Bijlage VII Participatieverslag Meanderende Maas verkenning en planuitwerking 20240209
Tekst van het document
Kan dit nader uitgezocht worden? - Onbegrip dat er weer gegraven gaat worden rondom de bestaande geul. Vijf jaar geleden is deze aangelegd, hij is zich mooi aan het ontwikkelen en nu gaan we weer graven. - Vragen of de te bereiken waterstandsverlaging, in relatie tot de hoogte van de Veerweg; is dat een goed doorstroomprofiel? De Waarden Aansprekend aan het ontwerp is: - Het herstel van de meander en de geul. - Het weer herkenbaar maken van de loop van de oude meander. - De kans om het gebied te beleven vanaf het water. - Megen wordt weer omarmd door de Maas (Megen hier, Megen daar en Megen overal). - Ruimte om ooibos te ontwikkelen. - De afwisseling van binnen en buitenbocht tussen de vaar- en natuurzone. - Het weren van snelle en grote boten. Opmerkingen/aanvulling op het ontwerp: - Een deel van de groep vindt het jammer dat er geen kajuitboten kunnen komen. - Een deel van de groep zou graag de weg koppelen aan de vaarzone. Een ander deel ziet dat liever niet vanwege ‘te veel recreatiedruk’ die ten koste gaat van natuur. - De groep mist een afmeerplek om Megen te bezoeken, waarbij ze tot de conclusie komen dat deze beter bij de bestaande jachthaven van Megen kan komen. - Zorg voor een veilige verbinding met de Maas en met name Burgemeester Delenkanaal.
- Twee palen en een plank om af te meren (komen niet aan wal) is een extra kwaliteit die goed aansluit bij de doelgroep natuur en landschapbelevers. - Kijk naar een plek voor vissers binnen de zonering. - Zorg voor routing door de uiterwaarden. - Waar ligt er een kans voor een zwemstrandje? De eindconclusie is dat de inrichting goed is en kansen biedt voor verschillende doelen en gebruikers.
29 | 33
Meanderende Maas | Participatieverslag verkenning & planuitwerking
Ravenstein Aansprekend aan het ontwerp is: - Dat er geanticipeerd wordt op de lange termijn ontwikkeling van waterfront Ravenstein door de damwand. - Verwijzing naar de vestingstad, ‘terugbrengen’ van de muur. - Dat de overgangen van de dijktypen aansluiten bij de locatie van de rondelen. - De oplossing met de coupure bij De Heus, waardoor trilling en geluid door het transportverkeer niet toenemen. - De gekozen werkwijze in het betrekken van het gebied. - ’t Veerhuis goed wordt ontsloten en het terras op gelijke hoogte als de weg komt te liggen. Opmerkingen/aanvulling op het ontwerp: - Jammer dat de strang niet wordt gerealiseerd. - Jammer dat uitzicht vanuit enkele woningen op de Maas minder wordt. - Bij de uitwerking zou het goed zijn dat de halfbastions en de hoornwerken beter zichtbaar en beleefbaar worden. - De ontsluiting van De Heus wordt gezien als een kans, maar tegelijkertijd is het strijdig met de ambitie voor het waterfront/de strang. - Er moet aandacht zijn voor de verharding van de weg vanwege het geluid. - Behoefte leeft om de verkeersveiligheid te vergroten en in breder kader te bekijken. - De parkeerplaatsen moeten in breder verband worden bekeken. - De haven van watersportvereniging WK 13 dient voorzien te blijven van een goede ontsluiting, hierover zal nog nader overleg plaatsvinden.
Het grootste verschil van mening binnen de deelnemers bestaat uit de mate waarin de kade een ‘groen karakter moet krijgen’. En of het maken van een kade(muur) op deze plek wel historisch verantwoord is. De eindconclusie is dat in de breedte de groep positief is over de inhoud. Met zowel de Heemkundekring, Stichting Vestingwerken als de dorpsraad wordt nog overleg om de laatste inzichten met elkaar te bespreken en overeenstemming te bereiken. De hoogte van de kademuur is heroverwogen en door het Algemeen Bestuur van het Waterschap is vervolgens besloten deze aan te passen. De hoogte wordt aangepast naar 11.90m NAP (levensduur 50 jaar) zodanig dat deze in de toekomst makkelijk verder op te hogen is. Hiermee zijn ook bezwaren uit de omgeving op de initiële hoogte weggenomen. Er blijven wel bezwaren bij bewoners aan de Maasdijk over het feit dat de nu groene kering wijzigt in een kademuur. Zij willen een groene kering behouden. Macharen - Ooijen Aansprekend aan het ontwerp is: - De wijze waarop het projectteam met het vraagstuk en de mensen is omgegaan, een goed en eerlijk gesprek. - Het behouden van het wandelpad met unaniem de voorkeur van bewoners om het wandelpad op de kruin van de dijk te leggen voor het uitzicht naar beide zijden. - De aandacht voor de verkeersveiligheid. - Een deel van de groep ziet het verkeersluw maken als een belangrijke kwaliteitsverbetering.
Minder verkeer op de dijk, dus meer rust voor fietsers en minder verkeer door Macheren. De andere helft is bang dat dit ten koste gaat van de ondernemers en recreanten. Opmerkingen/aanvulling op het ontwerp: - Er is begrip voor het perspectief dat geld ook belangrijk is in de afweging. - Er is bezorgdheid dat het verschuiven van de kruin en het behouden van het bochtje tot gevolg heeft dat de weg dichter bij de woningen komt te liggen. - Komt het wandelpad op de berm wel hoog genoeg dat het niet bij elk hoogwater onder loopt? - Is het nog wel mogelijk om bij de bierbrouwerij te komen vanaf het wandelpad? - Hoe is het beheer geregeld? - Hoe loopt de routing nabij de sluis?
30 | 33
Meanderende Maas | Participatieverslag verkenning & planuitwerking
De eindconclusie is dat het behoud van het wandelpad een belangrijk onderdeel van de inpassing is. Over de wenselijkheid en noodzaak van het verkeersluw maken zijn de meningen verdeeld. Tot slot hebben de bewoners er begrip voor dat betaalbaarheid een aspect is dat in de totale afweging een rol zal spelen. Uitkomst werkplaats september 2020 Uit de werkplaats komen de volgende aandachtspunten en opmerkingen: - Over het algemeen zijn de uitwerkingen en keuzes in de deelgebieden logisch en herkenbaar. - In relatie tot het beheer van de toekomstige uiterwaarden: zorg voor samenhang en voor toegankelijkheid. - Oog voor de effecten van het (recreatie)verkeer op de dijk. - Het samenhangende pakket van maatregelen bij de Geul Appeltern-Maasbommel, met name de nieuwste inzichten over de doorsteek en brug bij Appeltern, had de meeste toelichting nodig om direct goed te doorgronden. Een aantal deelnemers voelde zich overvallen door zo’n verandering in het ontwerp. Daarnaast leeft bij sommige deelnemers de verwachting dat een doorsteek een positieve bijdrage zou leveren aan het verminderen van de blauwalg in de Gouden Ham. Echter zijn er geen studies bekend waaruit doorslaggevend blijkt dat meer doorstroming tot een verbetering van de waterkwaliteit gaat leiden.
