DEF Haalbaarheidsonderzoek Urban Sports Park.PDF

Haalbaarheidsonderzoek

Urban Ox Park Oss Mei 2022

in planologie

Urban Ox Park Oss

Dit haalbaarheidsonderzoek is in opdracht van Urban Ox park Oss uitgevoerd door Pittiger in planologie.

2

Inhoud Samenvatting

3

Inleiding Wat zijn urban sports? Mission Statement

5 5 7

Deel 1: behoefte Waarom is het stimuleren van Urban Sports van belang? Wie is de Urban Sporter? Hoe groot is de doelgroep? Wat is het huidige aanbod in Brabant? Conclusie Praktijkvoorbeelden

9 9 12 12 13 14 15

Deel 2: locatieonderzoek Inhoudelijke uitgangspunten Afweging Locaties Conclusie

22 22 23 26 27

Deel 3: kosten Investeringsoverzicht Fondsenwerving Beheer en onderhoud Conclusie

28 28 30 30 30

Conclusies en aanbevelingen Conclusies Aanbevelingen Gemeentelijke kaders voor de uitwerking

31 31 31 32

Bijlagen

34

3

Urban Ox Park Oss

Samenvatting alleen in populariteit aan het winnen is, maar ook in professionaliteit. Zo zijn Skateboarden en BMX freestyle in 2024 beiden Olympische sporten.

In de gemeente Oss heeft een enthousiast burgerinitiatief, Urban Ox park, de handschoen opgepakt om zich in te zetten voor het realiseren van een Urban Sports park in de gemeente Oss. In een Urban Sports park zijn meerdere voorzieningen te vinden voor verschillende Urban Sports. Het is een plek waar de Urban Culture & Sports Community samen kan komen en kan groeien. De gemeente Oss telt op dit moment slechts vijf kleinschalige voorzieningen. De stad heeft (nog) geen openbaar Urban Sports Park waar meerdere sportdisciplines van beginner tot gevorderd terecht kunnen. In de gehele regio Noordoost Brabant is een dergelijk gecombineerd park niet te vinden. Dit terwijl de Urban Sports een opkomende vorm van ongeorganiseerd sporten is, die niet

Het is van belang dat in ieder geval geïnvesteerd wordt in kleine lokale voorzieningen zodat jonge, beginnende sporters in hun eigen omgeving op laagdrempelige wijze van start kunnen gaan. Voor de meer gevorderde en/of oudere groep sporters is de realisatie van een Urban Sports Park een uitkomst. Hoewel deze groep juist bereid is om wat verder te reizen, vormt Noordoost Brabant op de kaart een blinde vlek. Om ook deze groep de mogelijkheid te geven om zich te blijven ontwikkelen, is een Urban Sports Park een zeer welkome aanvulling voor Oss en in het regionale aanbod.

4

Urban Ox Park Oss

AANPAK In dit rapport wordt de haalbaarheid van een Urban Sports park in de gemeente Oss onderzocht. Allereerst wordt er ingezoomd op wat Urban Sports zoal zijn en hoe groot de groep is die Urban Sports beoefenen. Vervolgens wordt in kaart gebracht waar in Noord Brabant er al voorzieningen zijn. Veelal betreft dit lokale (kleine) voorzieningen, waarbij er dus geen sprake is van een Urban Sports Park. Er zijn zeven locaties waar dat wel het geval is. Er wordt ingezoomd op praktijkvoorbeelden van Urban Sports parken in drie steden: Tilburg, Roosendaal en Helmond. Twee van deze steden zijn qua inwoneraantal vergelijkbaar met Oss. Hieruit zijn enkele aandachtspunten voor het Urban Sports park in Oss af te leiden voor wat betreft de ligging, omgeving, afstand tot woningen, noodzakelijke voorzieningen en de gewenste grootte. Aan de hand van het door Urban Ox park , een enthousiast burgerinitiatief met de missie om een Urban Sports park te realiseren in Oss, opgestelde mission statement, de praktijkvoorbeelden en schetssessies is een aantal uitgangspunten voor het Urban Sports park in Oss geformuleerd. Deze uitgangspunten zijn: toegankelijk voor iedereen, ontmoeten, ontspannen, compleet en gezond.

In navolging van de uitwerkingskaders die het college van B&W heeft meegegeven geldt nog dat de bestemming (is een Urban Sports park passend?) en ligging ten opzichte van woningen (50 meter afstand o.b.v. VNG-brochure Bedrijven en Milieuzonering) relevant is voor de locatiekeuze. Verder zijn enkele praktische zaken aan de orde in verband met snelle (is de locatie wel of niet beschikbaar?) en eenvoudige realisatie (meeliftvoordelen). De uitgangspunten zijn vertaald in negen beoordelingscriteria. MEEST GESCHIKTE LOCATIE Op basis van de negen beoordelingscriteria zijn 33 locaties in de gemeente Oss

beoordeeld. De beoordeelde locaties zijn aangedragen door het Urban Ox park, de gemeente Oss en via een oproep van DTV aan hun volgers. De conclusie is dat slechts één locatie voldoet aan alle beoordelingscriteria: het Sibeliuspark. Alle andere locaties voldoen aan meerdere criteria niet. Het Sibeliuspark is met die reden als voorkeurslocatie te benoemen. Aanbevolen wordt om voor die locatie in eerste instantie verdere stappen te zetten. Mocht dit niet tot het gewenste resultaat leiden, dan is het advies om de locaties van de eerste orde (Park de Strepen, het park bij de Kuipers-Rietbergstraat, Spoorpark Oss en de locatie aan de Grindlaan bij basisschool De Korenaer) meer verdiepend te bekijken en te bezien voor welke van deze locaties het mogelijk is om dichter bij de beoordelingscriteria te komen en daarmee vervolgens verder te gaan richting realisatie van een Urban Sports park. FINANCIËLE HAALBAARHEID Het is aannemelijk dat de aanleg van het Urban Sports park financieel haalbaar is. De gemeente Oss is bereid om te investeren. Ook zijn er – conform de uitwerkingskaders van het college van B&W - voldoende subsidiemogelijkheden die aansluiten bij het Urban Ox park en voldoende mogelijkheden bieden om 20-30% van de benodigde investering zelf te kunnen bijdragen.

Geadviseerd wordt wel om alvorens tot de aanleg van het Urban Ox park over te gaan duidelijkheid te hebben over het beheer en onderhoud ervan, teneinde duurzame instandhouding te garanderen. GEMEENTELIJKE UITWERKINGSKADERS Voorafgaand aan het haalbaarheidsonderzoek heeft het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Oss een aantal kaders gesteld. Hieraan is voldaan met dit rapport. Bij de totstandkoming heeft het burgerinitiatief de regie gevoerd en zijn toekomstige gebruikers in verschillende

5

doelgroepen betrokken. Ook zijn zaken zoals toegankelijkheid, planologische mogelijkheden en de mogelijkheid om zelf een significant deel van de financiering bij te dragen als criteria meegenomen. Draagvlak en betrokkenheid blijft uiteraard in de verdere uitwerking een belangrijk aandachtspunt. Hoe concreter de plannen worden, hoe gerichter doelgroepen kunnen worden betrokken. VERVOLGSTAPPEN Het Urban Ox park zal gaan verkennen of in het Sibeliuspark tot de ontwikkeling van het door het Urban Ox park beoogde Urban Sports park kan worden gekomen. Eerst zal in overleg worden gegaan met de gemeente en de ontwikkelende partij van het park om te bezien of de doelstellingen van beide partijen voor de locatie een match zijn. Als het resultaat hiervan positief is kan gestart worden met het in samenspraak met de gebruikers ontwikkelen van het ontwerp en de afstemming met de omgeving. Tegelijkertijd zal de gemeente gaan nadenken over de bijdrage die zij financieel aan het initiatief wil leveren en zal het Urban Ox park zich formeel gaan verenigen in een stichting of vereniging, zodat aanspraak gemaakt kan worden op subsidies. Als het ontwerp meer concreet is en ook een concrete begroting kan worden gemaakt worden subsidies aangevraagd, volgt uitwerking van het ontwerp in een bestek en aanbesteding.

Alvorens tot realisatie wordt overgegaan maken het Urban Ox park en de gemeente afspraken over beheer en onderhoud van het Urban Ox park.

Urban Ox Park Oss

Inleiding de sporten elkaar kunnen ontmoeten en uitgedaagd worden om eens een andere sport te proberen. Het is een plek waar een community van urban sporters samenkomt en groeit. Een Urban Sports park is een voorziening die functioneert op gemeentelijk (en afgaande op ervaringen elders: bovengemeentelijk) niveau. Een Urban Sports park is dan ook wezenlijk anders dan een kleinere individuele voorziening in de wijk en nog niet aanwezig.

