Detailhandelsbeleid gemeente Oss 2024

De detailhandelsbestemming/-activiteit wordt dan omgezet naar een andere activiteit. 4.5

Specifieke vormen van detailhandel

Afhaalpunten, pakketkasten, internetwinkels, flitsbezorgers Internetwinkels zijn nog steeds in opkomst en vaak op zoek naar fysieke ruimte. Recent voorbeeld zijn de flitsbezorgers en zogenoemde ‘darkstores’. Beleidsmatig maken we voor internethandel onderscheid tussen bedrijven met publieksfunctie en bedrijven zonder publieksfunctie of fysieke bezoekmogelijkheden. Bij internetwinkels zonder publieksfunctie is er geen enkel fysiek contact tussen de klant en de winkel. Alle klantcontacten en verzending van goederen gebeuren uitsluitend digitaal of per post. Voorbeeld van dit type bedrijven zijn de flitsbezorgers met ‘darkstores’. Dit type internetwinkels beschouwen we in ruimtelijke zin niet als detailhandel, maar als bedrijf. Zij passen het beste op een bedrijfs- of gemengde bestemming. Afhaalpunten zijn locaties waar consumenten via internet bestelde producten kunnen afhalen, zonder dat er producten tentoongesteld worden of er advisering over de producten plaats heeft en zonder dat er (doorgaans) ter plekke betaald wordt. Dit zijn locaties met een consumenten aantrekkende werking en zien we daarom als detailhandel. Vaak zijn afhaalpunten onderdeel van een winkel (bijvoorbeeld een balie), maar soms (steeds vaker) zien we ook solitaire afhaalpunten (zoals een pakketmuur of afhaalpunt bij een woning).

Dit type activiteit dient gevestigd te worden in een winkelgebied, voorzieningencluster (bijvoorbeeld een ‘hart van de buurt’) of gebouwen met een publieksgerichte functie, zoals een station, parkeergarage, fietsenstalling of tankstation. Deze locaties zijn bedoeld voor en ingericht op consumentenbezoek, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld bedrijventerreinen of woonstraten. Er is geen aanleiding om voor dit type detailhandelsactiviteiten een uitzondering in het beleid te maken. De ruimtelijke relevantie en noodzaak om zelfstandige 29

afhaalpunten toe te staan op perifere locaties ontbreekt. Een afhaalpunt bij een bedrijf is soms mogelijk als ‘ondergeschikte nevenactiviteit’, zie hieronder. Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit bij bedrijven, boerderijwinkels Van oudsher vindt er detailhandel plaats als ondergeschikte nevenactiviteit bij andere bedrijfsactiviteiten waar geen zelfstandige detailhandelsbestemming is. Te denken valt aan de verkoop van boerderijproducten bij de boer (in het buitengebied), of de verkoop van eigengemaakte producten bij een ambachtelijk bedrijf (buitengebied en stedelijk gebied). Voor de planologische vertaling in het omgevingsplan zijn vooral de ruimtelijke effecten (beoogde detailhandelsstructuur, aantrekkende werking consumenten/verkeer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik, uitstraling, kwaliteit leefomgeving) relevant. De betaling ter plaatse (voorheen een belangrijk onderscheidend criterium tussen een showroom en een winkel) is, met de toenemende betaling op een andere (virtuele) locatie, niet meer relevant in het ruimtelijk beleid. We spreken over een detailhandelsactiviteit (winkel) als de verkoop plaatsvindt in een fysieke uitstalruimte die gericht op en /of toegankelijk is voor de consument (winkelruimte, showroom, afhaalpunt).

Bij een agrarisch, productie of installatie gerelateerd bedrijf of op een trafficlocatie is, onder voorwaarden, in beperkte mate detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit toegestaan. Op bedrijventerreinen waar zwaar milieubelastende activiteiten plaatsvinden, staan we geen detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit toe. De voorwaarden voor andere locaties zijn: •

Aanbod: de detailhandel staat in directe relatie met de aanwezige bedrijfsvoering. Het betreft de verkoop van door het bedrijf zelf geproduceerde of bewerkte producten. In het geval van trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation) dient het assortiment gericht te zijn op de behoeften van de reiziger.

