Gebiedsvisie De Maashorst definitief

graasvrije zone rondom poorten en entrees in 2050 ligt rondom de recreatieve entrees en poorten van De Maashorst een zone waar geen grazers aanwezig zijn

recreëren alleen op wegen en paden in 2050 mogen recreanten alleen gebruik maken van paden en routes, ook die van andere typen recreanten

recreatieve verbindingen met natuurgebieden in omgeving in 2050 is De Maashorst recreatief verbonden met o.a. Sint Annabos, Keent, Leijgraaf, uiterwaarden Maas, Rijk van Nijmegen, Groenewoud, Aa-dal

40 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

3.4

Recreatie en toegankelijkheid in 2050

Voor de omgeving is De Maashorst hét belangrijkste natuur- en recreatiegebied. Als OERgebied geniet De Maashorst ook regionale bekendheid. Levendige schil In de levendige schil fiets je het nieuwe ‘rondje Maashorst’. De groenblauwe dooradering van de levendige schil zorgt voor een geleidelijke overgang van bebouwd gebied naar natuur. Vanuit de levendige schil zijn er korte wandelroutes van één tot enkele kilometers de natuurschil in. De landbouw in harmonie met de natuur draagt bij aan een gevarieerd en biodivers landschap. Ook dragen de agrarische ondernemers bij aan het recreatieve aanbod. Bijvoorbeeld met overnachtingsmogelijkheden en pluktuinen. Voor de omwonenden is dit een belangrijk recreatief gebied. In het gehele gebied op en rond De Maashorst kom je de unieke kenmerken van het gebied tegen, zoals de breuklijnen en wijstgronden. Deze zijn zichtbaar en beleefbaar als onderdeel van het Geopark Peelhorst en en Maasvallei¹. Borden en andere communicatiemiddelen informeren bezoekers hierover. De recreatieve verbindingen met onder meer Sint Annabos, Aa-dal, Keent en het Groene Woud creëren lange en diverse wandel- en fietsroutes. Natuurschil Op de overgang van de levendige schil naar de natuurschil zijn recreatieve poorten en entrees.

De poorten zorgen voor een optimale recreatieve beleving, met speelplekken, horecavoorzieningen, uitkijkpunten, rolstoelpaden en verblijfsplekken. Ook zijn ze goed toegankelijk voor kinderen en mensen met een beperking. Bij elke poort kun je routes van enkele kilometers wandelen buiten de begrazing. Deze routes gaan door de natuurschil en de levendige schil. Na het verlaten van een graasvrije zone rond de poort kun je grazers tegenkomen. Er zijn diverse nieuwe uitkijkpunten, zoals het uitkijkpunt bij de Palmstraat, aan de rand van de plas. Hier kan je de natuur observeren én mogelijk drinkende dieren zien. Op de paden en wegen in de natuurschil is ruimte voor vele vormen van recreatie. Ook zijn er aangelegde routes. De aansluiting op regionale routes zorgt voor verbinding met andere natuurgebieden. Wandelaars kunnen kiezen uit een variatie aan paden en routes. In de aangewezen losloopgebieden kunnen honden naar hartenlust spelen en rennen. Natuurkern In de natuurkern is er een maximale natuurbeleving. In dit rustige gebied staat rust en stilte voor mens en natuur centraal. Door de beleving van rust en ontspanning levert De Maashorst een positieve bijdrage aan de gezondheid van de bezoekers. Recreatie vindt plaats op de wegen en paden (zie ook bijlage 1). De dorpen aan de randen van De Maashorst zijn voor fietsers verbonden via de dreven.

Omwonenden, rangers, professionals en bezoekers zijn trots op het gebied en zijn OER-ambassadeur. Herperduin Herperduin is een belangrijk recreatiegebied en tegelijkertijd een belangrijk natuurgebied. Gezonde balans tussen recreatie en natuur is hierbij het uitgangspunt. De dunne natuurschil biedt beperkte mogelijkheden voor het verleggen van routestructuren vanuit de kern naar de schil. Om deze reden worden de bestaande routestructuren behouden in zowel de natuurkern als in de natuurschil. Herperduin functioneert als goed werkend systeem, waarin natuur, recreatie & toerisme, recreatieve poorten, bosomvorming en grote grazers samengaan. We monitoren het behoud van een gezonde balans tussen recreatie en natuur en nemen maatregelen op het moment dat deze balans verstoord raakt. Bezoekers worden verleid om de daarvoor bestemde routes te gebruiken. Communicatie zorgt voor besef en bewustwording. Ingezet wordt op spreiding van bezoekers over het totale dekzandgebied ten zuiden van Oss en richting de Maas. Dat doen we door hier meer recreatieve mogelijkheden te creëren en door het versterken van de recreatieve entrees. ¹ Het is het streven dat het gebied de officiële status van Unesco Geopark krijgt.

