Bijlagen bij toelichting Bijlage 19 Slagschaduwonderzoeken omgevingsvergunning.PDF
Tekst van het document
BIJLAGE 19
718026 – SLSch Oss 5 februari 2019
ONDERZOEK SLAGSCHADUW WINDPARK ELZENBURG-DE GEER, DEELPARK GEMEENTE OSS Gemeente Oss
Definitief v2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Duurzame oplossingen in energie, klimaat en milieu Postbus 579 7550 AN Hengelo Telefoon (074) 248 99 40
Documenttitel
Onderzoek slagschaduw windpark Elzenburg-De Geer, deelpark Gemeente Oss
Soort document
Definitief v2
Datum
5 februari 2019
Documentnummer
718026 – SLSch Oss
Opdrachtgever
Gemeente Oss
Auteur
D.F. Oude Lansink, Pondera Consult
Vrijgave
S. Flanderijn, Pondera Consult
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
1
INHOUDSOPGAVE Inleiding
2
Flexibele vergunningaanvraag
2
Beschrijving van de locatie
3
Regelgeving
4
Onderzoek slagschaduw
5
Normstelling
5
Schaduwgebied
5
Potentiële schaduw
6
Toetspunten
7
Rekenresultaten
8
Hinderduur bij woningen
10
Maatregelen
11
Cumulatieve effecten
12
Beoordeling
14
bijlage 1
Verklarende begrippenlijst
15
bijlage 2
Rekenmodel en resultaten slagschaduw
17
bijlage 3
Slagschaduwcontouren deelpark gemeente Oss
27
bijlage 4
Slagschaduwcontouren cumulatief Oss & RH = Fase 1
28
bijlage 5
Slagschaduwcontouren cumu Alle 6 turbines = Fase 2
29
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
2
INLEIDING In opdracht van De gemeente Oss is een akoestisch onderzoek en een onderzoek naar slagschaduw uitgevoerd voor het voorgenomen windpark Elzenburg – De Geer, deelpark ‘gemeente Oss’ ten noorden van Oss. Het onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning (Wabo). maximaal 6 windturbines. Het windpark zal worden gerealiseerd in maximaal twee fasen: •
Fase 1: deelparken ‘gemeente Oss’ (WTG 1 en WTG 4) en ‘Raedthuys’ (WTG 2 en WTG 3) – voor de uitvoering van deze fase welke is toegestaan volgens het bestemmingsplan wordt nu vergunning aangevraagd;
•
Fase 2: turbine WTG 6 en WTG 7 – uitvoering van deze fase is nog niet zeker en zal moeten geschieden op basis van een afwijkingsbevoegdheid opgenomen in het bestemmingsplan.
In het windpark wordt in de huidige fase dus voor nog twee windturbines tegelijkertijd een aparte vergunningaanvraag ingediend. Dit is voor windturbines 2 en 3 onder de naam ‘deelpark Raedthuys’. Turbine WTG 5 is in een eerder stadium in de voorbereiding van de ruimtelijke procedure komen te vervallen. Figuur 1.1 Windmolenpark Elzenburg – de Geer (in rood omcirkeld de turbines van deelpark gemeente Oss)
Flexibele vergunningaanvraag Aangezien een selectie of aanbesteding van het te plaatsen windturbinetype in het windpark nog niet heeft plaatsgevonden wordt een flexibele vergunning aangevraagd. Voor het
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
3
slagschaduw-onderzoek is als voorbeeld een turbinetype gebruikt met maximale afmetingen (rotordiameter van 136 meter en tiphoogte van 210 meter, de ashoogte is daarmee in slagschaduw-onderzoek bepaald op 142 meter). Hiermee zijn de maximale slagschaduweffecten op de omgeving in beeld gebracht. Voorafgaand aan de start van de bouw wordt een definitieve keuze gemaakt voor een turbinetype welke op dat moment aan het bevoegd gezag gemeld zal worden. Daarbij zal ook middels berekeningen worden aangetoond dat deze turbine kan voldoen aan de normen en welke maatregelen daarvoor noodzakelijk zijn.
Beschrijving van de locatie Het windpark is gepland ten noorden van de woonkern Oss en het bedrijventerrein Elzenburg – De Geer, en ten zuiden van de woonkernen Macharen en Haren. Figuur 1.2 Locatie plangebied windpark – overzicht omgeving
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
4
Regelgeving Een windturbine (of meerdere windturbines) valt onder paragraaf 3.2.3 van het Activiteitenbesluit 1. Volgens artikel 3.12 tweede lid Activiteitenregeling kunnen maatregelen nodig zijn indien zich binnen een afstand van twaalf maal de rotordiameter vanaf de locaties van de turbines woningen van derden bevinden. Dit is hier het geval, zodat een onderzoek naar slagschaduwhinder uitgevoerd is.
1
Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer, 19 oktober 2007, nr.07.00113, Staatsblad 2007/415.
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
5
ONDERZOEK SLAGSCHADUW Normstelling Schaduweffecten van een draaiende windturbine kunnen hinder veroorzaken bij mensen. De flikkerfrequentie, het contrast en de tijdsduur van blootstelling zijn van invloed op de mate van hinder die ondervonden kan worden. Bekend is dat flikker-frequenties tussen 2,5 en 14 Hz als erg storend worden ervaren en schadelijk kunnen zijn. De turbines welke zullen worden gebruikt voor dit windpark zullen buiten dit frequentiebereik vallen. Een groter verschil tussen licht en donker (meer contrast) wordt als hinderlijker ervaren. Verder speelt de blootstellingsduur een grote rol bij de beleving. In artikel 3.14 onder 4. van het Activiteitenbesluit wordt verwezen naar de bij de ministeriële regeling te stellen maatregelen. In deze regeling 2 is in artikel 3.12 voorgeschreven dat een turbine is voorzien van een automatische stilstandvoorziening die de windturbine afschakelt indien slagschaduw optreedt ter plaatse van gevoelige objecten voor zover de afstand tussen de turbine en de woning minder bedraagt dan twaalf maal de rotordiameter en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer dan 20 minuten slagschaduw kan optreden 3. In het kader van dit onderzoek wordt dit artikel als volgt geïnterpreteerd: •
Bij de beoordeling worden alleen woningen van derden betrokken;
•
De eventuele schaduw van turbines op een grotere afstand dan twaalf maal de rotordiameter wordt verwaarloosbaar geacht (conform artikel 3.12 van de Activiteitenregeling);
•
Schaduw bij een zonnestand lager dan vijf graden (net na zonsop- en zonsondergang) wordt niet als hinderlijk beschouwd en buiten beschouwing gelaten . Bij zonsopkomst en zonsondergang is het licht vrij diffuus en wordt de turbine vaak aan het zicht onttrokken door gebouwen en begroeiing;
•
Bij een windpark worden de schaduwduren en schaduwdagen van afzonderlijke turbines opgeteld voor zover de schaduwen elkaar niet overlappen;
•
Er is geen stilstandsvoorziening op een turbine nodig als de gemiddelde duur van hinderlijke schaduw minder is dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur per jaar. Dit is een strengere beoordeling dan volgens het Activiteitenbesluit omdat op deze manier op 17 dagen per jaar de hinderduur van zonsopgang tot zonsondergang meer dan 20 minuten mag bedragen en op alle overige dagen in het jaar de hinderduur door slagschaduw minder dan 20 minuten mag bedragen. Opgeteld kan de norm uit het Activiteitenbesluit dus een langere slagschaduwduur opleveren dan 6 uur per jaar.
