Collegevoorstel Meedoen begint bij de basis 2024-2028

Advies aan B&W Onderwerp Meedoen begint bij de basis 2024-2028. Aanpak Laaggeletterdheid. Datum

2 juli 2024

Naam en telefoon

Jacco van Roon, 0646891929

Afdeling

M&M

Portefeuillehouder

Kees van Geffen

Wat adviseer je te besluiten? (=concept-besluit) 1. De Raad voor te stellen om het Plan van aanpak Laaggeletterdheid 'Meedoen begint bij de basis 2024-2028' vast te stellen 2. In te stemmen met de reactie op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein 3. De beantwoordingsbrief op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein ter kennisname aan de Raad aan te bieden Wat is de aanleiding voor dit advies? Vanaf 2019 zijn wij bezig met onze partners in het Taalnetwerk met de aanpak van laaggeletterdheid en proberen we mensen te helpen om hun basisvaardigenheden te verbeteren. Dit volgens het plan van aanpak ‘Meedoen begint bij de basis 2019-2022’. De looptijd van dit plan is verlopen en het Taalnetwerk is intussen veranderd. Ook is het beleid verrijkt. Sinds 2022 zetten wij in om de leesvaardigheid van onze kinderen te vergroten en besteden wij meer aandacht aan digitale inclusie. Mede daarom komen we met een nieuw en herijkt plan van aanpak. In het coalitieakkoord 2022-2026 is afgesproken om in te zetten op een laagdrempelig en bereikbaar aanbod aan “gratis taalonderwijs voor volwassenen, arbeidsmigranten en statushouders”. In de komende jaren willen we met meer partners de aanpak van laaggeletterdheid verbeteren waardoor ons bereik en grip op het maatschappelijke resultaat groter wordt. Met het resultaat dat meer mensen zelfstanding mee kunnen doen in onze samenleving.

Wat is de missie van het Taalnetwerk Oss? Aan het einde van 2023 hebben wij samen met de partners van het Taalnetwerk Oss een nieuw convenant ondertekend voor de aanpak van laaggeletterdheid. Dit convenant vervangt het convenant uit 2017. Onze huidige partners zijn de bibliotheek (NOBB), ONS welzijn, KW1C, Vluchtelingenwerk, de Volksuniversiteit Oss en het Leerwerkloket NOB. Ze staan onder leiding van onze Taalnetwerkcoördinator. De kernpartners vinden het ‘verbeteren van basisvaardigheden’ iets dat we samen moeten doen. Alleen door samen te werken kunnen we zicht krijgen op de laaggeletterden in onze gemeente. Samen kunnen we laaggeletterdheid aanpakken en voorkomen. Vanuit de wetenschap dat betere basisvaardigheden ervoor zorgen dat mensen minder hulp nodig hebben. Het is geen doel op zich, maar de basis om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Waar werken we aan in de periode 2024-2028? De vier uitgangspunten van onze aanpak zijn: • Meedoen begint bij de basis, het gaat om basisvaardigheden; • Een Leven Lang Leren (de Lerende Stad); • Een laagdrempelig en bereikbaar aanbod aan cursussen, trainingen en activiteiten; • Mens centraal, we werken vindplaatsgericht.

Advies aan B&W

Pagina 1 van 5

Advies aan B&W Bij de aanpak werken we samen met onze kernpartners, met formele en informele aanbieders en met de gemeenten in de regio Noordoost Brabant. De samenwerking met centrumgemeente ’sHertogenbosch is voor het formele aanbod, de werkgeversparticipatie en de jongerenaanpak van belang vanwege het grotere bereik en de grotere mogelijkheden op inzet van gelden. In onze Taalnetwerk gaat de focus de komende jaren op meer Taal in de buurt, de Digitale inclusie en de Gezinsaanpak. Dit doen wij themagericht, omdat wij op deze manier de beschikbare tijd en geld per jaar het beste kunnen inzetten.

