Bijlage 8. Reactie GGD HvB op ingekomen zienswijzen kaderbrief 2026

AB20250326-5.4-1

Ingekomen zienswijzen kaderbrief 2026

26 februari 2025

In het onderstaande overzicht vindt u de ingekomen zienswijzen op de kadernota van de GGD, die uit de college- en raadsbehandelingen zijn gekomen. De reactie op deze zienswijzen door de GGD wordt in het DB behandeld en in het AB voor instemming voorgelegd.

Gemeente Bernheze

Zienswijze Raad 1. Een positieve zienswijze te geven op de kadernota 2026 van de GGD Hart voor Brabant. 2. De GGD Hart voor Brabant op te roepen terughoudend te zijn met het ontwikkelen van nieuw beleid waaraan extra kosten verbonden zijn in verband met de slechte financiële vooruitzichten voor gemeenten.

Boekel

Stem in met de kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant, met uitzondering van de financiële vertaling daarvan. En geeft de volgende zienswijzen mee:

Reactie GGD De GGD is blij met de positieve zienswijze en beoogt, met de transitie naar de toekomstbestendige GGD (Financieel Fit en gezond), de kosten voor de gemeenten niet verder te laten stijgen en geeft daarmee gehoor aan de eerdere oproep om terughoudend te zijn met nieuwe beleidsvoornemens.

1

a. De gemeentelijke bijdrage van 2025 als uitgangspunt hanteren voor 2026, zijnde de bijdrage ad. € 507.530 en b. de ambities voor 2026 en de jaren 2027-2029 hierop aanpassen, zodat de bijdrage voor de gemeente niet verhoogd wordt.

c. De bekostiging Oekraïense ontheemden niet meer in rekening brengen bij de individuele gemeenten

Boxtel Dongen Gilze en Rijen Goirle

a. Met het transitieplan Toekomstbestendige GGD: financieel fit en gezond heeft het algemeen bestuur in de zomer van 2024 al inhoudelijke keuzes gemaakt voor de publieke gezondheid om verdere kostenstijging te voorkomen. Er is een risico op stapeling van taakstellingen die niet uitvoerbaar is: als GGD zijn we al bezig ombuigingen in de eigen begroting van 3% te bewerkstelligen. Indien een jaar de inwonerbijdrage niet geïndexeerd zou worden, zou dit een aanvullende 3% bezuiniging vergen. Daarnaast ziet de GGD nog meer bezuiniging op zich afkomen: kortingen op de landelijke SPUKS (zoals seksuele gezondheid) en op pandemische paraatheid De totale stapeling van besparingen komt dan uit op een ombuiging van circa 6,5% die de GGD waarvan de GGD het niet realistisch acht deze binnen eigen budget op te vangen.

c. De GGD heeft de afgelopen 3 jaar aanspraak gemaakt op een klein deel van de extra middelen die het Rijk in het gemeentefonds heeft gestort voor Oekraïense ontheemden op grond van de Jeugdwet, Wmo en de Wpg. De GGD maakte daarbij aanspraak op slechts een fractie van die middelen voor de daadwerkelijke extra kosten die hij maakte. Als het bijvoorbeeld gaat om vaccinaties zien wij dat kinderen van ontheemden uit Oekraïne niet of nauwelijks zijn gevaccineerd. Dit vraagt om aanvullende en zorgvuldige inspanningen, waarvoor het logisch is gecompenseerd te worden. Dit is ook aldus besloten in het algemeen bestuur

Geen zienswijze Geen zienswijze Een zienswijze te geven op de kadernota GGD 2026, met de volgende aandachtspunten:

2

Heusden

Hilvarenbeek Land van Cuijk Loon op Zand Maashorst

a.

