MPG 2024-2027

Dit veroorzaakt een stijging in de VTU- en plankosten en gelet op de bouwopgave in het land wordt hier niet snel een verandering voorzien. Voorgaande heeft geen positieve invloed op de ABR, omdat de kosten sterker stegen en stijgen dan de inkomsten uit kavelverkopen.

7.4 Nota kostenverhaal

In december 2021 heeft uw raad de Nota kostenverhaal vastgesteld. Deze nota hield wat betreft terminologie al rekening met de komst van de inmiddels vigerende Omgevingswet. In deze beleidsregel wordt geregeld dat er fondsafdrachten in de vorm van bovenwijkse voorzieningen en netwerkvoorzieningen plaatsvinden. Hier is een reserve bovenwijkse voorzieningen voor gevormd. In 2023 zijn de bovenwijkse- en netwerkvoorzieningen gevuld vanuit de grondexploitaties. Bij de bovenwijkse voorziening ging dit om een bedrag van € 217.000 en bij de bovenwijkse netwerkvoorzieningen om een bedrag van € 184.000, tezamen bovenwijkse € 401.000. Ander onderdeel van de Nota kostenverhaal is het verhalen van de plankosten (oftewel ambtelijke kosten) die wij maken voor een project van derden. Dit verloopt buiten het grondbedrijf om. Daarnaast bestaan er de Nota’s grondbeleid en grondprijsbeleid. De laatste nota regelt de grondprijzen die wij binnen en buiten het grondbedrijf hanteren. Jaarlijks wordt dit vertaald naar een zogenaamde Grondprijsbrief met daarin onder meer de kavelprijzen.

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 24 van 35

8 Wijzigingen na balansdatum

8 Wijzigingen na balansdatum De grondexploitaties worden geactualiseerd naar ijkdatum 31 december 2023. Echter, soms zijn er tussen die datum en het opmaken van voorliggend document wijzigingen die substantieel (financieel en/of inhoudelijk) afwijken van de eerdere uitgangspunten. Deze wijzigingen na balansdatum en/of niet uit de balans blijkende verplichtingen dienen tekstueel te worden gemeld.

8.1. Koornstraat – Begijnenstraat

In 2013 heeft de gemeente Oss een samenwerkingsovereenkomst ondertekend met Bouwbedrijf Berghege over de ontwikkeling van Fratershof/Fraterspark. Tot heden is uitsluitend deelontwikkeling, namelijk het huidige kantoor Bouwbedrijf Berghege, gerealiseerd waarbij het achterliggende terrein als tijdelijk parkeerterrein is ingericht. Mede door de beschikbaarheid van de Sint Nicolaasschool eind 2024 is de stedenbouwkundige invulling voor Fraterspark herzien. Het betrekken van deze achterblijvende locatie bij de planontwikkeling leidt tot een integrale en kwalitatief hoogwaardige ontwikkeling van het historische gebied Fraterspark. Op 7 maart 2024 heeft uw raad de Ontwikkelvisie Fraterspark vastgesteld. Met dit besluit is eveneens ingestemd om het plangebied Fraterspark te vergroten en dit toe te voegen aan de grondexploitatie Koornstraat – Begijnenstraat. Door het vaststellen van de ontwikkelvisie zijn de kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van het Fraterspark vastgesteld. Op basis van deze kaders en randvoorwaarden worden de gesprekken heropend met Berghege met doel om te komen tot ontwikkel en financiële afspraken. Nadat deze afspraken gemaakt zijn worden middels een separaat raadsvoorstel de financiële consequenties in beeld gebracht voor de grondexploitatie Koornstraat – Begijnenstraat en ter besluitvorming aangeboden.

8.2. Amsteleind

Voor de uitvoering van het project Amsteleind en de structuurvisie Oss-West heeft uw raad eind 2023 besloten om een grondpositie te verwerven. Voor Amsteleind zijn twee voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld (IMVA’s Klein Amsteleind en Groot Amsteleind). De verwerving wordt opgenomen onder de post MVA in 2024. Deze kosten worden ingebracht binnen de nog te activeren grondexploitaties van Groot en Klein Amsteleind.

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 25 van 35

Bijlage I Cijfers op projectniveau

Bijlage I: Cijfers op projectniveau I.