•

Boerderijwinkels zien we als een waardevolle aanvulling in het kader van een vitaal buitengebied, functie voor recreanten en financiële mogelijkheden voor boeren. Daarom is beperkte uitbreiding van het toegestane assortiment met (niet-eigen) streekproducten mogelijk.

•

Oppervlak: het oppervlak aan detailhandelsruimte is een klein deel van de totale bedrijfsoppervlakte (maximaal 15% van het totale bedrijfsoppervlak), met een maximum van 100 m² wvo.

Verkoop aan huis Detailhandelsactiviteiten in de vorm van verkoop vanuit een woning zijn niet toegestaan in verband met het voorkomen van versnippering van het aanbod en het oproepen van ongewenste verkeersbewegingen in woongebieden. Met een binnenplanse afwijking kan planologisch-juridisch een uitzondering worden gemaakt voor zeer beperkte verkoop (kleinschalig) als onderdeel van een aan-huis-verbonden-beroep, mits te detailhandel onderdeel is van de klantgerichte activiteiten ter plaatse en van ondergeschikte aard en een niet-zelfstandig onderdeel is van de totale bedrijfsvoering.

30

Blurring en branchevervaging Vernieuwing en innovatie in de detailhandels is een belangrijke voorwaarde om de detailhandelsstructuur in de toekomst aantrekkelijk te houden voor de consument. In aansluiting op de Detailhandelsvisie Noordoost-Brabant vinden we vernieuwing met name in kwalitatief opzicht gewenst, zoals bij blurring en branchevervaging. Onder blurring verstaan we de ontwikkeling waarbij binnen één zaak verschillende publieksgerichte functies samenkomen, bijvoorbeeld detailhandel, horeca en dienstverlening. Bij branchevervaging gaat het om het fenomeen dat winkels ook artikelen verkopen in een andere branche dan de hoofdbranche. •

Blurring in centra zien we in de basis als een positieve ontwikkeling. Het kan hierbij gaan om een combinatie van functies binnen één concept, zoals een winkel met ondergeschikte horeca activiteiten, een koffiezaak die ook mokken verkoopt, of een dienstverlener met ondergeschikte detailhandelsactiviteit (zoals een fietsenmaker, die ook gerepareerde fietsen verkoopt).

•

Branchevervaging en -verbreding is binnen centra positief. Winkelconcepten zijn steeds minder goed in een hokje (of branche) te plaatsen. Buiten de reguliere centra, bijvoorbeeld op een woonboulevard of verspreid op een bedrijventerrein, is echter een duidelijke afbakening van branchering noodzakelijk om de complementariteit met reguliere centra te borgen. Daarom is brancheverbreding/-vervaging bij winkels buiten winkelgebieden slechts in beperkte mate toegestaan (maximaal 10% van de verkoopruimte met een maximum van 100 m² wvo).

31

5.

Uitvoeringsaspecten

Vertaling naar omgevingsplan Met dit geactualiseerde detailhandelsbeleid geven we duidelijkheid voor ondernemers en marktpartijen waar detailhandelsinvesteringen wel en niet gewenst zijn. De ruimtelijke visie op de detailhandelsstructuur is input voor de omgevingsvisie, en wordt op termijn vertaald naar het omgevingsplan. Hierin leggen we planologisch-juridisch vast waar we wel en waar we geen detailhandel toestaan. Voorliggend detailhandelsbeleid geldt (na vaststelling en inwerkingtreding) voor nieuwe winkelontwikkelingen, voor zover dat nog niet in het omgevingsplan is toegestaan. Vervallen detailhandelsmogelijkheden Buiten de gewenste structuur van winkelgebieden streven we naar wijziging van de detailhandelsmogelijkheden, bijvoorbeeld wanneer er langere tijd geen gebruik gemaakt wordt van deze mogelijkheden (structurele leegstand). We onderzoeken op welke manier we dit planologischjuridisch verantwoord kunnen regelen. Een beleid gericht op vermindering van de verspreide bewinkeling staan we alleen voor waar sprake is van (verkeers)overlast of waar de verspreide bewinkeling een negatieve impact heeft op de beoogde clustering in een bepaald gebied. Dit geldt met name voor de stad Oss.

