Controleprotocol 2022 en normenkader 2021 def.DOCX

Aan

Het college van B&W

Betreft

Controleprotocol 2022 en normenkader 2021

Van

Klaas Molthof (F&C)

Datum

24 november 2021

Controleprotocol accountantscontrole jaarrekening 2022 en normenkader 2021 van de gemeente Oss

1. Doelstelling Bij de Europese aanbesteding accountantsdiensten 2021-ev (per raadsbesluit van 25 juni 2020) zijn de uitgangspunten voor de accountantscontrole van de jaarrekening door de gemeenteraad via het programma van eisen vastgesteld. Door de kaders jaarlijks voor het komende jaar te herbevestigen in een controleprotocol blijven de aanwijzingen ten aanzien van de reikwijdte van de accountantscontrole en de daarbij te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties helder. Hiermee houdt de gemeenteraad inzicht in het juist hanteren van de door haar vastgestelde uitgangspunten en kan zij deze bijstellen als zij dat noodzakelijk vindt. Het is de taak van het college een normenkader op te stellen voor de controle op rechtmatigheid. Het actuele normenkader voor de controle van de jaarrekening van het lopende (nog te controleren) jaar 2021 is opgenomen in de bijlage 1, dit normenkader zal ook de basis zijn voor het komend jaar (2022).

2. Formeel kader voor de controle De accountantscontrole richt zich op het geven van een oordeel over: •

De getrouwe weergave van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de activa en passiva;

•

De inrichting van het financieel beheer en de financiële organisatie gericht op de vraag of deze een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken;

•

Het in overeenstemming zijn van de door het College opgestelde jaarrekening met de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels bedoeld in artikel 186 Gemeentewet (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten);

•

De verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening.

De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheidsverantwoording gaat in 2022 verschuiven van de accountant naar het college. De wetwijziging die hiervoor nodig was heeft gezorgd voor een uitstel van initiële ingangsdatum 1-1-2021 naar 1-1-2022. 1

3. Toleranties 3.1 Goedkeuringstolerantie De definitie van de goedkeuringstolerantie is: het bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers kan worden beïnvloed. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming, de strekking van de door de accountant af te geven controleverklaring. Voor de controle van de jaarrekening 2022 zijn de onderstaande toleranties conform de minimumeisen zoals opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) van toepassing:

Fouten in de jaarrekening (% van de lasten incl. mutaties reserves) Onzekerheden in de controle (% van de lasten incl. mutaties reserves)

Strekking van de controleverklaring Goedkeurend Met beperking OordeelAfkeurend onthouding ≤ 1% > 1 % < 3% ≥ 3% ≤3%

> 3% < 10 %

≥ 10 %

-

3.2 Rapporteringstolerantie Naast de goedkeuringstolerantie is er een rapporteringstolerantie. De gemeenteraad heeft besloten dat de accountant tenminste elke fout of onzekerheid in de jaarrekening ≥10 % van de goedkeuringstolerantie rapporteert in het verslag van bevindingen. Rapportering vindt plaats op productniveau of op balanspostniveau. Via een aparte bijlage bij de jaarrekening zal verantwoording worden afgelegd over aantal specifieke uitkeringen. Het Ministerie van BZK heeft voorgeschreven dat de getrouwheid en rechtmatigheid van deze bijlage met dezelfde toleranties gecontroleerd dient te worden als de jaarrekening, wel geldt een specifieke rapporteringstolerantie. In het kader van de Single information single audit (Sisa) zijn door het Ministerie van BZK de rapporteringstoleranties voorgeschreven ten aanzien van de geconstateerde fouten bij deze specifieke uitkeringen:

Omvang van de specifieke uitkering ≤ € 125.000 > € 125.000 en ≤ € 1.000.000 ≥ € 1.000.000

Rapporteringstolerantie € 12.500 10% van de omvang € 125.000

2

Verder geldt ten aanzien van de Sisa-bijlage dat de accountant in het verslag van bevindingen altijd een tabel opneemt met fouten en onzekerheden met betrekking tot de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen. Ook specifieke uitkeringen waarbij geen bevindingen zijn geconstateerd moeten worden opgenomen in de tabel in de rapportage.