- Het plan voor de Ossekamp en De Waarden, het PAGW-gebied, kreeg veel positieve reacties; ‘natuur is een stuk mooier dan de maisakkers’. - Een verrassende inbreng was dat enkele deelnemers de bakenbomen wel willen adopteren. Uitkomst werkplaats februari 2021 Uit de werkplaats komen de volgende aandachtspunten en opmerkingen: - Deelnemers blijven graag betrokken bij onderwerpen zoals verkeer, natuur en de inrichting van de details. Het grootste deel van de deelnemers aan dat ze ook graag bij de volgende fase betrokken blijven. - Op- en aanmerkingen over op- en afritten in het algemeen - De planning van de aannemer en wanneer er activiteiten voor de deur verwacht kunnen worden - Wat de invloed is van de damwand voor de huizen langs. - Aandacht voor de leefbaarheid en gezondheid van de bewoners en de dieren in de omliggende natuur. Dit in relatie tot de overlast van het verkeer op de dijk die omwonenden ervaren. - Aandacht voor de veiligheid van voetgangers en fietsers, daar waar langzaam- en snelverkeer op de dijk samenkomen. - Kritisch op niet bespreken in werkplaats van vervangende maatregel doorsteek en brug bij Appeltern. - Kritisch op hoogte veerweg Maasbommel en omliggende maaiveldhoogte. - Advies om de tijdig de aannemer te introduceren in het gebied; bijv. middels een veldbezoek. - Aandachtspunten m.b.t. beheer.
Zijn alle zichtlijnen wel echt nodig? Vegetatiebeeld en beheer. Toegankelijkheid gebied voor honden i.r.t. grote grazers. Uitkomst werkplaats september 2021 Uit de werkplaats komen de volgende aandachtspunten en opmerkingen: - Heldere overweging nodig voor afweging waar je wel en waar niet een buitenwaartse herprofilering toepast. En aandacht voor locaties waar bomen staan. - Uiterwaard (Diedensche Uiterdijk) moet vooral beleefbaar blijven voor de recreant, met bijvoorbeeld wandelpaden, fietspaden en ruiterpaden. Aansluiten op het lange afstandswandelpad werd als een goed idee beschouwd. - Aandacht gevraagd voor flora en faunaverlies bij droge jaren, zoals vissterfte door droogval en de wisselwerking tussen ganzen en de rietontwikkeling. - Stil gestaan bij het maaibeheer van De Vliet, nu en in de toekomst. - Aandacht bij drempel Appeltern voor de stroomsnelheid en het eventueel overlopen van de provinciale weg. In de huidige situatie gaat de weg namelijk al eerder onder water. Ook vroegen de deelnemers zich af of er zo niet meer stroming ontstaat in de Gouden Ham bij hoog water en wat dit betekent voor de omliggende woningen. - Begrip voor keuze (door gemeente Oss) om geen recreatievaart op het Burgemeester Delenkanaal te willen. Ze zien het niet als nadeel voor het ontwerp als het op deze manier veiliger is. Ook wordt gezien
31 | 33
Meanderende Maas | Participatieverslag verkenning & planuitwerking
dat het leukste deel van het rondje, met de meeste natuurwaarde, nog steeds toegankelijk blijft. Wel werd er als aandachtpunt meegegeven dat voorkomen moet worden dat te grote boten de meander in varen, omdat zij wellicht niet kunnen keren. De smalle brug zit pas verderop in de geul, wanneer het al te laat is en ze al te ver zijn. Daarnaast werd aandacht gevraagd voor de waterkwaliteit bij een eenzijdig aangetakte geul. Dit vraagt nader onderzoek. Uitkomst werkplaats februari 2022 - Men is positief over de optimalisaties bij de dijk. Aanwonenden zijn blij met de herprofileringen. Ook de klei-inkassing, waardoor pipingbermen vervallen, werd goed ontvangen. - De boodschap is om te focussen op de beeldvorming van het mooie plan dat er ligt, in plaats van de hinder die de komende jaren gaat plaatsvinden. - De meekoppelkansen worden als positief ervaren. - Men was verrast door het feit dat het project gebieden kent waarvoor zij wel het ontwerp maakt maar die niet in de realisatie worden meegenomen. Deze zogenaamde zelfrealisatiegebieden kunnen pas ontwikkeld worden als de huidige grondeigenaar hier initiatief toe neemt of dat de gronden worden verkocht aan een initiatiefnemer. Het is daarmee niet zeker of en wanneer deze gebieden worden ontwikkeld.
- Bij het onderwerp routestructuren is aandacht gevraagd voor het beschikbaar houden van de Tienmorgenstaat voor autoverkeer [dit was al in het ontwerp opgenomen]. Er is waardering voor de hoeveelheid van mogelijke wandelroutes, ook fijn dat ze buitenom de oeverzones liggen. - Bij de Bakenbomen kwamen over het algemeen positieve reacties. Met de recente stormen van afgelopen tijd realiseert men zich goed dat de komende jaren steeds meer bomen zullen omgaan. Landschapsbeheer Oss biedt zich aan om samen met Natuurmonumenten door middel van een kraamkamer te zorgen voor het opkweken van jonge bakenbomen (zwarte populieren van goede genetische oorsprong). Uitkomst informatiebijeenkomsten december 2020 Tijdens de informatiebijeenkomsten zijn vooral veel vragen gesteld over het ontwerp. Alle vragen en antwoorden zijn vastgelegd en zijn beschikbaar op www.meanderendemaas.nl (onder documenten: ‘Vragen en antwoorden digitale informatiebijeenkomst 9 en 10 december 2020’). Naast vragen is ook een aantal opmerkingen geplaatst: - Aandacht gevraagd voor het combineren van werkzaamheden aan de dijk met werkzaamheden aan de riolering en het leggen van glasvezelkabels. - Aandacht gevraagd voor het vooraf onderzoeken van de bodemkwaliteit; dit in verband met veronderstelde vervuiling (dioxine) van uiterwaarden.
- Opgemerkt om juist de buitenzijde van de beoogde muur op de Maasdijk bij Ravenstein te bekleden met baksteen (cf. oude vestingswal) in plaats van de binnen- en bovenzijde. - Inwoners van Lith en Lithoijen hopen – via Meanderende Maas - op een gezamenlijke oplossing voor de nu onveilige route van het fiets- en wandelpad langs de N625. Uitkomst informatiebijeenkomsten mei 2021 Tijdens deze informatiebijeenkomsten zijn diverse vragen gesteld. Deze zijn allemaal schriftelijk beantwoord; zie bijgaande link: https://www.meanderendemaas.nl/wp-content/uploads/2021/06/20210603-Vragen-en-antwoorden-informatiebijeenkomsten-17-en-20-mei-2021.pdf?v=3 Uitkomst informatiebijeenkomsten juni 2022 Tijdens informatiebijeenkomsten op maandag 20 en woensdag 22 juni zijn bijna 120 belanghebbenden én belangstellenden geïnformeerd over de maatregelen uit het definitief ontwerp Meanderende Maas voor de dijkversterking, rivierverruiming en gebiedsontwikkeling. Het ontwerp is bijna af. Het tussenresultaat is gepresenteerd. Daarbij is nadrukkelijk ook stil gestaan bij de zelfrealisatiegebieden en was er gelegenheid om het ontwerp van uiterwaard en rivier in detail te bekijken en te bespreken. Er werd aandacht gevraagd voor een zorgvuldige uitvoering in relatie tot bebouwing en bereikbaarheid.
