Maas, | Q1/2027 gezamenlijk met andere gemeenten en provincies beschermen en beheren. Hiervoor ondertekenen we een samenwerkingsovereenkomst en wordt budget beschikbaar gemaakt vanuit het Groenfond | s. - | We komen met een ambitie voor de hoeveelheid en kwaliteit van het groen bij | 2027 (her)ontwikkeling van gebieden. - | We betrekken inwoners bij het klimaatadaptiever en groener maken van hun | 2027-2028 omgeving met o.a. een subsidieregeling voor burgerinitiatieven en de pilot ‘buurtgroenagenda’. - | We benutten subsidiekansen voor Noorderpark en kijken naar meekoppelkansen bij | 2027 projecten in de buurt.
- | We werken op basis van herijkte stresstesten en een hemelwaterstructuurplan | 2027-2029 planmatig verder aan het tegengaan van wateroverlast. - | We voegen groene, koele plekken toe en halen overbodige verharding weg op de | Doorlopend plekken die het meest kwetsbaar zijn voor hitte. We bekostigen dit nu uit incidentele middelen en we streven ernaar om dit structureel financieel in te bedden. We bekijken vanaf 2027 wat daarvoor de mogelijkheden zijn. - | We stellen een nieuw omgevingsprogramma stedelijk groen op. Met het beleid voor | 2027 stedelijk groen sorteren we proactief voor op de kaders die vanuit het Rijk zullen volgen (2026 en 2027), onder andere in relatie tot de Europese natuurherstelverordening. - | We werken samen met het waterschap, gemeente Maashorst en lokale | Doorlopend partijen/bewoners verder aan de landschapsverbinding Herperduin-Keent. In 2026 wordt een koersdocument vastgesteld voor de ambitie en manier van realiseren voor dit gebied. Naast het maken van plannen beginnen we ook met eerste maatregelen. - | Door mee te doen aan de regiodealprojecten ‘stedelijke landschapsparken’, ‘robuuste | 2027-2030 groenblauwe verbindingen’ en ‘klimaatadaptief bebouwd gebied’ maken we gebruik van cofinanciering vanuit het Rijk voor onze ambities.
Voor de uitvoering van ‘stedelijke landschapsparken’ stellen we een gemeentelijke bijdrage van 240.000 euro beschikbaar vanuit het Groenfonds. 125 126 2.3 Openbare ruimte, afval en milieu Wat willen we bereiken? Openbare Ruimte In de openbare ruimte komen veel opgaven samen, zoals mobiliteit, wonen, energie, klimaatadaptatie, kabels en leidingen, spelen, ontmoeten en recreëren. Al deze opgaven leggen druk op zowel de bestaande openbare ruimte, als nieuwe openbare ruimte die ontstaat als gevolg van de verstedelijkingsopgave waar Oss aan werkt. Dit vraagt om innovatieve oplossingen, maar ook om het maken van keuzes. Een goede leefomgeving blijft centraal staan: een aantrekkelijke, gezonde openbare ruimte met groen, sociale veiligheid en ruimte om elkaar te ontmoeten. Schoon, heel en veilig zijn hiervoor de basis. Bij de voorbereiding, inrichting en uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingen nemen we sociale veiligheid integraal mee, met specifiek aandacht voor groepen die aantoonbaar onveiligheid ervaren, waaronder vrouwen en meisjes. Prioritaire locaties passen we aan om de sociale veiligheid van vrouwen te verbeteren. Ook vanuit welzijn en gezondheid is het van belang te bouwen aan een leefomgeving waarin gezond en actief leven vanzelfsprekender wordt. Onder andere de openbare ruimte speelt daarbij een onmisbare rol.