Programma-evaluatie 2023

Samen met het Bewoners Overleg Team Schadewijk (BOTS) en de professionals uit de wijk hebben we buurtwandelingen georganiseerd waarin we gesprekken voerden met inwoners.

-

In 2023 hebben we eerste verkennende gesprekken gevoerd met het de basisscholen uit de Schadewijk over de renovatie of nieuwbouw van hun gebouwen.

-

In 2023 hebben we eerste verkennende gesprekken gevoerd met SMO het Verdihuis over de renovatie of nieuwbouw van hun gebouw.

-

Het project 'Kom, doe en ontdek in de Schadewijk in Oss' (KODOSS) liep in 2023 af. Vanuit dit project organiseerden we samen met de scholen, ONS Welzijn, SEC, Muzelinck en andere partners buitenschoolse activiteiten voor kinderen in de basisschool-leeftijd. Vanwege de toegevoegde waarde voor de kinderen uit Schadewijk besloten we KODOSS met twee jaar te verlengen tot en met 2025.

-

In 2023 hebben we voor een aantal ruimtelijke projecten de voorbereidingsfase doorlopen. Het gaat hierbij o.a. om Industriepark Oost-oost en Zwaluwstraat-Spoorlaan.

-

We hebben in de bestuursopdracht de ambitie en doelstellingen vastgesteld, en de benodigde ambtelijke capaciteit geregeld.

69

3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Activiteiten: -

We blijven als gemeente Oss herkenbaar op het gebied van de Global Goals. Deze Sustainable Development Goals zijn verankerd in de beleids- en beheerscyclus en zijn uitgangspunt bij grote opgaven.

-

We houden bij aanbestedingsprocedures rekening met duurzaam gebruik van grondstoffen, energieverbruik en sociale aspecten (social return). Dat geldt ook voor onze eigen bedrijfsvoering, zoals gebouwenbeheer, wagenpark en catering.

-

Vanuit de doelstellingen van de Participatiewet, specifiek de banenafspraak, creëren we functies voor specifieke doelgroepen, onder andere door het aanpassen van takenpakketten (jobcarving).

De Global Goals die bij dit programma horen zijn: Gendergelijkheid, fatsoenlijk werk en gezonde economie, ongelijkheid verminderen, vrede, veiligheid en gerechtigheid en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator

Bron

Klanttevredenheid

Waarstaatjegemeent

2020

2021

2022

2023

Streefwaarde Landelijk

e.nl

gemiddelde 6,90

- directe dienstverlening

6,90

6,74

n.n.b.

- digitale dienstverlening

7,25

7,09

n.n.b.

Tevredenheid medewerkers

Gemeente

Ziekteverzuim

Gemeente

7,11

6,70

6,3

6,85

7,1

6,84

6,66

Landelijk gemiddelde 5,8%

Norm banenafspraak

VNG banenafspraak

24,64

26,71

36,7

35

22 banen van 25 uur (2019)

3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Indicator

Oss

Jaar

Formatie per 1.000 inwoners

8,9 fte

2023

Bezetting per 1.000 inwoners

8,3 fte

2023

Overhead

24%

2023

Apparaatskosten per inwoner

€ 946

2023

Externe inhuur: kosten als % van totale loonsom +

12,7%

2023

totale kosten inhuur. 4. Wat zouden we anders kunnen doen? De arbeidsmarkt blijft krap. Mensen vinden en binden en daarna het juiste perspectief bieden blijft een grote uitdaging en kost veel capaciteit. We weten wat we hiervoor moeten doen maar kunnen niet alles tegelijk. De hoeveelheid werk binnen de opgave blijft hoog. Dit geldt ook voor andere onderdelen zoals IT en Dienstverlening. Presteren en verbeteren moeten hand in hand gaan. We ontwikkelen de organisatie maar zien ook dat er beperkingen zijn in tijd en middelen. We kunnen de uitvoeringsconsequenties van keuzes scherper laten zien zodat we zowel bestuurlijk als ambtelijk beter kunnen kiezen en prioriteren.

70

Programma 10. Financieel beleid

71

1. Inleiding In het coalitieakkoord ‘Samen Duurzaam Vooruit’ is gekozen voor een degelijk financieel beleid in onzekere tijden. Onze ambitie is om ons huishoudboekje blijvend op orde te houden door een stabiel financieel beleid, heldere afspraken en financiële lenigheid om in te spelen op nieuwe omstandigheden. We willen de lokale lastendruk voor onze inwoners en bedrijven laag houden. 2. Programma-onderdelen 2.1 Belastingen Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):