De implementatie van het digitaal kinddossier én het feit dat waarschijnlijk hierdoor de JGZ (Jeugdgezondheidszorg) dienstverlening tijdelijk enigszins afgeschaald moet worden, mag niet van invloed zijn op de kwaliteit van de dienstverlening, in welke vorm dan ook.

a: de GGD verplicht zichzelf tot het verlenen van hoogwaardige cliëntenzorg; bij het eventueel afschalen wordt rekening gehouden met waar dat wel en waar dat niet kan. De zorg die nodig is, wordt altijd gegeven. Afschaling zal spelen wanneer een andere aanbieder dan de huidige de aanbesteding gegund krijgt. Dit wordt duidelijk in de loop van 2025

b.

we vragen de GGD om aan te geven hoe zij het transformatiebudget 2024 en 2025 benut; wat is de stand van zaken en wat is het beoogde concrete resultaat voor 2026? “

b: de GGD geeft elke bestuursvergadering (AB) een update van het programma FF&G. Deze update kan door de wethouder gedeeld worden met de gemeenteraad. De GGD is verheugd over de zienswijze van de gemeente en neemt de opmerking van de Raad inzake nieuw te ontwikkelen banden met werkgevers ter harte. Het gaat hier niet (per se) om nieuw productaanbod, maar veelal om het zoeken en bereiken van de juiste doelgroepen, om zo de preventietaak te kunnen uitbouwen.

De raad van Heusden geeft als over de kaderbrief 2026 van de GGD Hart voor Brabant mee de GGD op te roepen om ervoor te zorgen dat nieuw aanbod na overleg met werkgevers binnen het basispakket past of wordt gefinancierd door werkgevers en zodoende niet tot extra kosten voor gemeenten leidt” en voor het overige in te stemmen met de kaderbrief 2026 van de GGD Hart voor Brabant’

De raad van de gemeente Maashorst verzoekt de GGD om de bijdrage van 2025 als uitgangspunt te hanteren voor 2026 en de ambities voor 2026 en de jaren 2027-2029 hierop aan te passen, zodat de bijdrage voor de gemeente niet verhoogd wordt en gaat er daarom vanuit dat u als gemeenschappelijke regeling zelf uw eigen loon- en prijsstijgingen opvangt met ombuigingen. Daarnaast zal dekking van eventuele nieuwe taken gevonden moeten worden binnen de eigen begroting. De GGD kan dus ruimte creëren voor nieuwe ontwikkelingen door te wijzigingen in bestaande diensten of die te beëindigen (nieuw voor oud). De raad is geen voorstander van de kaasschaafmethode, maar verwacht inhoudelijke keuzes, die leiden tot het gewenste budgettaire effect. De verantwoordelijkheid voor het maken van die keuzes legt de Raad bij de GGD neer en ziet dit graag terug in de begroting 2026, en zo mogelijk nog in de kadernota 2026,

Met het transitieplan Toekomstbestendige GGD: financieel fit en gezond heeft het algemeen bestuur in de zomer van 2024 al inhoudelijke keuzes gemaakt voor de publieke gezondheid om verdere kostenstijging te voorkomen. Er is een risico op stapeling van taakstellingen die niet uitvoerbaar is: als GGD zijn we al bezig ombuigingen in de eigen begroting van 3% te bewerkstelligen. Indien een jaar de inwonerbijdrage niet geïndexeerd zou worden, zou dit een aanvullende 3% bezuiniging vergen. Daarnaast ziet de GGD nog meer bezuiniging op zich afkomen: kortingen op de landelijke SPUKS (zoals seksuele gezondheid) en op pandemische paraatheid De totale stapeling van besparingen komt dan uit op een ombuiging van circa 6,5% die de GGD niet realistisch acht.