In de kleine kernen, waar nog slechts enkele winkels aanwezig zijn, kan een woonhuis met detailhandelsbestemming juist kansen bieden voor ondernemers willen vestigen of uitbreiden en zo bijdragen aan de leefbaarheid en levendigheid in de kleine kernen. Toetsing nieuwe initiatieven Het detailhandelsbeleid is een belangrijk instrument bij het toetsen van aanvragen die afwijken van het geldende planologisch regime. Bij nieuwe detailhandelsinitiatieven toetsen we aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. De onderbouwing bevat een beschrijving van de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte en, indien buiten stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Dit om de bestaande winkelstructuur niet duurzaam te ontwrichten en leegstand te voorkomen. Naast de Laddertoets beoordelen we een nieuw initiatief ook op onder meer ruimtelijke inpassing en effecten op de omgeving. In de Detailhandelsvisie Regio Noordoost-Brabant is afgesproken dat we initiatieven met een gemeentegrens overstijgend effect regionaal afstemmen. Regionale afstemming is noodzakelijk bij de volgende drempelwaarden op basis van verzorgingsgebied: •

Bovenregionaal > 5.000 m² wvo

•

Regionaal > 2.500 m² wvo

•

Beperkt en zeer beperkt regionaal > 1.500 m² wvo

•

Perifeer > 1.500 m² wvo binnen PDV

32

Bij detailhandelsontwikkelingen buiten een winkelgebied dient altijd sprake te zijn van regionale afstemming, ongeacht de omvang. Initiatieven die niet behoren dat bovenstaande punten dienen afgestemd te worden vanaf 500 m² wvo. De provinciale Retailadviescommissie kan inzet worden door de gemeente voor advies. De Retailadviescommissie moet om advies worden gevraagd als er een grensoverstijgend effect ervaren of verwacht wordt. Het advies is niet bindend met moet ter overweging worden ingebracht in de regio. Handhaving Het voeren van ruimtelijk detailhandelsbeleid is vooral zinvol als het vastgestelde beleid ook wordt gehandhaafd. We weten dat de capaciteit bij de gemeente om te handhaven beperkt is. Mede daarom gaan we terughoudend om met het nader detailleren van branches, assortimenten, schaalgrootte of andere criteria in afwijking van de algemene activiteit ‘detailhandel’. Wel is gewenst om binnen het concentratiebeleid een eerlijk speelveld te houden voor ondernemers. Handhaving van met name verkoop aan consumenten bij (groothandels)bedrijven op bedrijventerreinen, en verkoop door particulieren vanuit huis of garages, is nodig. Maatwerk en afwijkingsbevoegdheid De gemeente is bevoegd om gemotiveerd af te wijken van vastgesteld beleid. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om een juridische toetsing te kunnen doorstaan.

Maatwerk is daarmee mogelijk, maar we gaan terughoudend om met dergelijke afwijkingen. Dit om onzekerheid en een mogelijk juridisch precedent te voorkomen. Er zijn enkele bijzondere situaties waarin we maatwerk willen bieden voor nieuwe initiatieven buiten de gewenste hoofdstructuur. Bij de grootschalige ontwikkelingen in de Spoorzone (Raadhuislaan, Euterpepark, deel Amsteleind) streven we naar gemengde gebieden, met naast woningen ook werkfuncties en voorzieningen. Voor deze en andere toekomstige (grootschalige) gebiedsontwikkelingen geldt dat we detailhandel (afzonderlijke winkels) in zeer beperkte mate mogelijk willen maken als onderdeel van de plintontwikkeling. Randvoorwaarden hierbij zijn: •

het betreft kleinschalige detailhandel (maximaal 100 m² wvo);

•

de detailhandel is een ondergeschikte functie in de betreffende plint;

•

het betreft gemaksaanbod in de dagelijkse sector/to-go (mengvorm met horeca);

•

er is aantoonbaar behoefte aan de ontwikkeling vanuit de toename van het inwonertal en/of het draagvlak van gebruikers binnen het verzorgingsgebied;

•

de ontwikkeling geen negatief effect heeft op bestaande centra.