32 | 33
Meanderende Maas | Participatieverslag verkenning & planuitwerking
5.3
Stakeholders, belangenorganisaties
Dorpsraad Mooi Appeltern Volgend op de deelgebiedsessies is er ook overleg geweest met de dorpsraad ten aanzien van de aangelegde struinroute. Er is aandacht gevraagd voor het behoud van deze struinroute en het bosje wat nu op de te verlagen drempel aanwezig is. Daarnaast is aandacht gevraagd voor de impact van de maatregelen op de waterkwaliteit in de achterliggende plas en het aanpalende natuurgebied. Visverenigingen De visverenigingen vragen nadrukkelijk aandacht voor behoud van huidige vismogelijkheden langs de Maas en pleiten voor uitbreiding van de huidige mogelijkheden. In de afgelopen jaren zijn de mogelijkheden hiertoe steeds minder geworden. Ravenstein Er is veel afstemming geweest met belanghebbenden (cultuurhistorische verenigingen, afvaardiging dijkbewoners) en dorpsraad over het ontwerp van de dijkmaatregelen. Er is onderzoek gedaan naar de archeologisch situatie via bureaustudie, proefboringen en proefsleuven. Op initiatief van enkele bewoners van de Maasdijk is er bezwaar tegen de keuze voor een kademuur en de hoogte daarvan en wordt gepleit voor ‘groene’ dijkoplossing in grond. Naar aanleiding hiervan is de ontwerphoogte van de kademuur verlaagd naar 11.90m NAP. Daarbij zal deze zo worden ontworpen dat een eventuele latere verhoging makkelijk gerealiseerd kan worden. Daarna is het ontwerp verder in detail uitgewerkt met aandacht voor de ruimtelijke inpassing.
Over de gehele inrichting van de dijk met de muur heeft een intensief proces plaatsgevonden. Met dijkbewoners en ondernemers, de watersportvereniging, dorpsraad, erfgoedverenigingen, gemeente, provincie en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft op verschillende momenten overleg over het ontwerp plaatsgevonden. Individueel, tijdens de dijktafels, deelgebiedsessies, informatie- en inloopbijeenkomsten. Het ontwerp is onderwerp van bespreking geweest in de adviescommissies Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten van de gemeenten Oss. Fietspad Lithoijen Vanuit bewoners in Lithoijen is de gemeente en provincie opgeroepen om een fietspad aan te leggen en zo een verbeterde fietsverbinding te realiseren nabij het dorp. Hierover heeft met de omgeving en het project afstemming plaatsgevonden. Er is afgesproken dat een deel van dit tracé zal door het project worden gerealiseerd. Klankbordgroep Vanuit haar rol als adviesorgaan aan de projectorganisatie en de Stuurgroep heeft de Klankbord op 6 september 2022 geconcludeerd dat het proces tijdens de planuitwerking tot op heden zorgvuldig is doorlopen. Belangengroepen en individuele belanghebbenden zijn goed betrokken en er is transparant gehandeld door de projectorganisatie.
De deelgebiedsessies, werkplaatsen, informatiebijeenkomsten en dijktafels zijn goed verlopen, waarmee belanghebbenden zich goed konden informeren en gelegenheid hebben gehad hun vragen en aandachtspunten kenbaar te maken. De lijn die in de verkenning is gestart, is goed doorgezet. De Klankbord wil de projectorganisatie complimenteren voor de wijze waarop omgegaan is met de beperkingen die de coronaregels met zich meebrachten voor een goede interactie. De eerder geformuleerde adviezen en aandachtspunten over communicatie en afstemming met de omgeving zijn grotendeels naar tevredenheid van de Klankbord uitgevoerd. Zie voor aandachtspunten ook de adviezen van de klankbordgroep in bijlage IV en V.
33 | 33
Meanderende Maas | Participatieverslag verkenning & planuitwerking
Bijlagen
I
BIJLAGE: CONTACTMOMENTEN OMGEVING
Datum Verkenning
Bijeenkomst / contact
Onderwerp
Mei 2017
Informatieavond Maasbommel
Start project: uitleg doelen en proces
Mei 2017
Informatieavond Ravenstein
Start project: uitleg doelen en proces
29 mei 2017
Informatieavond Lith
Start project: uitleg doelen en proces
30 mei 2017
Informatieavond Megen
Start project: uitleg doelen en proces
Juni 2017
Nieuwsbrief 11
Oproep meedenken in werkplaats/KBG
September 2017
Nieuwsbrief 2
Kansen
1 november 2017
Klankbordgroep
Uitgangspunten
11 december 2017
Bewonersbrief2
Algemene informatie
14 december 2017
Bijeenkomst dorpsraad Lith
Informeren update
December 2017
Nieuwsbrief 3
Belevingswaardeonderzoek
19 januari 2018
Werkplaats 1
Denkrichtingen
29 januari 2018
Bijeenkomst dorpsraad Megen
Informeren update
Januari 2018
Nieuwsbrief 4
Versterkingsopgave, inloopmomenten
Februari 2018
Bewonersbrief
Aankondiging inloopmomenten
23 februari 2018
Werkplaats 3
Bouwstenen alternatieven
16 maart 2018
Werkplaats 4
Mogelijke alternatieven
April 2018
Nieuwsbrief 5
Mogelijke alternatieven
16 mei 2018
Klankbordgroep
Van mogelijke naar kansrijke alternatieven
25 mei 2018
Werkplaats 5
Beoordeling mogelijke alternatieven
Mei 2018
Nieuwsbrief 6
Proces mogelijke alternatieven naar VKA
11 juni 2018
Werkbezoek Minister
Toelichting project
14 juni 2018
Inloopavond
Mogelijke alternatieven
19 juni 2018
Bijeenkomst dorpsraad Ravenstein
Informeren update
26 juni 2018
Bewonersbrief
Maai-/landmeetkundige werkzaamheden
29 juni 2018
Werkplaats 6
Ontwikkeling kansrijke alternatieven
Juni 2018
Nieuwsbrief 7
Terugblik inloopbijeenkomst
Juli 2018
Nieuwsbrief 8
Onderzoek archeologie en explosieven
19 september 2018
Klankbordtroep
NRD en proces naar VKA
12 oktober 2018
Werkplaats 7
Kansrijke alternatieven, doorkijk
30 oktober 2018
Informatieavond NRD
Notitie reikwijdte en detailniveau
31 oktober 2018
Inloopochtend NRD, Megen
NRD
Oktober 2018
Nieuwsbrief 9
NRD, kansrijke alternatieven
2 november 2018
Inloopochtend NRD, Ravenstein
NRD
7 november 2018
Inloopochtend NRD, Appeltern
NRD
December 2018
Nieuwsbrief 10
Ondieper maken De Schans, cie. M.e.r.
24 januari 2019
Klankbordgroep
Afweging VKA
Verkenning fase 2
1
De digitale nieuwsbrief heeft in 2019 550 abonnees, en in 2023 ruim 1000; veelal zijn dit mensen die in het project/studiegebied
2
Bewonersbrieven worden per post verstuurd naar alle adressen aan de dijk en eigenaren van gronden in het projectgebied.
woonachtig zijn.
