Lawaai en Slaap Winni Hofman UvA.pdf

Lawaai en slaap Winni Hofman Universiteit van Amsterdam Somnio Online Slaaptherapie

Omgevingsraad Schiphol 3 juli 2017

1

Slaap belangrijk voor functioneren overdag alertheid

omgaan met stress

voldoende slaap

geheugen

concentratie

Slaap belangrijk voor gezondheid minder kans op cardiovasculaire problemen

versterking immuunsysteem

voldoende slaap

psychiatrische problemen: depressie

minder kans op overgewicht

Hoe diep is onze slaap? Lichte slaap Brein sluit zich langzaam af van buitenwereld Wekdrempel hoger

Diepe slaap Brein vrijwel volledig afgesloten van de buitenwereld Belangrijk voor herstelfunctie, geheugen Wekdrempel hoogst

REM-slaap (droomslaap) Emotioneel geheugen, informatieverwerking Wekdrempel ± lichte slaap of iets hoger 4

Slaappatroon over de nacht Jonge volwassenen

Slaap stadia

Wakker REM Lichte slaap

1 2

Diepe slaap

3

4 1

2

3

4

5

6

7 uur

Ouderen

Slaap stadia

Wakker REM Lichte slaap

1

2 Diepe slaap

3

meer ontwaken

minder diepe slaap

4

1

2

3

4

5

6

7 uur

Slaappatroon over de nacht Kinderen

Slaap stadia

Wakker REM Lichte slaap

1 2

Diepe slaap

3

4 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 uur

Slaapduur -slaapkwaliteit

GROTE VARIATIE IN INIVIDUELE SLAAPDUUR!

7

Slaapduur -slaapkwaliteit

GROTE VARIATIEFUNCTIONEREN IN INIVIDUELE SLAAPDUUR! CRITERIUM: OVERDAG

8

Slapend Brein Verhoogde drempel voor geluidsstimuli

Factoren waardoor stimuli toch doordringen

Slaapdiepte

Licht/Diep, REM

Stimulus eigenschap Type, Niveau, Piek/Achtergrond

Individu/stimulus Informatie Habituatie

Invididuele karakteristieken

Leeftijd, Geslacht Geluidsgevoeligheid Persoonlijkheid

Wat voelen we bij slaaptekort? • Slaperig, moe • Verminderde concentratie • Geheugenproblemen • Kan slechter tegen stress • Slechtere stemming • Motorisch minder • Minder aandacht volhouden

Prestaties gaan achteruit 10

Slaperig autorijden: Een vaak onderschat gevaar!

Slaperig autorijden Rijden > 0,5 promille alcohol

Net zo gevaarlijk! 11

Slaapkwaliteit Slaapkwaliteit is goed als: • slaap niet onderbroken (gefragmenteerd) • niet te veel ongewenste overgangen diepe slaap / lichte slaap • patronen diepe slaap/REM-slaap niet verstoord Wakker

Slaap stadia

REM 1 2

3 4 1

2

3

4

5

6

7 uur

Kwantificatie slaapverstoring: • Frekwentie en duur ontwaken • Verstoringen slaap-EEG, zonder ontwaken • Reacties in hartslag, bloeddruk • Bewegingen • Subjectief oordeel over slaapkwaliteit – vaak afgeleid uit functioneren overdag

Spontane “reacties” Rekening houden met: Meer in 2e helft van de nacht

• Spontaan ontwaken • Spontane EEG-verstoringen zonder ontwaken • Spontane bewegingen

Maar ook meer kans op externe verstoringen

• Meer bij ouderen • Minder bij (kleine) kinderen

14 1

2

3

4

5

6

7 uur

Waarschijnlijkheid ontwaakreacties

Basner et al. 2006

- 64 omwonenden vliegveld Keulen - Ontwaakreacties op ANE Pinduced = PANE − Pspontaneous

Basner et al., 2006

15

“Arousabiliteit” en lawaai intensiteit 3 Lawaai condities in lab: verkeer, vliegtuig, trein

Arousability

% Reactions

100% 90% 80% 70% 60%

Bij meer lawaai: Awakening. Change to light sleep

50% 40% 30% 20% 10%

Arousals No reaction

0% 45 dB(A)

65dB(A)

75dB(B)

Stimulus Intensity

Kumar, A., Hofman, W.F., Eberhardt, J., 2004

• Meer ontwaakreacties en arousals • Lawaainiveau belangrijker dan geluidsbron • Arousals OOK bij lager lawaainiveau

Lawaai en Hartslagveranderingen Hart reageert –reflexmatig- met versnelling op geluidsstimulus

Hofman et al., 1995 Kumar et al., 2004

Rekening houden met spontane reactiviteit Reactie hart op Geluidsstimulus

Reactie hart op pseudo stimulus

18

Met geluid isolatie door dubbele beglazing Laag gemiddeld geluidsniveau

Zonder geluid isolatie door dubbele beglazing Zonder geluid isolatie door dubbele beglazing Hoog gemiddeld geluidsniveau Hoog gemiddeld geluidsniveau

19

Lawaai en Hartslagveranderingen • Aantal PIEKEN tov achtergrond belangrijker dan absoluut geluids niveau • Geluidsisolatie dmv dubbele beglazing vemindert aantal pieken in lawaainiveau niet

ook bij lager gemiddeld geluidsniveau hartslagversnelling bij lawaaipieken (Hofman et al., 1995)

• Reactie ook na jaren blootstelling

Conclusies Geluidsstimuli tijdens slaap: • Meer kans op ontwaakreacties • Meer kans op kortdurende verstoringen slaap-EEG

Zelfs na jaren blootstelling: • Versnelling van de hartslag

Conclusies Chronisch slaaptekort kan leiden tot: • Slechter functioneren overdag – Vermoeidheid – Slaperigheid – Alertheid – Geheugen

• Op de lange duur – Meer kans op cardiovasculaire problemen – Psychische problemen (bijv. Depressie)

Dank u voor uw aandacht!

23