Details verkopen – woningbouw

De hieronder staande tabel geeft de gerealiseerde verkoop van bouwkavels voor woningbouw van de afgelopen twee jaar en de prognose voor de komende vier jaar per project weer. Het betreft grondbedrijfcomplexen die de status van BIE hebben. Het gaat hier om bouwkavels die de gemeente verkoopt aan particulieren (zelfbouwers) en aan ontwikkelaars (projectmatige bouw). Gronden die marktpartijen op eigen grond, in eigen beheer ontwikkelen, nemen we niet mee in dit overzicht. Voor de toekomst zijn ruim 600 woningen voorzien. Lopende grondexploitaties Gronduitgifte in aantal kavels 80110 Bergoss & Sheddaken 80120 Koornstraat Begijnenstraat 80140 Elzeneind Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus Oss 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 Wal Kwartier Oss 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2-4 80430 Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat 80520 Horzak- Noord 80530 Oijense Zij Noord 80590 Restcomplex woningbouw 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpshart Oijen 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 Uitbreiding t'Veld Geffen

2022

2023

221

2024

126

2025

208

2027 en verder

2026

150

115

162

5

12

20

6 6 40

2 101

142

108 25 40 74

91 5

135 1 7

2

52 21 1 2

25

10 12 1

31 5

Naast de lopende grondexploitaties zijn er ook projecten in voorbereiding (IMVA’s). Dit zijn nog zachte plannen waar nu aan gewerkt wordt. Het verwachte totaalbedrag ruim 4.100 kavels of appartementen. IMVA Gronduitgifte in aantal kavels 80130 Marsna Casella 80440 Voormalig belastingkantoor 80460 Gebiedsontwikkeling Raadhuislaan zuid 80540 Klein Amsteleind 80550 Sportpark Marcharen 80560 Groot Amsteleind 81150 Hooghuis Ravenstein 81160 Vidi Reo 81460 Stationskwartier Ravenstein

2024

2025 0

2026

223

2028 en verder

2027

411 3

488 3

3.015 3

201 150

215 200 20

96 400 36 2.250

50

230

198

25 7 50

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 26 van 35

II.

Details verkopen – industrie

Industriegrond In de onderstaande tabel staat de gerealiseerde verkoop van het aantal vierkante meters industriegrond van de afgelopen twee jaren en de prognose voor 2024 en de komende jaren. Industrieterreinen Gronduitgifte in m2 80290 Winkelcentrum De Ruwert 80310 Piekenhoef 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80720 Crematorium Oss

2022

2023

3.650 514 3.650

2024 0

2025

49.517

2026 en verder

6.045

0

3.000 46.517 6.045

III. Boekwaarden complexen Hieronder zijn de boekwaarden inzichtelijk. Zoals eerder vermeld betreft dit het saldo van inkomsten en uitgaven. Een positief bedrag betekent dat er meer kosten dan opbrengsten zijn en een negatief bedrag betekent dat er meer opbrengsten zijn dan kosten. Beheercomplexen (niet zijnde BIE) Boekwaarde Beheercomplexen Verhuurde gronden en gebouwen Beheerscomplexen Erfpachtsgronden industrieterreinen Erfpachtsgronden woningbouw Totaal

1 januari 2023 274.530 7.394.275 21.340.332 8.076.993 37.086.130

mutatie 2023

31 december 2023 274.530 7.394.275 1.275.133 22.615.465 -504.713 7.572.280 770.420

37.856.550

IMVA Boekwaarde IMVA 6810090 herstructureringsplannen 80130 Marsna Casella 80440 vm belastingkantoor 80460 Gebiedsontwikkeling Raadhuislaan zuid 81150 Hooghuis Ravenstein 81160 Vidi Reo 6810090 woningbouwcomplexen 80540 Klein Amsteleind 80550 Herontwikkeling sportvelden Macharen 80560 Groot Amsteleind 81460 Stationskwartier Ravenstein Totaal

1 januari 2023

mutatie 2023

31 december 2023

2.466 688.021 333.949 97.693 24.028

28.562 281.852 261.139 66.348 2.438

31.028 969.873 595.088 164.042 26.466

1.044.348 202.886 1.147.328 401.248 3.941.968

408.167 248.542 830.177 451.387 2.578.611

1.452.515 451.428 1.977.506 852.635 6.520.578

Heesch-West Boekwaarde Heesch-West 6810090 industrieterreinen Heesch-West*

1 januari 2023 24.284.498

mutatie 2023

31 december 2023

1.035.745

25.320.243

Totaal 24.284.498 1.035.745 * betreft voorlopig cijfer zijnde aandeel Oss (30%) in intergemeentelijk project (bron: gemeente 's-Hertogenbosch)