Datum 7 februari 2019
Bijeenkomst / contact Bewonersbrief
Onderwerp Bodem- en geotechnisch onderzoek
15 februari 2019
Werkplaats 8
Voorbereiding VKA
18 maart 2019
Dijktafel Megen
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
19 maart 2019
Notitie reikwijdte en detailniveau
Aankondiging in kranten NRD ter inzage
20 maart 2019
Dijktafel Ravenstein
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
21 maart 2019
Dijktafel Demen-Dieden
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
Maart 2019
Nieuwsbrief 11
Naar een VKA, MER
1 april 2019
Dorpsraden Gelderland
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
8 april 2019
Dijktafel Haren-Macharen
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
10 april 2019
Dijktafel Oijense Bovendijk
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
11 april 2019
Dijktafel Oijense Benedendijk
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
15 april 2019
Dijktafel Benedendijk/Lithoijensedijk
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
16 april 2019
Dijktafel Lithoijen
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
16 april 2019
Uiterwaardentafel
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
10 mei 2019
Inloopbijeenkomst dijktafels
Alternatieven X en Z; uitleg en reacties
13 juni 2019
Werkplaats 9
Voorkeursrichting
17 juni 2019
Informatiebijeenkomst
Stand van zaken
19 juni 2019
Informatiebijeenkomst
Stand van zaken
21 juni 2019
Werkplaats 10
Uitwerking deelgebieden
21 juni 2019
Werkbezoek raads-/statenleden
Informeren proces en hoofdlijn VKA
25 juni 2019
Klankbordgroep
Voorkeursrichting, evaluatie werkplaatsen
18 september 2020
Klankbordgroep
Advies KBG
22 oktober 2019
Werkplaats 11
Concept VKA
30 oktober 2019
Bestuurlijke informatiebijeenkomst
Voorkeursalternatief
31 oktober
Informatiebijeenkomst
Voorkeursalternatief
29 januari 2020
Klankbordgroep
Structuurvisie en MER
12 feb 2020
Werkplaats 12
Afsluiting Verkenning
18 feb. 2020
Inloopbijeenkomst IPSV, Megen
Ontwerp IPSV/MER
19 feb. 2020
Inloopbijeenkomst IPSV, Appeltern
Ontwerp IPSV/MER
4 mrt. 2020
Inloopbijeenkomst IPSV, Ravenstein
Ontwerp IPSV/MER
5 mrt. 2020
Inloopbijeenkomst IPSV, Lithoijen
Ontwerp IPSV/MER
1 juli 2020
Gebiedssessie Ravenstein
Nadere uitwerking VKA deelgebied
2 juli 2020
Gebiedssessie Maasbommel
Nadere uitwerking VKA deelgebied
6 juli 2020
Gebiedssessie De Waarden
Nadere uitwerking VKA deelgebied
2 juli 2020
Gebiedssessie Macharen-Oijen
Nadere uitwerking VKA deelgebied
17 september 2020
Werkplaats 13
Uitkomst deelgebiedssessies
30 september 2020
Klankbordgroep
Evaluatie deelgebiedssessies
9 en 10 december 2020 December 2020
Digitale informatiebijeenkomsten Nieuwsbrief
Toelichting uitwerking prioritaire deelgebieden voorlopig ontwerp St.v.z. divers
24 februari 2021
Werkplaats 14
Optimalisaties ontwerp
25/2, 28/2, 1/3, 4/3, 8/3, 11/3 2021 4 maart 2021
Digitale dijktafels Klankbordgroep
Toelichting voorlopig ontwerp dijk (per dijktafels 4-6 aparte digitale sessies) Tussentijdse evaluatie proces
Maart 2021
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
Planuitwerking
Datum April 2021
Bijeenkomst / contact Nieuwsbrief
Onderwerp St.v.z. divers
17 en 20 mei 2021
Informatiebijeenkomsten
Voorlopig Ontwerp dijk, rivier, gebied
Juni 2021
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
Juli 2021
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
8 september 2021
Klankbordgroep
Bespreken advies KBG
30 september 2021
Werkplaats 15
Kennismaking dijkgraaf / Boskalis + st.v.z.
Oktober 2021
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
2 en 17 december 2021 December 2021
Deelgebiedsessie Maasbommel
Specifieke aandacht ontwerp deelgebied
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
9 februari 2022
Klankbordgroep
Doorkijk vervolg / realisatie
24 februari 2022
Werkplaats 16
Optimalisaties ontwerp
17 maart 2022
Informatiebijeenkomst Maasbommel Nieuwsbrief
Bijpraten over ontwerp maatregelen Maasbommel St.v.z. divers
11. 17 en 19 mei 2022 Juni 2022
Dijktafels
Definitief Ontwerp dijk
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
20 en 22 juni 2022
Informatiebijeenkomsten
Definitief Ontwerp dijk, rivier, gebied
5 juli 2022
Klankbordgroep
Juli 2022
Nieuwsbrief
6 september 2022
Klankbordgroep
24 november 2022
Klankbordgroep
December 2022
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
20 januari 2023
Werkplaats 17
Februari 2023
Nieuwsbrief
Stand van het ontwerp, terugblik 2022 en vooruitblik realisatie / ervaringen andere projecten St.v.z. divers
14 februari 2023
Informatiebijeenkomst Ravenstein
Dijkontwerp Ravenstein
Maart 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
April 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
Juli 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
Augustus 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
Augustus 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
September 2023
Nieuwsbrief
St.v.z. divers
5,7,12 en 13 september 2023 December 2023
Inloopbijeenkomsten in Lithoijen, Maasbommel, Megen, Ravenstein Nieuwsbrief
Toelichting ontwerpbesluiten, en vergunningen St.v.z. divers
Maart 2022
St.v.z. divers
II
BIJLAGE: BELEVINGSWAARDENONDERZOEK (2017): CONCLUSIES
Hier worden de conclusies en aanbevelingen uit het Belevingswaardenonderzoek Verkenning RavensteinLith weergegeven. Het gehele onderzoek is te vinden op de projectwebsite www.meanderendemaas.nl Conclusies en aanbevelingen Sommige kernmerken van het gebied moeten volgens alle partijen behouden blijven. Daarbij gaat het vooral om de kleinschaligheid, natuur, rust en levendigheid. Over andere kenmerken bestaan conflicterende meningen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het gemotoriseerd verkeer op de dijk, het onderhoud van de bermen en de toegankelijkheid van de rivier voor motorboten. Aanbeveling: behandel punten waarover onenigheid is expliciet tijdens de werksessies in het vervolg van het participatieproces. Ga op zoek naar combinaties. Het gebied heeft een rijke historie. Sporen uit het verleden zijn op veel plaatsen zichtbaar: de meanderende dijk, historische kernen en monumenten. Sommige historische resten zijn minder zichtbaar, zoals de restanten van de vestingwerken van Ravenstein in de bestaande dijk tussen het spoor en de brug van de A50 over de Maas. Uit zowel de kwantitatieve data als de gesprekken blijkt dat gebruikers van het gebied veel belang hechten aan de historie. Het historisch bewustzijn helpt om toekomstige ontwikkelingen in context te plaatsen.
Aanbeveling: bekijk met heemkundekringen, geschiedkundigen en bewoners interactief tijdens het participatieproces hoe historische kenmerken meer zichtbaar kunnen worden. Het kan daarbij gaan om fysiek zichtbare elementen, maar bijvoorbeeld ook om de overdracht van cultuurhistorische verhalen in routes of bij horecagelegenheden. In het verleden waren economische functies en de waterveiligheid dominant bij de inrichting van het gebied. Nu is er ook aandacht voor rust en natuur. Deze verschuiving zorgt voor verwarring en nieuwe ruimteconflicten. Er zijn bijvoorbeeld verschillende interpretaties van een begrip als ‘natuur’. Een belangrijk ruimteconflict bestaat tussen landbouw aan de ene kant en natuur aan de andere kant. Aanbeveling: zorg ervoor dat de partijen met conflicterende standpunten (weer) aan één tafel komen. Verken de visies en definities van de verschillende partijen. Maak deze concreet. Als een partij natuur wil ontwikkelen, wat voor natuur wordt er dan bedoeld? Als de verschillende standpunten duidelijk zijn, wordt het gemakkelijker om te zoeken naar combinaties, compromissen en uitwisselingen. Het hoogwaterbewustzijn is laag. De hoogwaterproblematiek uit de jaren ‘90 verdwijnt langzaam uit het collectief geheugen. De noodzaak voor maatregelen die te maken hebben met waterveiligheid, wordt daardoor minder gevoeld.