Schaduwgebied Bij de opkomst en de ondergang van de zon kan de schaduw van een turbine aan de westkant en aan de oostkant ver reiken. Op afstanden groter dan twaalf maal de rotordiameter wordt de slagschaduw echter niet meer als hinderlijk beoordeeld. Aan de noordzijde wordt het Regeling van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 9 november 2007 nr. DJZ 2007104180 houdende regels voor inrichtingen (Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer). 3 Voor de letterlijke tekst wordt verwezen naar de regeling. 2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
6
schaduwgebied begrensd omdat de zon in het zuiden altijd hoog staat. Aan de zuidzijde treedt nooit schaduw op omdat de zon nooit in het noorden staat.
Potentiële schaduw Op basis van de turbineafmetingen, de gang van de zon op deze locatie en een minimale zonshoogte van vijf graden, zijn de dagen en tijden berekend waarop slagschaduw op woningen kan optreden. De gang van de zon is voor alle dagen van het jaar bepaald met een astronomisch rekenmodel waarbij rekening is gehouden met de betreffende locatie (noorderbreedte en oosterlengte) op aarde. De potentiële schaduwduur is een theoretisch maximum. Hieruit is de verwachte hinderduur berekend door het toepassen van correcties. Als gevolg van deze correcties is de verwachte hinderduur aanmerkelijk korter dan de potentiële schaduwduur. De potentiële schaduwduur is nauwkeurig te berekenen, afhankelijk van de nauwkeurigheid van de invoer van de geometrie (positie en afmeting van de turbine en positie van de woningen) en van de nauwkeurigheid waarmee de zonnestand wordt bepaald. De correcties om te komen tot de verwachte hinderduur zijn een voorspelling op basis van de geschiedenis. De meteogegevens zijn bepaald op basis van gemiddelde gemeten data over twintig jaar. De verwachting is dat in de toekomst deze gemiddelden over langere perioden niet in belangrijke mate af zullen wijken.
Zonneschijn Schaduw is er alleen als de zon schijnt. Deze correctie is gebaseerd op het percentage van de daglengte dat de zon gemiddeld schijnt in dit gebied en in de betreffende maand. De percentages worden ontleend aan meerjarige data van nabijgelegen KNMI meteostations. Figuur 2.1 Fractie zonneschijn windpark Elzenburg – De Geer
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
7
Oriëntatie Het rotorvlak staat niet altijd haaks op de schaduwrichting waardoor de hinderduur wordt beperkt. Als het rotorvlak evenwijdig staat aan de schaduwrichting treedt er geen of nauwelijks lichtflikkering op. Deze correctie is gebaseerd op de distributie van de
Figuur 2.2 Distributie windrichtingen bij windsnelheid > 2 m/s
voorkomende windrichtingen. De percentages worden ontleend aan meerjarige data van KNMI meteostations waarbij alleen de windsnelheden boven 2 m/s (op 10 meter hoogte, overeenkomend met circa 3 m/s op ashoogte) zijn betrokken. Afhankelijk van de richting waar de windturbine staat ten opzichte van woning ligt de deze correctie tussen circa 55% en 75%.
Bedrijfstijd Slagschaduwhinder treedt alleen op als de rotor draait. De correctie is gebaseerd op de distributie van de voorkomende windsnelheden. De windturbine gaat pas draaien vanaf een windsnelheid van circa 3 m/s op ashoogte. Windturbines zijn veelal 80% tot 95% van de tijd in bedrijf. Op de huidige locatie is hiervoor worst-case 100% aangenomen.
Toetspunten Van de situatie is een rekenmodel opgesteld met behulp van het programma WindPro® versie 3.2.669. Hiermee zijn de slagschaduwduren ter plaatse van woningen berekend. In het model zijn 51 referentietoetspunten gedefinieerd ter plaatse van de woningen van derden in het gebied. De positie van de woningen zijn gebaseerd op het BAG bestand (Basisregistratie Adressen en Gebouwen).
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
8
Tabel 2.1 (Referentie-) toetspunten Straat
Huisnummer
Straat
Huisnummer
Achterschaijkstraat
4
Huisdaalsestraat
2
Achterschaijkstraat
6
IJsselstraat
43
Achterschaijkstraat
8
Laagstraat
35
Achterschaijkstraat
18
Lekstraat
2
Bossekampstraat
1
Lekstraat
4
Bossekampstraat
2
Lekstraat
6
Bossekampstraat
4
Lekstraat
13
Broekstraat
11
Luistenstraat
6
Broekstraat
12
Luistenstraat
10
Broekstraat
13
Maaskade
41
Broekstraat
13
Megensedijk
16
Den Heymit
17
Nieuwe Steeg
8
Dommelstraat
33
Ossestraat
2
Dommelstraat
44
Ossestraat
3
Dorpenweg
21
Ossestraat
4
Eindstraat
18
Ossestraat
5
Gementstraat
1
Ossestraat
6
Gementstraat
1
Ossestraat
8
Gementstraat
4
Ossestraat
11
Gementstraat
4
Sluisweg
2
Gementstraat
6
Valendonkstraat
3
Harenseweg
1
Valendonkstraat
13
Harenseweg
3
Vechtstraat
15
Harenseweg
3 MZ
Waalkade
9
Harenseweg
44
Waalkade
11
Huisdaalsestraat
1
Rekenresultaten Bij de beoordeling van slagschaduwhinder wordt uitgegaan van de ‘worst case’ aanname dat de gehele gevel van een woning boven een hoogte van 0,5 m boven het maaiveld uit raam bestaat. Daarbij is aangenomen dat de gevelhoogte bij woningen 5 m bedraagt en voor de geprojecteerde breedte van het gevelvlak is 8 m aangehouden. Voor de weergave van contouren op kaart wordt door het rekenprogramma uitgegaan van een te definiëren rekenraster (fijnmazig tot grof) waarop per rasterpunt de schaduwduur wordt berekend op een beperkt oppervlak. Daardoor kan het voorkomen dat het lijkt dat een woning welke net binnen de 6 uurscontour is gelegen, toch zal voldoen aan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwduur per jaar. Immers, voor de berekeningen op de