In de gemeente Oss zijn enkele Urban Sports voorzieningen aanwezig, maar geen Urban Sports park. Het gaat om kleinere voorzieningen op verschillende locaties in de gemeente Oss, welke bedoeld zijn om te functioneren op wijkniveau. De voorzieningen zijn gelegen aan de Looveltlaan (skatebaan), op de Rusheuvel (half-pipe), aan de Kuipers Rietberg straat (skatebaan) en bij de Geffense Plas (BMX-baan) in Oss en eentje aan de Piekenhoef (skatebaan) in Berghem. Een Urban Sports park is geen losse voorziening, maar bestaat uit meerdere voorzieningen voor verschillende urban sports waar sporters van verschillen-

Urban Ox park, een enthousiast burgerinitiatief met de missie om een Urban Sports park te realiseren in Oss, heeft

6

Urban Ox Park Oss

Pittiger in planologie gevraagd hiervoor een haalbaarheidsonderzoek te doen. Het onderzoek moet bestaan uit een behoefteonderzoek, een locatiestudie en een kostenoverzicht. Indien haalbaarheid aan de orde is, is het de bedoeling dat het onderzoek ook aanbevelingen voor de realisatie ervan bevat. Het college van B&W van de gemeente Oss is positief over het initiatief en wil het met die reden ondersteunen. Dit doet zij in eerste instantie door het burgerinitiatief te faciliteren bij het uitvoeren van dit haalbaarheidsonderzoek. Het college van B&W heeft daarnaast besloten dat zij – als het voorstel vanuit het burgerinitiatief voldoet aan de door hen gestelde uitwerkingskaders - de realisatie van het Urban Sports park snel en makkelijk mogelijk wil maken.

Uitwerkingskaders: • het burgerinitiatief heeft zelf de regie gevoerd over het gehele haalbaarheidsonderzoek; • toekomstige gebruikers in verschillende doelgroepen zijn betrokken tijdens de uitwerking waardoor differentiatie, samenwerking en multifunctioneel gebruik geborgd zijn; • het voorstel is zo openbaar mogelijk om toegankelijkheid te bevorderen; • het voorstel heeft voldoende draagvlak bij omwonenden en wijk-/dorpsraden; • het voorstel past in de huidige bestemmingsplannen; • het voorstel kan voor ongeveer 20%-30% gefinancierd worden vanuit het burgerinitiatief; • het voorstel is voorzien van een goede structuur voor beheer en onderhoud.

WAT ZIJN URBAN SPORTS? Urban Sports is een verzamelnaam van laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten die zich kenmerken door een vrij, expressief en creatief karakter. Beoefening vindt vaak ongeorganiseerd plaats in een stedelijke/urbane setting. Het doen staat hierbij centraal, waarbij het nemen van risico een belangrijke rol speelt. Het zijn echter geen agressieve sporten, lichamelijk contact is niet aan de orde. In plaats van de meer traditionele verenigingen draait het veel meer om communities en platforms die elkaar in wisselende samenstelling ontmoeten. Gemeenschappelijke waarden zijn daarbij: vrijheid, respect, individualiteit, authenticiteit, betrokkenheid en waardering. Het is daarmee niet alleen een sport, maar ook voor veel beoefenaars een lifestyle (Gemeente Rotterdam, 2017; Moen, 2021, BrabantSport 2017, Rietveld, 2008).

In Noord-Brabant (BrabantSport, 2017) verstaan we onder Urban Sports: • Skateboarden, street en park* • BMX freestyle (geen race BMX)* • Freerunning • Inline Skating • Urban climbing en klimmen/boldering • Bball/Street basketball/3x3 basketball • Stuntstep • Longboard skate • Tricking • Calisthenics • Slackline *Zijn/ worden in 2020 en 2024 Olympische sporten Dat deze sporten steeds populairder worden blijkt ook uit de landelijke cijfers van NOC*NSF waarbij in 2020 skeeleren/skaten bij jongeren (jongens en meisjes) in de top 10 van meest beoefende sporten een plekje weet te veroveren, naast gymnastiek (waar ook freerunning onder wordt gerekend) dat ook populair is bij beiden. Nieuw in de top 10 van jongens is bovendien de fietssport, waar de BMX Sport onder valt.

7

Urban Ox Park Oss

MISSION STATEMENT Urban Ox park heeft voor de realisatie van het Urban Sports park een mission statement geformuleerd. Het mission statement vormt het uitgangspunt voor dit haalbaarheidsonderzoek. “[Wat] Samen maken we een veilig en wedstrijdwaardig Urban Sports park waar we elkaar kunnen ontmoeten, kunnen sporten en ontspannen. Of om gewoon te kijken en te zijn. Het park is geschikt voor beginners en gevorderde sporters die er kunnen trainen aan hun fysieke en mentale gezondheid. Het park, dat een sportieve ontmoetingsplek is, is voor iedereen minimaal 12 uur per dag openbaar toegankelijk. Je kunt er skaten, pumptracken en calisthenics beoefenen. De ambitie is om dit in een groene setting te doen waar het ook mogelijk is om te hardlopen, bootcampen en uitbreiding mogelijk is voor andere Urban sports diciplines. Ook zijn er plekken om rustig te zitten en te genieten van de sportieve vibe. Het park enthousiasmeert nieuwe gebruikers waardoor de Urban Sports community en cultuur van Oss groeit! Tegelijkertijd trekt het ook regionale bezoekers, omdat het park zich in de regio onderscheidt. Onderdeel van het Urban Sports Park zijn in ieder geval, een: • Skatebaan: skatebanen voorzien in de behoefte met name de skateboardsport te kunnen beoefenen op verschillende obstakels; • Pumptrack: pumptracks zijn eigenlijk voor alles op wielen de perfecte urban speel- en beweegplek.

Het is een aaneengesloten circuit van bulten en krombochten, die elkaar ritmisch opvolgen. De kunst is om zonder te trappen (BMX) of bij te zetten (skateboard) de pumptrack te voltooien. Een pumptrack is geschikt voor alle leeftijden, niveaus en voor alles op wielen zoals BMX, (loop)fietsen, inlineskaters, longboards, steps, rolschaatsen, skateboards en rolstoelen; • Calisthenics park: dit is een (kracht) trainingslocatie in de openbare ruimte, waar in plaats van met gewichten

met het eigen lichaamsgewicht als weerstand wordt getraind. [Hoe] Juist door verschillende faciliteiten die voldoen aan de gebruikerseisen1 op één locatie waar het veilig sporten is met elkaar te combineren wordt er een breed publiek aangesproken. Dit zorgt niet alleen voor meer gebruikers en verschillende soorten gebruikers die dezelfde obstakels en elementen gaan gebruiken, maar zorgt bovendien voor een grotere sociale cohesie. Daarbij geldt dat ouderen en jongere gebruikers tegelijk gebruik zullen maken van de faciliteiten wat enerzijds zorgt voor een stukje sociale controle en anderzijds ontmoeting tussen verschillende typen groepen stimuleert. [Waarom] Het park voorziet in de behoefte van beginnende en gevorderde Osse Urban Sporters. Het haalt de jongere generaties weer naar buiten en biedt ruimte voor minder validen om in de buitenlucht te sporten en vooral zorgt het voor ontmoeting tussen verschillende groepen mensen. Ook draagt het park bij aan het meer publiekelijk openstellen van sportaccommodaties en springt het in op de trend van meer sporten en bewegen in de openbare ruimte. Tot slot zet het Oss op de kaart als stad met een aantrekkelijke en groene woonomgeving die op vernieuwende wijze uitnodigt om te bewegen.”

8

1. De gebruikerseisen zijn in beeld gebracht door het Urban Ox park (programma van eisen/ wensen) en aan de hand van twee livesessies met gebruikers van de al dan niet beoogde voorzieningen in het Urban Sports Park. De documentatie hiervan is bijgevoegd bij dit haalbaarheidsonderzoek (bijlage 7).

Urban Ox Park Oss

Het Urban Ox park Oss enthousiasmeert nieuwe gebruikers waardoor de Urban Sports community en cultuur van Oss groeit! Tegelijkertijd trekt het ook regionale bezoekers, omdat het park zich in de regio onderscheidt.