25.320.243

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 27 van 35

BIE Boekwaarde Bouwgrond in exploitatie (BIE) 6320010 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat 80140 Elzeneind-Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus Oss 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 GREX Wal Kwartier 80290 De Ruwert 80430 Kapelaan Nausstraat 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpsplan Oijen subtotaal

1 januari 2023

mutatie 2023

31 december 2023

190.044 425.887 -2.396 -2.710.585 960.808 -212.748 282.786 -107.206 13.101.216 119.424 1.295.614 818.470 -34.047 14.127.267

-190.045 149.055 1.021 562.355 -649.127 212.748 32.736 107.206 425.063 242.493 70.039 151.997 6.583 1.122.124

-1 574.942 -1.375 -2.148.230 311.681

13.526.279 361.917 1.365.653 970.467 -27.464 15.249.391

315.522

6820000 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2-4 80520 Horzak- Noord 80530 Oijense Zij 80590 Restcomplex woningbouw 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 ’t Veld Geffen subtotaal

1.697 632.520 -1.206.093 -9.801.319

429.061 -2.809.193 1.203.181 992.167

430.758 -2.176.673 -2.912 -8.809.152

-1.360.662 754.890 169.742 953.975 1.569.890 3.547.633 -4.737.728

1.114.138 909.923 27.465 33.713 135.421 1.475.913 3.511.789

-246.524 1.664.813 197.207 987.688 1.705.311 5.023.546 -1.225.939

632000 industrieterreinen 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80720 Crematorium Oss subtotaal

-177.064 4.334.524 740.688 4.898.148

177.064 424.049 14.502 615.615

4.758.573 755.190 5.513.763

Totaal

14.287.687

5.249.528

19.537.215

Totaal grondbedrijf

18.229.655

9.634.304

89.234.587

Totaal grondbedrijf Heesch-west Totaal excl. Heesch-west

79.600.283 24.284.498 55.315.785

9.634.304 1.035.745 8.598.559

89.234.587 25.320.243 63.914.344

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 28 van 35

IV.

Winst- en verliesnemingen

Hieronder staan de winst- en verliesnemingen van projecten momenteel tot de BIE-complexen behoren. Negatieve bedragen in de onderstaande tabel zijn verliesnemingen waarvoor bij voorbaat een verliesvoorziening is getroffen. De positieve bedragen zijn winstnemingen, welke gaandeweg in de ABR vloeien. Project Naam 62401 Herstructureringsplannen 80110 80120 80140 80190 80200 80220 80230 80240 80260 80290 80430 81120 81140

Bergoss Koornstraat Begijnenstraat Elzeneindlocatie Slowcare C entrumplan Berghem Talentencampus Megen Zuid Groenstraat haren De Kolk Ravenstein Wal Kwartier Winkelcentrum De Ruwert Kapelaan Nausstraat C entrumplan Lith Dorpsplan Oijen Subtotaal

Gerealiseerd 2023

Prognose 2026

2024

2025

2027

2028 e.v.

-204.812 -30.079 514.508 206.317 146.826 0 632.761

403.354 73.851 -14.199.537 33.385 -13.688.946

-388.920 49.512 -2.782.327 -71.660 -582.471 -710.001 -4.485.867

-961.244 -961.244

-

-

310.551 764.605 846.874 99.521 0 854.180 390.317 17.900 3.283.948

525.542 310.502 19.511 663.897 22.408 405.221 325.664 5.707 2.278.452

227.468 2.440.570 186.060 31.046 466.624 3.351.767

393.568 -337.218 1.169 393.653 451.173

259.108 847.426 1.106.534

1.136.280 1.692.341 2.828.621

176.604 121.408 298.012

2.937.811 2.937.811

-59.312 -59.312

-

-

-

4.214.721 4.449.611 -234.891

-8.472.683 5.726.854 -14.199.537

-1.193.411 3.401.280 -4.594.691

-510.071 788.390 -1.298.461

1.106.534 1.106.534 0

2.828.621 2.828.621 0

62201 Woningbouwcomplexen 80310 80330 80520 80530 80590 81400 81420 82340 82350 82360 82370

Piekenhoef Wilgendaal 2 Herpen Horzak-noord Oijense Zij Noord Restant complexen Lith Oost Liesdaal 2 en 3 Den Herd Geffen Leiweg 3 Geffen Heesterseweg Geffen Uitbreiding t'Veld Geffen Subtotaal

62302 Industrieterreinen 80620 80630 80720

De Geer oost-zuid Vorstengrafdonk C rematorium Oss Subtotaal

Totaal Totaal winstneming Totaal verliesvoorziening

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 29 van 35

V.