41 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

behoud en uitlichten waardevolle elementen in 2050 zijn archeologische, landschappelijke en cultuurhistorische elementen behouden en zijn zichtbaar in het landschap.

landbouw in harmonie met de natuur in levendige schil in 2050 concentreert landbouw zich in de levendige schil

wijstherstel in 2050 zijn wijstgronden weer zichtbaar in het landschap en bijhorende karakteristieke natuur is hersteld

42 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

3.5

Landschap, cultuurhistorie en landbouw in 2050

Het gebied is onderdeel van Geopark Peelhorst en Maasvallei. Het Geopark licht de waardevolle cultuurhistorie en aardkundige fenomenen in het gebied uit. Het voor Nederland unieke breukenstelsel in de ondergrond vormt het landschap met horsten (hoogtes, zoals De Maashorst) en slenken (laagtes). Deze ondergrond zorgt onder meer dat er wijstgronden aanwezig zijn; de drassige zones rond de breuken met ijzerrijk kwelwater. Door begeleidende beplanting en (digitale) bebording kunnen bezoekers de wijstgronden vinden en herkennen. In natuurgebied De Maashorst gaan cultuurhistorie en procesnatuur hand in hand. Het is een jong natuurgebied. Pas sinds enkele tientallen jaren verandert De Maashorst van agrarisch gebied naar natuurgebied. In de levendige schil vond een uitgebreid gebiedsproces plaats. Zo is een gevarieerd cultuurlandschap ontstaan, dat de kwaliteit van de bodem en natuur versterkt. Levendige schil De oudere cultuurhistorische en archeologische elementen vertellen het verhaal van het gebied vóór de grootschalige landbouwontginningen. In de levendige schil zijn dit de landweren (strategisch gelegen versterkte wallen) in de Reekse heide en de Zuiderwaterlinie. Landbouw in de levendige schil is in harmonie met de natuur en draagt bij aan een verbetering van de biodiversiteit, een verbetering van de bodemkwaliteit en herstel van het watersysteem.

Sommige bedrijven hebben ook recreatieve nevenfuncties, zoals een B&B, pluktuin of theetuin. Rondom Slabroek zijn er kansen voor het ONNB (Ondernemend Natuurnetwerk Brabant ). Het agrarische landschap is te herkennen in ruimtelijk visuele kenmerken; het ritme van de verkaveling en de grid van (ondiepere) slootjes en houtwallen. In de levendige schil zijn dit de landweren (strategisch gelegen versterkte wallen) in de Reekse heide en de Zuiderwaterlinie. Natuurschil Ook in de natuurschil is waardevol cultuurhistorisch landschap herkenbaar. Zoals de stuifduinen rondom Slabroek en de heide in Hooge Vorssel. In de natuurschil zijn er vorstengraven uit de vroege ijzertijd, grafheuvels bij Paalgraven en Zevenbergen en een urnenveld bij Slabroek. Natuurkern In de natuurkern vind je historische rechte lijnen in het landschap die zijn ontstaan door mensen. Waaronder de open dreven, met restanten van de begeleidende beplanting en restanten van houtwallen. De dreven vormen doorgaande lijnen in het landschap en worden nog steeds gebruikt als verbinding tussen de dorpen. Ook de cultuurhistorische landschappen zoals de stuifduinen rondom Slabroek en Herperduin zijn herkenbaar. De landbouw is geheel verdwenen uit de natuurkern.

3.6

Afwijkende principes voor Herperduin

¹ Binnen het Ondernemend Natuurnetwerk Brabant worden bedrijfsactiviteiten gecombineerd met de aanleg én

instandhouding van nieuwe natuur. Het Groen Ontwikkelfonds Brabant stelt hiervoor subsidies, grond en deskundigheid beschikbaar.