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
9
toetspunten wordt uitgegaan van een groter belast verticaal oppervlak van 8,0 x 4,5 meter. Daarom wordt op kaart de 5 uurscontour gebruikt om met zekerheid te kunnen zeggen dat woningen binnen deze contour niet meer dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwduur ontvangen. Er wordt tevens een 15-uurscontour gepresenteerd om een indruk te verkrijgen van het belaste gebied of toetspunten dichterbij de turbine(s). De kaart is dus nadrukkelijk niet geschikt voor het toetsen aan normen maar kan worden gebruikt voor een visuele beoordeling van de schaduwduur op de omgeving. Van de turbines zijn de schaduwduren in het omliggende gebied berekend. In bijlage 3 is met een groene, rode en grijze isolijn aangegeven waar de totale jaarlijkse verwachte hinderduur, beschouwd op de gevel van een woning, respectievelijk 0, 6 of 16 uur bedraagt.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
10
Hinderduur bij woningen Op de 51 referentietoetspunten is de slagschaduwduur berekend, zie bijlage 2. De resultaten van de berekeningen zijn gegeven in Tabel 2.2. Hierin is voor elk rekenpunt zowel de potentiële als de verwachte jaarlijkse hinderduur gegeven (tijden in uu:mm). Tabel 2.2 Schaduw windturbines, potentiele en verwachte hinderduur per jaar [uu:mm], Windpark Elzenburg – De Geer, deelpark gemeente Oss. Adres
Adres
potentieel
verwacht
--
Huisdaalsestraat 2
79:12:00
15:33
--
--
IJsselstraat 43
--
--
--
--
Laagstraat 35
--
--
potentieel
verwacht
Achterschaijkstraat 18
--
Achterschaijkstraat 4 Achterschaijkstraat 6 Achterschaijkstraat 8
--
--
Lekstraat 13
--
--
Bossekampstraat 1
09:26
2:00
Lekstraat 2
45:01
12:12
Bossekampstraat 2
10:28
2:08
Lekstraat 4
40:57
11:06
Bossekampstraat 4
--
--
Lekstraat 6
37:41
10:13
Broekstraat 11
--
--
Luistenstraat 10
--
--
Broekstraat 12
--
--
Luistenstraat 6
--
--
Broekstraat 13
--
--
Maaskade 41
19:34
4:56
Broekstraat 13 A
--
--
Megensedijk 16
--
--
Den Heymit 17
--
--
Nieuwe Steeg 8
--
--
Dommelstraat 33
07:21
2:02
Ossestraat 11
43:15
10:13
Dommelstraat 44
05:58
1:38
Ossestraat 2
30:14
3:43
Dorpenweg 21
12:23
1:31
Ossestraat 3
35:14
5:27
Eindstraat 18
03:33
0:47
Ossestraat 4
36:44
4:33
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 5
43:07
6:48
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 6
33:00
6:56
Gementstraat 4
--
--
Ossestraat 8
33:03
7:35
Gementstraat 4
--
--
Sluisweg 2
--
--
Gementstraat 6
--
--
Valendonkstraat 13
--
--
Harenseweg 1
07:37
1:48
Valendonkstraat 3
--
--
Harenseweg 3
06:23
1:33
Vechtstraat 15
--
--
Harenseweg 3 MZ
06:33
1:35
Waalkade 11
--
--
Harenseweg 44
06:15
1:30
Waalkade 9
--
--
Huisdaalsestraat 1
111:06
23:27
--:
niet van toepassing, dus geen slagschaduw
Bij de woningen waarvan de verwachte hinderduur in de tabel vetgedrukt is, treedt jaarlijks meer dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwhinder op. Bij de bepaling van de schaduwduren is geen rekening gehouden met eventuele beplanting, gebouwen en
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
11
kunstwerken in de omgeving die het zicht kunnen belemmeren. Hierdoor kan de hinder worden beperkt. De vetgedrukte tijden in de tabel worden gereduceerd door een stilstandsregeling. De frequenties van de lichtflikkeringen liggen voor de drie turbines tussen 0,3 en 0,8 Hz als gevolg van het aantal omwentelingen per minuut dat hoort bij de beschouwde turbines en liggen ruimschoots onder de 2,5 Hz dat als erg storend wordt ervaren en schadelijk kan zijn.
Maatregelen Om op de geselecteerde rekenpunten, en overige woningen van derden, te voldoen aan de strengere beoordeling van zes uur voor de jaarlijkse hinderduren, moeten specifieke turbines worden voorzien van een stilstandsregeling die de rotor stopt wanneer er slagschaduw kan ontstaan op deze woningen van derden. In de turbinebesturing worden te zijner tijd, wanneer de definitieve keuze in turbinetype duidelijk is, hiervoor blokken van dagen en tijden bepaald en geprogrammeerd waarin de rotor wordt gestopt als de zonneschijnsensor (onderdeel van het systeem voor de stilstandsregeling) aangeeft dat de zon schijnt.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
12
CUMULATIEVE EFFECTEN In de omgeving van het windpark is nog een windpark met twee turbines gepland (‘deelpark Raedthuys’). Beide parken maken deel uit van het project WP Elzenburg – De Geer dat bestaat uit totaal 6 windturbinelocaties welke zijn vastgelegd in het bestemmingsplan. Het windpark Elzenburg – De Geer zal worden gerealiseerd in twee fasen: •
Fase 1: deelparken ‘gemeente Oss’ (WTG 1 en WTG 4) en ‘Raedthuys’ (WTG 2 en WTG 3);
•
Fase 2: turbine WTG 6 en WTG 7.
Om de maximale cumulatieve effecten van zowel Fase 1 als Fase 2 vast te stellen is gebruik gemaakt van het beschikbare slagschaduw rekenmodel en zijn opnieuw berekeningen uitgevoerd, zie Tabel 3.1 en bijlage 2 voor de rekenresultaten.