Totaalresultaat (eindwaarde)

De eindwaarde is de totale winst of verlies van een plan bij afsluiting in de toekomst, gebaseerd op alle inkomsten en uitgaven, maar ook rente en indexen voor de inkomsten en uitgaven. Hier zijn de verschillen tussen het Najaarsbericht en voorliggend MPG weergegeven. Najaarsbericht 2023 Begroting 2024

MPG 2024 Jaarrekening 2023

6320010 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat Begijnenstraat 80140 Elzeneindlocatie Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 Walkwartier 80290 Winkelcentrum De Ruwert 80430 Kapelaan Nausstraat 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpsplan Oijen subtotaal

-5.280.935 -577.451 1.122.215 -5.133.882 -2.438.396 -969.754 -1.009.492 144.818 -14.197.338 -799.487 -463.867 -1.484.233 -2.042.700 -33.130.504

-5.282.520 -625.313 1.119.103 -4.483.993 -2.782.327 -973.278 -989.674 201.495 -14.199.537 -961.243 -582.471 -1.413.979 -1.980.421 -32.954.159 -

-1.584 -47.862 -3.112 649.889 -343.931 -3.524 19.818 56.677 -2.199 -161.756 -118.604 70.254 62.279 176.345

6820000 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2 80520 Horzak Noord 80530 Oijense Zij Noord 80590 Restantcomplexen 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg, Geffen 82360 Heesterseweg, Geffen 82370 Uitbreiding 't Veld Geffen subtotaal

28.340.102 2.127.881 849.167 5.761.019 575.505 85.976 1.462.807 256.461 -271.672 31.396 2.829.025 42.047.667

28.242.913 2.177.242 1.677.620 5.122.960 575.505 952.030 3.038.318 356.710 -337.218 1.169 3.429.043 45.236.292 -

-97.189 49.361 828.453 -638.060 0 866.054 1.575.511 100.249 -65.545 -30.227 600.018 3.188.625

632000 industrieterreinen 80620 De Geer oost-zuid 80630 Vorstengrafdonk 80720 Crematorium Oss subtotaal

12.354.598 32.834.935 -57.513 45.132.020

12.377.208 32.852.263 -59.312 45.170.160

22.610 17.328 -1.799 38.140

54.049.183

57.452.293

3.403.110

Totaalresultaat - Eindwaarde

TOTAAL

Verschil

Wat betreft de waarden geldt het volgende: • Een negatief bedrag betekent dat de kosten hoger zijn dan de opbrengsten, oftewel een verlies met bijbehorende verliesvoorziening ter afdekking bij voorbaat; en • Een positief bedrag betekent dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten, oftewel een winst met bijbehorende winstneming gedurende de looptijd. Wat betreft de verschillen geldt het volgende: • Een negatief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij het Najaarsbericht verslechterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij voorliggend MPG; en • Een positief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij het Najaarsbericht verbeterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij voorliggend MPG. In de losse projectbladen is per exploitatie zichtbaar hoe de verschillen zijn ontstaan. Derhalve staan de (grote) verschillen hier niet meer uitgeschreven.

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 30 van 35

VI.

Totaaloverzicht verloop reserves en voorzieningen 2023 beginstand

Bedrijfsreserv es 1 Algemene bedrijfsreserv e (740002) 1.1 Winstnemingen woningbouw