Aan welke opdracht draagt dit advies bij? In het coalitieakkoord 2022-2026 staat geschreven dat inwoners met nagenoeg dezelfde talenten evenveel kans moeten krijgen op ontwikkeling. Daarvoor is onderwijs de beste route. Hierbij past het uitgangspunt van de Lerende Stad: ‘een Leven Lang Ontwikkelen’. Het college zet in op een laagdrempelig en bereikbaar aanbod aan “gratis taalonderwijs voor volwassenen, arbeidsmigranten en statushouders”, zodat ze voldoende kansen krijgen om hun basisvaardigheden te verbeteren. Met het besef dat niet iedereen de route naar onderwijs makkelijk vindt, zoals veel laaggeletterden.

Welk resultaat willen we bereiken? In het plan van aanpak Meedoen begint bij de basis 2019-2022 is de ambitie uitgesproken om zoveel mogelijk mensen die dat nodig hebben deel te laten nemen aan een cursus, training of activiteit waarmee ze hun basisvaardigheden kunnen verbeteren. Het streven was om per jaar van 100 mensen de basisvaardigheden te verbeteren. Inmiddels bereiken we meer dan 300 mensen, de lat ligt nu hoger. We streven ernaar om in 2028 jaarlijks (via het DigiTaalhuis) 450 mensen of meer te bereiken en door te verwijzen.

Welke argumenten zijn er voor dit advies? 1.1

Wij hebben de wettelijke regie om laaggeletterdheid aan te pakken Vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) hebben wij als gemeente een regierol voor de aanpak van volwassenonderwijs en laaggeletterdheid. Vanuit deze wet ontvangen (centrum)gemeente nmiddelen voor een aanbod aan opleidingen Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden.

1.2

Goede basisvaardigheden zijn een voorwaarde om goed mee te kunnen doen Meerdere onderzoeken tonen aan dat mensen met verminderde basisvaardigheden, of laaggeletterdheid, minder goed meedoen in onze samenleving. Het is een van de oorzaken waarom mensen langer werkloos zijn, in armoede leven, minder gezond zijn en/of eenzaam zijn.

1.3

Werken aan basisvaardigheden loont Uit recente (landelijke en regionale) onderzoeken naar de impact van Taaltrajecten blijkt dat van de deelnemers aan een cursus of training basisvaardigheden: -

Circa 59% van de deelnemers een betere taalbeheersing krijgt; Circa 30% tot 50% van de deelnemers een betere plek krijgt in de samenleving; Circa 20% tot 35% van de deelnemers een betere arbeidsmarktpositie krijgt.

Uit: ‘Impact taaltrajecten in de regio Noordoost Brabant 2022-2023’ (M. De Greef, 2023).

Advies aan B&W

Pagina 2 van 5

Advies aan B&W

Wat zijn kanttekeningen, tegenargumenten of risico’s?

1.1

De ambities zijn groter dan de middelen De begroting van het plan is nu niet sluitend. We moeten creatief zijn en blijven kijken naar andere financieringsmogelijkheden, zoals bijvoorbeeld via het onderwijsachterstandenbeleid, de gezinsaanpak, in de regio of goedkopere opties in het aanbod. Ook moeten we binnen de

doeluitkering het aanbod verrijken (nieuw voor oud) om het betaalbaar te houden. Ook een eigen bijdrage is niet uit te sluiten.

1.2

Afhankelijkheid van rijksmiddelen We blijven voor onze beleidsambities afhankelijk van rijksgelden. Die geeft ons de ruimte onze aanpak te kunnen uitvoeren. Tot en met 2028 blijven ze beschikbaar. Daarna ontstaat een nieuwe situatie, waarvoor een nieuw beleidskader nodig zal zijn.

1.3

Onvoldoende capaciteit bij de uitvoering Om de plannen waar te kunnen maken is voldoende capaciteit nodig bij de mensen die een belangrijke rol spelen in de doorverwijzing. Voor een groter bereik van het DigiTaalhuis moeten we de uren van de Taalconsulent uitbreiden van 12 naar 16 uur voor bezetting van spreekuren en begeleiden van vrijwilligers. Ook vraagt een groter bereik van mensen meer van onze consulenten.

Waar moeten we rekening mee houden? a. Financiën Wij hebben geld nodig voor het aanbod, de organisatie van het Taalnetwerk en onze aanpak. -

De centrumgemeente ’s-Hertogenbosch betaalt de formele cursussen voor onze regio. Ook verdeelt de centrumgemeente via een sleutel Rijksgelden als ‘doeluitkering Educatiemiddelen’ over de gemeenten. Dit is voor onze non-formele aanbod, de trainingen basisvaardigheden. Via deze weg krijgen we jaarlijks een doeluitkering van rond de € 195.000,-, de hoogte kan per jaar verschillen.