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
13
Tabel 3.1 Resultaten cumulatieve effecten WP Elzenburg-De Geer; verwachte slagschaduw [uu:mm]. Adres
Adres
Fase 1
Fase 2
--
Huisdaalsestraat 2
19:22
38:06
--
IJsselstraat 43
--
--
--
--
Laagstraat 35
01:02
06:00
Achterschaijkstraat 8
--
--
Lekstraat 13
07:29
09:15
Bossekampstraat 1
08:45
21:07
Lekstraat 2
14:55
14:55
Bossekampstraat 2
08:07
20:59
Lekstraat 4
14:03
14:03
Bossekampstraat 4
Lekstraat 6
Fase 1 1)
Fase 2 2)
Achterschaijkstraat 18
--
Achterschaijkstraat 4
--
Achterschaijkstraat 6
02:49
09:41
13:20
13:20
Broekstraat 11
--
--
Luistenstraat 10
--
--
Broekstraat 12
--
--
Luistenstraat 6
--
--
Broekstraat 13
--
--
Maaskade 41
06:27
22:22
Broekstraat 13 A
--
--
Megensedijk 16
--
--
Den Heymit 17
02:24
08:17
Nieuwe Steeg 8
--
--
Dommelstraat 33
02:02
02:02
Ossestraat 11
12:44
22:29
Dommelstraat 44
01:38
01:38
Ossestraat 2
04:57
06:29
Dorpenweg 21
03:06
05:15
Ossestraat 3
05:41
07:57
Eindstraat 18
02:43
05:23
Ossestraat 4
05:37
07:09
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 5
07:01
13:24
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 6
08:18
15:07
Gementstraat 4
--
--
Ossestraat 8
09:00
15:53
Gementstraat 4
--
--
Sluisweg 2
--
02:28
Gementstraat 6
--
--
Valendonkstraat 13
--
--
Harenseweg 1
10:25
10:25
Valendonkstraat 3
--
--
Harenseweg 3
12:22
12:22
Vechtstraat 15
--
--
Harenseweg 3 MZ
12:25
12:25
Waalkade 11
00:11
00:11
Harenseweg 44
10:18
10:18
Waalkade 9
00:06
00:06
Huisdaalsestraat 1
28:19
53:03
1)
Vier turbines van deelpark Raedthuys en deelpark Oss cumulatief = Fase 1 2) Alle zeven turbines van WP Elzenburg-De Geer cumulatief = Fase 2 --: geen slagschaduw van toepassing
De invoergegevens en rekenresultaten zijn ook in bijlage 2 gedetailleerd gegeven. In bijlage 4 en bijlage 5 zijn de berekende cumulatieve slagschaduwcontouren weergegeven.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
14
BEOORDELING In opdracht van de Gemeente Oss is een onderzoek naar slagschaduw uitgevoerd voor het voorgenomen windpark Elzenburg – De Geer, deelpark ‘gemeente Oss’ ten noorden van Oss. Het onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning (Wabo). Flexibele vergunningaanvraag Aangezien een selectie of aanbesteding van het te plaatsen windturbinetype in het windpark nog niet heeft plaatsgevonden wordt een flexibele vergunning aangevraagd. Voor het onderzoek naar slagschaduw is een worst case (voorbeeld) turbinetype gebruikt zodat de maximale impact van het windpark op de omgeving is beoordeeld. Het betreft de turbine met de maximaal mogelijke ashoogte en rotordiameter. Voorafgaand aan de start van de bouw wordt een definitieve keuze gemaakt voor een turbinetype welke op dat moment aan het bevoegd gezag gemeld zal worden. Daarbij zal ook middels berekeningen worden aangetoond dat deze turbine, al dan niet met maatregelen, kan voldoen aan de normen uit de Activiteitenregeling. Bij diverse woningen van derden wordt niet voldaan aan de normen van het Activiteitenbesluit. De jaarlijkse slagschaduwhinder zal middels stilstandvoorzieningen worden teruggebracht tot binnen de norm. Dit gaat gepaard met enig productieverlies.
De cumulatieve slagschaduweffecten met de turbines van deelpark Raedthuys alsmede met die van Raedthuys (Fase 1) en de 2 overige posities (Fase 2) samen is inzichtelijk gemaakt.
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
15
BIJLAGE 1
VERKLARENDE BEGRIPPENLIJST
Daglengte
De tijd tussen opkomst en ondergang van de zon.
Flikkerfrequentie
Het aantal passages per seconde van een rotorblad. Flikkerfrequenties boven 2,5 Hz (2,5 passages per seconde) zijn zeer hinderlijk voor mensen maar komen bij grotere windturbines niet voor.
Gevoelige bestemming
Woningen zijn gevoelige bestemmingen, waarbij wettelijk geluidhinder onderzocht moet worden. Onderzoek naar slagschaduwhinder is niet wettelijk verplicht maar wordt geadviseerd indien gevoelige bestemmingen binnen een afstand van twaalf maal de rotordiameter aanwezig zijn. Kantoren en gebouwen op industrieterreinen zijn geen gevoelige objecten.
Gevelvlak
De slagschaduw wordt niet getoetst op een enkel punt maar op een vlak dat alle ramen van een verblijfsruimte omvat. In dit onderzoek wordt een vlak beoordeeld met een geprojecteerde breedte van acht meter en een hoogte van vijf meter.
Hz, Hertz
Frequentie. 1 Hz is één keer per seconde. 5 Hz is vijf keer per seconde.
Hinderduur
De hinderduur is de verwachte gemiddelde duur per jaar van hinderlijke slagschaduw op de gevel. Hierbij is de potentiële schaduwduur gecorrigeerd voor de maandelijkse kans op zon, de kans op het draaien van de rotor en de richting van het rotorvlak. Als een jaar zonniger is dan gemiddeld kan de hinderduur langer zijn dan de gemiddelde hinderduur.
V10
De windsnelheid op 10 meter hoogte boven maaiveld.
Vas
De windsnelheid op ashoogte boven maaiveld.
Lichtflikkeringen
Als de schaduw van een rotorblad langs het gevelvlak gaat zal verschil in lichtintensiteit optreden. Het aantal lichtflikkeringen per periode bepaalt de flikkerfrequentie.
Meteogegevens
Statistische gegevens van meetstations in de omgeving van de windturbine. De meteogegevens bevatten de distributies van windsnelheden en windrichtingen en de maandelijkse kans op zonneschijn.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
16
Passageduur
De maximale duur op een dag van de schaduw op (een deel van) het gevelvlak. Hierbij wordt uitgegaan van continu zonneschijn en de meest ongunstige richting van het rotorvlak.
Potentiële schaduwduur
De jaarlijkse duur van de schaduw over het gevelvlak indien de zon altijd schijnt, de turbine altijd in werking is en de richting van de rotor altijd dwars staat op de lijn van de turbine naar de woning.
Slagschaduw
Bewegende schaduw van de draaiende rotorbladen. Bij slagschaduw op een raam wordt het afwisselend licht en donker in de verblijfsruimte. Buiten is dit minder hinderlijk omdat het licht dan vanuit meerdere richtingen komt.
Stilstandsvoorziening
Instellingen voor de turbine waardoor deze stilgezet kan worden indien anders de norm voor slagschaduwhinder overschreden zou worden. Een stilstandsvoorziening kan als optie geïnstalleerd worden. De voorziening moet automatisch werken.
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
17
BIJLAGE 2
REKENMODEL EN RESULTATEN SLAGSCHADUW
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
18
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
19
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
20
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
21
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
22
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
23
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
24
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
25
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
26
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
27
BIJLAGE 3
SLAGSCHADUWCONTOUREN DEELPARK GEMEENTE OSS
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
28
BIJLAGE 4
SLAGSCHADUWCONTOUREN CUMULATIEF OSS & RH = FASE 1
718026 – SLSch Oss | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
29
BIJLAGE 5
SLAGSCHADUWCONTOUREN CUMU ALLE 6 TURBINES = FASE 2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Gemeente Oss | 718026 – SLSch Oss 5 februari 2019 | Definitief v2
718026 – SLSch RH 5 februari 2019
ONDERZOEK SLAGSCHADUW WINDPARK ELZENBURG-DE GEER, DEELPARK RAEDTHUYS Raedthuys Windenergie B.V.