4. Reikwijdte rechtmatigheidsverklaring college Het college zal aansluiten bij de landelijke richtlijn die tot nu toe ook voor de accountantscontrole op rechtmatigheid word gehanteerd tot 2022. Deze sluiten aan bij de landelijk voorgeschreven toleranties voor getrouwheid. Door aan te sluiten, zorgen we dat er geen problemen ontstaan door het afwijken van mate van detail van de controles die ten grondslag liggen aan de rechtmatigheidsverantwoording en de controles die de accountant nog moet doen. Omdat de accountant een oordeel moet blijven geven over de jaarrekening, inclusief de verantwoording van het college over rechtmatigheid.

De bovenste zes(blauwe)criteria zien toe op de getrouwheid en blijven van toepassing bij het vaststellen van de jaarrekening door het College. Over deze criteria wordt niet afzonderlijk gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze zes criteria blijven wel onderdeel uitmaken van het control-framework van het College. Daarnaast blijven deze criteria onderdeel uitmaken van de reguliere jaarrekeningcontrole en de controleverklaring van de accountant. De laatste drie criteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium, misbruik & oneigenlijk gebruik komen expliciet tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording. De reikwijdte van de rechtmatigheidsverklaring betreft de volgende toleranties (vastgesteld door de Raad op 25-6-2020): Bevindingen rapporteren in verantwoording van college Rechtmatigheidsfouten in de ≥ 1% jaarrekening* Onzekerheden mbt rechtmatigheid ≥ 3% in de jaarrekening* * % van de totale gemeentelijke lasten inclusief stortingen in reserves. 3

Dit sluit aan bij de grens die de commissie BBV nu aangeeft van maximaal 3%. Afwijkingen boven deze grenzen zullen gerapporteerd worden in de rechtmatigheidsverantwoording. 4.2 Normenkader Het college is primair verantwoordelijk voor de naleving van de wet- en regelgeving en moet dus permanent inzicht hebben in de van toepassing zijnde relevante wet- en regelgeving. Het actuele overzicht, “het normenkader” voor het nog te controleren boekjaar 2021 is opgenomen in bijlage 1. Dit normenkader zal ook gebruikt worden in controlejaar 2022, aan het eind van 2022 zullen de wijzigingen die in 2022 hebben plaatsgevonden en betrekking hebben op het normenkader worden vastgesteld. Tijdens de controles 2022 toetsen we aan de actueel geldende wet- en regelgeving.

5. Inrichtingseisen rapportage Naast de controleverklaring bij de jaarrekening verstrekt de accountant de volgende rapportages naar aanleiding van de controle: 5.1 Managementletter/Boardletter Na afronding van de interim-controle brengt de accountant een managementletter uit. Hierin rapporteert de accountant de risico’s, verbeter- en aandachtspunten met betrekking tot processen en procedures (beheersingsstructuur) evenals overige van belang zijnde onderwerpen. 5.2 Verslag van bevindingen Overeenkomstig de Gemeentewet brengt de accountant na afronding van de controle een verslag van bevindingen uit aan de gemeenteraad en in afschrift aan het college. Hierin rapporteert de accountant over de opzet en uitvoering van het financiële beheer, beheersing specifieke uitkeringen (Sisa) en of de beheersorganisatie een getrouw financieel beheer waarborgen. Fouten of onzekerheden die de rapporteringstolerantie als bedoeld in 3.2 overschrijden, worden weergegeven in een apart overzicht bij het verslag van bevindingen. De accountant rapporteert ook over eventuele bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de door de gemeente gehanteerde geautomatiseerde informatieverzorging.

4

Bijlage 1 Normenkader 2021 Deze bijlage bevat het bijgewerkte normenkader over 2021 ten behoeve van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2021. In het normenkader is de interne en externe wet- en regelgeving gekoppeld aan de verschillende processen binnen de gemeente. Het financiële belang van de wet- en regelgeving wordt uiteraard mede bepaald door de omvang van de geldstroom die samenhangt met de uitvoering. In onderstaand kader is de laatste actuele geldende wet en regelgeving opgenomen. Daar waar besluiten genomen zijn op basis van eerdere versies van deze regelgeving is uiteraard de versie van toepassing die op het moment van besluitvorming actueel was.