9

Urban Ox Park Oss

Deel I: Behoefteonderzoek Zoals gemeente Oss in het Osse Sportakkoord heeft beschreven, wil zij meer inwoners aan het bewegen krijgen, zowel georganiseerd als ongeorganiseerd. Het ongeorganiseerd sporten is iets wat in de afgelopen jaren al toenam, maar sinds corona echt een vlucht heeft genomen. In 2020 werd 43% van de sporten alleen en ongeorganiseerd gedaan. Dat was een stijging van 7% ten opzichte van 2019. Ten tijde van de lockdowns nam dat zelfs toe tot 51% procent (NOC*NSF, 2021). Het sporten vond bovendien ook nog eens vooral in de openbare ruimte plaats. De (sport) scholen waren immers dicht, maar de openbare ruimte niet. Met het een Urban Sports park wordt juist het individueel sporten in die openbare ruimte op een laagdrempelige manier gefaciliteerd. Urban Sports geven invulling aan de veranderende behoefte van sportbeoefening. Urban Sports maken deel uit van het ongeorganiseerd sporten, ze zijn niet georganiseerd in traditioneel verenigingsverband. Het is naast sport ook vaak een cultuur/ lifestyle. Noord-Brabant kent een opvallend grote en actieve Urban Sports & culture scene. Naar schatting zijn er jaarlijks zo’n 250.000 beoefenaars (Provincie Noord-Brabant, 2022). WAAROM IS HET STIMULEREN VAN URBAN SPORTS VAN BELANG VOOR OSS? Zoals eerder al aangegeven zijn Urban Sports naast een sport ook een lifestyle.

Hoewel het als ‘ongeorganiseerde’ sport wordt aangeduid, heeft de Urban Sports scene een actieve en aanstekelijke cultuur die als community, van onderaf, bij kan dragen aan verschillende doelstellingen. Hieronder wordt dit toegelicht.

Bijdrage aan sportdomein Met het realiseren van een sportfaciliteit voor Urban Sports in Oss wordt er een nieuwe impuls gegeven aan het sport- en beweegaanbod in de stad. Het is laagdrempelig en draagt bij aan sportieve en culturele participatie. Dit leidt tot meedoen in de samenleving en draagt bij aan een gezonde en actieve leefstijl. 45% van de Osse volwassenen voldoet aan de landelijke beweegnorm. Alhoewel dit een betere score is dan het landelijk gemiddelde, is er voor Oss nog steeds een enorme winst op dit vlak te behalen. Zeker aangezien 49% van de volwassen Ossenaren met overgewicht kampt (GGD, 2022). Bovendien wordt met een Urban Sports park ook een jonge doelgroep bereikt, in een tijd waarin juist een afname zichtbaar is van sportende jongeren in verengingsverband (NOC*NSF, 2021). Dat betekent echter niet dat Urban Sports en traditionele sportverenigingen elkaars concurrenten zijn. Ze vullen elkaar aan en vormen gezamenlijk een oplossing om de jeugd te laten bewegen. Juist voor de groep 12-18 jaar blijkt uit landelijke cijfers dat in 2020 bijna 60% niet aan de beweegrichtlijn voldeed (RIVM, 2021). Bovendien voldoet maar 37% van de Osse basisscholen aan de landelijke richtlijn voor bewegingsonderwijs. Dit terwijl er wel de ambitie is dat in 2025 alle kinderen 0-18 jaar in Oss tenminste voldoen aan de beweegrichtlijn (Osse Sportakkoord, 2019).

Met Urban Sports wordt aangesloten bij een belangrijke subcultuur van deze tijd en een bijdrage geleverd aan het realiseren van de ambities van het Osse Sportakkoord. Bijdrage aan sociaal-maatschappelijk domein Urban Sports is aanstekelijk en zorgt voor ondernemende, zelf-organiserende

10

Ox Park Oss

Urban Sporters sporten weliswaar individueel, ze sporten lang niet altijd alleen. Het gevoel van verbondenheid en saamhorigheid is een opvallend kenmerk dat de doelgroep typeert. Het samen met vrienden sporten, nieuwe trucs bekijken en leren is een belangrijk onderdeel van de sport.

en bewegende jongeren. Dat is belangrijk voor een duurzaam gezonde, fitte en zelfbewuste maatschappij (Sellering, 2021). Sporters ervaren onderling een sterk gevoel van verbondenheid. Daarnaast leert de sport hen ook lessen in discipline en doorzettingsvermogen (Gemeente Rotterdam, 2017). Het heeft daarmee ook een grote preventieve waarde (Sellering, 2021) en maakt in de vijf grootste Brabantse steden (B5) al enige tijd integraal onderdeel uit van het jeugdwerk. Bovendien kan een Urban Sports park verbinding en ontmoeting stimuleren en daarmee de leefbaarheid in de stad vergroten. Juist omdat het Urban Sports park een initiatief vanuit de samenleving is, is er al een grote mate van eigenaarschap aanwezig. In

een participatief traject met de beoogde omgeving van het park kan dit alleen maar verder worden versterkt (Van Dalen, 2020). Bijdrage aan ruimtelijk domein De stad is het decor voor Urban Sports. Aangewezen en niet aangewezen plekken vormen de speeltuin van de sport en voegen zo waarde toe aan de (openbare) ruimte. Het kan bovendien een revitaliseringsslag geven aan ontwikkel- en broedplaatsen in de stad of bijvoorbeeld aansluiten bij de wens om invulling te geven aan dubbel ruimtegebruik. Bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de stad Door nieuwe activiteiten toe te voe-

11

gen die jongeren met elkaar en aan de stad verbindt, draagt het eraan bij dat talent kan worden vastgehouden. Het is bovendien een diverse en omvangrijke scene die stevig is verankerd in Noord-Brabant en waar ook vanuit de B5 en provincie in de komende jaren op wordt ingezet. Het faciliteren van het een Urban Sports park geeft Oss een locatie waar ook Urban Sports- en Lifestyleactiviteiten en beweegevenementen kunnen worden georganiseerd, die zich breder richten dan enkel en alleen de inwoners/ reguliere gebruikers.

Urban Ox park Oss

Bijdrage aan Global Goals Met een Urban Sports park wordt bovendien een bijdrage geleverd aan het realiseren van twee van de 17 Global Goals waaraan de gemeente Oss zich heeft gecommitteerd, namelijk:

Ongelijkheid verminderen Gemeente Oss streeft ernaar om zo een inclusieve gemeente te zijn. Dat betekent ook gelijke toegang tot faciliteiten. Met het Urban Sports Park wordt een doelgroep bereikt die niet altijd even gemakkelijk te bereiken is voor gemeenten. Over het algemeen blijkt dat mensen met een lagere sociaaleconomische status een lagere sportdeelname hebben (Mulier Instituut & Radboud Universiteit Nijmegen, 2014). Met het sporten in de openbare ruimte hoeven sporters geen kosten te maken. Daarmee wordt laagdrempelig sportaan-bod toegevoegd dat voor iedereen te gebruiken is. Daarnaast kunnen Urban Sports parken ook zodanig worden ontworpen dat ze rekening houden met gebruikers met een handicap. Er zijn tal van Urban Sporters met een handicap, die laten zien dat Urban Sport voor hen geen beperkingen heeft (Speelplan, 2021). Zo is calisthenics training voor Handbiker Tim de Vries van Team NL een onderdeel van zijn voorbereiding op de Paralympische Spelen (The Calisthenics Club, 2020).

Goede gezondheid en welzijn Gezondheid is essentieel voor duurzame ontwikkeling stellen de Verenigde Naties. Mensen die voldoende sporten en bewegen hebben minder kans op gezondheidsklachten (Rijksoverheid, 2022). In het Nationaal (en afgeleid lokaal) Preventieakkoord wordt dan ook ingezet op het terugdringen van overgewicht en obesitas enerzijds door gezonde voeding, maar ook door in te zetten op laagdrempelige sportmogelijkheden. Met een Urban Sports park wordt een gezonde, actieve leefstijl gestimuleerd. Uit onderzoek van de gemeente Rotterdam (2017) blijkt dat Urban Sporters zowel fysiek als mentaal positieve effecten ervaren.

12

Urban Ox park Oss

WIE IS DE URBAN SPORTER? Omdat er nog geen specifiek onderzoek in Oss is gedaan naar Urban Sports en veldonderzoek geen onderdeel uitmaakt van dit rapport, beperkt de doelgroepomschrijving zich tot resultaten uit onderzoeken elders.