Definitief v2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Duurzame oplossingen in energie, klimaat en milieu Postbus 579 7550 AN Hengelo Telefoon (074) 248 99 40
Documenttitel
Onderzoek slagschaduw windpark Elzenburg-De Geer, deelpark Raedthuys
Soort document
Definitief v2
Datum
5 februari 2019
Documentummer
718026 – SLSch RH
Opdrachtgever
Raedthuys Windenergie B.V.
Auteur
D.F. Oude Lansink, Pondera Consult
Vrijgave
S. Flanderijn, Pondera Consult
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
1
INHOUDSOPGAVE Inleiding
2
Flexibele vergunningaanvraag
3
Beschrijving van de locatie
3
Regelgeving
4
Onderzoek slagschaduw
5
Normstelling
5
Schaduwgebied
5
Potentiële schaduw
6
Toetspunten
7
Rekenresultaten
8
Hinderduur bij woningen
10
Maatregelen
11
Cumulatieve effecten
12
Beoordeling
14
bijlage 1
Verklarende begrippenlijst
15
bijlage 2
Rekenmodel en resultaten slagschaduw
17
bijlage 3
Slagschaduwcontouren deelpark Raedthuys
27
bijlage 4
Slagschaduwcontouren cumulatief Oss & RH = Fase 1
28
bijlage 5
Slagschaduwcontouren cumu Alle 6 turbines = Fase 2
29
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
2
INLEIDING In opdracht van Raedthuys Windenergie B.V. is een akoestisch onderzoek en een onderzoek naar slagschaduw uitgevoerd voor het voorgenomen windpark Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys ten noorden van Oss. Het onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning (Wabo). Het deelwindpark is onderdeel van Windpark Elzenburg – De Geer dat in totaal bestaat uit maximaal 6 windturbines. Het windpark zal worden gerealiseerd in maximaal twee fasen: •
Fase 1: deelparken ‘gemeente Oss’ (WTG 1 en WTG 4) en ‘Raedthuys’ (WTG 2 en WTG 3) – voor de uitvoering van deze fase welke is toegestaan volgens het bestemmingsplan wordt nu vergunning aangevraagd;
•
Fase 2: turbine WTG 6 en WTG 7 – uitvoering van deze fase is nog niet zeker en zal moeten geschieden op basis van een afwijkingsbevoegdheid opgenomen in het bestemmingsplan.
In het windpark wordt in de huidige fase dus voor nog twee windturbines tegelijkertijd een aparte vergunningaanvraag ingediend. Dit is voor windturbines 1 en 4 onder de naam ‘deelpark gemeente Oss’. Turbine WTG 5 is in een eerder stadium in de voorbereiding van de ruimtelijke procedure komen te vervallen. Figuur 1.1 Windmolenpark Elzenburg – de Geer (in rood omcirkeld de turbines van deelpark Raedthuys)
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
3
Flexibele vergunningaanvraag Aangezien een selectie of aanbesteding van het te plaatsen windturbinetype in het windpark nog niet heeft plaatsgevonden wordt een flexibele vergunning aangevraagd. Voor het slagschaduw-onderzoek is als voorbeeld een turbinetype gebruikt met maximale afmetingen (rotordiameter van 136 meter en tiphoogte van 210 meter, de ashoogte is daarmee in slagschaduw-onderzoek bepaald op 142 meter). Hiermee zijn de maximale slagschaduweffecten op de omgeving in beeld gebracht. Voorafgaand aan de start van de bouw wordt een definitieve keuze gemaakt voor een turbinetype welke op dat moment aan het bevoegd gezag gemeld zal worden. Daarbij zal ook middels berekeningen worden aangetoond dat deze turbine kan voldoen aan de normen en welke maatregelen daarvoor noodzakelijk zijn.
Beschrijving van de locatie Het windpark is gepland ten noorden van de woonkern Oss en het bedrijventerrein Elzenburg – De Geer, en ten zuiden van de woonkernen Macharen en Haren. Figuur 1.2 Locatie plangebied windpark – overzicht omgeving
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
4
Regelgeving Een windturbine (of meerdere windturbines) valt onder paragraaf 3.2.3 van het Activiteitenbesluit 1. Volgens artikel 3.12 tweede lid Activiteitenregeling kunnen maatregelen nodig zijn indien zich binnen een afstand van twaalf maal de rotordiameter vanaf de locaties van de turbines woningen van derden bevinden. Dit is hier het geval, zodat een onderzoek naar slagschaduwhinder uitgevoerd is.
1
Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer, 19 oktober 2007, nr.07.00113, Staatsblad 2007/415.
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
5
ONDERZOEK SLAGSCHADUW Normstelling Schaduweffecten van een draaiende windturbine kunnen hinder veroorzaken bij mensen. De flikkerfrequentie, het contrast en de tijdsduur van blootstelling zijn van invloed op de mate van hinder die ondervonden kan worden. Bekend is dat flikker-frequenties tussen 2,5 en 14 Hz als erg storend worden ervaren en schadelijk kunnen zijn. De turbines welke zullen worden gebruikt voor dit windpark zullen buiten dit frequentiebereik vallen. Een groter verschil tussen licht en donker (meer contrast) wordt als hinderlijker ervaren. Verder speelt de blootstellingsduur een grote rol bij de beleving. In artikel 3.14 onder 4. van het Activiteitenbesluit wordt verwezen naar de bij de ministeriële regeling te stellen maatregelen. In deze regeling 2 is in artikel 3.12 voorgeschreven dat een turbine is voorzien van een automatische stilstandvoorziening die de windturbine afschakelt indien slagschaduw optreedt ter plaatse van gevoelige objecten voor zover de afstand tussen de turbine en de woning minder bedraagt dan twaalf maal de rotordiameter en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer dan 20 minuten slagschaduw kan optreden 3. In het kader van dit onderzoek wordt dit artikel als volgt geïnterpreteerd: •
Bij de beoordeling worden alleen woningen van derden betrokken;
•
De eventuele schaduw van turbines op een grotere afstand dan twaalf maal de rotordiameter wordt verwaarloosbaar geacht (conform artikel 3.12 van de Activiteitenregeling);
•
Schaduw bij een zonnestand lager dan vijf graden (net na zonsop- en zonsondergang) wordt niet als hinderlijk beschouwd en buiten beschouwing gelaten . Bij zonsopkomst en zonsondergang is het licht vrij diffuus en wordt de turbine vaak aan het zicht onttrokken door gebouwen en begroeiing;
•
Bij een windpark worden de schaduwduren en schaduwdagen van afzonderlijke turbines opgeteld voor zover de schaduwen elkaar niet overlappen;
•
Er is geen stilstandsvoorziening op een turbine nodig als de gemiddelde duur van hinderlijke schaduw minder is dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur per jaar. Dit is een strengere beoordeling dan volgens het Activiteitenbesluit omdat op deze manier op 17 dagen per jaar de hinderduur van zonsopgang tot zonsondergang meer dan 20 minuten mag bedragen en op alle overige dagen in het jaar de hinderduur door slagschaduw minder dan 20 minuten mag bedragen. Opgeteld kan de norm uit het Activiteitenbesluit dus een langere slagschaduwduur opleveren dan 6 uur per jaar.