In een nog op te stellen visie op de plinten bij nieuwbouw en ruimtelijk beleid voor voorzieningen maken we een meer integrale afweging op welke locaties bepaalde typen en combinaties van voorzieningen gewenst zijn (waaronder detailhandel), en onder welke voorwaarden.

33

Bijlage 1

Functioneel-ruimtelijke analyse winkelgebieden

Centrum Oss Het centrum van Oss is het hoofdwinkelcentrum van de gemeente, met het grootste en meest diverse aanbod. Naast winkels zijn hier ook diverse andere publieksfuncties te vinden: horeca, dienstverlening, cultuur en ontspanning. Het winkelaanbod bestaat uit een mix van dagelijkse (boodschappen)winkels en niet-dagelijkse (recreatieve) aanbieders. Voor dagelijks boodschappen zijn er twee supermarkten aan de randen van het winkelgebied (Albert Heijn, 2.400 m² wvo en Coop, 1.275 m² wvo), een aantal kleine supermarkten (o.a. Ekoplaza, KEN FOOD market, Polisch supermarket) en verspreid over het centrum diverse verszaken en drogisten. Er is geen sprake van een samenhangend boodschappencluster. Het niet-dagelijkse aanbod betreft modezaken en overig niet-dagelijks aanbod, zoals huishoudelijke artikelen. Er is een mix van lokale aanbieders (o.a. Ter Horst van Geel, Wehberg, Heeren van Nuland, De Rijks) en landelijke ketens (o.a. Hema, C&A, Scapino, We Men, Ziengs, Blokker, Intertoys). Het aanbod aan modezaken, met name voor jongeren, is beperkt. De meeste winkels zijn gevestigd in het voetgangersgebied (de pit): Heuvelstraat, Heuvel, Walplein, Walstraat en directe aanliggende straten (de schil), onder meer Burgwal, Kerkstraat en Terwaenen. Het winkelfront wordt op diverse plekken onderbroken door leegstand, of minder intensief bezochte functies (zoals dienstverlening).

Ondanks de relatief compacte opzet ‘waaiert’ het winkelaanbod uit over de vele straten en passages, zonder duidelijke routing. Dit leidt ertoe dat de bezoekersstromen vrijwel nergens heel ‘dik’ zijn. Met de ontwikkeling van het Walkwartier krijgt het centrum een impuls, zowel stedenbouwkundig als functioneel. Voor autobezoekers zijn er voldoende parkeerplaatsen rondom het centrum. De bereikbaarheid is overwegend goed (Singel 1940-1945, Oostwal, Raadhuislaan), met uitzondering van de zuidwestzijde. Voor fietsers is het centrum goed bereikbaar vanuit alle windrichtingen. Wijk- en buurtwinkelcentra Oss Wijkwinkelcentrum De Ruwert is het grootste wijkwinkelcentrum, met een compleet boodschappenaanbod en een aantal niet-dagelijkse winkels. Belangrijkste trekkers zijn de supermarkten Albert Heijn (1.600 m² wvo) en Nettorama (1.000 m² wvo). Het aanbod bestaat verder uit een aantal moderne verszaken (brood, groente, delicatessen, vlees, vis), drogisten, mode- en textielzaken. Er is nauwelijks leegstand. Het complete aanbod van dit recent vernieuwde overdekte winkelcentrum maakt dit winkelcentrum een populaire aankoopplaats voor inwoners uit een heel Oss en omgeving (wijkoverstijgend). Rondom het winkelcentrum zijn diverse parkeerplaatsen, maar de parkeerdruk is hoog. Het aantal fietsparkeerplaatsen is beperkt.