Afbeelding 20- wijstgrond met ijzerrijke kwel is zichtbaar in het landschap

43 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

Omdat de gebiedskenmerken van Herperduin anders zijn dan in de rest van het natuurgebied, worden in Herperduin (op onderdelen) andere accentpunten gelegd. Dit vindt zijn oorsprong in de ligging, het karakter, de inrichting en historie van het gebied. Daarnaast heeft Herperduin te maken met een aantal specifieke eigenschappen, zoals een dunne natuurschil en een lage grondwaterstand. Een gebiedsgerichte benadering is daarom het uitgangspunt voor Herperduin. Principe: begrazing zonder wisenten Begrazing met grote grazers is een van de sleutelprocessen om natuurlijke processen te herstellen en creëren en de biodiversiteit te verhogen. In Herperduin zorgen dieren zoals de tauros en de Exmoorpony voor de begrazing. Er zijn hier geen wisenten. De dunne natuurschil heeft maar beperkte ruimte voor het verleggen van routestructuren vanuit de kern naar de schil. Daarom hanteert Oss een andere benadering voor uitbreiding van het begrazingsgebied. Het begrazingsgebied, de inrichtingsmaatregelen en recreatieve zonering worden bepaald door het principe van een gezonde balans. Het behouden van deze balans wordt gemonitord en maatregelen worden genomen op het moment dat deze balans verstoord raakt. Principe: recreatie in balans met de natuur In Herperduin geldt dat het gebied toegankelijk is en blijft voor iedereen die wil recreëren, zolang dit in balans is met de natuur.

De huidige recreatieve voorzieningen worden dan ook niet ingeperkt en begrazing vindt vooralsnog plaats in de natuurkern. Er vindt monitoring plaats om de balans te bewaken. Een gezonde balans is hierbij het uitgangspunt. Vanwege de beperkte mogelijkheden in de dunne natuurschil blijft de aanpak in het huidige recreatieve gebruik, inclusief de bestaande routestructuren behouden. Zowel voor de natuurkern als in de natuurschil. Ook hier geldt: we monitoren het behouden van een gezonde balans en nemen maatregelen op het moment dat deze balans verstoord raakt. Bezoekers worden verleid om de daarvoor bestemde routes te gebruiken. Communicatie zorgt voor besef en bewustwording. Ingezet wordt op spreiding van bezoekers door het versterken van de recreatieve entrees en het spreiden van bezoekers over het totale dekzandgebied ten zuiden van Oss en richting de Maas. Dat doen we door hier meer recreatieve mogelijkheden te creëren en/of te versterken.

44 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

45 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

46 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

4 VERVOLG 4.1

Inrichtings- en beheerplan

In deze visie staat een eindbeeld voor 2050. Dat eindbeeld bereiken we niet van vandaag op morgen. Hoe we dat in de praktijk gaan bewerkstelligen, werken we elke zes jaar uit in een Inrichtings- en beheerplan (hierna IBeP). In het IBeP worden hele concrete doelen en maatregelen opgenomen voor de komende zes jaar. Dat betekent dat je ook elke zes jaar kijkt welke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden in het gebied en welke ervaringen zijn opgedaan. Ook kijken we dan naar externe ontwikkelingen, zoals de klimaatverandering of wijzigingen in regelgeving. Op die manier kijken we elke zes jaar of we nog op de goede weg zijn naar het eindbeeld of dat we dingen anders moeten doen. Jaarplannen zorgen voor de concrete uitwerking en uitvoer van activiteiten per jaar.

4.2

Evaluatie en monitoring

Om het eindbeeld te bereiken, is het belangrijk om de voortgang in het gebied constant te monitoren en evalueren. Ecologische monitoring vindt al tientallen jaren plaats en wordt voortgezet. Naast de ecologische monitoring is het van belang om ook de interactie tussen grote grazers en recreanten te monitoren. Deze onafhankelijke monitoring wordt in 2024 opgezet. Dit is belangrijk, omdat we vanaf 2035 de begrazing willen uitbreiden naar de natuurschil. Ten behoeve van de recreatieve zonering wordt in 2024 ook een bezoekersstromenonderzoek uitgevoerd.