Schaduwgebied Bij de opkomst en de ondergang van de zon kan de schaduw van een turbine aan de westkant en aan de oostkant ver reiken. Op afstanden groter dan twaalf maal de rotordiameter wordt de slagschaduw echter niet meer als hinderlijk beoordeeld. Aan de noordzijde wordt het Regeling van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 9 november 2007 nr. DJZ 2007104180 houdende regels voor inrichtingen (Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer). 3 Voor de letterlijke tekst wordt verwezen naar de regeling. 2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
6
schaduwgebied begrensd omdat de zon in het zuiden altijd hoog staat. Aan de zuidzijde treedt nooit schaduw op omdat de zon nooit in het noorden staat.
Potentiële schaduw Op basis van de turbineafmetingen, de gang van de zon op deze locatie en een minimale zonshoogte van vijf graden, zijn de dagen en tijden berekend waarop slagschaduw op woningen kan optreden. De gang van de zon is voor alle dagen van het jaar bepaald met een astronomisch rekenmodel waarbij rekening is gehouden met de betreffende locatie (noorderbreedte en oosterlengte) op aarde. De potentiële schaduwduur is een theoretisch maximum. Hieruit is de verwachte hinderduur berekend door het toepassen van correcties. Als gevolg van deze correcties is de verwachte hinderduur aanmerkelijk korter dan de potentiële schaduwduur. De potentiële schaduwduur is nauwkeurig te berekenen, afhankelijk van de nauwkeurigheid van de invoer van de geometrie (positie en afmeting van de turbine en positie van de woningen) en van de nauwkeurigheid waarmee de zonnestand wordt bepaald. De correcties om te komen tot de verwachte hinderduur zijn een voorspelling op basis van de geschiedenis. De meteogegevens zijn bepaald op basis van gemiddelde gemeten data over twintig jaar. De verwachting is dat in de toekomst deze gemiddelden over langere perioden niet in belangrijke mate af zullen wijken.
Zonneschijn Schaduw is er alleen als de zon schijnt. Deze correctie is gebaseerd op het percentage van de daglengte dat de zon gemiddeld schijnt in dit gebied en in de betreffende maand. De percentages worden ontleend aan meerjarige data van nabijgelegen KNMI meteostations. Figuur 2.1 Fractie zonneschijn windpark Elzenburg – De Geer
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
7
Oriëntatie
Figuur 2.2 Distributie windrichtingen bij
Het rotorvlak staat niet altijd haaks op de schaduwrichting waardoor de hinderduur wordt beperkt. Als het rotorvlak evenwijdig staat aan de schaduwrichting treedt er geen of nauwelijks lichtflikkering op. Deze correctie is gebaseerd op de distributie van de
windsnelheid > 2 m/s
voorkomende windrichtingen. De percentages worden ontleend aan meerjarige data van KNMI meteostations waarbij alleen de windsnelheden boven 2 m/s (op 10 meter hoogte, overeenkomend met circa 3 m/s op ashoogte) zijn betrokken. Afhankelijk van de richting waar de windturbine staat ten opzichte van woning ligt de deze correctie tussen circa 55% en 75%.
Bedrijfstijd Slagschaduwhinder treedt alleen op als de rotor draait. De correctie is gebaseerd op de distributie van de voorkomende windsnelheden. De windturbine gaat pas draaien vanaf een windsnelheid van circa 3 m/s op ashoogte. Windturbines zijn veelal 80% tot 95% van de tijd in bedrijf. Op de huidige locatie is hiervoor worst-case 100% aangenomen.
Toetspunten Van de situatie is een rekenmodel opgesteld met behulp van het programma WindPro® versie 3.2.669. Hiermee zijn de slagschaduwduren ter plaatse van woningen berekend. In het model zijn 51 referentietoetspunten gedefinieerd ter plaatse van de woningen van derden in het gebied. De positie van de woningen zijn gebaseerd op het BAG bestand (Basisregistratie Adressen en Gebouwen).
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
8
Tabel 2.1 (Referentie-) toetspunten Straat
Huisnummer
Straat
Huisnummer
Achterschaijkstraat
4
Huisdaalsestraat
2
Achterschaijkstraat
6
IJsselstraat
43
Achterschaijkstraat
8
Laagstraat
35
Achterschaijkstraat
18
Lekstraat
2
Bossekampstraat
1
Lekstraat
4
Bossekampstraat
2
Lekstraat
6
Bossekampstraat
4
Lekstraat
13
Broekstraat
11
Luistenstraat
6
Broekstraat
12
Luistenstraat
10
Broekstraat
13
Maaskade
41
Broekstraat
13
Megensedijk
16
Den Heymit
17
Nieuwe Steeg
8
Dommelstraat
33
Ossestraat
2
Dommelstraat
44
Ossestraat
3
Dorpenweg
21
Ossestraat
4
Eindstraat
18
Ossestraat
5
Gementstraat
1
Ossestraat
6
Gementstraat
1
Ossestraat
8
Gementstraat
4
Ossestraat
11
Gementstraat
4
Sluisweg
2
Gementstraat
6
Valendonkstraat
3
Harenseweg
1
Valendonkstraat
13
Harenseweg
3
Vechtstraat
15
Harenseweg
3 MZ
Waalkade
9
Harenseweg
44
Waalkade
11
Huisdaalsestraat
1
Rekenresultaten Bij de beoordeling van slagschaduwhinder wordt uitgegaan van de ‘worst case’ aanname dat de gehele gevel van een woning boven een hoogte van 0,5 m boven het maaiveld uit raam bestaat. Daarbij is aangenomen dat de gevelhoogte bij woningen 5 m bedraagt en voor de geprojecteerde breedte van het gevelvlak is 8 m aangehouden. Voor de weergave van contouren op kaart wordt door het rekenprogramma uitgegaan van een te definiëren rekenraster (fijnmazig tot grof) waarop per rasterpunt de schaduwduur wordt berekend op een beperkt oppervlak. Daardoor kan het voorkomen dat het lijkt dat een woning welke net binnen de 6 uurscontour is gelegen, toch zal voldoen aan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwduur per jaar. Immers, voor de berekeningen op de