Wijkwinkelcentrum Ussen is een dagelijks boodschappencentrum met overwegend wijkverzorgende functie (Ussen). Supermarkten Jumbo (1.475 m² wvo) en Aldi (740 m² wvo) bepalen in belangrijke mate het aanbod. Aanvullend hieraan zijn onder meer een slijter, groentewinkel, tabak/lectuurzaak, bloemenwinkel, optiek en twee drogisten gevestigd. De bakker en slager zijn

34

(recent) gesloten. Het aanbod ligt vrij compact en overzichtelijk rondom een parkeerterrein. De parkeerdruk is hoog, onder meer door langparkeerders.

Buurtwinkelcentrum Vierhoeksingel heeft vooral een functie voor de noordelijke wijken van Oss en de Maasdorpen. Belangrijkste winkel is de eigentijdse Jumbo (1.460 m² wvo) met vrij ruim parkeerterrein voor de deur. De toegankelijkheid en parkeermogelijkheden voor fietsers is onvoldoende. Aan de achterzijde van de supermarkt, aan de Zaltbommelseweg, zijn nog enkele publieksgerichte functies gevestigd, onder meer Wijnhuis Oss, winkels voor bloemen en fietsen, een kapper en enkele horecazaken. Er is geen sprake van een compleet en samenhangend aanbod voor dagelijkse boodschappen. Buurtwinkelcentrum Heihoek is een verouderd winkelcentrum met Aldi (925 m² wvo) en Action als belangrijkste (vrijwel enige) aanbieders. In feite functioneren deze winkels solitair. Buurtwinkelcentrum Kardinaal de Jongstraat (Singel 1940-1945) heeft een functie voor de omliggende Schadewijk. Het aanbod is beperkt, supermarkt Jumbo (1.120 m² wvo) is de belangrijkste aanbieder. Parkeren kan aan de overzijde van de straat. Verkeersveiligheid is een aandachtspunt bij dit winkelcentrum, zowel ten aanzien van de looproute tussen supermarkt en parkeren, als bij de toegankelijkheid vanaf en naar Singel 1940-1945. In Oss-Zuid is aan het Titus Brandsmaplein/Industrielaan een kleine winkelstrip aanwezig, met onder meer een minisuper, bakker en groentezaak. Op enige afstand van dit cluster ligt

35

supermarkt Lidl (1.600 m² wvo), een moderne winkel met eigen parkeerterrein aan Oude Molenstraat. Nog iets verderop is een winkel van Action gevestigd. Er is geen sprake van een samenhangend winkelcentrum in Oss-Zuid. Woonboulevard Oss Aan de Frankenweg in het zuidoosten van de stad Oss ligt de Woonboulevard Oss. Hier zijn alleen winkels in PDV-branches toegestaan. Het aanbod bestaat uit diverse woonzaken en een bouwmarkt en functioneert goed. Er is een mix van ketens (o.a. Leenbakker, Kwantum, Jysk, Woonsquare) en speciaalzaken (vaak met bovenlokale aantrekkingskracht). De woonboulevard is 25 jaar geleden planmatig ontwikkeld met volop parkeren rondom de winkels. Er is een goed functionerende vereniging van eigenaren, die zorgt voor eenheid in uitstraling/sfeer, onderhoud en samenwerking. Dorpen Het centrum van Berghem bevindt zich rondom de Sint Willibrordusstraat. Hier zijn de supermarkten Jumbo (1.850 m² wvo) en Albert Heijn (1.300 m² wvo). De afgelopen jaren hebben er diverse ontwikkelingen plaatsgevonden, die hebben bijgedragen aan een sterker en meer herkenbaar cluster. Naast supermarkten zijn er diverse aanvullende winkels voor dagelijkse aankopen (o.a. bakker, slijter, bloemen, drogist, lectuur), horeca en dorpshuis De Berchplaets. Parkeren kan op het Meester Gielenplein, bij Albert Heijn en voor de winkels aan de Sint Willibrordusstraat.