Het nut van sommige maatregelen is ook niet voor alle partijen duidelijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor het uitstervingsbeleid van de bakenbomen en de ontgrinding en ontzanding van uiterwaarden. Aanbeveling: het waterbewustzijn moet worden verhoogd en het belang van maatregelen moet meer duidelijk worden gemaakt. Vooral ook vanwege de grote impact van de dijkversterking en rivierverruiming is dit belangrijk voor het vervolgproces. Om het waterbewustzijn te vergroten, kunnen we de verhalen van mensen die hoogwater hebben meegemaakt inzetten. Deze kunnen we verzamelen en overbrengen of we kunnen ouderen rechtstreeks in contact brengen met jongeren. Zichtbaarheid/bekendheid van het Waterschap en hun werk vergroten. Mensen hebben een slecht beeld van hun eigen handelingsperspectieven ten aanzien van hoog water. Een grote groep gaat er vanuit dat de overheden hen volledig beschermt tegen hoogwater en dat zij zelf geen maatregelen hoeven te nemen. Zij weten ook niet wat voor maatregelen dat zouden kunnen zijn. Aanbeveling: verhoog het verantwoordelijkheidsgevoel van de bevolking. Maak hen bewust van het feit dat bescherming tegen hoogwater een overstroming nooit helemaal uitsluit. Toon hen ook welke maatregelen zij kunnen nemen. Denk bijvoorbeeld aan gedeelde zorg voor de dijk (niet crossen, mensen aanspreken die dat wel
doen, verstoringen en beschadigingen melden), zorg voor persoonlijke spullen (fotoalbums op zolder bewaren) en het afzien van bouw- en graafwerkzaamheden op de verkeerde plaatsen (bijvoorbeeld voor de aanleg van een vijver). Verhoging van het verantwoordelijkheidsgevoel kan door middel van een publiekscampagne, maar ook door partijen te stimuleren om tips en inzichten te delen. In het belevingsonderzoek geven partijen aan wat voor hen belangrijk is. Vooral bewoners hebben hoge verwachtingen van de inspraakmogelijkheden. Zij gaan er veelal vanuit dat uitgesproken wensen ook gehonoreerd worden. Aanbeveling: het is natuurlijk onmogelijk en onwenselijk om aan alle wensen te voldoen. Maar het is wel van belang dat bewoners en anderen hun input in het proces terugzien. Neem de waarden uit het BWO mee. Benoem expliciet hoe hiermee rekening gehouden is of waarom dat in sommige gevallen onmogelijk was. Openheid en transparantie zijn belangrijk, mensen moeten weten waar ze aan toe zijn en wat hun rol en invloed in het proces is. Gebruik het BWO ook om een dialoog tussen verschillende groepen, met name tussen jong en oud te organiseren. Verder is het BWO een goede basis om recreatieroutes op te zetten die de waarde van het buitengebied zichtbaar maken. Aanbeveling: blijf het publieksparticipatieproces monitoren en bijsturen.
Zorg voor een goede communicatie als het proces niet aansluit op de hoge verwachtingen. Evalueer ten behoeve van andere (koploper)projecten. Meerdere partijen besteden aandacht aan de beleving van het gebied, vooral in relatie tot toerisme en recreatie. Aanbeveling: de informatie uit dit onderzoek is waardevol voor andere partijen die zich met belevingswaarden bezig houden. Om de omgeving niet te blijven vermoeien, adviseren wij om dit rapport te ontsluiten voor andere partijen. Mensen ervaren in het gebied een echt buitengevoel, maar waarderen ook de nabijheid van de stedelijke functies in Oss. Aanbeveling: versterk de recreatieve verbinding tussen de stad Oss en het buitengebied. Dat kan door middel van een doelgerichte marketing. Horecabedrijven in het buitengebied en uiteenlopende instellingen in Oss kunnen samenwerkingsverbanden en arrangementen opzetten op het gebied van natuur, cultuur, sport en recreatie. Ogenschijnlijk is een rivier een barrière, maar volgens veel respondenten verbindt de Maas de dorpen aan weerszijden juist. Door de pontjes, fiets- en wandelroutes, groeiende samenwerking tussen ondernemers en kinderen van beide kanten die samen naar school gaan wordt deze verbintenis sterker. Toch concluderen respondenten dat zij vaak niet weten wat er ‘aan de overkant’ gebeurt. Ook kunnen ze na evenementen vaak niet goed naar huis.
Aanbeveling: de wil voor samenwerking tussen bewoners van beide oevers is er, maar deze kan nog meer gestimuleerd worden. Geef deze verbinding in het vervolgtraject een platform. Organiseer gezamenlijke bijeenkomsten tussen Brabantse en Gelderse ondernemers, (lokale) media en overheden. Geef hen de ruimte om niet alleen te praten over de dijk, maar ook te brainstormen over het gebied met de rivier als verbindende factor.
III
BIJLAGE
ADVIES KLANKBORDGROEP (SEPTEMBER 2019)
Klankbord geeft positief advies over het participatieproces bij Meanderende Maas Vanuit haar rol als adviesorgaan aan de projectorganisatie en de Stuurgroep heeft de klankbord op 18 september 2019 geconcludeerd dat het proces tot op heden zorgvuldig is doorlopen. Belangengroepen zijn goed betrokken en er is transparant gehandeld door de projectorganisatie. In de werkplaatsen is door de deelnemers met plezier en vol energie gewerkt aan de inhoud en is open en respectvol met elkaar omgegaan. Hierbij was er ook voldoende ruimte voor de deelnemers om hun zorgen te benoemen. Tevens zijn de dijktafels goed verlopen. Hierin zijn de direct aanwonende geïnformeerd over de gevolgen van verschillende dijkontwerpen en hebben ze hun aandachtspunten kenbaar gemaakt aan de projectorganisatie. De bestuurlijke betrokkenheid tijdens het bestuurlijk werkbezoek is als positief ervaren, evenals de afstemming met de planuitwerking Demen-Dieden. Voor het vervolg heeft de klankbord enkele aandachtspunten geformuleerd. Deze zijn beschreven na een korte toelichting op de samenstelling, rol en werkwijze van de klankbord. Samenstelling, rol en werkwijze klankbord De klankbord bestaat uit een evenwichtige mix van personen die verschillende belangen in het gebied vertegenwoordigen vanuit de (dorps)kernen, de agrarische en recreatieve ondernemers en inhoudelijke kennisvelden als cultuurhistorie en natuur.
Dit heeft geleid tot 10 leden. De klankbord volgt het proces en adviseert hierover aan de projectorganisatie en de stuurgroep. De klankbord heeft geen taak om de inhoud mee vorm te geven. Daar zijn de werkplaatsen voor. Om het proces goed te kunnen volgen is de klankbord zeven keer bij elkaar geweest om beelden met elkaar en de projectorganisatie te delen. Daarnaast zijn telkens een of twee leden van de klankbord bij elke werkplaats en de verschillende dijktafels aanwezig geweest. Na elke werkplaats hebben zij hun reflectie en advies gedeeld met de klankbord en de projectorganisatie. Door persoonlijk aanwezig te zijn, en daarmee te zien en horen hoe er gewerkt is en wat er leeft, is het mogelijk geweest om tot het voorliggende advies te komen. Klankbord geeft enkele aandachtspunten mee De klankbord heeft een aantal constateringen gedaan die ze onder de aandacht wil brengen van zowel de projectorganisatie als de stuurgroep. Deze zijn hieronder verwoord: - Zorg voor een consistent verhaal. Wat doen we voor het kerndoel waterveiligheid en welke meekoppelkansen kunnen we benutten. En wat zijn daar de positieve en negatieve sociaaleconomische effecten van. - Let op dat het verhaal niet te technisch wordt. Blijf in heldere taal uitleggen waarom de dijk dient te worden opgehoogd.
- De inrichting van de uiterwaarden bepaalt mede de waterstandsdaling die uiteindelijk kan worden gerealiseerd. Gezien het feit dat vanuit het participatieproces de inrichting van uiterwaarden en met name de meanders als een van de belangrijkste dilemma’s is gekwalificeerd, een aspect om nog eens goed en integraal te bezien. - Aandacht voor de effecten op de binnendijkse landbouwgronden door de maatregelen: ganzenvraat, kweleffecten (monitoring), piping maatregelen. - Het project is gestart vanuit een integrale ambitie om aan Gelderse en Brabantse zijde maatregelen te treffen en daarmee een impuls te geven in de ontwikkeling van één riviernatuurpark (integrale gebiedsontwikkeling). Op dit moment constateert de klankbord dat de ontwikkeling aan de Gelderse zijde niet in balans is in vergelijking met Brabant. Met name ten aanzien van natuurontwikkeling, fietspaden en het wandelpaden netwerk (naar verwachting zijn hier ook na het project nog steeds forse onderbrekingen). De verbinding tussen beide gebieden komt daarmee minder sterk uit de verf. Dat kan tot een lager draagvlak aan Gelderse zijde leiden.