HOE GROOT IS DE DOELGROEP? Juist omdat Urban Sports in principe overal en ongeorganiseerd uitgevoerd kunnen worden is het exacte aantal sporters lastig te bepalen. Geschat wordt dat het totaal aantal beoefenaars Urban Sports & Culture in Brabant (georganiseerd en ongeorganiseerd) ca. 250.000 mensen is. Daar vallen dan bijvoorbeeld ook graffiti artiesten en breakdancers onder. Tegelijkertijd is er een continue kruisbestuiving tussen de verschillende groepen en beoefent één persoon ook vaak meerdere activiteiten. Onderzoek van de provincie Noord-Brabant en BrabantSport laat verder het volgende beeld zien: • Gemiddeld aantal bezoekers van Brabantse skateparken: 55.000 per jaar • Aantal deelnemers aan lessen/workshops: 25.000 per jaar • Aantal deelnemers aan lessen op andere plekken dan skateparken: 18.000 per jaar. • Aantal deelnemers aan kinderfeestjes in de skateparken: 15.000 per jaar. • Aantal bezoekers Urban Sports evenementen in Brabant in 2017: 45.000 per jaar.

De leeftijd van Urban Sporters is gevarieerd, maar relatief jong. Onderzoek van de gemeente Rotterdam naar Urban Sporters schetst een gemiddelde leeftijd van 21 jaar die varieert van 8 tot en met 45 jaar. (NB: dit is de range aan leeftijd van de respondenten in het onderzoek van Rotterdam. Ook onder en boven deze leeftijden worden Urban Sports beoefend). Bevolkingsgroepen nemen in verschillende mate deel aan Urban Sports. Zo nemen vrouwen meer deel aan skate/skeeler activiteiten, terwijl bij freerunning en skateboarden mannen in de meerderheid zijn. Ook de leeftijd kan per onderdeel verschillen. Freerunning is een sport die vooral door jongeren onder de 20 jaar wordt beoefend, en calisthenics juist weer door volwassenen. Hoewel de sport individualistisch is en beoefenaars vrijheid en individualisme ook zeer belangrijk vinden, komt het gevoel van verbondenheid en saamhorigheid binnen de verschillende groepen als kenmerk naar voren. Urban Sporters sporten weliswaar individueel, ze sporten lang niet altijd alleen. Het samen met vrienden sporten, nieuwe trucs bekijken en leren is een belangrijk onderdeel van de sport. Desondanks lenen Urban Sports zich niet zo goed voor het traditionele ‘verenigingsleven’. Daarin wordt meer voor je bepaald wanneer je sport, met wie, hoe en waar. Sporters geven aan dat zij gesteld zijn op hun autonomie en onafhankelijkheid.

Het ieder moment van de dag kunnen bepalen om te sporten wordt daarbij als zeer belangrijk gezien.

13

Urban Ox park Oss

WAT IS HET HUIDIGE AANBOD IN BRABANT? Het aanbod laat zich, net als de doelgroep, ietwat lastig bepalen. Enerzijds omdat in de Urban Sports de stad juist het decor is en dus ook allerlei alledaagse objecten als trappen en bankjes worden gebruikt voor de uitoefening. Ter illustratie: op verschillende websites worden er locaties gedeeld waar je freerunning goed kunt beoefenen. In ’s-Hertogenbosch worden er in de omgeving van het station bankjes en fonteinen ook op de kaart aangeduid als locaties. Dat zijn geen specifiek daartoe ingerichte plekken, maar maken wel onderdeel uit van de ‘freerun-speeltuin’. Toch geeft deze (onvolledige) online informatie een vrij aardig beeld van het formele (en soms ook informele) aanbod in Brabant. We richten ons hierbij op de voorzieningen zoals die beoogd zijn aan te bieden, dus op Pump/BMX tracks, Skatebanen en Calisthenicsparken. Het totaaloverzicht van deze inventarisatie is te vinden in bijlage 1. Het grotere aanbod concentreert zich met name in de B5 steden (Breda,

‘s-Hertogenbosch, Eindhoven, Helmond, Tilburg). Hier zit bovendien een aantal grotere indoorfaciliteiten en worden door het jaar heen events en wedstrijden georganiseerd. Ook is er in de B5 steden een concentratie van kleinere (wijk)faciliteiten die slechts één urban sports voorziening omvatten. Deze kleinere faciliteiten blijven niet beperkt tot de B5, zoals te zien is op de kaart (Afbeelding 1). Verder is te zien dat van de B5, met name ‘s-Hertogenbosch hier wat achter blijft ten opzichte van de andere steden. Het beeld dat echter naar voren komt is dat Oss, maar ook in de directe omgeving van Oss, minder aanbod is aan Urban Sportsvoorzieningen ten opzichte van de rest van Brabant. Juist als zesde stad van Brabant zou je in Oss in ieder geval een substantieel aanbod aan kleinere faciliteiten of een of twee grotere faciliteiten verwachten. Er zijn zoals gezegd een aantal kleinere skateparkjes, die intensief gebruikt worden, maar ook kamp(t)en met achterstallig onderhoud. Juist voor de beginnende sporter en voor de jeugd zijn voorzieningen vlakbij huis wel van

Afb 1: Urban Sports faciliteiten in Brabant

belang. De actieradius van kinderen is immers niet zo groot. Kleinere, lokale voorzieningen zijn voor hen vaak afdoende. Bovendien sluit het aan bij de ambities van het ‘Osse Sportakkoord’ om sporten in de openbare ruimte, laagdrempelig mogelijk te maken. Oudere en meer gevorderde sporters hebben daarentegen vaker behoefte aan grotere, betere en meer uitdagende voorzieningen, maar zijn daarvoor ook bereid om wat verder te reizen. Dit zijn de Urban Sports parken: grotere en vrij toegankelijke voorzieningen voor meerdere Urban Sports, die bovendien ook wat meer uitdaging bieden voor de meer gevorderde sporters. Urban Sports parken zijn aanzienlijk minder in aantal. Zoals te zien in Afbeelding 2, tellen we in totaal in Brabant zeven Urban Sports parken, waar in de openbare ruimte twee of drie van de Urban Sports (BMX/ Skate/Calisthenics) worden gefaciliteerd.

Afb 2: Urban Sports parken in Brabant

Bronnen o.a. calisthenics-parks.com, pumptrackinfo.nl, skateplace.nl, eigen bewerking.

14

Urban Ox Park Oss

Een Urban Sports park draagt bij aan allerhande ambities en doelstellingen op sociaal-maatschappelijk vlak doordat aantrekkelijke, gevarieerde en groene sportvoorzieningen bijdragen aan beweging, ontmoeting en welzijn.

CONCLUSIE In Brabant is er een florerende Urban Culture community, die ook een levendige Urban Sports scene van enige omvang in zich heeft. In de verschillende steden en dorpen worden deze Urban Sporters gefaciliteerd met een breed scala aan lokale voorzieningen. Zo kunnen ze op laagdrempelige wijze kennismaken met de sport en met elkaar oefenen, uitproberen en van elkaar leren. Een (niet uitputtende) inventarisatie leert dat Brabant circa 95 voorzieningen biedt. Het zwaartepunt aan voorzieningen in algemene zin ligt in Midden- en Zuidoost Brabant. Oss en Berghem tellen vijf kleinschalige voorzieningen. De stad heeft (nog) geen openbaar Urban Sports Park waar

meerdere sportdisciplines op meerdere niveaus terecht kunnen. Een dergelijk park is er in Noordoost Brabant nog helemaal niet. Dit terwijl de Urban Sports een opkomende vorm van ongeorganiseerd sporten is, die niet alleen in populariteit aan het winnen is, maar ook in professionaliteit. Het is daarom van belang dat in ieder geval geïnvesteerd wordt in de kleine lokale voorzieningen zodat jonge, beginnende sporters in hun eigen omgeving op laagdrempelige wijze van start kunnen gaan. Voor degenen die enthousiast zijn en de meer gevorderde en/of oudere groep sporters is de realisatie van een Urban Sports Park een uitkomst. Hoewel deze groep juist bereid is om wat verder te reizen, vormt Noordoost Brabant op de kaart

15

een blinde vlek. Om ook deze groep de mogelijkheid te geven om zich te blijven ontwikkelen, is een Urban Sports Park een zeer welkome aanvulling voor Oss en in het regionale aanbod. Tot slot draagt het bij aan allerhande ambities en doelstellingen op sociaal-maatschappelijk vlak doordat aantrekkelijke, gevarieerde en groene sportvoorzieningen bijdragen aan beweging, ontmoeting en welzijn.