Net buiten het centrum, met name aan de Burg. Van Erpstraat bevinden zich nog enkele (solitaire) winkels, waaronder supermarkt Jumbo, 1.130 m² wvo). In Geffen is niet echt sprake van een samenhangend centrumgebied. De meeste winkels, horeca en overige voorzieningen liggen enigszins verspreid aan de Dorpstraat. Voor dagelijkse boodschappen is supermarkt Jumbo (1.150 m² wvo) aan het Aloysiusplein de belangrijkste aanbieder. De winkelstructuur in Ravenstein bestaat uit de historische binnenstad en een relatief nieuw boodschappencluster aan de rand van de kern. Het boodschappencluster aan de Schaafdries bestaat uit supermarkt Boni (1.060 m² wvo), bakker, slager en bloemen. Voor de supermarkt is een parkeerterein voor bezoekers. Met de ontwikkeling van dit cluster is de voormalige supermarktlocatie aan het Keurvorstenplein leeg komen te staan. Het aanbod hier bestaat nu hoofdzakelijk uit modezaak Van Tilburg, en een aantal voorzieningen in de voormalige Boerenbond. Het winkelaanbod in de historische binnenstad van Ravenstein is van beperkte omvang. In de loop der jaren zijn steeds meer winkels verdwenen. De winkels en overige voorzieningen in de binnenstad liggen verspreid, er is weinig samenhang. Parkeren kan op parkeerterrein De Bleek. Van de overige kernen beschikken Lith, Herpen en Haren over een dagelijkse winkelvoorziening.

In Haren is dat de supermarkt Aldi (1.000 m² wvo) aan de rand van de kern. In Lith (Plus, 610 m² wvo) en Herpen (Plus, 825 m² wvo) is naast een supermarkt nog enig aanvullend aanbod in het centrum gevestigd. In beide kernen gaat de supermarkt op de huidige locatie uitbreiden.

36

Bijlage 2

Indicatieve marktruimteberekening dagelijkse sector gemeente Oss

Een indicatieve marktruimteberekening geeft een inschatting van het huidige en toekomstige haalbare winkelaanbod. We gaan in deze berekening alleen in op de dagelijkse sector (supermarkten, (vers)speciaalzaken, persoonlijke verzorging). Voor deze sector is op basis van beschikbare kengetallen een goede berekening te maken. Een dergelijke marktruimte-berekening is geen exacte wetenschap, maar kan wel als waardevolle kwantitatieve input dienen om in combinatie met kwalitatieve argumenten een goede afweging te maken over de beoogde detailhandelsstructuur. Voor de niet-dagelijkse sector is een marktruimteberekening geen adequaat middel. Vanwege de grote diversiteit tussen branches en verdienmodellen en de trendgevoeligheid heeft een marktruimteruimteberekening voor de gehele niet-dagelijkse sector weinig zeggingskracht. Wel kan gesteld worden dat, op basis van eerder beschreven trends, de verwachting is dat het nietdagelijkse winkelaanbod eerder zal afnemen dan toenemen. De verwachte verdere groei van het winkelen via internet zal fysieke winkels, zeker in de niet-dagelijkse sector, onder druk blijven zetten. Variabelen en kengetallen Bij deze kwantitatieve analyse gaat het om de verhouding tussen vraag en aanbod.