-

Voor de uitvoering van plan van aanpak hebben we zonder de educatiemiddelen jaarlijks € 140.000,- nodig (zie onder begroting). Er is een structureel budget van € 85.000,- in de Programmabegroting. Daarmee betalen we de Taalnetwerkcoördinator en het DigiTaalhuis. Vanuit de centrumgemeente komt daar nog jaarlijks een subsidie bij van € 40.000,-. Dat is bij elkaar € 125.000,- voor de uitvoering. Het tekort van € 15.000,proberen we op te lossen via externe financieringsmogelijkheden en door in te verdienen bij de acties die we ondernemen.

Advies aan B&W

Pagina 3 van 5

Advies aan B&W

Inkomsten

Euro

Uitgaven

Euro

Educatiemiddelen WEB

195.000

Aanbod non-formeel, KW1C

195.000

Programmabegroting

85.000

Taalnetwerkcoördinator

50.250

Subsidie centrumgemeente

40.000

DigiTaalhuis

50.000

Tekort

15.000

Taal in de buurt

10.000

Week lezen en schrijven

5.000

Bewustwordingscampagne

10.000

Uitgaven thema*

10.000

Totaal

335.000

335.000

*Digitale aanpak en Gezinsaanpak

b. Informatiebeveiliging en Privacy Dit plan heeft geen consequenties voor de huidige werkwijze. c. Communicatie •

•

De concept plan van aanpak is voor de besluitvorming geschreven op taalniveau B2. Maar we streven naar gemakkelijk Nederlands, taalniveau B1. We schrijven na de besluitvorming een verkorte publieksversie op B1-niveau; Voor de uitvoering van een aantal actiepunten uit dit plan denken we in samenwerking met andere partners en de afdeling communicatie na over de wijze van communiceren.

d. Uitvoering Om het plan uit te voeren zetten we na uw besluit de volgende stappen: • • • •

We starten werkgroepen rondom de thema’s Digitale inclusie en de Gezinsaanpak; We starten de trainingen herkennen en doorverwijzen; We lanceren in 2025 een digitale plek voor het aanbod; We openen in 2025 een nieuw DigiTaalpunt.

e. Overlegd met Dit plan is opgesteld in afstemming en overleg met de kernpartners van het Taalnetwerk Oss en met behulp van Stichting Lezen en Schrijven. Vanuit onze gemeente zijn betrokken de programmamanager WIO, de consulenten Werk en Inkomen, de financieel adviseur, de beleidsadviseurs van arbeidsmarktbeleid, onderwijsachterstanden en Oss Leest en Communicatie (Klare Taal). Advies Adviesraad Sociaal Domein De kenniskringen WMO en WIAZ hebben op ons verzoek een advies uitgebracht. Hoe wij met de adviespunten omgaan is te lezen in de concept beantwoordingsbrief aan de ASD in bijlage 3.

Advies aan B&W

Pagina 4 van 5

Advies aan B&W Bijlagen 1

Concept plan van aanpak laaggeletterdheid Meedoen begint bij de basis 2024-2028

2

Concept raadsvoorstel

3

Concept beantwoordingsbrief aan de ASD

Samenvatting In de gemeente Oss is 11% van de bevolking laaggeletterd. Het gaat om mensen die moeite hebben met hun basisvaardigheden. Het gaat dan om lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Hierdoor doen ze minder makkelijk mee in onze samenleving. Het college en de partners van het Taalnetwerk Oss willen deze mensen vinden en helpen met een laagdrempelig aanbod aan cursussen, trainingen en activiteiten, waardoor ze basisvaardigheden kunnen verbeteren. Uitgangspunt voor het college is dat onze inwoners van jongs af aan de kans krijgen om zich blijvend te ontwikkelen. Het plan van aanpak Meedoen begint aan de basis 2024-2028 streeft ernaar zoveel mensen te bereiken

Advies aan B&W

Pagina 5 van 5