3.679.554

rente

mutaties

40.107

1.2 Winstnemingen herstructurering

2024 beginstand

2025 rente

-3.719.661 3.283.948

mutaties 3.076.307 2.278.452

837.572

510.591

1.3 Winstnemingen industrie

298.012

2.937.811

1.4 Mutatie voorziening te verwachten exploitatieverliezen

-212.376

1.5 Bijstelling voorziening IMVA

-2.578.611

1.6 Verkoop beheersgronden // verkoop verh panden // verzk.

beginstand 3.076.307

rente 55.374

mutaties 2.761.323 3.351.767

2026 beginstand 5.893.004

rente 106.074

mutaties 418.796 788.390

2027 beginstand 6.417.874

rente

mutaties

121.940

877.557 1.106.534

2028 beginstand 7.417.370

rente

mutaties

140.930

1.293.925 1.405.010

2029 beginstand 8.852.225

rente

mutaties

168.192

556.758 668.138

2030 beginstand 9.577.175

rente

mutaties

181.966

165.192 166.654

eindstand 9.924.333

49.512

-1.862.782

106.199

1.7 Campagne "Wonen in Oss"

-2.500

1.8 Storting in de bestemmingsreserve tbv de Brede School

-1.710.000

1.9 Kosten reeds afgesloten complexen 1.10 Onttrekking Vennootschapsbelasting (VPB)

-819.058

1.11 Storting reserve strategische aankopen 1.12 Afroming overschot ABR naar reguliere begroting

-2.174.429

1.13 Ontwikkeling Kapelaan Nausstraat (bouw realisatieovereenkomst) -94.500 1.14 Taskforce versnelling woningbouw

-107.946

1.15 Nota kostenverhaal -401.349

-938.141

-492.834

-222.472

-81.855

-111.085

-111.380

-217.074

-546.772

-184.275

-391.369

-273.459

-54.284

-20.430

-29.185

-28.018

-219.375

-168.188

-61.425

-81.900

-83.363

-147.123

-147.123

-147.123

-147.123

-147.123

-1.463

Afdracht bovenwijkse voorzieningen (6210240) Afdracht bovenwijkse netwerkvoorzieningen (6210250) -1.463

1.16 Rentekosten grondaankoop het Brand 1.17 Bijdrage vanuit de reserve binnenstelijke transformaties voor VM 300.000

belastingkantoor aan/uit

Minimale stand ABR op basis van Monte Carlo

-

Afroming aan/uit zetten Totaal bedrijfsreserv es

3.925.268

3.679.554

4.408.355

40.107

4.406.879

-3.719.661

3.076.307

3.076.307

2.870.462

55.374

2.761.323

5.893.004

2.870.462

106.074

418.796

6.417.874

3.427.524

121.940

877.557

7.417.370

4.141.523

140.930

1.293.925

8.852.225

4.525.455

168.192

556.758

9.577.175

2.614.674

181.966

165.192

9.924.333

Ov erige reserv es 2 Reserv e risico's Heesch West (742030)

1.733.700

3 Reserv e strategische aankopen (742027) 3.1 Storting vanuit ABR (afroming 2022)

5.707.126

1.733.700 -21.055

3.2 Rente gronden Ravenstein

5.686.071

-21.055

-16.574

3.3 Rente grondaankoop 2022 Brandstraat 4 Reserv e binnenstedelijke transformatie (742046)

1.733.700

4.700.000

3.504.898

2.391.503

GREX 328.511

-4.481 14.700.000

5.000.000

5.622.906

-21.055

-16.574

1.733.700

5.601.851

5.601.851

5.601.851

5.601.851

19.700.000

19.700.000

19.700.000

19.700.000

6.848.548

6.848.548

-16.574

-4.481 19.700.000

1.733.700

-4.481 19.700.000

5.000.000

5.896.401

546.772

6.443.173

273.459

6.716.632

54.284

6.770.916

20.430

6.791.345

29.185

6.820.530

28.018

217.074

546.772

273.459

54.284

20.430

29.185

28.018

217.074

546.772

273.459

54.284

20.430

29.185

28.018

184.275

5.1 Afdracht bovenwijkse netwerkvoorzieningen (6210250) 5.1.1

-21.055

1.733.700

2.174.429

5.2 Afdracht bovenwijkse voorzieningen (6210240)

M utatie reserv e v erbetering fy sieke kw aliteit leefomgev ing (742048)

5.643.961

1.733.700

-300.000

5.1 Storting vanuit ABR (afroming 2022) 5.2.1

1.733.700

-16.574

5.000.000

Mutatie naar de ABR ivm vm belastingkantoor

5 M utatie reserv e bov enw ijkse v oorzieningen (742047)

-21.055

-4.481 10.000.000

4.1 Reguliere storting vanuit Programmabegroting 2023-2026 4.2

5.665.016

-16.574

-4.481 10.000.000

1.733.700

GREX

512.786

391.369

904.155

219.375

1.123.530

168.188

1.291.718

61.425

1.353.143

81.900

1.435.043

83.363

1.518.405

1.463

184.275

391.369

219.375

168.188

61.425

81.900

83.363

1.463

184.275

391.369

219.375

168.188

61.425

81.900

83.363

1.463

Totaal ov erige reserv es

21.274.235

2.554.723

23.828.958

5.617.086

29.446.044

6 Voorziening IM VA (750007) 6.1 - Bijstelling MPG ten laste van de ABR

3.941.968

2.578.611 2.578.611

6.520.579

1.862.782 1.862.782

8.383.361

7.564 -375.636

19.560.955

-14.199.537

5.752.637

5.471.779

34.917.823

201.417

35.119.240

60.800

35.180.039

111.085

35.291.124

111.380

35.402.504

1.463

1.519.868

33.884.099

Voorzieningen 8.383.361

8.383.361

8.383.361

8.383.361

8.383.361

8.383.361

- Bijstelling plankosten bestaande IMVA's 6.2 - Correctie voorziening 6.3 - Afboeking voorziening IMVA 7 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erliezen (750009) 80110 Bergoss