Programma 1.

2.

Zorg en welzijn

Werk, inkomen en onderwijs

Proces

Externe wetgeving

Interne wetgeving

WMO

- Algemene wet bestuursrecht - Wet maatschappelijke ondersteuning

- Verordening maatschappelijke ondersteuning Oss 2020 (Raad 13-01-2020)

Jeugd

- Jeugdwet

Onderwijshuisvesting

- Wet op het voortgezet onderwijs - Wet op het primair onderwijs - Wet op de expertisecentra - Wet op het voortgezet onderwijs - Wet op basiseducatie - Wet op het primair onderwijs - Participatiewet - Wet educatie beroepsonderwijs - Wet inburgering - Vreemdelingenbesluit - Wet Sociale werkvoorziening - Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW)

- Verordening jeugdhulp gemeente Oss 2020 (Raad 23-04-2020) - Verordening Huisvesting Onderwijs m.i.v. 13-122012 (Raad 13-12-2012) - Verordening leerlingenvervoer 2016 (Raad 14-042016 m.i.v. 01-08-2016)

Leerlingenvervoer

Werk en Inkomen

5

- Re-integratieverordening Participatiewet 2017 (Raad 06-07-2017 m.i.v. 01-01-2017) - Verordening cliëntenparticipatie Sociaal Domein 2016 (Raad 14-07-2016 geldt m.i.v. 14-07-2016) - Verordening Meedoen is belangrijk 2020 (Raad 2304-2020)

Programma

3.

Ontmoeten, sport en cultuur

4.

Dynamisch stadscentrum

5.

Zuinig op ons klimaat

6.

Vitale economie

Proces

Externe wetgeving

Interne wetgeving

- Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) - Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ)

- Verordening Individuele inkomenstoeslag 2015 (Raad 12-02-2015 terugwerkend 01-01-2015) - Afstemmingsverordening 2018 (Raad 08-03-2018 geldt m.i.v. 19-12-2017) - Verordening tegenprestatie participatiewet 2015 (Raad 12-02-2015) - Handhavingsverordening 2015 (Raad 12-02-2015 terugwerkend 01-01-2015) - Verordening Individuele studietoeslag 2020 (Raad 23-03-2020) - Verordening Verrekening bestuurlijke boete 2015 (Raad 12-2-2015) - Subsidieverordening gemeentelijke Monumenten Oss 2012 (Raad 10-05-2012) - Monumentenverordening Oss 2010 (Raad 14-102010 m.i.v. 04-11-2010) Vervallen?? Peter Noten - Verordening Reclamebelasting Oss 2017 (Raad 1512-2016 m.i.v. 01-01-2017)

Monumenten

- Monumentenwet (1988) - Erfgoedwet

Afval

- Wet milieubeheer - Afvalstoffenheffing

Begraafplaatsen

- Wet op de lijkbezorging

Kermissen en markten

- Gemeentewet 6

- Verordening Afvalstoffenheffing Oss 2021 (Raad 27-12-2020) - Afvalstoffenverordening 2015 (Raad 18-12-2014 m.i.v. 01-01-2015) - Verordening Lijkbezorgingsrechten Oss 2016 (Raad 17-12-2015 m.i.v. 01-01-2016) Incl. Tarieventabel - Verordening Begraafplaatsen Oss 2011 (Raad 1905-2011 m.i.v. 01-06-2011) - Marktverordening 2017 (Raad 06-07-2017 m.i.v. 01-09-2017)

Programma

7.

Mobiliteit

Proces

Externe wetgeving

Grondexploitatie industrie

- Wet op de Ruimtelijke Ordening - Besluit op de Ruimtelijke Ordening - BBV

Haven

Hondenwacht

- Binnenvaartwet - Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer - Gemeentewet - Gemeentewet - Wet milieubeheer - Gemeentewet - Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften - Gemeentewet