-
-
-
-
De klankbord constateert dat er vanuit de omgeving zorgen zijn over het verkeer op de dijk. Het gaat daarbij om dagelijkse veiligheid (bijv. te snel rijden) alsook de toename door overlast als gevolg van recreatief verkeer (lawaai van motoren die woongenot verminderen, drukte op de dijk). Daarbij wordt de notie gemaakt dat uit de werkplaatsen en dijktafels blijkt dat bewoners verschillend denken over eventuele oplossingen wat dit onderwerp tot een lastig dilemma maakt. De klankbord adviseert de gemeente Oss om met de gebruikers over de toegankelijkheid en de inrichting van de wegen op de dijk in overleg te gaan. De klankbord geeft daarbij mee om rekening te houden met eventuele effecten voor het verkeer op de Gelderse dijk (bijvoorbeeld ten aanzien van recreatief motorverkeer). Maatregelen ten aanzien van gemotoriseerd recreatieverkeer op de Brabantse Maasdijk kunnen een toename van dit verkeer op de Gelderse Maasdijk veroorzaken. Van belang om het onderwerp verkeer nog eens structureler en breder te beschouwen door alle betrokken gemeentes, provincies en waterschappen en daarbij overwegen om ook aan Gelderse zijde op de dijken maatregelen te nemen (de problematiek is min of meer identiek). Tip is om de mensen uit de werkplaats ook mee te nemen naar vergelijkbare gerealiseerde projecten of projecten in realisatie om te laten zien wat we gaan doen.
Voor het plangebied Demen – Dieden is dit al enkele malen gebeurt (door K3Delta/Natuurmonumenten) en dat wordt zeer gewaardeerd. Daar waar er oud zeer is (bijvoorbeeld vorige dijkversterking) neem dat serieus. Zorg voor een passend participatieproces in de verdere uitwerking van de plannen. Houd de ingezette lijn vast om daarin te werken met een brede vertegenwoordiging vanuit de omgeving.
Bovenstaande advies is opgesteld door: - Henri Arts: dorpsraad Lith - Dolf van Atteveld: dorpsplatform Maasbommel - Jan van der Biezen: agrarische natuurvereniging d’n Beerse Overlaet - Henk Buijks: cultuurhistoricus - Theo van Heukelom: dorpsplatform Appeltern - Wim Hoezen: stichting Maasmeanders - Harry Hofman: bewoner Demen - Fons Giesbers: dorpsraad Ravenstein - Gijsbert van Loon: ZLTO Oss – Den Bosch - Ed Steiger: recreatief ondernemer - Theo Breuring: dorpsraad Megen, Haren, Macharen.
IV
BIJLAGE ADVIES KLANKBORDGROEP OVER DE PLANUITWERKINGSFASE TOT EN MET HET VOORLOPIG ONTWERP Gelijk aan de verkenningsfase heeft de klankbord ook tijdens de planuitwerkingsfase het project gevolgd en adviezen gegeven ten aanzien van het proces. Klankbord geeft positief advies over het participatieproces tijdens de planuitwerking Vanuit haar rol als adviesorgaan aan de projectorganisatie en de Stuurgroep heeft de klankbord op 4 maart 2021 geconcludeerd dat het proces tijdens de planuitwerking tot op heden zorgvuldig is doorlopen. Belangengroepen en individuele belanghebbenden zijn goed betrokken en er is transparant gehandeld door de projectorganisatie. De deelgebied sessies, werkplaatsen en dijktafels zijn goed verlopen, waarmee belanghebbenden zich goed konden informeren en gelegenheid hebben gehad hun vragen en aandachtspunten kenbaar te maken. De klankbord wil de projectorganisatie complimenteren hiervoor vanwege de beperkingen die de coronaregels met zich meebrengen voor goede interactie. De klankbord merkt wel op dat er, nu de uitwerking steeds concreter wordt, meer wrijvingspunten gaan ontstaan. Voor het vervolg heeft de klankbord enkele aandachtspunten geformuleerd. Deze zijn beschreven na een korte toelichting op de samenstelling, rol en werkwijze van de klankbord.
Samenstelling, rol en werkwijze klankbord De klankbord bestaat uit een evenwichtige mix van 11 personen die verschillende belangen in het gebied vertegenwoordigen vanuit de (dorps)kernen, de agrarische en recreatieve ondernemers en inhoudelijke kennisvelden als cultuurhistorie en natuur. De klankbord volgt het proces en adviseert hierover aan de projectorganisatie en de stuurgroep. De klankbord heeft geen taak om de inhoud mee vorm te geven. Daar zijn de werkplaatsen voor. Om het proces tijdens de planuitwerking tot nu toe goed te kunnen volgen is de klankbord vier keer bij elkaar geweest om beelden met elkaar en de projectorganisatie te delen. Daarnaast zijn telkens één of twee leden van de klankbord bij aanwezig geweest bij de deelgebied sessies, werkplaatsen en dijktafels. Hun reflecties en adviezen zijn gedeeld met de klankbord en de projectorganisatie. Door persoonlijk aanwezig te zijn, en daarmee te zien en horen hoe er gewerkt is en wat er leeft, is het mogelijk geweest om tot het voorliggende advies te komen. Klankbord geeft enkele aandachtspunten mee De klankbord heeft een aantal constateringen gedaan die ze onder de aandacht wil brengen van zowel de projectorganisatie als de stuurgroep.
Deze zijn hieronder verwoord: Aandachtspunten/aanbevelingen: - In deze fase van het project wordt het ontwerp gedetailleerder en beweegt de aandacht vanuit de omgeving logischerwijs ook mee naar deze details. De klankbord ziet dat daarmee de kans groter wordt dat de omgeving die verder af staat van het project wordt verrast door wijzigingen in het plan. Met het project worden belangrijke doelen gerealiseerd zoals een veilige dijk en waterstandsdaling die bijdragen aan de waterveiligheid. Dat is ook iets wat de bewoners en bedrijven er voor terugkrijgen. De aandacht verschuift naar details maar blijf daarbij dus ook helder in de communicatie over het realiseren van deze doelen. - De klankbord ziet dat er bij bewoners, die niet direct betrokken zijn, nog steeds betrekkelijk weinig kennis is van het project. Daarbij vermindert het hoogwaterbewustzijn mogelijk door de droge/warme afgelopen jaren. Blijf investeren in communicatie over het project die is gericht op alle bewoners en belanghebbenden in het projectgebied. Benut daarbij de verhalen / beelden van de hoogwaters uit de jaren negentig.