19.169.991 569.066

383.400 11.381

80120 Koornstraat Begijnenstraat

329.132

6.583

80190 centrumplan Berghem

13.658

273

-13.931

2.094.003

41.880

538.403

80110 Bergoss (extra mutatie)

80200 Talentencampus 80230 groenstraat haren

391.219

115.053

-4.594.691

25.460

-1.298.461

18.848

-961.244

6.612

-337.218

-2

-0

-2

-0

-2

-0

-2

-0

-2

-204.812 38.104

7.476

7.626

-388.920

53.486

54.555

-2.782.327

1.405

-71.660

99.312

1.986

-32.421

1.378

13.629.057

272.581

19.477

278.422

80290 Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert

820.112

16.402

69.287

18.116

18.478

80430 Kapelaan Nausstraat

562.650

11.253

-14.051

11.197

11.421

-582.471

80720 Crematorium Oss

45.427

909

10.673

1.140

1.163

-59.312

81120 Centrumplan Lith

733.339

14.667

-65.574

13.649

13.922

-710.001

81140 Dorpsplan Oijen

51.838

1.037

-52.875

82350 Leiweg 3 Geffen

181.170

3.623

132.974

6.355

6.482

82360 Heesterseweg Geffen

41.228

825

-42.052

80260 Wal Kwartier

1.272.999

-14.199.537

8 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erlies Heesch West (750011) 8.1 - Aanvulling 2022 8.2 - Uitbetaling voorziening aan GR 9 Voorziening Afw aarderingen (I)M VA (750008) 9.1

Strategische gronden Ravenstein

9.2

Hooghuis Ravenstein (gebouw) Totaal v oorzieningen

Totaal generaal Grondbedrijf

2.102.440

2.102.440

2.102.440

2.102.440

2.102.440

2.102.440

25.214.398

383.400

2.586.175

28.183.974

391.219

-12.336.754

16.238.438

115.053

-4.594.691

11.758.800

25.460

-1.298.461

10.485.799

-0

50.168.187

423.507

1.421.238

52.012.932

391.219

-3.643.361

48.760.790

170.427

3.638.411

52.569.627

131.534

-678.249

52.022.912

121.940

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss pagina 31 van 35

938.356

2.102.440

10.485.799

-0

53.083.208

140.930

1.405.010

2.102.440

10.485.799

-0

54.629.148

168.192

668.138

2.102.440

10.485.799

-0

55.465.478

181.966

10.485.799 166.654

54.294.230

Bijlage II Achtergrond risicobeheer

Bijlage II: Achtergrond risicobeheer Deze bijlage vormt achtergrondinformatie bij hoofdstuk 7. Bandbreedtes bij de risico’s De meeste benoemde risico’s vallen binnen bandbreedtes. Een risico kan zich voordoen. En als het risico zich voordoet, dan zijn de kosten tussen X en Y. Voorbeeld: de kans op een saneringsopgave is 49% en de kosten liggen tussen de € 50.000 en € 100.000. Daarnaast kunnen de bedragen in de grondexploitatie hoger of lager uitvallen. De kosten voor bijvoorbeeld infrastructurele werken worden geschat op een bedrag X. Deze kosten kunnen echter fluctueren binnen een bepaalde bandbreedte, bijvoorbeeld 5% meer of minder. Ook de parameters kunnen fluctueren binnen bandbreedtes. De langetermijnrente hebben we op dit moment bepaald op basis van de huidige uitgangspunten. Dit percentage kan in de toekomst wijzigen. Monte Carlo-methode Het maximale risicoprofiel wordt bepaald door uit te gaan van de maximale kans en het maximale bedrag. Het is echter niet reëel om dit maximale risicoprofiel als uitgangspunt te kiezen voor de risicoreservering. Een goede methode daarentegen om te bepalen hoe hoog het risicoprofiel is, is de Monte Carl-methode. Deze methode is een simulatietechniek waarbij grondexploitatie niet één keer, maar 10.000 keer digitaal wordt doorgerekend. Elke simulatie gaat uit van andere uitgangspunten.