47 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

48 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

5 UITVOERINGSPROGRAMMA 5.1

Fasering uitvoering

Om het streefbeeld voor 2050 te realiseren, werken we gefaseerd toe naar het einddoel. Voor de uitvoering stellen we een Inrichtings- en beheerplan (IBeP) op. Dit is een plan met een looptijd van zes jaar. Hierin staat welke (beheer)maatregelen we in de eerste zes jaar nemen. Na zes jaar kan de koers in het volgende IBeP waar nodig worden bijgesteld. Voor de concrete uitvoering van de (beheer)maatregelen worden jaarplannen opgesteld. Afbeelding 22- schematische weergave relatie tussen gebiedsvisie, IBeP en jaarplannen

49 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

Hieronder staat een kort overzicht van stappen en ontwikkelingen die zijn voorzien. Deze stappen worden opgenomen en uitgewerkt in de Inrichtings- en beheerplannen en de jaarplannen. Water en bodem · Vanaf 2023: aanpassingen aan watergangen, waaronder daar waar mogelijk volledig dempen van een aantal hoofdwatergangen, waardoor doorstroommoerassen worden gecreëerd, het verondiepen van een aantal watergangen tot maximaal 50 cm onder maaiveld en het verondiepen van een aantal tot maximaal 20 m onder maaiveld; · Vanaf 2023: verkennen en onderzoeken toevoer (gebiedsvreemd) water; · Vanaf 2023: peilopzet van de huidige stuwen maximeren; · Heden t/m 2027: verwerven landbouwgronden in de natuurkern en natuurschil; · Vanaf 2023: verkennen en onderzoeken toevoer (gebiedsvreemd) water; · Na 2027: afvoer oppervlaktewater verder beperken door wegvallen agrarische functie in natuurkern; · Na 2027: geen landbouw meer in de natuurkern en natuurschil door realisatie NNB (met uitzondering van het ONNB nabij Slabroek), daardoor ook geen grondwateronttrekkingen meer, geen onttrekking van mineralen uit de bodem; · Heden tot 2050: het afkoppelen van 30% van het totale bebouwde areaal van de omliggende stedelijke kernen · Zolang als nodig, maar tot 2035 intensiever dan na 2035: realisatie bosomvorming. Planning nog onbekend: · Aanpassen beregening van de golfbanen.

Natuur · Heden tot 2035: instellen ecologische hotspots en faunarustgebieden; · 2024: informeren recreanten over belangrijke wildwissels (plaatsen borden); · Tot 2028: omvorming voormalige agrarische gronden naar natuur; · Heden tot 2035: uitbreiding van begrazing wisenten naar natuurkern (m.u.v. Herperduin); · 2024/2025: nadere uitwerking ambities ecologische verbindingszones met andere natuurgebieden; · Heden tot 2050: realisatie ecologische verbindingen met andere natuurgebieden; · Heden tot 2035: realisatie groenblauwe dooradering levendige schil, versterken/herstellen wijstverschijnsel. · Na 2035: gefaseerde uitbreiding van begrazing naar natuurschil; · Zo lang als nodig, maar tot 2035 intensiever dan na 2035: realisatie bosomvorming conform IBeP · Zolang als nodig, maar tot 2035 intensiever dan na 2035: meer open ruimte creëren in de bosgebieden · Heden tot 2050: realiseren en versterken ecologische verbindingen met Sint Annabos, Keent, Rijk van Nijmegen, Groenewoud, Aa-dal · Heden tot 2050: verbreding en verbetering verbinding Munse Heide-Herperduin.

50 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

Recreatie en toegankelijkheid · 2023/2024: verkenning opwaarderen/ontwikkelen recreatieve entree/poort Hoessenbosch; · 2024: opzetten langjarig onafhankelijk onderzoek naar interactie recreanten en grote grazers; · 2024: vervangen toegangsbordjes (uniforme toegangsregels); · 2023/2024: verkenning recreatieve entree/poort A50 afrit Nistelrode (verlengde van de Noorderbaan); · 2023/2024: verkennen en mogelijk realiseren uitkijkpunten; · 2024: uitwerken recreatiezoneringsplan (inclusief hondenlosloopgebieden) · 2024: opstellen activiteiten- en evenementenplan · 2024: Bezoekersstromenonderzoek; · 2025: realisatie recreatieve poorten Uden-Noord, Palmstraat; · 2025: realisatie versterking Hoessenbosch; · Heden tot 2027: vervangen van delen van routes in de natuurkern door routes in de natuurschil voor mountainbiken, paardrijden en mennen (m.u.v. Herperduin); · Heden tot 2027: In de natuurkern georganiseerd gebruik en evenementen volgens het nog op te stellen Activiteiten- en evenementenplan. Alleen buiten het broedseizoen én alleen op de daartoe aangewezen bestaande routes (m.u.v. eventuele verbindingen naar horecapunten/start-/eindpunt e.d.).