-

Beheerste lastendruk

Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We streven er naar om de lokale lastendruk minimaal € 22,50 onder het landelijk gemiddelde te houden. In 2023 is dit ook gerealiseerd. Op basis van de jaarlijkse cijfers vanuit het COELO onderzoeksinstituut bleven we in 2023 maar liefst € 111 onder het landelijke gemiddelde. Onze OZB lag in 2023 € 23, de afvalstoffenheffing € 53 en de rioolheffing € 35 onder het landelijke gemiddelde. In de programmabegroting 2024 is besloten om de OZB te verhogen met ongeveer € 24 (6,2%) en de afvalstoffenheffing met € 35,85. Afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen verwachten we dat de lokale lastendruk ruim onder het landelijke gemiddelde blijft. Daarnaast willen we de gewenste opbrengst voor de gemeente tegen zo laag mogelijke uitvoeringskosten verkrijgen. De Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) voert de belastingtaken voor ons uit. De portefeuillehouder financiën is lid van het dagelijks bestuur (vice-voorzitter). De waarderingskamer heeft de BSOB de waardering "goed" gegeven met een extra ster. Wat hebben we hiervoor gedaan? -

De totale lastendruk lag in 2023 ruim onder het landelijke gemiddelde (€ 111 onder het landelijke gemiddelde). Voor het jaar 2023 is besloten om de OZB te verhogen met 2,8%. Dit was een beperkte inflatiecorrectie. In 2023 stonden we op plek 59 (van de 374 (deel)gemeenten) met de laagste lastendruk. Het jaar er voor op plaats 50.

-

We hanteren een kostendekkend tarief voor riolering. In 2023 is de rioolheffing verhoogd met 2,8%. Dit was nodig om (geleidelijk) weer te komen tot een kostendekkend tarief

-

We hielden in 2023 de afvalstoffenheffing gelijk aan 2022. In de COELO vergelijkingscijfers wordt uitgegaan van het basisbedrag (kleine groene en een kleine grijze container) met een teruggave gebaseerd op 13-14 keer ledigen.

-

Het oordeel van de waarderingskamer over de BSOB voor onze gemeente was "goed". Dit wordt aangeduid door de waarderingskamer met 4 sterren. Omdat de kwaliteit al meerdere jaren van dit goede niveau is, heeft de BSOB begin 2023 een extra ster ontvangen. "Goed" is van toepassing op een gemeente die WOZtaxaties van goede kwaliteit levert en daarnaast op alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen.

72

-

De BSOB heeft veel aandacht besteed aan communicatie rondom het maken van bezwaar op de WOZ waarde om zo de bezwaren via "no cure no pay" bureaus terug te dringen. Ze hebben ook stevig gelobbyed voor een landelijke wetswijziging die 1-1-2024 ingaat, waarbij het verdienmodel voor deze bureaus minder aantrekkelijk wordt.

-

De BSOB heeft gesprekken gevoerd met potentiële nieuwe toetreders c.q. nieuwe "afnemers"(via dienstverleningsovereenkomsten) om te komen tot een verantwoorde uitbreiding van de belastingsamenwerking. In 2023 is de gemeenschappelijke regeling daarvoor aangepast, zodat de mogelijkheid tot het sluiten van een dienstverleningsovereenkomst hierin is opgenomen. Per 1 januari 2024 nemen Son en Breugel, Nuenen en Geldrop / Mierlo via een dienstverleningsovereenkomst deel aan de BSOB.

-

De BSOB maakt als organisatie een transitie door naar maximaal gedigitaliseerde werkprocessen met als doel het verbeteren van interne en externe kwaliteit tegen zo laag mogelijke kosten. De uitvoerende en repeterende werkzaamheden worden geanalyseerd en daar waar het een significante tijdsbesteding betreft gerobotiseerd.

-

We hebben in 2023 gewerkt aan het voorstel voor een eventuele subsidieregeling voor verenigingen en stichtingen om de OZB te compenseren. Op basis van het advies van het college is door de gemeenteraad besloten om geen nieuwe subsidieregeling hiervoor op te zetten.

2.2 Financiën Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -

Uitvoeren van een stabiel financieel beleid met heldere afspraken en financiële lenigheid om in te spelen op nieuwe omstandigheden.

Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In het coalitieakkoord ‘Samen Duurzaam Vooruit’ is gekozen voor een degelijk financieel beleid in onzekere tijden. Onze ambitie is om ons huishoudboekje blijvend op orde te houden door een stabiel financieel beleid, heldere afspraken en financiële lenigheid om in te spelen op nieuwe omstandigheden. We gaan voor een financieel stabiel beleid en doen verantwoorde investeringen. We gaan er ook vanuit dat de financiële schommelingen door de algemene uitkering de komende jaren blijven. Het is bijna vanzelfsprekend dat de grote voordelen die we nu zien ook een keer minder worden, of om kunnen slaan in tekorten. We willen daarom het extra beschikbare geld zo inzetten, dat wanneer het financiële beeld omslaat, we niet hoeven te snijden of bezuinigen in basisvoorzieningen. Voorspelbaar financieel beleid: in slechte en in goede tijden. We krijgen te maken met toegenomen risico's en onzekerheden, zoals: -

effect landelijke verkiezingen voor de gemeentelijke financiën: maakt het nieuwe kabinet de bezuinigingen op het gemeentefonds (deels) ongedaan?