Urban Ox park Oss

ca. 50 meter afstand van omliggende woningen. In sommige gevallen liggen enkele woningen iets dichterbij het park waarin de voorzieningen zijn gelegen. De voorziening zelf (BMX/ Skatebaan/Calisthenics) ligt dan op grotere afstand. • Noodzakelijke voorzieningen: In de meeste gevallen is er in de directe omgeving in ieder geval de mogelijkheid om iets te drinken, in de vorm van een watertappunt of horecagelegenheid. Deze laatste zorgen daar waar nodig ook voor sanitaire voorzieningen. Alle parken zijn in de avond verlicht. • Grootte: De grootte van de verschillende locaties varieert van ca. 1.300 – 10.000 m2, hoewel een en ander afhankelijk is van hoe er precies gemeten wordt. Zo maakt de 1.300 m2 in Tilburg onderdeel uit van een park van ruim 22 hectare met allerlei andere voorzieningen, terwijl het park van 10.000 m2 in Roosendaal vrijwel volledig uit Urban Sports faciliteiten bestaat maar daarbuiten geen extra of andere groene ruimte wordt geboden. Daarbij varieert ook de benodigde ruimte per sportonderdeel: o Skatepark: 800 – 1.200 m2 o BMX/Pumptrack: 1.800 – 3.500 m2 o Calisthenicspark: 300 – 800 m2

PRAKTIJKVOORBEELDEN Voor drie steden (en 5 locaties) is er een verdieping gemaakt om zo aan de hand van deze praktijkvoorbeelden te schetsen wat er van belang is voor het realiseren van een Urban Sports Park. Deze verdieping is te vinden op de volgende pagina’s. Er is gekozen voor Tilburg, Roosendaal en Helmond. Deze drie steden zijn uitgekozen op grond van geografische spreiding, maar ook omdat Helmond en Roosendaal qua inwoneraantal enigszins vergelijkbaar zijn met Oss. Uit de praktijkvoorbeelden zijn de volgende aandachtspunten af te leiden: • Ligging: alle locaties liggen in nabijheid van een treinstation op ca. 1 kilometer. Uitschieter is Roosendaal. Het Vlietpark ligt op slechts 200 meter van het station, terwijl de Wieler experience op 1,9 kilometer is gelegen. • Omgeving: Daar waar er twee parken zijn in dezelfde stad hebben die een bepaalde spreiding ten opzichte van elkaar. In veel gevallen betreft het oudere industriële locaties die herontwikkeld worden tot parkachtige omgevingen. De omgeving is groen en open. Vaak is een en ander ook gecombineerd met andere activiteiten zoals horeca, evenementen, speeltuinen en trapveldjes. • Afstand tot woningen: Over het algemeen liggen alle voorzieningen op

16

Urban Ox Park Oss

Praktijkvoorbeeld: Tilburg Tilburg (ca. 225.000 inwoners) is een prominente skatestad met verschillende voorzieningen voor urban sports. Naast het indoor Ladybird Skatepark en verschillende kleinere wijkvoorzieningen voor verschillende onderdelen van urban sports, zijn er twee grotere locaties in de stad die meerdere urban sports ondersteunen. Die zijn te vinden in het Spoorpark en het Reeshofpark (gemeente Tilburg, 2022).

1

2

4

3

1. Callisthenics en Freerunning / 2. Skatebaan / 3. Cruyff court en basketbalveld / 4. Horecagelegenheid

REESHOFPARK Het Reeshofpark is van de twee locaties de oudste locatie (grotendeels gerealiseerd in 2004). Het park is met ca. 22 hectare ruim van opzet en biedt allerlei mogelijkheden om te recreëren. Onderhoud en beheer van het park en de voorzieningen (m.u.v. horeca) valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Tilburg. Zo heeft het park een visvijver, speeltuin, horecavoorziening, een Calisthenics en Freerunningbaan, skatebaan, Johan Cruijffcourt, basketbalveld en doet het dienst als evenementenlocatie (gemeente Tilburg, 2022). Het park ligt op 1 kilometer afstand van het treinstation Tilburg Reeshof en de dichtstbijzijnde

bushalte ligt op 450 meter afstand. De Skatebaan (600 m2) is vanaf het begin af aan al gelegen in het park. Deze baan is in 2016 hersteld en verder uitgebreid met straatobstakels naar een totaaloppervlakte van ca. 800 m2. Ook is er toen cameratoezicht en extra verlichting in de avond aangebracht. Inmiddels is er een burgerinitiatief actief om de skatebaan door te ontwikkelen tot ca. 2.500 m2. Dit omdat de skatebaan zo populair is dat de drukte soms zorgt voor onveilige situaties. Gemeente Tilburg heeft toegezegd om hieraan mee te werken (en financieel aan bij te dragen), maar de plannen zijn nog niet definitief. Op dit moment wordt er gesproken over drie fases (Brabants Dagblad, 2021): Fase 1: het scheiden van gevorderden en beginners door een apart gedeelte met hoge elementen voor het maken van grote sprongen toe te voegen. Fase 2: uitbreiding met elementen als quarterpipes en banks waar een breed publiek iets mee kan. Fase 3: laagvloerse uitbreiding met meer street obstacles zoals trappen, railingen en banken. Het Calisthenics en free-running deel (ook geschikt voor bootcamps) is in september 2020 gerealiseerd. Dit naar aanleiding van een burgerinitiatief gesteund door de wijkraad en 875 bewoners (gemeente Tilburg, 2022; Brabants Dagblad, 2016; 2020). Dit deel is ca. 450 m2. Het aantal gebruikers van de verschillende voorzieningen is niet bekend.

Wel richt het park zich primair op de wijk Reeshof met 40.000 inwoners (waarvan ca. 8.000 tussen de 12 en 24 jaar), hoewel bekend is dat er ook urban sporters vanuit omliggende dorpen (Gilze en Rijen) gebruik maken van het park.

17

Urban Ox park Oss

Afstand tot woningen en zicht Voor het skatepark geldt dat de meest dichtbij gelegen woningen op een afstand van ca. 80 meter liggen. Hoewel alle urban sportsvoorzieningen heel open gesitueerd zijn, is er wel sprake van een groene buffer tussen de randen van het park en de woningen. Zij kijken dus niet rechtstreeks uit op de sportfaciliteiten. Wel is er vanaf het (fiets)pad door het park heen goed zicht op alle faciliteiten. Vanaf de doorgaande weg is er weliswaar een goede doorkijk het park in, maar aangezien deze weg op 400 meter afstand van de voorzieningen ligt, is het zicht niet heel duidelijk.

SPOORPARK De nieuwste aanwinst voor de Tilburgse skateboarders en urban sporters is de Urban Sports Area in Spoorpark Tilburg. Dit park is ten opzichte van het Reeshofpark met ‘slechts’ 10 hectare een maatje kleiner, maar met haar centrale ligging vanaf de opening in 2019 enorm populair. Tienduizenden bezoekers van binnen en buiten Tilburg hebben het park inmiddels weten te vinden (Spoorpark, 2021). Het voormalig industrieel terrein biedt nu ruimte aan groen, kunst, een urban sports area, sportvelden en-banen (niet allemaal vrij toegankelijk), horeca, camping, de scouting en een breed scala aan evenementen. Het park is vanuit een burgerinitiatief tot ontwikkeling gekomen en het beheer en onderhoud is ook belegd bij de initiatiefnemers die zich inmiddels hebben verenigd in

een stichting. Het park is dagelijks geopend van 8.00 uur – 22.00 uur en wordt na die tijd ook daadwerkelijk afgesloten. Het park ligt hemelsbreed nog geen kilometer van het Centraal Station van Tilburg én station Tilburg Universiteit. Het park grenst bovendien aan een bushalte. De Urban Sports Area van ca. 4.000 m2 bestaat uit een boulderplek, een skatebowl van ca. 300 m2, skatestreetbaan met verschillende street obstacles en een MTB Pumptrack van 160 meter. Afstand tot woningen en zicht De dichtstbijzijnde woningen bij het Urban Sports park zijn gesitueerd op zo’n 125 meter. Aangezien dit appartementencomplexen betreffen, heeft een deel van de bewoners wel (deels) zicht op verschillende faciliteiten. Vanaf de doorgaande weg is het zicht op het park en de faciliteiten zeer beperkt.

18

Urban Ox park Oss

Praktijkvoorbeeld: Roosendaal Hoewel Roosendaal (ca. 77.000 inwoners) in vergelijking niet heel veel kleine wijkvoorzieningen voor urban sportsbeoefening heeft, heeft de stad veel te bieden voor de urban sporter binnen en buiten Roosendaal. Dit vanwege twee grote urban sports faciliteiten, namelijk de Wieler Experience en het Urban Sport en speelpark in het Vlietpark.