Een toets aan de Wet Natuurbescherming maakt deel uit van de vergunningverlening; · Tot 2027 zo snel als mogelijk afbouwen van georganiseerd gebruik en evenementen in de natuurkern, volgend op het waar nodig aanpassen van de gemarkeerde routes (m.u.v. Herperduin). Na 2027 geen georganiseerd gebruik en evenementen meer in de natuurkern (m.u.v. Herperduin); · Circa 2028: realisatie uitkijkpunt aan plas bij Palmstraat; · Heden tot 2035: realisatie ‘rondje Maashorst’ in de levendige schil; · Heden tot 2035: ontwikkelen recreatief aantrekkelijke levendige schil; · Heden tot 2035: verbeteren recreatieve verbinding Munse Heide-Herperduin; · Heden tot 2050: recreatieve verbindingen realiseren/versterken met Sint Annabos, Keent, Rijk van Nijmegen, Groene Woud, Aa-dal.

Landschap, cultuurhistorie en landbouw · Tot 2032: voor levendige schil in omgevingsplannen uitwerken welk perspectief er is voor landbouw · Heden tot 2035: waardevolle cultuurhistorische landschappen herkenbaar maken en uitlichten GEOPARK-elementen in met name de levendige schil · Heden tot 2050: realisatie groenblauwe dooradering levendige schil · Heden tot 2050: Gebiedsproces opstarten voor transitie landelijk gebied in de levendige schil. Omvorming naar landbouw in harmonie met de natuur;

51 | 60

Gebiedsvisie natuurgebied de Maashorst

BIJLAGE 1: ONDERBOUWING Tabel 1 principes

thema

principe

uitleg - toekomstbeeld 2050

motivering

achterliggende knelpunten/kansen

voorwaarden/uitvoeringsprogramma

recreatie en toegankelijkheid

Ontsluiting via recreatieve poorten, recreatieve entrees en parkeerplaatsen

Toegang tot De Maashorst concentreert zich rond recreatieve poorten, recreatieve entrees en parkeerplaatsen. De recreatieve poorten vormen de grote hoofdentrees naar het gebied. Hier zijn parkeervoorzieningen, horeca en informatievoorzieningen. Hier is extra aandacht voor de toegankelijkheid voor kinderen en mensen met een beperking. Ook vormen deze locaties het startpunt van routes. Recreatieve entrees hebben dezelfde functie maar op kleinere schaal. Op parkeerplaatsen staat een informatiebord en begint een recreatieve route.

De recreatieve poorten, entrees en parkeerplaatsen zorgen voor concentratie van recreatie. Het bevordert de toegankelijkheid en de aanwezige voorzieningen worden gewaardeerd. Dit maakt sturing van recreatie mogelijk, waardoor er meer recreatie plaatsvindt direct rondom de recreatieve poorten in de natuurschil en in de levendige schil, waarbij het ook bijdraagt aan de wens voor rust en stilte in de natuurkern voor mens en dier.

Knelpunten die worden opgelost: beperkte toegankelijkheid voor o.a. kinderen en mensen met een beperking; de belangen voor natuur en recreatie kunnen conflicteren recreatie is ongestuurd waardoor drukte wordt ervaren, ook in de natuurkern waar dit minder gewenst is Kansen die worden benut: spreiding van recreatie verminderen verstoring

-

De verschillende intensiteiten zorgen ervoor dat iedereen kan recreëren in een gebied dat aansluit bij de behoefte. De levendige schil is dynamisch, hier is veel mogelijk op het gebied van recreatie. Rondom de recreatieve poorten en recreatieve entrees in de natuurschil is ruimte voor de meer intensievere natuurbeleving met diverse voorzieningen. De natuurkern heeft rust en stilte als uitgangspunt. Hier vinden geen activiteiten en evenementen meer plaats. Bewegwijzering van routes voor mtb-ers en ruiters- en menners in de natuurkern wordt verwijderd (m.u.v. Herperuin voor zowel activiteiten en evenementen als de verwijdering van bewegwijzering).