-

huidige begrotingstekorten, met risico's op het gebied van jeugdzorg, onderwijshuisvesting, klimaat en cultuur.

-

stijging van de rente (gekoppeld aan een grote financieringsbehoefte in de komende jaren)

-

financiële positie van het grondbedrijf onder druk

VNG zet namens alle gemeenten in Nederland in op herstel van het accres van de algemene uitkering vanaf 2026 (het ravijnjaar), het afschaffen van de opschalingskorting en pleit ervoor dat er een goede balans komt voor gemeenten tussen taken en middelen. De financiële positie van onze gemeente komt dus onder druk te staan. In de komende kadernota zal dit verder uitgewerkt worden. Wat hebben we hiervoor gedaan? -

We hebben via onder andere de G40 en de VNG blijvend ingezet op een lobby richting het Rijk op het gebied van: o

voldoende middelen voor jeugdzorg en uitvoering Wmo;

o

terugdraaien van de zogenaamde opschalingskorting vanaf het jaar 2026;

73

o

herstel van de systematiek "samen de trap op- samen de trap af" vanaf het jaar 2026 en/of een invoering van een andere, stabielere financieringssystematiek met voldoende financiële middelen beschikbaar voor gemeenten

o

aanpassing van wetgeving rondom no cure-no pay bureaus.

o

voldoende middelen voor de uitvoering van de energietransitie;

-

voldoende middelen voor de ruimtelijke opgaven.

-

We voerden de formele rechtmatigheidsverklaring door het college in vanaf het jaar 2023.

-

We hebben een fiscaal beleidskader vastgesteld waarin we onze fiscale visie, het fiscale beleid en de hoofdlijnen van de fiscale processen en organisatie hebben verwoord. We hebben een nieuw convenant horizontaal toezicht afgesloten met de belastingdienst.

-

We hebben een frauderisico-analyse opgesteld en vastgesteld.

-

We hebben stevig ingezet in control op grote projecten. Dit is gezien de grote ambities (Lievekamp, Golfbad, MFA's, woningbouw) en de stijgende rente noodzakelijk.

-

We monitoren periodiek de betalingstermijn van onze facturen. De norm van 90% tijdige betaling binnen 30 dagen is gerealiseerd.

-

Onze planning & controlproducten zijn digitaal beschikbaar via http://financien.oss.nl.

3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Niet van toepassing. 3.2 Indicatoren Indicator

Bron

2020

2021

2022

2023

Streefwaarde

Oordeel accountant over

Controlerapport

rechtmatigheid en getrouwheid

accountant bij

Positief

Positief

Positief

98e

106e

50e

plaats

plaats

Plaats

€ 36

€ 37

€ 94

Positief

jaarrekening Lokale lastendruk (lijst met

COELO

goedkoopste gemeenten)

Lokale lastendruk: bedrag onder

COELO

59e plaats

geen

€ 111

Minimaal

landelijk gemiddelde Oordeel waarderingskamer

€ 22,50 Brief

Goed

Goed

Goed

91%

92%

86%

Goed

Goed

waarderingskamer Betaalgedrag gemeente (% tijdig

Gemeente

90%

betaald binnen 30 dagen) * De gemiddelde waarde van een woning is volgens het COELO in 2023 gestegen met 16,7% (landelijk 16,8%). De gemiddelde waarde van een koopwoning bedraagt daarmee in 2023 € 415.100. Dit was in 2022 € 355.570.

74

3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator Gemiddelde WOZ-waarde

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishoudens

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens

Oss

Referentie

Jaar

€ 346.000

€ 348.000

2023

€ 296.000

€ 299.000

2022

€262.000

€ 272.000

2021

€ 256.000

€ 255.000

2020

€ 237.000

€ 237.000

2019

€ 805

€ 855

2023

€ 779

€ 828

2022

€ 774

€ 745

2021

€ 740

€ 716

2020

€ 707

€ 686

2019

€ 835

€ 931

2023

€ 810

€ 903

2022

€ 774

€ 814

2021

€ 740

€ 781

2020

€ 707

€ 748

2019

Het ministerie van BZK heeft een database ontwikkeld met informatie over de financiën van gemeenten (www.financiengemeenten.nl). Deze database bevat financiële informatie op het niveau van individuele gemeenten (kengetallen, uitgaven van gemeenten t.o.v. andere gemeenten etc.).

4. Wat zouden we anders kunnen doen? Zoals eerder in dit programma aangegeven komt de financiële positie van onze gemeente meer onder druk te staan. We zien toegenomen risico's en ontwikkelingen. Beide in positieve en negatieve zin. Daarom monitoren we deze risico's en ontwikkelingen en actualiseren we deze bij de kadernota en zetten daarin de koers neer richting de toekomst.

75