Geluid en hartvaatziekten Elise van Kempen, RIVM.pdf

Geluid en hartvaatziekten Elise van Kempen Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Bewijslast geluid en hartvaatziekten ● Gezondheidsraad (1994): “Er is voldoende bewijs voor een relatie tussen geluid overdag en hypertensie en ischemische hartaandoeningen. Vanaf een LAeq,6-22hr-waarde van 70 dB is er sprake van een verhoogde kans op ischemisch hartaandoeningen en hypertensie door blootstelling van wegverkeerslawaai in de omgeving” ● WHO (1999): “Cardiovasculaire effecten hangen samen met lange termijn blootstelling aan LAeq 24hr niveaus in de range van 65-70 dB of hoger. De gevonden associaties tussen geluid en de cardiovasculaire effecten worden als zwak gekenschetst. De effecten zijn iets sterker voor ischemische hartziekten dan voor hypertensie.” ● EEA (2010): “Er is voldoende bewijs voor een relatie tussen geluid en hypertensie en ischemische hartziekten. De waarnemingsdrempel bij chronische blootstelling is 60 dB (LDEN) voor ischemische hartziekten; voor hypertensie is de waarnemingsdrempel 50 dB (LDEN).”

2

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Tabel

Overzicht van de kenmerken van studies die de effecten van geluid van vliegverkeer hebben onderzocht *)

†)

Studie

Land

Design

N (response ††) rate in %)

Geslacht en leeftijd (jr.)

Type

Knipschild-1

NL

CS

5.828 (NR)

MV, 35-64

Okinawa

Jap

CS

28.781 (NR)

SEHS

Zwe

CS

HYENA

Eur

‡)

Blootstellingsrange en ᵠ) karakterisatie

Onderzocht effect

C

50 – 70 dB (2)

H

MV, 20-79

M

< 50, 50-55, 55-60, > 60 dB (2)

H

2.959 (74)

MV, 19-80

C

<50, 50-55, 55-60, > 60 dB (1)

H

CS

4.861 (24)

MV, 45-70

C

40 - 75 dB (1)

H, IHD, B

a)

GRE

CO

420

MV, 45-70

C

40-75 dB (1)

H

SDPP

Zwe

CO

5.712

a)

MV, 35-56

C

<50, 50-54, 55-59, ≥65 dB (1)

H

DEBATS-pilot

Fr

CS

85 (10)

MV, 21-84

C

<50, 50-54, 55-59, ≥ 60 (1)

H

DEBATS-main

Fr

CS

1.244 (NR)

MV, 18-90

C

NR (1)

H

AWACS-1

NL

CS

9.365 (36)

MV, 17-65

M,C

30 - 65 dB (1)

H, IHD, B

SERA

It

CS

597 (50)

MV, 45-70

C

<60, 60-65, 66-75 (1)

H

GES-2

NL

CS

5.873 (46)

MV, ≥ 18

C

30 – 75 dB (1)

H

GES-3

NL

CS

6.091 (49)

MV, ≥ 18

C

30 – 75 dB (1)

H

SPANDAU

Dld

CS

1.718 (85)

MV, 18-90

C

62-67, 67-75, ≥75 (1)

H, IHD

USAairports

USA

Eco

6.027.363 (NA)

MV, ≥65

C

NR (1)

IHD, B

LSAS

UK

Eco

3.591.719 (NA)

MV, alle leeftijden

C

≤51, 51-54, 54-57, 5760, 60-63, ≥63 (1)

IHD, B

SNC

Zwi

CO

4.580.311

MV, ≥ 30

C

<45, 45-49, 50-54, 5559, ≥ 60 (1)

H, IHD, B

AWACS-2

NL

CS

305.926 (NA)

MV, ≥ 30

M, C

< 45, 45-59, 50-54, 5559, ≥60 (1)

IHD, B

IVEM

NL

CS

432 (68)

MV, 20-55

M

<57.5, 57.5 – 60, 60.5 – 62.5, 63 – 65, 65.5 – 67.5, >67.5 (1)

IHD

NoRAH

Dld

CC

493.168

MV, ≥40

C

40-65

H, IHD, B

a)

a)

● Meeste studies:  uitgevoerd in Europa  zijn cross-sectioneel  onderzoeken risico op hypertensie en ischemische hartziekten ● Een aantal studies onderzoeken risico op beroerte

*) Eur = Europa, Fr = Frankrijk, Dld = Duitsland, It = Italie, Jap = Japan, NL = Nederland, Zwe = Zweden, Zwi = Zwitserland, UK = Verenigd Koninkrijk, USA = Verenigde Staten van Amerika; †)CS = cross-sectionele studie, Eco = ecologische studie, CO = cohort studie; ††) N = aantal deelnemers en tussen haakjes het respons percentage; ‡) Type vliegverkeer: C = civiele luchtvaart, M = militaire luchtvaart; ᵠ) Blootstellingsrange (geluidniveaus in LDEN) en manier hoe blootstelling is bepaald: 1 = mbv modellen, 2= metingen; Onderzocht effect: H = Hypertensie, IHD = Ischemische hartziekten, B = Beroerte; a) Gaat om “lost-to-follow-up”