Verkeer en vervoer

- Gemeentewet

Riolering Parkeren

Onderhoud

7

Interne wetgeving - Verordening op de heffing en invordering van Marktgelden Oss 2015 (Raad 18-12-2014 m.i.v. 0101-2015) - Exploitatieverordening gemeente Oss 2008 (Raad 26-06-2008 m.i.v. 17-09-2008) - nota grondbeleid - nota grondprijsbeleid (Raad 14-7-2016) - Verordening scheepvaartrechten Oss 2020 (Raad 19-12-2019 m.i.v. 01-01-2020) - Havenbeheersverordening gemeente Oss 2017 (Raad 26-01-2017 m.i.v. 04-02-2017) - Verordening rioolheffing Oss 2017 (Raad 15-122016 m.i.v. 01-01-2017) - Parkeerverordening Oss 1994 (Raad 25-02-1994) - Verordening Parkeerbelastingen Oss 2021 (Raad 27-12-2020 m.i.v. 1-1-2021) - Verordening op de heffing en invordering van hondenbelasting 2017 (Raad 15-12-2016 m.i.v. 0101-2017) - Wegsleepverordening gemeente Oss 2018 (Raad 13-12-2018) - Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren 10-11-2011 m.i.v. 01-01-2000) (Raad 19-12-2013) - Verordening tot wijziging van de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren gemeente Oss 2013 m.i.v. 13-03-2014 (Raad 0307-2014)

Programma

8.

Aantrekkelijk wonen in Oss

Proces

Volkshuisvesting

- Huisvestingswet - Gemeentewet - Bouwbesluit 2012 - Woningwet - Wet bevorderen eigenwoningbezit

Woningbouw

- Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) - Wet ISV

Planschade

- Wet Ruimtelijke Ordening - Gemeentewet - Wabo - Gemeentewet

Leges omgevingsvergunningen

9.

Veilige omgeving

10. Besturen in verandering van

Externe wetgeving

Grondexploitatie woningbouw

- Wet op de Ruimtelijke Ordening - Besluit op de Ruimtelijke Ordening - BBV

Brandweer

- Brandweerwet 1985 - Wet veiligheidsregio’s

Bestuur

- Algemene Wet Bestuursrecht - Gemeentewet 8

Interne wetgeving - Verordening vestigen uitsluitend recht voor specifieke diensten (Raad 03-01-2011 m.i.v. 13-012011) - Woonschepenverordening Oss 1994 (Raad 03-011994 m.i.v. 01-01-2000) - Subsidieregeling wonen in het centrum Oss 2020 (Raad 25-06-2020)

- Verordening organisatie en werkwijze Adviesteam Omgevingskwaliteit, Adviesteam Architectuur en Erfgoedcommissie Oss 2020 (Raad 24-9-2020) - Erfgoedverordening Oss 2020 (Raad 24-9-2020) - Verordening advisering planschade gemeente Oss 2008 (Raad 13-11-2008 terugwerkend 01-01-2008) - Bouwverordening 2020 (Raad 24-9-2020) - Verordening Leges 2021 (Raad 27-12-2020 m.i.v. 1-1-2021) - Exploitatieverordening gemeente Oss 2008 (Raad 26-06-2008 m.i.v. 17-09-2008) - Archeologieverordening Oss 2010 (Raad 14-102010 geldt m.i.v. 12-12-2010) - nota grondbeleid - nota grondprijsbeleid (Raad 14-7-2016) - Verordening op de heffing en invordering van Brandweerrechten Oss 2015 (Raad 18-12-2014 m.i.v. 01-01-2015) - Verordening rekenkamercommissie gemeente Oss 2010 (20-05-2010 m.i.v. 27-05-2010)

Programma

Proces

tijden

Bestuursorganen College

Personeel

Leges publiekszaken

Externe wetgeving

Interne wetgeving

- Wet dualisering gemeentebestuur

- Verordening rechtspositie wethouders, raads- en commissieleden 2019 (Raad 19-9-2019 m.i.v. 1-12019) - Uitkering- en pensioenverordening gewezen wethouders Oss (Raad 28-04-1995 m.i.v. 05-051995) - Verordening outplacement gewezen wethouders gemeente Oss 2011 (Raad 03-01-2011 m.i.v. 1201-2011)