1

2 4

3

1. Pumptrack / 2. Wielerbaan / 3. MTB Trail / 4. Boulderhal

WIELER EXPERIENCE Het circa 6 hectare grote gebied was ooit een vuilnisbelt, later een atletiekbaan en fungeert sinds 2018 als een aantrekkelijke sportomgeving voor (bijna) alles met wielen. Wieler experience is het winnende idee in de wedstrijd die gemeente Roosendaal in 2016 uitschreef voor het voormalige Red Band Sportpark. De Wieler- en Ontspanningsvereniging De Kaaimannen is initiatiefnemer van dit plan en ook nadrukkelijk betrokken geweest bij de realisatie. Het beheer en onderhoud is bij de aparte stichting WielerExperience komen te liggen.

Het sportpark heeft de volgende faciliteiten: • Een pumptrack van 3.500 m2 (grootste ter wereld) Op het binnenterrein van de voormalige atletiekbaan. Op dit circuit mag worden gefietst, geskeelerd en met een BMX worden gereden. Op deze pumptrack werd in 2020 nog de Red Bull UCI Pump Track World Championships Dutch Qualifier gehouden. • Een geasfalteerde wielerbaan van bijna een kilometer in de vorm van een 8. Een kasseienstrook van 200 meter maakt de baan extra uitdagend. • Een MTB Trail van ca. 7.500 m2 waar onderdelen als een rots klim en -afdaling, een jump en north- en southshore worden opgenomen. Het park is dagelijks geopend van 8.00 uur tot 22.00 uur (verlichting aanwezig). Het is op 1,9 kilometer gelegen van Treinstation Roosendaal, er zijn geen bushaltes in de directe omgeving (<1 km) Verder is in hetzelfde park ook nog klimhal Yellowstone (met horeca) gelegen. Deze klimhal is niet vrij toegankelijk om te sporten, maar er kan wel vrij gebruik worden gemaakt van de horecafaciliteiten. Evenementen die op locatie worden georganiseerd beperken zich tot wielersportevenementen (Wielerexperience, 2022). Afstand tot woningen en zicht De dichtstbijzijnde woning ten opzichte van het terrein staat op ca. 15 meter afstand van de wielerbaan en op ca. 100 meter afstand van de pumptrack. De dichtstbijzijnde woning ten opzichte van de pumptrack staat op circa 60 meter afstand.

Vanaf deze woning en vanaf de doorgaande weg is er goed zicht op

19

Urban Ox park Oss

het terrein. De omheining bestaat enkel uit relatief lage begroeiing. Het gebied kent verder relatief veel (industriële) bedrijvigheid, als overgangsgebied tussen agrarische- en woongebieden in het zuiden en oosten en het bedrijventerrein Borchwerg dat ten westen is gelegen.

1

3

2

4

6

5 8

7

1. Klim- en hangelementen / 2. Multifunctionele (gras)velden / 3. Freerun / 4. Breakdancepodium / 5. Basketbalveld / 6. Skatebaan / 7. Slacklines / 8. Bootcamp

URBAN SPORT EEN SPEELPARK (VLIETPARK) Het Urban sport en speelpark in het Vlietpark is gelegen in de nieuwe wijk Stadsoevers en met een netto oppervlakte van 10.000 m2 het grootste Urban Sports park van Europa (Gemeente Roosendaal, 2022; Nine Yards, 2022). Het is meteen ook het nieuwste Urban Sports park in het rijtje praktijkvoorbeelden. Het park dat is aangelegd op een voormalig industrieterrein in nabijheid van het stadscentrum is in februari 2022 officieel geopend. Het park is specifiek bedoeld ter aanvulling op de Wielerexperience (Stadsoevers, 2017).

Het gebied biedt dan ook juist plek voor urban sports die nog niet (volledig) worden gefaciliteerd bij het Wielerexperience park. Zo is er een skatepark met verschillende street en park obstacles, een free-runpark, een breakdance podium en een basketbalveld. Het skatepark is ruim 1.200 m2 groot en het freerunpark (inclusief Calisthenics) 800 m2. Het freerunpark is ontworpen met verschillende vertakkingen, zodat het toegankelijk is voor zowel beginnende als gevorderde gebruikers. Naast betonnen obstakels voor het freerunnen, zijn hier ook allerlei Calisthenics toestellen te vinden. Daarnaast zijn er verschillende multifunctionele velden, kan worden gebalanceerd op verschillende hoogtes gespannen slacklines en is er ruimte voor bootcamps. Het doel van het park is om beweging en ontmoeting in een groene omgeving te stimuleren, maar ook andere vormen van de urban cultuur krijgen hier een plek. Zo is er ook graffitimuur en zijn er samenwerkingen met lokale graffiti artiesten (Stadsoevers, 2017; 2020; Brabants Dagblad, 2021). Verder is er een sfeerstrand waar horeca is gesitueerd (gemeente Roosendaal, 2021). Het park ligt op nog geen 200 meter afstand van het station van Roosendaal en is daardoor ook zeer aantrekkelijk voor urban sporters van buiten Roosendaal. Het park is vrij toegankelijk tussen 8.00 uur en 22.00 uur. Verlichting is aanwezig.

Afstand tot woningen De dichtstbijzijnde woningen zijn op minimaal 40 meter van het Urban Sports park gelegen en minstens 100 meter van de skatebaan en freerun locatie. Vanaf de doorgaande weg is er goed zicht op de locatie.

20

Urban Ox park Oss

Praktijkvoorbeeld: Helmond Helmond (93.000 inwoners) kent eveneens verschillende kleinere urban sports locaties, veelal skatebaantjes vooral bedoeld voor longboards, skateboards, steps en skeelers. Ten zuiden van de nieuwbouwwijk Brandevoort is bovendien een concentratie van verschillende Urban Sports faciliteiten, op en in nabijheid van Sportpark Brandevoort. Alle voorzieningen zijn geopend van 8.30 uur – 22.00 uur (Sportpark Brandevoort, 2022).

1

2

3

1. Crossbaan / 2. Skatebaan / 3. Calisthenics

WIELER EXPERIENCE Op het sportpark zelf zijn verschillende sportvelden (voetbal, volleybal, basketbal, kunstgrasbanen) te vinden, maar ook een atletiekbaan, calisthenicspark, jeu-de-boulesterrein en (ondergeschikte) horeca. Op het moment dat het calisthenicspark (ca. 300 m2) niet door een vereniging wordt gebruikt, is deze (gratis) in ongeorganiseerd verband te gebruiken. Het is onduidelijk in hoeverre dit ook gebeurt en op welke momenten dat is.

Grenzend aan het sportpark is bovendien een skatepark (800 m2) en fietscrossbaan (2.300 m2) gelegen. De fietscrossbaan is wederom een burgerinitiatief, die zelf een groot deel van de aanleg (mede) heeft verzorgd en de baan onderhoudt. Beiden zijn in gebruik vanaf 2014. Het gebiedje ligt op ca. 1 kilometer afstand van treinstation Helmond Brandevoort. Er zijn geen bushaltes in de directe omgeving (< 1 km). Afstand tot woningen De dichtstbijzijnde woningen staan op ca. 125 meter afstand. Door het open karakter van het omliggende terrein, kijken deze woningen in zekere mate uit op de skatebaan. Ook is er goed zicht vanuit zowel het sportpark als de openbare weg op het terreintje waar de skatebaan en pumptrack zijn gelegen. Plannen voor indoor faciliteiten De verschillende urban sportsfaciliteiten in Helmond worden goed gebruikt. Zo goed, dat er op dit moment een initiatief ontvouwt om aan dit aanbod ook indoor faciliteiten toe te voegen. Hiervoor is het haalbaarheidsonderzoek in 2021 afgerond, waarbij wordt uitgegaan van minimaal 7.500 urban sportsliefhebbers in Helmond die van een dergelijke indoor voorziening gebruik gaan maken (Algemeen Dagblad, 2021).

21

Urban Ox Park Oss

22

Urban Ox Park Oss

Deel 2: Locatieonderzoek Toegankelijk voor iedereen: • openbaar toegankelijk • voor iedere leeftijd en niveau • inclusief, dus voor validen en minder validen • sociaal veilig • centraal in de gemeente: bereikbaar voor Ossenaren en urban sporters uit andere gemeenten

Uit het vorige hoofdstuk komt de behoefte aan een Urban Sports park in Oss duidelijk naar voren. De vraag is nu: wat is een geschikte locatie om het Urban Sports park in Oss te laten landen? En ook: waaraan moet een locatie voor het Urban Sports park voldoen? INHOUDELIJKE UITGANGSPUNTEN Aan de hand van het door Urban Ox park opgestelde mission statement en de praktijkvoorbeelden is een aantal uitgangspunten voor het Urban Sports park geformuleerd. Deze uitgangspunten zijn: toegankelijk voor iedereen, ontmoeten, sporten ontspannen, compleet en gezond. Deze uitgangspunten kunnen als volgt worden geduid.