Deze uitgangspunten komen voort uit de bandbreedtes die bij de risico-inventarisatie zijn bepaald. Het resultaat van deze verzameling simulaties is een verdelingsfunctie die het hele gebied van mogelijke uitkomsten weergeeft. Op deze wijze verkrijgt men uitkomsten van 10.000 scenario’s in beeld. De theorie geeft vervolgens aan dat 84% van alle simulaties moet kunnen worden afgedekt voor een goede risicobeheersing. In het volgende diagram is de werking zichtbaar:

Voorgaand voorbeeld geeft een uitkomst weer van een willekeurige simulatie. Uitgaande van de ingevoerde bandbreedtes en risico’s, leidt de methode in dit specifieke geval bij ongeveer 1.900 simulaties tot een positiever resultaat dan waar nu vanuit wordt gegaan in de grondexploitatie (gele lijn). In het MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss Pagina 32 van 35

slechtste scenario (simulatie 10.000) is het resultaat in dit voorbeeld circa € 160.000 slechter ten opzichte van de huidige exploitatie (rode lijn). De kans dat dit scenario zich voor gaat doen is echter zeer klein. Als we 84% (zwarte lijn) van de berekende scenario’s moeten afdekken, dan moeten we in dit voorbeeld rekening houden met een reservering van ongeveer € 70.000.

Uitgangspunten Monte-Carlo analyse Wij gaan in onze berekeningen uit van de volgende uitgangspunten voor de wijzigingen van de parameters en de looptijd van de grondexploitaties: Parameters MPG Verdisconteringspercentage Rente Kostenstijging Opbrengstenstijging Basisscenario Type marktrisico Uitgiftevertraging (jaar) Rentestijging (%) Opbrengstenstijging (%) Kostenstijging (%) Zeer slecht scenario Type marktrisico Uitgiftevertraging (jaar) Rentestijging (%) Opbrengstenstijging (%) Kostenstijging (%)

2024 2,00% 1,17% 4,00% 0,00%

2024

2025 1 1 0 0

2024

2026 1 1 0 -1

2025 3 2 0 2

2025 2,00% 1,80% 3,00% 2,50%

2027 1 1 0 1

2026

3 2,5 -0,5 2

2028

2029

1 0 0 1 2027

3 3 -0,5 1

2026 2,00% 1,80% 3,00% 2,50%

1 0 0 1 2028

3 1 -0,5 1

2030 1 0 0 1

2029

3 1 -0,5 1

2031 1 0 0 1

2030

3 1 -0,5 1

2027 en verder 2,00% 1,90% 2,00% 2,00%

2032 1 0 0 1

2031

3 1 -0,5 1

2033 1 0 0 1

2032

2 1 -0,5 1

1 0 0 1 2033

2 1 -0,5 1

2 1 -0,5 1

Daarnaast is per project gekeken naar de specifieke risico’s en bandbreedtes. Deze worden in de volgende tabel per project weergegeven. De bandbreedtes hangen af van de geraamde kosten, ervaringen bij andere projecten, de looptijd van een project, de gesloten overeenkomsten enzovoorts en variëren per project. In de regel hanteren we onderstaande bandbreedte bij de volgende exploitatieposten: • Plan- en onderzoekskosten minimaal 0% - maximaal 20% • Verwervingen minimaal 0% - maximaal 10% • Openbare werken minimaal -10% - maximaal 20% • Sanering minimaal 0% - maximaal 10% • Verkopen minimaal -5% - maximaal 5% Uitkomsten Monte Carlo-analyse Onderstaande tabel geeft de uitkomsten weer van alle berekeningen per project. De nog te nemen winsten en verliezen staan weergegeven op prijspeil 31 december 2023. nummer 80110 80120 80140 80190 80200 80220 80230 80240 80260 80290 80310 80330 80430 80520 80530 80590 80620 80630 80720 81120 81140 81400 81420 82340 82350 82360 82370

Nog te nemen winst/verlies

project Bergoss Koornstraat Begijnenstraat Elzeneindlocatie Slowcare centrumplan Berghem Talentencampus Megen Zuid groenstraat haren De Kolk Ravenstein Wal Kwartier Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert Piekenhoef Wilgendaal 2 Herpen Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat, vaststelling grex horzak-noord Oijense Zij Noord restant complexen de geer oost-zuid vorstengrafdonk Crematorium Oss Centrumplan Lith Dorpsplan Oijen Lith Oost Liesdaal 2 en 3 Den Herd Geffen Leiweg 3 Geffen Heesterseweg Geffen Uitbreiding t'Veld Geffen