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
9
toetspunten wordt uitgegaan van een groter belast verticaal oppervlak van 8,0 x 4,5 meter. Daarom wordt op kaart de 5 uurscontour gebruikt om met zekerheid te kunnen zeggen dat woningen binnen deze contour niet meer dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwduur ontvangen. Er wordt tevens een 15-uurscontour gepresenteerd om een indruk te verkrijgen van het belaste gebied of toetspunten dichterbij de turbine(s). De kaart is dus nadrukkelijk niet geschikt voor het toetsen aan normen maar kan worden gebruikt voor een visuele beoordeling van de schaduwduur op de omgeving. Van de turbines zijn de schaduwduren in het omliggende gebied berekend. In bijlage 3 is met een groene, rode en grijze isolijn aangegeven waar de totale jaarlijkse verwachte hinderduur, beschouwd op de gevel van een woning, respectievelijk 0, 6 of 16 uur bedraagt.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
10
Hinderduur bij woningen Op de 51 referentietoetspunten is de slagschaduwduur berekend, zie bijlage 2. De resultaten van de berekeningen zijn gegeven in Tabel 2.2. Hierin is voor elk rekenpunt zowel de potentiële als de verwachte jaarlijkse hinderduur gegeven (tijden in uu:mm). Tabel 2.2 Schaduw windturbines, potentiele en verwachte hinderduur per jaar [uu:mm], Windpark Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys. Adres
Adres
potentieel
verwacht
potentieel
verwacht
Achterschaijkstraat 18
--
--
Huisdaalsestraat 2
20:40
3:49
Achterschaijkstraat 4
--
--
IJsselstraat 43
--
--
Achterschaijkstraat 6
--
--
Laagstraat 35
4:41
1:02
Achterschaijkstraat 8
--
--
Lekstraat 13
27:24
7:29
Bossekampstraat 1
37:42
6:44
Lekstraat 2
10:10
2:42
Bossekampstraat 2
33:14
5:58
Lekstraat 4
11:01
2:56
Bossekampstraat 4
14:08
2:49
Lekstraat 6
11:36
3:06
Broekstraat 11
--
--
Luistenstraat 10
--
--
Broekstraat 12
--
--
Luistenstraat 6
--
--
Broekstraat 13
--
--
Maaskade 41
5:37
1:30
Broekstraat 13 A
--
--
Megensedijk 16
--
--
Den Heymit 17
12:38
2:24
Nieuwe Steeg 8
--
--
Dommelstraat 33
--
--
Ossestraat 11
11:49
2:31
Dommelstraat 44
--
--
Ossestraat 2
9:50
1:13
Dorpenweg 21
13:29
1:35
Ossestraat 3
8:00
1:18
Eindstraat 18
11:56
1:55
Ossestraat 4
8:20
1:05
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 5
7:34
1:22
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 6
6:46
1:22
Gementstraat 4
--
--
Ossestraat 8
6:41
1:25
Gementstraat 4
--
--
Sluisweg 2
--
--
Gementstraat 6
--
--
Valendonkstraat 13
--
--
Harenseweg 1
41:32
9:21
Valendonkstraat 3
--
--
Harenseweg 3
52:50
12:20
Vechtstraat 15
--
--
Harenseweg 3 MZ
52:55
12:19
Waalkade 11
0:43
0:11
Harenseweg 44
42:51
9:50
Waalkade 9
0:23
0:06
Huisdaalsestraat 1
25:44
4:52
--:
niet van toepassing, dus geen slagschaduw
Bij de woningen waarvan de verwachte hinderduur in de tabel vetgedrukt is, treedt jaarlijks meer dan de voorgestelde streefwaarde van 6 uur slagschaduwhinder op. Bij de bepaling van de schaduwduren is geen rekening gehouden met eventuele beplanting, gebouwen en
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
11
kunstwerken in de omgeving die het zicht kunnen belemmeren. Hierdoor kan de hinder worden beperkt. De vetgedrukte tijden in de tabel worden gereduceerd door een stilstandsregeling. De frequenties van de lichtflikkeringen liggen voor de drie turbines tussen 0,3 en 0,8 Hz als gevolg van het aantal omwentelingen per minuut dat hoort bij de beschouwde turbines en liggen ruimschoots onder de 2,5 Hz dat als erg storend wordt ervaren en schadelijk kan zijn.
Maatregelen Om op de geselecteerde rekenpunten, en overige woningen van derden, te voldoen aan de strengere beoordeling van zes uur voor de jaarlijkse hinderduren, moeten specifieke turbines worden voorzien van een stilstandsregeling die de rotor stopt wanneer er slagschaduw kan ontstaan op deze woningen van derden. In de turbinebesturing worden te zijner tijd, wanneer de definitieve keuze in turbinetype duidelijk is, hiervoor blokken van dagen en tijden bepaald en geprogrammeerd waarin de rotor wordt gestopt als de zonneschijnsensor (onderdeel van het systeem voor de stilstandsregeling) aangeeft dat de zon schijnt.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
12
CUMULATIEVE EFFECTEN In de omgeving van het windpark is nog een windpark met twee turbines gepland (‘deelpark gemeente Oss’). Beide parken maken deel uit van het project WP Elzenburg – De Geer dat bestaat uit totaal 6 windturbinelocaties welke zijn vastgelegd in het bestemmingsplan. Het windpark Elzenburg – De Geer zal worden gerealiseerd in twee fasen: •
Fase 1: deelparken ‘gemeente Oss’ (WTG 1 en WTG 4) en ‘Raedthuys’ (WTG 2 en WTG 3);
•
Fase 2: turbine WTG 6 en WTG 7.
Om de maximale cumulatieve effecten van zowel Fase 1 als Fase 2 vast te stellen is gebruik gemaakt van het beschikbare slagschaduw rekenmodel en zijn opnieuw berekeningen uitgevoerd. Om de maximale cumulatieve effecten van zowel Fase 1 als Fase 2 vast te stellen is gebruik gemaakt van het beschikbare slagschaduw rekenmodel en zijn opnieuw berekeningen uitgevoerd, zie Tabel 3.1 en bijlage 2 voor de rekenresultaten.