3

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Blootstelling aan lawaai veroorzaakt stress (1) ● Lichaam wordt in staat van paraatheid gebracht door autonome zenuwcentrum ((nor)adrenaline komt vrij), daardoor o.a.:  verhoging bloeddruk en hartslag,  spieren spannen aan,  snellere ademhaling, ● productie cortisol:  stijging bloedsuikerspiegel  snellere stofwisseling ● Normaalgesproken is stress een heel normale en gezonde reactie ● Helpt je om beter te presteren, maakt geconcentreerder, etc

4

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Blootstelling aan lawaai veroorzaakt stress (2) ● Als stress te lang duurt of heel vaak gebeurt, dan heeft lichaam geen tijd om te herstellen  dit is niet meer gezond ● Dan kunnen klachten en aandoeningen ontstaan ● Bij ongezonde stress ontstaat vaak ook ander gedrag

● Je kunt ook stress in je hoofd ervaren (psychische stress):  als je je maar vaak en lang genoeg ergert/stoort aan het lawaai, dat ook schadelijk voor de gezondheid 5

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

dan is

Slaap (1) ● Effect door blootstelling aan geluid tijdens de nacht ● Blootstelling aan geluid tijdens nacht kan tot vermindering slaapkwaliteit leiden ● Aanwijzingen dat vermindering slaapkwaliteit van invloed is op productie cortisol

6

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Slaap (2) ● Er komen steeds meer studies beschikbaar die naar effecten van nachtelijke blootstelling op hartvaatstelsel kijken

Nog geen definitieve conclusies te trekken

● Nachtelijke blootstelling hangt vaak sterk samen met blootstelling overdag  daarom lastig te onderzoeken of effecten nu worden veroorzaakt door dag- of nachtbelasting 7

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Geluid en/of luchtverontreiniging? (1) ● Mensen die langs een weg wonen worden blootgesteld aan zowel geluid als luchtverontreiniging van wegverkeer; ● Er zijn aanwijzingen dat zowel de blootstelling aan geluid als de blootstelling aan luchtverontreiniging zijn geassocieerd met effecten op hartvaatstelsel

 effecten op het hartvaatstelsel kunnen aan beide type blootstelling

worden toegeschreven

8

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Geluid of luchtverontreiniging? (2) ● In studies is geprobeerd de effecten van geluid en luchtverontreiniging te onderscheiden, maar die geven nog niet voldoende duidelijkheid

9

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Beroerte (1): nieuwe eindpunten

10

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Hoe snel ontstaan effecten dan? ● Wanneer en hoe snel ontstaan de effecten van geluid? En: Neemt bij toenemend aantal jaren van blootstelling effect van geluid toe?

● Onduidelijk, want: ● Vaak onderzoek mbv dwarsdoorsnede studies ● Gelukkig steeds meer studies waarbij mensen in de tijd worden gevolgd 11

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Effecten bij verschillende groepen: kinderen Table Overview of characteristics of the studies investigating the association between transportation noise and blood pressure in children †)

**)

‡‡

Study

Country*)

Design

N and response ‡) rate (%)

Sex and age (yrs.)

Source

Setting )

Exposure range and $) characterization

RANCH

NL, UK

CS

853 (40)

BG, 9-11

A, R

S,H

34-68, 34-73 (LAeq16hr)

1230 (38)

BG, 6-7

A

S, H

15-45 ANEI (1)

ICCBP-a ICCBP-b PIAMA GINIplus

Aus

CS

a)

34-67, 28-67 (LAeq16hr) (1)

Aus

CO

628

BG, 6-7

A

S, H

15-45 (ANEI) (1)

NL

b)

1,400 (53)

BG, 12-14

R

S, H

45 – 70 (LDEN) (1)

b)

405 (55)

BG, 10

R

H

35-78 (LDEN) (1)

b)

Ger

CS CS

LISAplus

Ger

CS

200 (57)

BG, 10

R

H

35-78 (LDEN) (1)

BELGRADE1

Cro

CS

825 (41)

BG, 7-11

T

S, H

49-72 (Lday)(2)

REGECOVA

SR

CS

1,542 (76)

BG, 3-7

T

S, H

≤ 60, 61-69, 70-81 (LAeq24hr) (2)

USA1

USA

CS

250 (89)

BG, 6-14

T

S, H

NR (LEq) (2)