Knelpunten die worden opgelost: de belangen voor natuur en recreatie kunnen conflicteren recreatie is ongestuurd waardoor drukte wordt ervaren, ook in de natuurkern waar drukte minder gewenst is Kansen die worden benut: spreiding van recreatie meer rust voor dieren

-

-

aanleg routes in met name de levendige schil, waaronder nieuw Rondje Maashorst uitleg en communicatie aanleg groenblauwe dooradering borgen in gebiedsproces in levendige schil (stimuleren vanuit Stila) Ontbrekende bewegwijzerde routedelen realiseren in natuurschil (compensatie natuurkern) Activiteiten- en evenementenplan ontwikkelen Recreatiezoneringsplan ontwikkelen

De graasvrije zone van circa 500 meter zorgt voor een geleidelijke overgang het natuurgebied in en biedt de mogelijkheid om voorzieningen te gebruiken zonder grazers tegen te komen.

Knelpunten die worden opgelost: Een deel van de bezoekers voelt zich onveilig bij grote grazers Begrazing speelt een cruciale rol in procesnatuur

-

voor 2035 aanleg zones en afrastering

Knelpunten die worden opgelost: verstoring van natuur buiten de paden minder interactie tussen wandelaars en grazers

-

goed aangeven welke paden wel en niet (zoals wildroutes) toegankelijk zijn gebruik maken van de paden van andere recreatievormen op eigen risico

Knelpunten die worden opgelost: hoge recreatiedruk in De Maashorst Kansen die worden benut: spreiding van bezoekers levendige schil aantrekkelijker maken voor recreatie waardoor ook de druk op de natuurkern afneemt

-

Knelpunten die worden opgelost: verdroging Kansen die worden benut: na verwerving van landbouwgronden in de natuurkern kan de grondwaterstand verder verhoogd worden; vernatten vennen wijstherstel

-

Voor behoud en herstel van natuurwaarden is het nodig de mineralenhuishouding te verbeteren en de verontreiniging te stoppen.

Knelpunten die worden opgelost: - verzuring en vermesting

-

agrarische functies in het natuurgebied beëindigen; stoppen houtexploitatie; agrarische functies rondom het natuurgebied in harmonie met natuur.

Verstedelijking heeft veel invloed gehad op de waterhuishouding van De Maashorst. Door afkoppeling in het stedelijk gebied, kan meer water infiltreren, hierdoor verbeterd de waterbeschikbaarheid en wordt verdroging tegengegaan.

Knelpunten die worden opgelost: verdroging

-

uitvoeren afkoppeling

Elke zone heeft zijn eigen karakter en doelgroep. In de Recreatie intensiteit per levendige schil zijn veel routes en recreatievoorzieningen, zone in de natuurschil zijn routes voor ruiters, menners, fietsers, wandelaars en mountainbikers, in de natuurkern zijn wegen en paden aanwezig maar geen gemarkeerde routes

Rondom recreatieve poorten en recreatieve entrees, de entrees Graasvrije zone rondom van De Maashorst, is een zone waar geen grazers aanwezig zijn poorten en entrees

Toegang alleen op wegen en paden

Recreatieve verbindingen met andere gebieden

water en bodem

Watersysteemherstel

Bodemkwaliteitsherstel

Afkoppelen stedelijk gebied

Recreëren alleen op wegen en paden. Recreanten mogen alleen Hierdoor wordt verstoring van natuurwaarden in het kader van de gebruik maken van paden en routes, ook die van andere typen Wet Natuurbescherming voorkomen. recreanten

De Maashorst is recreatief verbonden met natuurgebieden in de omgeving

Om de mogelijkheden voor recreatie te vergroten zijn er recreatieve verbindingen met andere natuurgebieden. Hierdoor zijn er meer opties voor recreatie en wordt recreatie gespreid.