De vraagzijde wordt bepaald door de omzet per hoofd, de omvang van het verzorgingsgebied (aantal inwoners), de mate waarin het omzetpotentieel terechtkomt in het betreffende winkelgebied (koopkrachtbinding) en de mate waarin omzet van elders toevloeit (koopkrachttoevloeiing). Aan de aanbodzijde gaat het om de omvang (m² winkelvloeroppervlak) en de omzet per m² wvo (vloerproductiviteit). Verzorgingsgebied Gemeente Oss heeft op dit moment 94.500 inwoners6. Volgens inwonersprognoses zal het aantal inwoners in 2030 gegroeid zijn tot circa 100.600 inwoners7. Tegelijkertijd heeft gemeente Oss ambitieuze woningbouwplannen. Als deze plannen daadwerkelijk gerealiseerd worden, telt gemeente Oss in 2030 circa 105.000 inwoners8 (rekening houdend met lichte huishoudensverdunning). Of deze woningbouwambities waargemaakt kunnen worden, hangt onder meer af van de situatie voor de bouw in Nederland (met name de beperkingen op het gebied van stikstof). Door met beide scenario’s (CBS-prognose en woningbouwambities) te rekenen komt een bandbreedte in beeld voor een toekomstig haalbaar programma voor de dagelijkse sector in

6 CBS Statline (2023) 7 CBS Statline (2023), Regionale prognose 2023-2050 8 Als alle beoogde woningbouwontwikkelingen tot 2030 gerealiseerd worden in gemeente Oss, gaat het om

circa 5.585 woningen. Uitgaande van een gemiddelde huishoudendsgrootte van 2,1 gaat het in dit geval om circa 11.700 extra inwoners, waardoor gemeente Oss in 2030 zo’n 105.000 inwoners zal tellen.

37

gemeente Oss. Het scenario waarin gerekend wordt met de inwonersprognose van CBS kan gezien worden als de onderkant van de bandbreedte. Het andere scenario geeft de bovenkant van de bandbreedte weer, in het gunstige geval dat de woningbouwambities vervuld kunnen worden voor 2030. Bestedingen per inwoner en het effect van internet Het gemiddelde van de bestedingen per inwoner in de dagelijkse sector ligt landelijk gezien op € 2.723. Dit getal wordt gecorrigeerd voor het lokale inkomensniveau (in gemeente Oss ligt het gemiddeld inkomen circa 4% onder het landelijk gemiddelde). Om rekening te houden met het stijgende aandeel online bestedingen, worden de bestedingen per inwoner in 2030 hiervoor gecorrigeerd. Op dit moment ligt het online aandeel van de bestedingen in de dagelijkse sector in gemeente Oss op 5%9. Voor 2030 wordt uitgegaan van een toename van dit percentage tot 8 à 12%. Gelet op eerder beschreven trends is het aannemelijk dat het aandeel online op termijn verder gaat toenemen, ook in de dagelijkse sector. Hierdoor ligt de winkelomzet per hoofd in de indicatieve marktruimteberekening in 2030 lager dan in 2023. Waar doen mensen hun aankopen? Koopkrachtbinding en toevloeiing Recent koopstromenonderzoek (I&O Research, 2021) laat zien dat 91% van de totale omzet in de fysieke winkels in de dagelijkse sector uit de eigen gemeente komt.

Veel inwoners van Oss geven hun geld dus ook uit in Oss. Daarnaast komt een deel van de totale omzet uit andere (vaak omliggende) gemeenten. Deze koopkrachttoevloeiing ligt in de gemeente Oss op 5%. Met deze cijfers kan berekend worden wat de verwachte winkelomzet uit het verzorgingsgebied is. Een binding van 91% is erg hoog. Om een inschatting te kunnen geven voor de toekomst blijven we rekenen met een binding van 91%. Er blijft immers altijd een groep consumenten die hun boodschappen buiten de gemeente zullen doen, bijvoorbeeld op de terugweg vanuit werk of omdat een naburige gemeente dichterbij is. Een hogere binding dan 91% lijkt daarom niet realistisch, zelfs wanneer het aanbod substantieel aantrekkelijker en/of diverser wordt. Aanbodzijde: vloerproductiviteit en bestaand aanbod De gemiddelde omzet per m² (uit de verkoop aan consumenten en bedrijven) in de dagelijkse sector bedraagt € 8.02510. Dit betreft de gemiddeld gemeten vloerproductiviteit in Nederland voor de afgelopen 5 jaar. Op dit moment is er 33.409 m² wvo aan dagelijks winkelaanbod aanwezig in gemeente Oss. De supermarkten zijn samen goed voor 25.506 m² wvo (circa 76%) van het totale dagelijkse aanbod.