-
-
-
-
-
-
Bepaal tijdig de belangrijkste ontwerpvraagstukken, die mogelijk ook wrijving veroorzaken, voor uitwerking naar het definitief ontwerp en borg dat je daarvoor een goed proces inzet met de omgeving. Houd de klankbord hiervan op de hoogte zodat zij vanuit hun rol een bijdrage kunnen leveren in de contacten die zij hebben in hun directe omgeving. Houd vast wat je in de verkenning als plan hebt ontwikkeld en borg dat hetgeen wordt voorgesteld en/of gepresenteerd ook budgettair mogelijk/realiseerbaar is. De klankbord constateert dat de afgelopen werkplaatsen meer het karakter hebben van informeren en raadplegen en niet meer van co-creëren. Maak duidelijk op welke manier de werkplaatsen het beste gecontinueerd kunnen worden in het project. De klankbord constateert dat er vanuit de omgeving nog steeds zorgen zijn over het verkeer op de dijk. Dit punt is al een aantal malen aangegeven maar volgens de klankbord tot nu toe door de gemeente Oss onvoldoende opgepakt. De klankbord adviseert de gemeente Oss om met de gebruikers over de toegankelijkheid en de inrichting van de autowegen op de dijk beter in overleg te gaan. Het gaat daarbij om dagelijkse veiligheid (bijv. te snel rijden) alsook de toename door overlast als gevolg van recreatief verkeer (lawaai van motoren die woongenot verminderen, drukte op de dijk).
Daarbij wordt de opmerking gemaakt dat uit de werkplaatsen en dijktafels blijkt dat bewoners verschillend denken over eventuele oplossingen wat dit onderwerp tot een lastig dilemma maakt. De klankbord spreekt de zorg uit over het feit dat er signalen zijn dat het onderwerp “verkeer/verkeersoverlast” in de formele inspraak een dominante rol dreigt te gaan spelen. Hetgeen afbreuk zou doen aan het brede participatieproces. Reden te meer om dit aspect de komende tijd nadrukkelijk aandacht te geven, vanuit een breed perspectief. De klankbord geeft mee om rekening te houden met eventuele effecten voor het verkeer op de Gelderse dijk (bijvoorbeeld ten aanzien van recreatief motorverkeer). Maatregelen ten aanzien van gemotoriseerd recreatieverkeer op de Brabantse Maasdijk kunnen namelijk een toename van dit verkeer op de Gelderse Maasdijk veroorzaken. Het is van belang om het onderwerp verkeer nog eens structureler en breder te beschouwen door alle betrokken gemeentes, provincies en waterschappen en daarbij overwegen om ook aan Gelderse zijde op de dijken maatregelen te nemen (de problematiek is min of meer identiek). Dit moet er echter niet toe leiden dat er langdurige overleggen gaan plaatsvinden en geen maatregelen worden genomen.
Het project is gestart vanuit een integrale ambitie om aan Gelderse en Brabantse zijde maatregelen te treffen en daarmee een impuls te geven in de ontwikkeling van één rivierpark met bovenregionale aantrekkingskracht (integrale gebiedsontwikkeling). Met het voorkeursalternatief en de uitwerking daarvan in het voorlopig ontwerp is de ontwikkeling aan de Gelderse zijde niet in balans is in vergelijking met Brabant. Bij de verdere detaillering richting het voorlopig ontwerp is de onbalans, zeker in relatieve zin, eerder vergroot dan verkleind. Met name ten aanzien van natuurontwikkeling, aaneengesloten routestructuren t.b.v. fietsen, wandelen en struinen (naar verwachting zijn hier ook na het project nog steeds forse onderbrekingen). De verbinding tussen beide gebieden komt daarmee minder sterk uit de verf. Dat kan niet alleen tot een lager draagvlak aan Gelderse zijde leiden, maar bovenal tot een serieuze beperking van de integrale gebiedskwaliteit. Waardoor, zeker op iets langere termijn, ook de meerwaarde aan Brabantse zijde niet kan worden geoptimaliseerd.
Bovenstaande advies is opgesteld door: - Henri Arts: dorpsraad Lith - Dolf van Atteveld: dorpsplatform Maasbommel - Jan van der Biezen: agrarische natuurvereniging d’n Beerse Overlaet - Henk Buijks: cultuurhistoricus - Theo van Heukelom: dorpsplatform Appeltern - Wim Hoezen: stichting Maasmeanders - Harry Hofman: bewoner Demen - Fons Giesbers: dorpsraad Ravenstein - Gijsbert van Loon: ZLTO Oss – Den Bosch - Ed Steiger: recreatief ondernemer - Theo Breuring: dorpsraad Megen, Haren, Macharen
V
BIJLAGE
ADVIES KLANKBORDGROEP (SEPTEMBER 2022)
Klankbord geeft positief advies over het participatieproces tijdens de planuitwerking Vanuit haar rol als adviesorgaan aan de projectorganisatie en de Stuurgroep heeft de Klankbord op 6 september 2022 geconcludeerd dat het proces tijdens de planuitwerking tot op heden zorgvuldig is doorlopen. Belangengroepen en individuele belanghebbenden zijn goed betrokken en er is transparant gehandeld door de projectorganisatie. De deelgebiedsessies, werkplaatsen, informatiebijeenkomsten en dijktafels zijn goed verlopen, waarmee belanghebbenden zich goed konden informeren en gelegenheid hebben gehad hun vragen en aandachtspunten kenbaar te maken. De lijn die in de verkenning is gestart, is goed doorgezet. De Klankbord wil de projectorganisatie complimenteren voor de wijze waarop omgegaan is met de beperkingen die de coronaregels met zich meebrachten voor een goede interactie. De eerder geformuleerde adviezen en aandachtspunten over communicatie en afstemming met de omgeving zijn grotendeels naar tevredenheid van de Klankbord uitgevoerd. Specifiek ten aanzien van het motorverkeer op de dijk, de “zelfrealisatie” onderdelen en de geconstateerde onbalans tussen de gebiedsontwikkeling aan Brabantse en Gelderse zijde van de Maas, wil zij haar nadrukkelijke zorg uitspreken.
Verkeer op de dijk De Klankbord is teleurgesteld in de wijze waarop met het afgegeven advies rond motorverkeer en ander verkeerstromen de onderlinge afstemming op dit thema is omgegaan. In het vorige advies van de Klankbordgroep van maart 2021 is geconstateerd dat er zorgen zijn over de wijze waarop de gemeente Oss het onderwerp motorverkeer oppakt. Herhaaldelijk werd in de werkateliers en door de klankbordgroep gevraagd om aandacht voor overlast van motorverkeer en andere verkeerstromen op de dijk. We constateerden toen dat dit onvoldoende gebeurt. We zijn nu 1,5 jaar verder en we constateren nog steeds dat dit het geval is. Dit onderwerp is op elke vergadering van de Klankbordgroep besproken en werd gevraagd om een reactie van de gemeente Oss. Er is geen enkele terugkoppeling geweest. Ook vanuit de achterban horen we dat gemeente Oss niet echt de wil heeft om de overlast te beperken. Er wordt dan ook een fantastische en waarschijnlijk noodzakelijke meekoppelkans gemist om de overlast direct tijdens de uitvoering terug te brengen, want er wordt toch al aan de dijk gewerkt. Als er alsnog later verkeersmaatregelen moeten worden genomen om de overlast te beperken, dan zijn de kosten vele malen hoger.
Het overlastprobleem aan de Brabantse kant kan nog nijpender worden omdat de gemeente West Maas en Waal heeft besloten om aan de Gelderse kant wel aan de slag te gaan om het overlastprobleem van motoren op de dijk aan te pakken. Vanuit de Klankbordgroep is de oproep gedaan om dit met beide gemeenten op elkaar af te stemmen, maar ook daar is het stil gebleven. Er heeft nog geen afstemming plaatsgevonden, althans dat is de Klankbordgroep niet ter ore gekomen. Omdat er sprake is van een waterbed effect, kan het zijn dat als de overlast aan de Gelderse kant wordt opgepakt, er meer motoren gaan rijden aan de Brabantse kant, met als gevolg nog meer overlast op de dijk aldaar. Vanzelfsprekend kan het tegenovergestelde aan de orde zijn indien aan Brabantse zijde maatregelen zouden worden getroffen. Vandaar hierbij de herhaalde oproep om tot een integrale en afgestemde totaalaanpak te komen voor het hele gebied. In algemene zin is de klankbordgroep erg teleurgesteld in de wijze waarop men zich genegeerd heeft gevoeld door de eigen lokale overheden. Zo is de Klankbordgroep niet te spreken over de handelingswijze van de gemeente Oss rond dit onderwerp en zijn we bang dat dit echt afbreuk gaat doen aan het goede participatieproces.