- Algemene wet bestuursrecht - Ambtenarenwet - Pensioenwet - Sociale verzekeringswetten - Wet op loonbelasting - Arbeidstijdenwet - Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) - Ambtenarenwet - Fiscale wetgeving - Sociale verzekeringswetten - Pensioenwetgeving - Algemene Wet Bestuursrecht - CAR/UWO - Wet Bescherming Persoonsgegevens - Wet op de Ondernemingsraad - Werkkostenregeling - Paspoortwet - Burgerlijk Wetboek - Besluit Paspoortgelden - Besluit Burgerservicenummer - Wegenverkeerwet 1994 - Reglement rijbewijzen - Besluit Burgerlijke stand 1994 - Algemene wet bestuursrecht - Gemeentewet 9

- Algemene Plaatselijke Verordening 2019 (Raad 63-2019) - Verordening Leges 2021 (Raad 27-12-2020 m.i.v. 1-1-2021) - Verordening gegevensverstrekking basisregistratie personen (Raad 22-9-2014 m.i.v. 6-1-2014)

Programma 11. Financieel solide

Gemeente brede processen

Proces Belastingen

Externe wetgeving - Wet GBA - Wet bescherming persoonsgegevens - Algemene wet bestuursrecht - Wet waardering onroerende zaken (WOZ) - Invorderingswet 1990 - Wet milieubeheer - Gemeentewet - BBV

Externe wetgeving

Vennootschapsbelasting Aanbestedingen

- Verordening precariobelasting Oss 2011 (Raad 0301-2011 m.i.v. 01-01-2011) incl. tarieventabel - Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Oss 2015 (Raad 18-12-2014 m.i.v. 0101-2015) - Verordening Watertoeristenbelasting Oss 2017 (Raad 15-12-2016 m.i.v. 01-01-2017) - Verordening Toeristenbelasting Oss 2017 (Raad 15-12-2016 m.i.v. 01-01-2017) - Verordening Onroerende zaakbelastingen Oss 2021 (Raad 27-12-2020 m.i.v. 1-1-2021)

Interne wetgeving

Budgetbeheer BTW & BCF

Interne wetgeving

-Mandaten -Gewijzigde bevoegdhedenregeling (Raad 9-1-2018) - Wet op de omzetbelasting 1968 - Wet op het BTW compensatiefonds - Wet op de vennootschapsbelasting - Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen - EU-aanbestedingsregels - Aanbestedingswet 2012 - Gids proportionaliteit - Aanbestedingsreglement werken 2012 10

N.v.t.

N.v.t. N.v.t.

Gemeente brede processen

Externe wetgeving

Interne wetgeving

Jaarrekening

- Wet Normering Topinkomens - De Kadernota rechtmatigheid - Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) - Algemene Wet Bestuursrecht - Besluit Accountants Decentrale Overheden (BADO)

Treasury

- Wet houdbare overheidsfinanciën - Wet Financiering decentrale overheden (Fido) - Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo)

Sisa

- Besluit specifieke uitkeringen gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid 2011-2018 - Subsidieregeling sanering verkeerslawaai - Wet Brede doeluitkering Verkeer en vervoer - Participatiewet gemeentedeel 2018 - Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 - Wet Markt en Overheid - Mededingingswet - Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)

- Verordening over de uitgangspunten voor de begroting en verantwoording, het financieel beleid en het financieel beheer van de gemeente Oss 2018 (art 212 gem.wet) (Raad 28-06-2018 m.i.v. 11-07-2018) - Controleverordening 2015 (art 213 gem.wet) (Raad 12-02-2015 m.i.v. 19-02-2015) - Nota reserves (bijlage begroting) (Raad 12-11-2020) - Nota investeringsbeleid (Raad 22-01-2019) - Financiële verordening gemeente Oss 2021 - Treasurystatuut 2021 Gemeente Oss (Raad 8 juli 2021) - Verordening blijverslening (Raad 15-12-2016 m.i.v. 01-01-2017) - Verordening duurzaamheidsleningen Oss 2017 (Raad 26-01-2017 m.i.v. 11-02-2017) - Verordening geldlening zonnepanelenproject Oss 2020 (Raad 30-1-2020 m.i.v. 1-1-2020) N.v.t.

Overig

11

Gemeente brede processen

Externe wetgeving

Interne wetgeving

Subsidies

- Algemene Wet Bestuursrecht

- Algemene Subsidie Verordening Oss 2018 (Raad 2806-2018 m.i.v. 01-08-2018)

12