Ontmoeten: • brengt kruisbestuiving tussen urban sporters teweeg • nodigt uit tot gebruik/bewegen Ontspannen: • ruimte/plekken om rustig te zitten en te kijken.

23

Urban Ox Park Oss

sessie 1

sessie 3

sessie 2

Compleet: • met ondersteunende voorzieningen Gezond: • groene ruimte • in de buitenlucht Aanvullend hierop zijn door het college van B&W uitwerkingskaders voor het Urban Sports park benoemd, waaraan om gemeentelijke medewerking aan de realisatie te kunnen verkrijgen, moet worden voldaan. Enkele van deze uitwerkingskaders zijn – aanvullend op hetgeen hierboven als is benoemd - relevant als het gaat om de locatiekeuze.

Deze zijn: • voldoende draagvlak bij omwonenden en wijk-/dorpsraden; • passend in de huidige bestemmingsplannen. AFWEGING Het is de bedoeling de uitgangspunten per locatie te bekijken, om zo te kunnen komen tot een goed inzicht in de haalbaarheid van het gewenste urban sports park op de locatie. Om de uitgangspunten voor iedere locatie goed te kunnen wegen zijn de uitgangspunten eerst concreter ge-

24

maakt. Dit hebben is samen met het Urban Ox park via drie schetssessies gedaan, waarin allerlei verschillende varianten zijn getekend/ gelegd waarvan we tegelijkertijd de voor- en nadelen bespraken. Voor de schetssessies is om een concrete discussie te krijgen gebruik gemaakt van de locatie ‘Sibeliuspark’ als casus. De uitwerking van de schetssessies is als bijlage bijgevoegd bij dit haarbaarheidsonderzoek (bijlage 2).

Urban Ox Park Oss

25

Urban Ox Park Oss

Vertaling uitgangspunten Urban Ox park Toegankelijk voor iedereen: • openbaar toegankelijk: gratis, in aansluiting bij het gemeentelijke beleid zo veel mogelijk ‘open’ (niet of alleen in de nachtperiode afgesloten, waarbij minimaal 12u per dag open) • voor iedere leeftijd en niveau: • skatepark (1.000 – 1.300 m2 voorzien van een bowl, steprails en een miniramp met coping); • pumptrack (1.500 - 2.500 m2/ 250-450 meter lengte voorzien van een aparte kidstrack); • calisthenics (200 – 300 m2 met goede ondergrond i.v.m. vallen). • inclusief, dus voor validen en minder validen (toegankelijkheid tot op en van de urban sports voorzieningen) • sociaal veilig (transparantie, geen dichte beplanting of donkere hoeken/ verlichting/ ‘traffic’), niet uitnodigend om te ‘hangen’ of zwerfafval achter te laten. • bereikbaar voor Ossenaren en urban sporters uit andere gemeenten (parkeergelegenheid binnen 150 meter, maximaal 1,5 kilometer vanaf het station) Ontmoeten: • brengt kruisbestuiving tussen urban sporters teweeg (urban sports (in ieder geval skaten en pumptracken) zijn dichtbij elkaar gepositioneerd, zodat over en

weer zicht is/ een urban vibe – community gevoel kan ontstaan) • nodigt uit tot gebruik/ bewegen (zichtbaar vanaf goed gebruikte routes/ nabij ‘traffic’) Ontspannen: • ruimte/ plekken om rustig te zitten (bankjes en picknickveldjes nabij (zicht) en verder weg (rust) van de urban sports voorzieningen) Compleet: • met ondersteunende voorzieningen (watertappunt, fietsenstalling et cetera) Gezond: • groene ruimte (parkachtige setting) • in de buitenlucht Vertaling uitgangspunten college van B&W Bovenop de uitgangspunten van het Urban Ox park, zijn in navolging van de uitwerkingskaders die het college van B&W heeft meegegeven, per locatie nog de bestemming (is een Urban Sports park passend?) en ligging ten opzichte van woningen (50 meter afstand o.b.v. VNG-brochure Bedrijven en Milieuzonering) meegenomen. Praktische uitgangspunten Verder zijn enkele praktische wegings-

26

criteria meegenomen. Het gaat dan om: de beschikbaarheid van de locatie en de kosten voor de aanleg van het park op de locatie (zijn er al voorzieningen voorzien (meeliftvoordelen))? Is de ondergrond geschikt ‘direct’ te bebouwen (zo niet, mogelijk veel kosten voor grondwerk)?). Beoordelingscriteria locaties De uitgangspunten van het Urban Ox park, het college van B&W en de meer praktische uitgangspunten hebben samen geleid tot de navolgende concrete criteria om locaties in de gemeente te beoordelen: 2.700 – 4.100 m2 beschikbaar voor de voorzieningen

zichtbaarheid vanaf de weg

maximaal 1,5 km van een station

groen karakter

parkeergelegenheid binnen 150 meter

bestemmingsplan laat Urban Sports park toe

50 meter afstand vanaf woningen

beschikbaarheid locatie

meeliftvoordelen

Urban Ox Park Oss 20

24

32

7

15 8

27

13 5

18

4

6

19

29

26

25

2

14

3

17 10 33

28

16 21

30

22

1 11

31

12

9

22

1. Sibeliuspark 2. Oude Margrietvelden /

28. Hoek Macharenseweg /

19. Spoorpark Oss

10. Onder de hoogspanningskabels

20. Bij nieuwe school in Megen

bij Het Kasteel

Achterschaijkstraat

11. Tussen wagenaar- en verdistraat

21. Trompstraat Pivotpark

29. Bij basisschool De Fonkeling

3. Rusheuvel

12. Gymzaal Elzeneind

22. Groenzone Hertogin

30. Op bedrijventerrein Euterpelaan

4. Titus Brandsmaveld

13. Park Polderhof/Ussen/de Strepen

5. Looveltlaan

14. Park Horzak Noord

23. Geffense plas

6. Zwembadlocatie Berghem

15. Kuipers-Rietbergstraat

24. Oijense Zij Noord

32. Tournooiveld

7. Nieuwe wijk Oss-west

16. Piekenhoef Berghem

25. Aan Grindlaan bij Korenaerschool

33. Gewandeweg/ Huizenbeemdweg

8. Park Grutto

17. Langs Mettegeupelschool

26. Raadhuislaan zuid

9. Hertenkamp/ Natuurspeeltuin

18. Centrum Oss

27. Cruijf Court Vijversingel

verlengde park Smouteneind

LOCATIES Door het Urban Ox park zijn diverse locaties in de gemeente Oss aangedragen om te onderzoeken: Sibeliuspark, Oude Margrietvelden/ verlengde van park Smouteneind, Rusheuvel, Titus Brandsmaveld, Looveltlaan. De gemeente Oss heeft hier twee nog te onderzoeken locaties aan toegevoegd: in de zone tussen Oss en Berghem waar ook het nieuwe ‘Golfbad’ wordt gerealiseerd (zwembadlocatie Berghem) en te realiseren woonwijk Osswest. DTV Nieuws heeft via een bericht op Facebook aan haar volgers (17.000) gevraagd waar zij een urban sports park in Oss gerealiseerd zouden willen zien. Hier-

31. In de groenstrook bij

Johanna school

op kwamen 101 reacties, vaak met ‘likes’. Deze reacties en likes zijn in een woordwolk weergegeven. De data die tot deze woordwolk heeft geleid is bijgevoegd bij deze rapportage (bijlage 3). Ook is een locatie in het onderzoek meegenomen die wijkraad Oss Noord-West heeft aangedragen: hoek Gewandeweg/ Huizenbeemdweg. Beoordeling locaties Alle benoemde locaties zijn beoordeeld aan de hand van de geformuleerde negen beoordelingscriteria. Hierbij geldt dat de criteria die in de tabel zijn aangeduid

27

Hazenakkerstraat/Heescheweg

met een 1 in ieder geval van toepassing moeten zijn om de locatie als ‘haalbaar’ te beoordelen (knock-out criteria). Voor de locaties waarvoor dit aan de orde is, is de beoordeling van de locatie meer uitgebreid uitgewerkt (bijlage 4). De locaties die hieraan niet voldoen zijn enkel beoordeeld en opgenomen in de overzichtslijst (bijlage 5). De conclusie is dat slechts één locatie voldoet aan alle beoordelingscriteria: het Sibeliuspark. Alle andere locaties voldoen aan meerdere criteria niet. Het Sibeliuspark is met die reden als voorkeurslocatie te benoemen.