*) Aus = Australia, Cro = Croatia, Ger = Germany, NL =The Netherlands, SR = Slovak Republic, UK = United Kingdom, USA = United States of America, †) CS = Cross-sectional study, CO = Cohort study; ‡) N = Number of participants and the response percentage between brackets; **) Source: A = Air traffic, R = Road traffic, T = Transport; ††) Setting: S = School, H = Home; $) Exposure range and the way exposure to noise was assessed: 1 = modelled, 2= measured; a) the attrition rate in the AICBB study was 49%; b) this is a cross-sectional analysis performed in a cohort study. 12

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Effecten op bloeddruk van kinderen ● Ondanks verschillen tussen de studies, zijn er aanwijzingen gevonden dat geluid bij kinderen de bloeddruk beïnvloedt ● Lastig om aan te geven of en in welke mate deze effecten leiden tot gezondheidsrisico’s in het latere leven ● De bloeddruk was slechts licht verhoogd en valt binnen normale bereik (bv. 0,08 mmHg toename in SBP per 10 dB wegverkeersgeluid) ● Gevonden bloeddrukverhogingen kunnen mogelijk voorspeller zijn voor bloeddrukverhogingen in latere leven en kunnen dan wel gezondheidsrisico vormen ● Essentiele hypertensie en de voorlopers van een cardiovasculaire aandoening kunnen al in kindertijd ontstaan 13

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Blootstelling-effect relaties (1)

14

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Blootstelling-respons relaties (2) ● Verschillende pogingen gedaan ● In WHO review zijn verschillende relaties afgeleid.

● De sterkste relaties zijn gevonden voor geluid van wegverkeer  vaakst onderzocht ● Meest robuust is relatie tussen geluid van wegverkeer en incidentie van ischemische hartziekten: Gebaseerd op resultaten van 3 cohort studies en 4 case-controle studies vonden we een statistisch significant RR van 1,08 per 10 dB (LDEN).

15

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Blootstelling-effect relaties (3) ● Niet goed aan te geven bij welk geluidniveau het risico op het krijgen van hartvaataandoening nu toeneemt.

16

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Aantallen mensen met cardiovasculaire effecten (1) ● Van Kempen & Houthuijs (2008): in NL zijn ca. 21-150 acute myocard infarcten per jaar gerelateerd aan geluidsblootstelling door wegverkeer ● Dit is 0,3% van het aantal acute myocard infarcten dat jaarlijks in NL optreedt ● Houthuijs et al (2014): schattingen voor heel Europa ● 4-6% van het aantal IHD gevallen dat jaarlijks in Europa optreedt bij mensen > 55 dB (LDEN)

17

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Aantallen mensen met cardiovasculaire effecten (2) Verschillen tussen deze schattingen kunnen worden verklaard door ● Verschillen in blootstellingsverdeling  NL schatting: <15% bevolking blootgesteld aan geluidniveaus van 60 dB (LDEN) of hoger  Europese schatting: gebaseerd op geluidskaarten voor grote stedelijke gebieden en belangrijke (rail)wegen in Europa ihkv END (omvat 20% van de totale Europese bevolking) ● Verschillen in kengetallen om te komen tot “aantallen”  Bv verschillen in incidentie Daarom: De Europese schatting heeft dus weinig zeggingskracht voor NL situatie

18

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Conclusies (1) ● De afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar de cardiovasculaire effecten van geluid: vooral effecten wegverkeer onderzocht, veel dwarsdoorsnede onderzoeken ● Het is aannemelijk dat geluid van invloed is op het hartvaatstelsel. Hierbij speelt stress een belangrijke rol ● Mogelijk speelt ook de blootstelling aan geluid tijdens de nacht en luchtverontreiniging een rol ● Naast hypertensie en IHD, is beroerte een belangrijke kandidaat  aantal beschikbare onderzoeken is vooralsnog beperkt ● Het is nog niet duidelijk wanneer en hoe snel de effecten van geluid ontstaan 19

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Conclusies (2) ● De meeste onderzoeken zijn uitgevoerd onder volwassenen; bij kinderen zijn er aanwijzingen gevonden dat geluid de bloeddruk verhoogd. De betekenis van deze bevindingen voor gezondheidstoestand kinderen is nog onduidelijk ● In de loop der jaren zijn voor verschillende effecten DR-relaties afgeleid. De meest recente zijn afgeleid door de WHO. Daarbij waren de relaties tussen wegverkeer en ischemische hartziekten het sterkst ● Helaas hebben we nog steeds niet kunnen vaststellen bij welk niveau het risico begint toe te nemen ● Verschillende schattingen gedaan van het aantal mensen dat hartvaatziekte krijgt door geluid; deze zijn niet rechtstreeks naar elkaar te vertalen

20

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017

Bedankt voor uw aandacht

21

Geluid en hartvaatziekten | 3 juli 2017