De Maashorst fungeert als wateraccu voor De Maashorst zelf Inzet is om zo veel mogelijk water in het gebied vast te houden. en het omringend gebied. Hiervoor infiltreert al het water in het Loofbossen verdampen minder water dan naaldbomen, daarom gebied en is er geen grondwateronttrekking meer. worden naaldbossen gedeeltelijk omgevormd naar loofbos. Ook kan het waterpeil verhoogd worden en de waterafvoer en -onttrekking worden gestopt wanneer de agrarische functies in de natuurkern en- schil beëindigen. Hierdoor wordt verdroging tegengegaan Herstel natuurlijke mineralenhuishouding, verbeteren van de bodemkwaliteit

In de stedelijke gebieden worden maatregelen genomen om hemelwater af te koppelen. Hierdoor kan meer water infiltreren

-

-

-

-

-

minimaal realisatie recreatieve poort Palmstraat en UdenNoord en versterking Hoessenbosch en mogelijk ook recreatieve poorten/entrees Nistelrode/afrit A50 realisatie ontbrekende korte routes vanuit de recreatieve poorten en entrees realisatie/aanpassing (speel)voorzieningen/routes voor mensen met een beperking nabij recreatieve poorten en recreatieve entrees

aanleggen recreatieve verbindingen, fietsverbindingen, versterken mountainbike en ruiterroutes; communicatie en informatie over mogelijkheden buiten De Maashorst.

bosomvorming zolang natuurgebied het zelf nog niet reguleert. agrarische functies in het natuurgebied beëindigen agrarische functies rondom het natuurgebied in harmonie met natuur.

thema

principe

uitleg - toekomstbeeld 2050

motivering

achterliggende knelpunten/kansen

voorwaarden/uitvoeringsprogramma

natuur

Procesnatuur

Natuurlijke processen kunnen hun gang gaan en geven de ontwikkeling van de natuur vorm. Er zijn zo min mogelijk ingrepen in de natuurlijke processen. Hierdoor ontstaat een dynamisch boslandschap met afwisseling van bos, heidegebieden en grassige vegetaties. Begrazing speelt hierin een belangrijke rol.

In het verleden is aangesloten op het provinciale Beleid. Voor De Maashorst is het streefbeeld een natuurgebied dat in hoofdzaak wordt gevormd door natuurlijke processen. In het gebied wordt gestreefd naar het herstel van het natuurlijk watersysteem en een natuurlijke bodemgesteldheid.

Knelpunten die worden opgelost: lage biodiversiteit stikstofdepositie, vermesting, verzuring Kansen die worden benut: sluiten van kringlopen natuurlijke mineralenhuishouding

-

Groenblauwe dooradering en landbouw in harmonie met natuur draagt bij aan doelen voor biodiversiteit en vergroening. Het zorgt voor een aantrekkelijk, afwisselend landschap. Hierdoor is er een geleidelijke overgang vanuit stedelijke gebieden en een buffer voor de natuur.

Knelpunten die worden opgelost: hoge recreatiedruk in de natuurkern, lage biodiversiteit; weinig ecologische verbindingen. Kansen die worden benut: biodiversiteit vergroten en het gebied ecologisch verbinden met andere gebieden spreiding van bezoekers levendige schil aantrekkelijker maken voor recreatie Inrichting van bermen, randen van akkers, eilanden en oevers biedt kansen voor biodiversiteit.

-

realisatie groenblauwe dooradering transitie van het landelijke gebied door middel van een integraal gebiedsproces

-

aanleggen en/of verbeteren verbindingen

Knelpunten die worden opgelost: waardevolle archeologische, landschappelijke en cultuurhistorische elementen zijn niet overal goed zichtbaar en beleefbaar Kansen die worden benut:

-

informatievoorziening op orde

De natuurontwikkeling in De Maashorst is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in de schil eromheen. Als de milieusituatie in de levendige schil verbetert, is dit direct van positieve invloed op het natuurgebied. Landbouw in harmonie met de natuur draagt bij aan doelen voor biodiversiteit en vergroening. Het zorgt voor een aantrekkelijk, afwisselend landschap. Hierdoor is er een geleidelijke overgang vanuit stedelijke gebieden. Er zijn mogelijkheden voor extensieve recreatie.