Urban Ox Park Oss

Interessante alternatieven van de eerste orde zijn: Park de Strepen, het park bij de Kuipers-Rietbergstraat, Spoorpark Oss en de locatie aan de Grindlaan bij basisschool De Korenaer. Voor deze locaties geldt dat ze groot genoeg zijn, beschikbaar zijn, niet te dicht bij woningen liggen, het bestemmingsplan mogelijkheden biedt en de locatie binnen 1,5 kilometer van het station bereikbaar is. Van deze locaties geldt alleen voor het Spoorpark Oss zichtbaarheid vanaf de openbare weg. Voor de andere locaties is dit niet aan de orde, omdat ze in een park zijn gelegen. Dit laatste is een belangrijk aandachtspunt in de verdere uitwerking. Gekeken moet worden hoe dit (eventueel) opgelost kan worden. Het Urban Ox park heeft eerder zelf het park bij de Kuipers-Rietbergstraat als niet geschikt beoordeeld, omdat het sociaal onveilig voelt. Dit gevoel komt voort uit het feit dat de locatie niet zichtbaar is vanaf de weg. Dit geldt wat betreft het Urban Ox park ook voor de andere – m.u.v. Spoorpark Oss - als ‘eerste orde’ beoor-

deelde locaties. Het Spoorpark Oss heeft het Urban Ox park eerder ook af laten vallen, omdat dit recentelijk pas is aangelegd. Dat criterium was echter geen onderdeel van de criteria op basis waarvan in dit onderzoek de locaties zijn afgewogen. Ook zijn er nog twee alternatieven van de tweede orde. Voor deze locaties geldt dat ze net zo geschikt zijn als de alternatieven van de eerste orde, maar dat ze niet voldoen aan het criterium ‘maximaal op 1,5 km van een station’. Deze locaties zijn de Geffense Plas nabij de BMX-baan (eveneens niet zichtbaar vanaf de weg) en het perceel op de hoek van de Macharenseweg en de Achterschaijkstraat (wel zichtbaar vanaf de weg!). Indien ervoor wordt gekozen om met deze locaties verder te gaan is een standpunt nodig aangaande de afstand tot een station. Voor de Geffense Plas geldt aanvullend nog ‘zichtbaarheid vanaf de weg’ als aandachtspunt om (eventueel) op te lossen.

28

CONCLUSIE Voorgesteld wordt om te verkennen of op de voorkeurslocatie (Sibeliuspark) daadwerkelijk tot ontwikkeling van een Urban Sports park gekomen kan worden, zoals door het Urban Ox park is beoogd. Mocht dit niet lukken, dan is het advies om de locaties van de eerste orde (Park de Strepen, het park bij de Kuipers-Rietbergstraat, Spoorpark Oss en de locatie aan de Grindlaan bij basisschool De Korenaer) meer gedetailleerd te bekijken en te bezien voor welke locaties het mogelijk is om dichter bij de beoordelingscriteria te komen en met de locaties waarvoor dit het beste lukt verder te gaan. Dat houdt in: voor die locaties een eerste ontwerp te maken dat aan de eerder geformuleerde randvoorwaarden voldoet en de omgeving te betrekken bij de verdere uitwerking van het ontwerp en afhankelijk van de uitkomsten een voorkeurslocatie voor uitwerking en ontwikkeling te benoemen.

Urban Ox Park Oss

Deel 3: Kosten Het college van B&W heeft gevraagd om een kostenindicatie op te leveren van de voorzieningen in het Urban Sports Park. Op grond van de gebruikerseisen en de vorige twee hoofdstukken is hier een inschatting van gemaakt. Het betreft hier een range, waarbij uit is gegaan van de gebruikerseisen en de minimale en maximale grootte van de voorzieningen. De uiteindelijke kosten zijn afhankelijk van de keuzes die in de uitwerking van de voorzieningen worden gemaakt. Voor dit haalbaarheidsonderzoek is er in ieder geval gekeken naar benodigde investeringen voor de aanleg, de eventuele fondsen die Urban Ox park kan verwerven en verdere bijkomende kosten zoals van ondergeschikte voorzieningen.

INVESTERINGSOVERZICHT Door het Urban Ox park is bij leveranciers en andere initiatieven navraag gedaan naar de investering die benodigd is om de verschillende gewenste (sport)voorzieningen in het Urban Sports park te realiseren. Het gaat dan om de voorzieningen zelf, dus de skatebaan, de pumptrack en het calisthenicspark. Op basis hiervan is voor het Urban Sports park een raming gemaakt. Raming voorzieningen Urban Sports park

29

Voorziening

Grootte

Investering

Ontwerp en realisatie Skatepark

1.000 – 1.300 m2

€ 275.000 - € 350.000

Ontwerp en realisatie Pumptrack

1.500 – 2.500 m2

€150.000 – € 250.000

Ontwerp en realisatie Calisthenicspark

200 – 300 m2

€ 60.000 – € 90.000

Urban Ox Park Oss

Aanvullend op de voorzieningen zelf zijn ook ondergeschikte voorzieningen nodig. Het gaat dan in ieder geval om verlichting, bankjes, fietsenrekken en een watertappunt. Cameratoezicht is ter overweging, als gekozen wordt voor een niet af te sluiten openbaar toegankelijke locatie. Op basis van ervaringscijfers is voor deze elementen een raming gemaakt.

Raming ondergeschikte voorzieningen

Bovenop de investering voor de voorzieningen geldt nog dat grondwerk aan de orde is en mogelijk nog onderzoek moet worden gedaan (sonderingen, bodemonderzoek, flora en faunaonderzoek et cetera). Met die kosten is in bovenstaand overzicht geen rekening gehouden. Dat geldt ook voor de entourage die noodzakelijk is voor de juiste sfeer van het park, zoals bomen, struiken en paden. Dit verschilt namelijk per locatie en kan pas goed in beeld worden gebracht als een ontwikkelingslocatie is gekozen. Als het Urban Sports park is aangelegd zal ook onderhoud gepleegd moeten worden om ervoor te zorgen dat het Urban Sports park zo lang mogelijk goed bruikbaar blijft voor de gebruikers (levensduur). Goed beheer en onderhoud is daarnaast ook van belang om veilig te kunnen sporten. Voor het beheer en onderhoud zijn geen kosten geraamd. Deze zijn namelijk sterk afhankelijk van de gekozen voorzieningen (grootte, materialisering en soort/ hoeveelheid ondergeschikte voorzieningen), de locatie (onder de bomen, in de volle zon, et cetera), het gewenste niveau van beheer en de inzet van vrijwilligers. De kosten voor beheer en onderhoud kunnen worden geraamd zodra een locatie bekend is en terwijl keuzes worden gemaakt over de voorzieningen.

30

Voorziening

Hoeveelheid

Investering

Verlichting

4-6 masten met armaturen

€ 14.000 – 21.000

Kraanwatertappunt

1 stuk

€ 3.500

Bankjes, fietsenrekken, et cetera

n.v.t.

€ 8.000 – € 12.000 (totaalinschatting)

Urban Ox Park Oss

Uit een subsidiescan blijkt dat voor de realisatie van een Urban Sports park en in mindere mate het onderhoud ervan diverse subsidiemogelijkheden zijn. De subsidieplafonds zijn voldoende hoog om 20 – 30% van het geraamde bedrag voor de voorzieningen van het Urban Sports park te funden.

FONDSENWERVING Door Trias is voor het Urban Ox park in Oss een subsidiescan gedaan (bijlage 6). Hieruit blijkt dat voor de realisatie van een Urban Sports park en in mindere mate het onderhoud ervan voor het Urban Ox park diverse subsidiemogelijkheden aan de orde zijn. De subsidieplafonds zijn voldoende hoog om 20 – 30% van het geraamde bedrag voor de voorzieningen van het Urban Sports park te funden. Gebaseerd op de subsidiescan zijn voor het Urban Ox park de volgende aanbeveling en om fondsen te werven te benoemen: • Doordat het initiatief in de basis al uitgaat van toegankelijkheid voor minder validen zijn op dat vlak ‘subsidiebonussen’ te behalen. Van belang is daarom om dit uitgangspunt voor het Urban Sports park in de tijd zeker te behouden en wellicht alvorens subsidie wordt aangevraagd al meer concreet uit te werken. • ‘Ontmoeten’ is voor veel subsidieverstrekkers het doel waarvoor zij subsidie verstrekken. Dit is ook een uitgangspunt van het Urban Ox park. Omdat dit element centraal staat om subsidie te verstrekken en dit element door het