Verwacht toekomstbeeld volgens de indicatieve marktruimteberekening Op basis van de indicatieve marktberekening is de inschatting dat er in gemeente Oss op dit moment sprake is van een situatie van overaanbod in de dagelijkse sector. De dagelijkse sector in Oss functioneert op dit moment circa 10% ondergemiddeld ten opzichte van de landelijke norm. Er

9 I&O Research (2022), Koopstromenonderzoek Randstad 2021 10 Retail Insiders (2023), Omzetkengetallen 2022 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek

38

is dus meer aanbod dan men op basis van de koopstromengegevens en de inwonersaantallen zou vermoeden. Deze situatie van overaanbod lijkt in de toekomst niet substantieel te gaan veranderen. In beide inschattingen is er, ondanks de toename in het aantal inwoners, nog steeds sprake van overaanbod in de dagelijkse sector. Uitgaande van een toename van de online bestedingen tot 12%, berekenen we een overaanbod van circa 2.300 m² wvo (bij realisatie woningbouwambities) tot circa 3.600 m² wvo (bij lagere CBS-inwonersprognose). Dit is vergelijkbaar met de huidige situatie (2023), waarin het overaanbod wordt ingeschat op circa 3.200 vierkante meter. Het lijkt erop dat de groei in het aantal inwoners het effect van een groeiend aandeel online bestedingen hooguit zal verzachten. Zelfs in de meest gunstige situatie (waarin woningbouwambities gerealiseerd worden in gemeente Oss en het aandeel van de online bestedingen een zeer beperkte groei zal doormaken tot circa 8% van de totale dagelijkse bestedingen) is er sprake van een overaanbod van circa 900 m² wvo. Hiermee wordt de druk van overaanbod minder groot, maar is er nog steeds sprake van overaanbod. De resultaten van de indicatieve marktruimteberekening duiden erop dat er dus, zelfs wanneer alles meezit, geen kwantitatieve aanleiding is om een substantieel aantal dagelijkse winkelmeters in gemeente Oss toe te voegen.

Indicatieve marktruimteberekening voor de dagelijkse sector in gemeente Oss, nu en in 2030 2023 a b

c d

e f g h i j k

Aantal inwoners gemeente Oss Winkelomzet per hoofd (excl. btw en internet), gecorrigeerd voor gemiddeld inkomen Koopkrachtbinding Verwachte winkelomzet uit verzorgingsgebied (excl. btw) a*b*c Koopkrachttoevloeiing Totale winkelomzet (excl. btw) d / (1 - e) Gemiddelde winkelomzet per m² wvo (excl. btw) Potentieel winkelaanbod (f / g) Huidig winkelaanbod

2030 (inwonersprognose) 100.600

2030 (realisatie woningbouwambities) 105.000

€ 2.678

€ 2.481 à € 2.594

€ 2.481 à € 2.594

91%

91%

91%

€ 230,3 mln

€ 227,1 mln à € 237,4 mln

€ 237 mln à € 247,8 mln

5%

5%

5%

€ 242,4 mln

€ 239,1 mln à € 249,9 mln

€ 249,5 mln à € 260,9 mln

€ 8.025 29.800 m² à 31.150 m² wvo

€ 8.025 31.100 m² wvo à 32.500 m² wvo

33.400 m² wvo

33.400 m² wvo

94.500

€ 8.025 30.200 m² wvo 33.400 m² wvo

Huidige winkelomzet per m² wvo (excl. btw) (f / i)

€ 7.257

€ 7.156 à € 7.481

€ 7.469 à € 7.808

Indicatie uitbreidingsruimte (h - i)

circa 3.200 m² wvo

circa – 3.600 m² à - 2.250 m² wvo

circa – 2.300 m² à - 900 m² wvo

39