Knelpunten die worden opgelost: lage biodiversiteit; weinig ecologische verbindingen; vermesting en verzuring grondwateronttrekking, droogte Kansen die worden benut: levendige schil aantrekkelijker maken voor extensieve recreatie, mede door verbreding van de landbouw biodiversiteit en bodemkwaliteit vergroten met landbouw in harmonie met de natuur vasthouden van water/bijdrage aan watersysteemherstel landbouw in harmonie met de natuur in de levendige schil kan bijdragen aan de ecologische verbinding met andere gebieden

-

omgevingsplannen op orde uitfasering van landbouw in de natuurkern en natuurschil. perspectief bieden voor landbouw in harmonie met de natuur in de levendige schil

Wijst is een uniek verschijnsel dat hoort bij het gebied. Wanneer het watersysteem in balans is, kan het weer op meer plekken optreden

Knelpunten die worden opgelost: Door verdroging is er weinig grondwater en daardoor verdrogen ook de wijstgronden en vennen in het gebied, karakteristieke

-

hogere grondwaterstand, meer infiltratie op de horst/ herstel van de ‘motor’

landschap, cultuurhistorie en landbouw

Groenblauwe dooradering

In de levendige schil wordt ingezet op de groenblauwe dooradering van het landschap, bestaande uit onder andere sloten, poelen, houtwallen, hagen en bomenrijen.

Ecologische verbindingen met andere gebieden

De Maashorst is ecologisch verbonden met natuurgebieden in de omgeving

Ecologische verbindingen met andere gebieden versterken de natuurwaarden binnen die gebieden en De Maashorst

Waardevolle archeologische, landschappelijke en cultuurhistorische elementen worden behouden en zijn zichtbaar in het landschap.

De Maashorst heeft een rijke historie, door dit beleefbaar te maken blijft deze kennis behouden

Behoud en uitlichten waardevolle elementen

Knelpunten die worden opgelost: lage biodiversiteit; weinig ecologische verbindingen.

Landbouw in harmonie met de natuur in levendige schil

Wijstherstel

In de levendige schil vindt landbouw in harmonie met natuur plaats. Het accent ligt op het verbeteren van de natuur- en bodemkwaliteit. Streven naar verbetering van de biodiversiteit, het verbeteren van de bodemkwaliteit en het vasthouden van water. In de natuurkern zijn geen agrarische functies meer aanwezig door realisatie NNB. Meer reguliere vormen van landbouw vinden op grotere afstand van het natuurgebied plaats.

Wijst is weer zichtbaar in het landschap en de bijbehorende karakteristieke natuur is hersteld

-

tot 2035 uitbreiding begrazing wisenten binnen begrazingsgebied tot 2035 alleen uitbreiding van begrazingsgebied naar Plassen van Hofmans vanaf 2035 begrazing uitbreiden naar natuurschil tot circa 2035 actieve Bosomvorming verwerven landbouwgronden in de natuurkern watersysteemherstel

Zorgen voor een divers en aantrekkelijk gebied

flora trekt zich terug tot alleen de slootkanten. Kansen die worden benut: Wijstgronden herkenbaar en beleefbaar maken Biodiversiteit vergroten

Legenda zonering natuurkern

BIJL AGE 2: GEBIEDSVISIEKAART NATUURGEBIED DE MAASHORST

natuurschil levendige schil

topografie bebouwing loofbos heide natuurlijk grasland ven houtwallen oppervlakte water ondergrond en water wijstgronden ervaarbaar in het landschap breuklijnen gebied is wateraccu dankzij anti-verdrogingsmaatregelen afkoppeling stedelijk gebied natuur ecologische en recreatieve verbindingen met omringende natuur ecoduct groenblauwe dooradering voor ecologische en recreatieve verbinding rust in de natuurkern procesnatuur met begrazing geen begrazing in de schil van Hooge Vorssel

recreatie en toegankelijkheid lokale rondjes (1-5km) vanuit woonkernen rondje Maashorst

Zonering

dreven recreatieve poort met begrazingsvrije zone (mogelijke) recreatieve entree met begrazingsvrije zone educatief natuurcentrum uitkijkpunt recreatieve voorzieningen toegankelijke schil hondenlosloopgebied wandelen, mountainbiken, paardrijden/mennen landschap, cultuurhistorie en landbouw historisch waardevolle elementen (graven, etc.) landschappelijke elementen versterken

dit beeld is indicatief, er kunnen daarom geen rechten aan worden ontleend

landbouw in harmonie met de natuur