3

Dit wordt besproken in de vergadering van het algemeen bestuur van 26 maart 2025 i. De raad verwacht dat er bij het maken van keuzes een duidelijkere verbinding met het transitieplan en het beleidsplan, met name het onderdeel ‘GGD als organisatie voor en van mensen’ gemaakt zal worden, waarbij: Onderbouwing van nut en noodzaak in relatie tot de doelen uit het transitieplan en beleidsplan nodig is voor het toevoegen van nieuwe taken. ii. roept de GGD op om hun gedurfde geluid te laten horen. Waarbij de GGD kritisch kijkt naar hun activiteiten. Leg aan gemeenten voor welke taken, binnen de vastgestelde doelen, kunnen vervallen of verminderen. En leg daarbij aanvullend aan gemeenten voor welke doelen bijgesteld zouden kunnen worden, waardoor taken kunnen vervallen/verminderen. Benoem daarbij de impact. Dit ontbreekt in deze kadernota.

i: de GGD neemt een kritische houding aan ten opzichte van nieuwe taken en deze zullen moeten aansluiten op eerder gestelde doelen (met name beleidsplan). Bij nieuwe taken streven we er daarnaast naar dat dit ofwel taken zijn waar een eerlijke vergoeding tegenover staat zoals bijvoorbeeld bij het nieuwe toezicht op voorschoolse educatie. Of taken die inderdaad zoals voorgesteld een andere taak vervangen (nieuw voor oud) of die we op een slimmere manier kunnen aanbieden dan voorheen. Denk aan het beter bereiken van de doelgroep volwassenen via werkgevers in samenwerking met gemeenten en partners zoals ARBO diensten. In de begroting 2026 is hier ook expliciet aandacht voor.

iii. De raad juicht toe dat de GGD bezig is met innovatie en de mogelijkheden van AI verkent. Geeft daarbij mee dat indien nodig persoonlijk contact altijd mogelijk moet zijn.

iii Dit belangrijke punt nemen we mee in het nieuwe dienstverleningsconcept. Een van de uitgangspunten voor een nieuw dienstverleningsconcept is juist nabijheid en persoonlijk contact voor diegenen die dit nodig hebben.

c. Er rekening mee te houden dat gemeenten tijdig worden betrokken bij en goed op de hoogte worden gehouden van de samenwerking met de GGD West-Brabant. Waarbij:

c. in de communicatievoornemens over de intensivering van de samenwerking wordt goed rekening gehouden met het betrekken van gemeenten: via de wethouders (ons bestuur) en via de zienswijzeprocedure voor de raden. i. De GGD is verheugd dat de gemeenten de samenwerking met als doel efficiënter en effectiever te kunnen werken ondersteunen. Gezien de inhoudelijke, personele en financiële uitdagingen zijn beschikbaar en betaalbaar houden van goede publieke gezondheid ook voor ons leidend.

i. We de samenwerking met als doel efficiënter en effectiever te kunnen werken ondersteunen;

ii. Een fusie of stappen in die richting wat ons betreft niet aan de orde is zonder gemeenten hierin te kennen.

4

Meierijstad

d. Bij de financiën rekening te houden met: i. Dat de term budgetneutraliteit niet passend is voor alle (individuele) gemeenten. Wel passend is 'gemeenten ontvangen voor deze taak een extra toevoeging aan het gemeentefonds';

d. De GGD spreekt van budgetneutraliteit bij toevoegingen aan het gemeentefonds voor taken die bij de GGD zijn belegd, bijvoorbeeld toevoegingen van bepaalde vaccinaties aan het RVP omdat tegenover een verhoging van de inwonerbijdrage aan de GGD (lasten voor de gemeente) ook hogere baten staan (toevoeging aan het gemeentefonds). Er is sprake van kleine herverdeeleffecten omdat voor toevoegingen aan het gemeentefonds andere verdeelsleutels worden gebruikt (bijv. jeugdigen) dan de GGD hanteert voor de bijdrage basispakket (aantal inwoners op een zekere peildatum). De GGD zal hier in toekomstige bewoordingen nog zorgvuldiger zijn.

ii. Dat niet alle specifieke uitkeringen (SPUK) per definitie onderdeel zijn van het basispakket of betrekking hebben op een nieuwe wettelijke taak en dat de specifieke uitkeringen daarmee niet per definitie onderdeel (kunnen) worden van de inwonersbijdrage

ii. De GGD onderschrijft dat SPUK’s niet per definitie onderdeel van het basispakket zijn of worden bij een eventuele overheveling naar het gemeentefonds. Wanneer duidelijk is welke SPUK’s worden overgeheveld naar het gemeentefonds zal de GGD met een voorstel komen richting het algemeen bestuur hoe zich dit vertaalt naar de begroting van de GGD. Als dit raakt aan de gemeentelijke bijdrage voor het basispakket vraagt dit om een zienswijzetraject.