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

204.812388.920373.275 637.872 2.782.327206.317 71.660146.826 14.199.537961.243836.093 1.302.575 582.471866.385 3.203.988 0 176.604 3.059.219 59.312710.00133.385 876.588 2.770.554 356.710 337.2181.169 3.423.651

Uitkomst Monte Carloanalyse

Berekende risico's Berekende leiden tot een risico's leiden tot negatief resultaat minder winst

€ € € €

214.91336.040221.426877.947-

€ € € €

€

100.986- €

100.986- €

€ € € € € € € €

20.096102.084117.195711.112119.74740.044879.426-

€ € € € € € € €

20.096102.084119.747-

€ € € € € € € €

117.195711.11240.044879.426-

€ € € € € € € € € €

572.38150.89356.3193.85666.309850.67755.870130.226261.2401.957.909-

€ € € € € € € € € €

50.89356.319130.226260.071-

€ € € € € € € € € €

572.3813.85666.309850.67755.8701.1691.957.909-

214.913877.947-

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss Pagina 33 van 35

€ € € €

36.040221.426-

Het totaal aan berekende risico’s op basis van de Monte Carlo analyse bedraagt € 7,4 miljoen. Als gevolg van de berekende risico’s kunnen twee situaties gaan ontstaan: 1. Het berekende risico doet zich voor in een project met een negatief resultaat of zorgt ervoor dat dit projectresultaat negatief wordt. Kortom als de risico’s zich voordoen, leidt dit tot een extra verliesneming. In onze berekening gaat dat om een bedrag van € 1,9 miljoen. 2. Het berekende risico doet zich voor in een project met een positief resultaat. Kortom als het risico zich voordoet leidt dat tot een lagere winstneming, maar het eindresultaat blijft echter positief. Het gaat hier om een bedrag van € 5,5 miljoen. De bloostelling aan de risico’s is echter minder. Een deel van de winst moet nog worden genomen, en kan dus een deel van de risico’s opvangen binnen de jaarschijf. Echter is een deel van de winsten al genomen, dus daar bestaat een kans op terugboeken. Dit deel bedraagt € 2,5 miljoen en wordt meegenomen in de minimale omvang van het weerstandsvermogen. Per 31 december 2023 is de minimale omvang van de ABR dan ook bepaald op € 4,4 miljoen (1,9+2,5). Relatie met ABR Het onderscheid tussen de twee situaties is van belang gelet op de gevolgen voor de ABR. Uitgaande van de regels van het BBV, moet direct het verlies genomen worden als een exploitatie negatief wordt.

Dit bedrag moeten we dus altijd gereserveerd houden in de ABR, mocht zich het risico voordoen. Daarnaast kan het zijn dat risico’s een positieve grondexploitatie minder positief maken. Bij deze risico’s is het dan ook niet nodig om direct bij het berekenen van die risico’s, dit bedrag in te houden op de ABR. Dit omdat het project zich in beginsel kan bedruipen. Voordoen risico’s Algemeen moet worden gesteld dat het hier altijd gaat om een prognose. Als de verkopen binnen de plannen mee- of tegenvallen, dan veranderen de cijfers. Verder kunnen de risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Als dat leidt tot een verlies in de grondexploitatie, moet dat worden gedekt uit de ABR. In dat geval daalt de ABR. Als het risico daarmee weg is, dan daalt uiteraard ook het benodigde weerstandsvermogen.

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss Pagina 34 van 35

Bijlage III Projectbladen (vertrouwelijk)

Bijlage III: Projectbladen (vertrouwelijk) In de losse bijlage is per project een zogenaamd projectblad opgenomen. Hierin is onder meer aandacht voor het programma inclusief vierkante meters, de verschillenanalyse tussen het huidig en vorig MPG, een bijbehorende verschillenverklaring en risicoanalyse. Hierbij verdient opmerking dat de boekwaarde soms afwijkt van de getallen in het MPG. De reden hiervoor is dat in deze projectbladen de winstnemingen niet meetellen in de cijfers ten behoeve van het presenteren van de eindwaarde. Het MPG en deze bijlagen dienen namelijk een ander verslagleggingsdoel.

MeerjarenPrognose (MPG) grondbedrijf 2024–2027 – Gemeente Oss Pagina 35 van 35