We verwachten bijvoorbeeld dat betrokkenen bezwaar kunnen gaan aantekenen tegen de vergunning, hetgeen gaat leiden tot vertragingen in het proces (en waarschijnlijk extra kosten). Voor het vervolg heeft de Klankbord nog enkele andere aandachtspunten geformuleerd. Deze zijn beschreven na een korte toelichting op de samenstelling, rol en werkwijze van de Klankbord.
Samenstelling, rol en werkwijze Klankbord De Klankbord bestaat uit een evenwichtige mix van 11 personen die verschillende belangen in het gebied vertegenwoordigen vanuit de (dorps)kernen, de agrarische en recreatieve ondernemers en inhoudelijke kennisvelden als cultuurhistorie en natuur. De Klankbord volgt het proces en adviseert hierover aan de projectorganisatie en de stuurgroep. De Klankbord heeft geen taak om de inhoud mee vorm te geven. Daar zijn de werkplaatsen voor. Om het proces tijdens de planuitwerking tot nu toe goed te kunnen volgen is de Klankbord tien keer bij elkaar geweest om beelden met elkaar en de projectorganisatie te delen. Daarnaast zijn telkens één of twee leden van de Klankbord bij aanwezig geweest bij de deelgebied sessies, werkplaatsen en dijktafels. Hun reflecties en adviezen zijn gedeeld met de Klankbord en de projectorganisatie. Door persoonlijk aanwezig te zijn, en daarmee te zien en horen hoe er gewerkt is en wat er leeft, is het mogelijk geweest om tot het voorliggende advies te komen. Klankbord geeft nieuwe aandachtspunten mee Het project Meanderende Maas is gestart in 2017 en nadert nu het eind van de planuitwerking. Daarmee wordt de primaire ontwerpfase afgerond waarbij de hoofdkeuzes zijn gemaakt en zal een nieuwe fase aantreden van uitvoering van maatregelen.
De Klankbord grijpt dit moment aan om, naast het punt van verkeer, enkele voor haar wezenlijke meer inhoudelijke aandachtspunten mee te geven aan de stuurgroep. Waarbij vooraf opgemerkt dient te worden dat deze deels ook al onderdeel uitmaakten van het vorige advies van de klankbordgroep d.d. maart 2021. Van ambitie naar realisatie Het project is gestart vanuit een integrale ambitie om aan Gelderse en Brabantse zijde maatregelen te treffen en daarmee een impuls te geven in de ontwikkeling van één rivierpark met bovenregionale aantrekkingskracht (integrale gebiedsontwikkeling). Dat is ook geconcretiseerd in een integrale provinciale structuurvisie. De Klankbord constateert echter dat er twee belangrijke factoren zijn opgetreden die de realisatie van deze ambitie beperken en daarmee ook van invloed zijn op het draagvlak: Met het voorkeursalternatief en de uitwerking daarvan in het definitief ontwerp is de ontwikkeling van de toeristisch-recreative infrastructuur aan de Gelderse zijde niet in balans in vergelijking met Brabant. De waterveiligheidsmaatregelen aan de Gelderse zijde zijn belangrijk en dragen in hoge mate bij aan de te realiseren opgave, maar daar staan maar beperkte kwaliteitsverbeteringen tegenover zoals dat aan de Brabantse zijde wel het geval is. Het routenetwerk wordt alleen uitgebreid met een fietspad tussen Maasbommel en De schans.
Maar niet naar het oosten, tussen Appeltern en Batenburg, terwijl daar prima “meekoppelkansen” voorhanden zijn in gebied de Lymen. Ter hoogte van Appeltern verdwijnt zelfs natuur (rivierbos) door de komst van een verlaagde “drempel”, terwijl daar niet eens compensatie tegenover staat. -
De Klankbord vindt dat de communicatie over de zelfrealisatiegebieden en de gevolgen daarvan eerder en explicieter had gemoeten. Het is pas laat duidelijk geworden dat tot en met 2028 maar een deel van het plan Meanderende Maas zoals dat altijd is gepresenteerd gerealiseerd wordt. Er is hierdoor een ‘onjuist’ beeld ontstaan.
-
De Klankbord is hierdoor van mening dat er geen zekerheid is of en wanneer de zogenaamde zelfrealisatiedelen worden ontwikkeld. Dit is zorgelijk en ze roept alle betrokken partijen op om zich in te spannen om ook de zelfrealisatie gebieden tot uitvoering te brengen. Daarnaast spreken ze zeer nadrukkelijk het verzoek uit om ook beelden te gaan tonen hoe het gebied er uit gaat zien in 2028, waarbij dus ook zichtbaar wordt hoe het gebied eruitziet als de zelfrealisatiegebieden niet zijn gerealiseerd. Dus een oproep om in de plannen de huidige situatie daarin zichtbaar te maken.
De klankbordgroep is van mening dat met de realisatie van het project de betrokken overheden ook de kans moeten aangrijpen om het ‘Meanderende Maas gebied’ op de kaart te zetten als aantrekkelijke regio om te verblijven. Daarmee geeft het een impuls aan de toeristisch-economische ontwikkelingen van het gebied en draagt het project bij de leefbaarheid van de aanliggende stadjes en dorpen. Vanzelfsprekend voor zover deze ontwikkelingen passen en aansluiten bij de beoogde gebiedskwaliteit en de leefbaarheid in de stadjes en
dorpen wordt beschermd tegen ongewenste effecten, zoals tijdens het participatieproces naar voren is gekomen. De Klankbord constateert dat het project Meanderende Maas zich de komende jaren primair richt op de realisatie van de maatregelen in het definitief ontwerp. Tegelijk verwacht de Klankbord dat de samenwerking tussen de tien projectpartners via dit project in stand blijft. Ze doet de oproep aan de projectpartners om gezamenlijk actief kansen te creëren en te realiseren in de gebieden waar geen maatregelen worden getroffen. En daarmee de ambitie, zoals deze ook in de integrale structuurvisie is opgenomen te realiseren. Dit vanzelfsprekend in goed overleg met grondeigenaren en belanghebbenden. In dit licht is de ontwikkeling van de uiterwaard De Lymen een eerste positieve ontwikkeling; waarbij zij de oproep doet om direct kansen te benutten voor de ontwikkeling van doorgaande routestructuren voor buitendijks wandelen en fietsen. Gezien de beoogde realisatieplanning van Natuurmonumenten (die vrijwel synchroon loopt met de planning van Meanderende Maas) roept de klankbordgroep zowel Meanderende Maas als de andere partners nadrukkelijk op om in deze ontwikkeling formeel, dan wel informeel, alsnog te gaan participeren vanuit het perspectief van meekoppelkans.
Wat overigens ook vanuit het perspectief van de bijdrage aan de waterstandsdaling niet meer dan gerechtvaardigd zou zijn. Bovenstaande advies is opgesteld door: Henri Arts: dorpsraad Lith -
Dolf van Atteveld: dorpsplatform Maasbommel
-
Jan van der Biezen: agrarische natuurvereniging d’n Beerse Overlaet
-
Henk Buijks: cultuurhistoricus
-
Theo van Heukelom: dorpsplatform Appeltern
-
Wim Hoezen: stichting Maasmeanders
-
Harry Hofman: bewoner Demen
-
Fons Giesbers: dorpsraad Ravenstein
-
Gijsbert van Loon: ZLTO Oss – Den Bosch
-
Ed Steiger: recreatief ondernemer
-
Leo Bokmans: dorpsraad Megen, Haren, Macharen