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
13
Tabel 3.1 Resultaten cumulatieve effecten WP Elzenburg-De Geer; verwachte slagschaduw [uu:mm]. Adres
Adres
Fase 1
Fase 2
--
Huisdaalsestraat 2
19:22
38:06
--
--
IJsselstraat 43
--
--
Achterschaijkstraat 6
--
--
Laagstraat 35
01:02
06:00
Achterschaijkstraat 8
--
--
Lekstraat 13
07:29
09:15
Bossekampstraat 1
08:45
21:07
Lekstraat 2
14:55
14:55
Bossekampstraat 2
08:07
20:59
Lekstraat 4
14:03
14:03
Bossekampstraat 4
02:49
09:41
Lekstraat 6
13:20
13:20
Broekstraat 11
--
--
Luistenstraat 10
--
--
Broekstraat 12
--
--
Luistenstraat 6
--
--
Broekstraat 13
--
--
Maaskade 41
06:27
22:22
Broekstraat 13 A
--
--
Megensedijk 16
--
--
Den Heymit 17
02:24
08:17
Nieuwe Steeg 8
--
--
Dommelstraat 33
02:02
02:02
Ossestraat 11
12:44
22:29
Dommelstraat 44
01:38
01:38
Ossestraat 2
04:57
06:29
Dorpenweg 21
03:06
05:15
Ossestraat 3
05:41
07:57
Eindstraat 18
02:43
05:23
Ossestraat 4
05:37
07:09
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 5
07:01
13:24
Gementstraat 1
--
--
Ossestraat 6
08:18
15:07
Gementstraat 4
--
--
Ossestraat 8
09:00
15:53
Gementstraat 4
--
--
Sluisweg 2
--
02:28
Fase 1 1)
Fase 2 2)
Achterschaijkstraat 18
--
Achterschaijkstraat 4
Gementstraat 6
--
--
Valendonkstraat 13
--
--
Harenseweg 1
10:25
10:25
Valendonkstraat 3
--
--
Harenseweg 3
12:22
12:22
Vechtstraat 15
--
--
Harenseweg 3 MZ
12:25
12:25
Waalkade 11
00:11
00:11
Harenseweg 44
10:18
10:18
Waalkade 9
00:06
00:06
Huisdaalsestraat 1
28:19
53:03
1)
Vier turbines van deelpark Raedthuys en deelpark Oss cumulatief = Fase 1 2) Alle zeven turbines van WP Elzenburg-De Geer cumulatief = Fase 2 --: geen slagschaduw van toepassing
De invoergegevens en rekenresultaten zijn ook in bijlage 2 gedetailleerd gegeven. In bijlage 4 en bijlage 5 zijn de berekende cumulatieve slagschaduwcontouren weergegeven.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
14
BEOORDELING In opdracht van Raedthuys B.V. is een onderzoek naar slagschaduw uitgevoerd voor het voorgenomen windpark Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys ten noorden van Oss. Het onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de aanvraag omgevingsvergunning (Wabo). Flexibele vergunningaanvraag Aangezien een selectie of aanbesteding van het te plaatsen windturbinetype in het windpark nog niet heeft plaatsgevonden wordt een flexibele vergunning aangevraagd. Voor het onderzoek naar slagschaduw is een worst case (voorbeeld) turbinetype gebruikt zodat de maximale impact van het windpark op de omgeving is beoordeeld. Het betreft de turbine met de maximaal mogelijke ashoogte en rotordiameter. Voorafgaand aan de start van de bouw wordt een definitieve keuze gemaakt voor een turbinetype welke op dat moment aan het bevoegd gezag gemeld zal worden. Daarbij zal ook middels berekeningen worden aangetoond dat deze turbine, al dan niet met maatregelen, kan voldoen aan de normen uit de Activiteitenregeling. Bij diverse woningen van derden wordt niet voldaan aan de normen van het Activiteitenbesluit. De jaarlijkse slagschaduwhinder zal middels stilstandvoorzieningen worden teruggebracht tot binnen de norm. Dit gaat gepaard met enig productieverlies.
De cumulatieve slagschaduweffecten met de turbines van deelpark gemeente Oss alsmede met die van de gemeente Oss (Fase 1) en de 2 overige posities samen (Fase 2) is inzichtelijk gemaakt.
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
15
BIJLAGE 1
VERKLARENDE BEGRIPPENLIJST
Daglengte
De tijd tussen opkomst en ondergang van de zon.
Flikkerfrequentie
Het aantal passages per seconde van een rotorblad. Flikkerfrequenties boven 2,5 Hz (2,5 passages per seconde) zijn zeer hinderlijk voor mensen maar komen bij grotere windturbines niet voor.
Gevoelige bestemming
Woningen zijn gevoelige bestemmingen, waarbij wettelijk geluidhinder onderzocht moet worden. Onderzoek naar slagschaduwhinder is niet wettelijk verplicht maar wordt geadviseerd indien gevoelige bestemmingen binnen een afstand van twaalf maal de rotordiameter aanwezig zijn. Kantoren en gebouwen op industrieterreinen zijn geen gevoelige objecten.
Gevelvlak
De slagschaduw wordt niet getoetst op een enkel punt maar op een vlak dat alle ramen van een verblijfsruimte omvat. In dit onderzoek wordt een vlak beoordeeld met een geprojecteerde breedte van acht meter en een hoogte van vijf meter.
Hz, Hertz
Frequentie. 1 Hz is één keer per seconde. 5 Hz is vijf keer per seconde.
Hinderduur
De hinderduur is de verwachte gemiddelde duur per jaar van hinderlijke slagschaduw op de gevel. Hierbij is de potentiële schaduwduur gecorrigeerd voor de maandelijkse kans op zon, de kans op het draaien van de rotor en de richting van het rotorvlak. Als een jaar zonniger is dan gemiddeld kan de hinderduur langer zijn dan de gemiddelde hinderduur.
V10
De windsnelheid op 10 meter hoogte boven maaiveld.
Vas
De windsnelheid op ashoogte boven maaiveld.
Lichtflikkeringen
Als de schaduw van een rotorblad langs het gevelvlak gaat zal verschil in lichtintensiteit optreden. Het aantal lichtflikkeringen per periode bepaalt de flikkerfrequentie.
Meteogegevens
Statistische gegevens van meetstations in de omgeving van de windturbine. De meteogegevens bevatten de distributies van windsnelheden en windrichtingen en de maandelijkse kans op zonneschijn.
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
16
Passageduur
De maximale duur op een dag van de schaduw op (een deel van) het gevelvlak. Hierbij wordt uitgegaan van continu zonneschijn en de meest ongunstige richting van het rotorvlak.
Potentiële schaduwduur
De jaarlijkse duur van de schaduw over het gevelvlak indien de zon altijd schijnt, de turbine altijd in werking is en de richting van de rotor altijd dwars staat op de lijn van de turbine naar de woning.
Slagschaduw
Bewegende schaduw van de draaiende rotorbladen. Bij slagschaduw op een raam wordt het afwisselend licht en donker in de verblijfsruimte. Buiten is dit minder hinderlijk omdat het licht dan vanuit meerdere richtingen komt.
Stilstandsvoorziening
Instellingen voor de turbine waardoor deze stilgezet kan worden indien anders de norm voor slagschaduwhinder overschreden zou worden. Een stilstandsvoorziening kan als optie geïnstalleerd worden. De voorziening moet automatisch werken.
.
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
17
BIJLAGE 2
REKENMODEL EN RESULTATEN SLAGSCHADUW
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
18
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
19
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
20
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
21
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
22
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
23
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
24
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
25
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
26
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
27
BIJLAGE 3
SLAGSCHADUWCONTOUREN DEELPARK RAEDTHUYS
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
28
BIJLAGE 4
SLAGSCHADUWCONTOUREN CUMULATIEF OSS & RH = FASE 1
718026 – SLSch RH | Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys 5 februari 2019 | Definitief v2
Pondera Consult
29
BIJLAGE 5
SLAGSCHADUWCONTOUREN CUMU ALLE 6 TURBINES = FASE 2
Onderzoek slagschaduw WP Elzenburg – De Geer, deelpark Raedthuys | 718026 – SLSch RH 5 februari 2019 | Definitief v2