Geen inhoudelijke zienswijze, de kaderbrief is in lijn met gezondheidsbeleid van de gemeente.

De GGD is blij dat de raad zich in de inhoudelijke lijn kan vinden en de overeenkomsten ziet met het eigen gezondheidsbeleid

Wel financieel de mededeling: Ombuigingen In verband met de bezuinigingsopdracht bij gemeenten zijn gemeenschappelijke regelingen, waaronder ook de GGD, geïnformeerd over de ombuigingsoperatie. Het uitgangspunt hierbij is dat de inwonerbijdrage niet stijgt. We zullen derhalve vooralsnog met de voorbereidingen van onze begroting voor 2026 geen rekening houden met een hogere inwonerbijdrage.

Met het transitieplan Toekomstbestendige GGD: financieel fit en gezond heeft het algemeen bestuur in de zomer van 2024 al inhoudelijke keuzes gemaakt voor de publieke gezondheid om verdere kostenstijging te voorkomen. Er is een risico op stapeling van taakstellingen die niet uitvoerbaar is: als GGD zijn we al bezig ombuigingen in de eigen begroting van 3% te bewerkstelligen. Indien een jaar de inwonerbijdrage niet geïndexeerd

5

zou worden, zou dit een aanvullende 3% bezuiniging vergen. Daarnaast ziet de GGD nog meer bezuiniging op zich afkomen: kortingen op de landelijke SPUKS (zoals seksuele gezondheid) en op pandemische paraatheid De totale stapeling van besparingen komt dan uit op een ombuiging van circa 6,5% die de GGD niet realistisch acht. Dit wordt besproken in de vergadering van het algemeen bestuur van 26 maart 2025

Oisterwijk

Oss

Met het oog op de financiële uitdagingen bij gemeenten en de bezuinigingen vanuit het Rijk verwachten wij - zoals in eerdere zienswijzen reeds aangegeven - van de GGD dat zij kritisch is op haar uitgaven en terughoudend is met structurele kostenverhogingen. Wij vragen GDD binnen het samenwerkingsverband actief tot sturen op het verhogen van de jaarlijkse bijdrage met maximaal de inflatiecorrectie. Wanneer er bij het voorstel over de begroting 2026 meer duidelijkheid bestaat over de financiële risico's voor gemeenten, zullen we indien noodzakelijk alsnog een zienswijze overwegen. De raad is positief over de kadernota 2026. We begrijpen de uitdagingen waar de GGD HvB de komende jaren voor staat. We roepen de GGD HvB daarom op om te investeren in de samenwerking met gemeenten. Daarnaast hebben we de volgende vijf aandachtspunten: • Vanwege de verslechterde financiële positie van de gemeente stemmen we niet in met de automatische indexatie. We vragen alle gemeenschappelijke regelingen de 0-lijn aan te houden voor 2026;

De GGD beoogt, met de transitie naar de toekomstbestendige GGD (Financieel Fit en gezond), de kosten voor de gemeenten niet verder te laten stijgen en geeft daarmee gehoor aan de eerdere oproep om terughoudend te zijn met nieuwe beleidsvoornemens.

De GGD is verheugd over de positieve kijk van de raad op de kaderbrief.

Met het transitieplan Toekomstbestendige GGD: financieel fit en gezond heeft het algemeen bestuur in de zomer van 2024 al inhoudelijke keuzes gemaakt voor de publieke gezondheid om verdere kostenstijging te voorkomen. Er is een risico op stapeling van taakstellingen die niet uitvoerbaar is: als GGD zijn we al bezig ombuigingen in de eigen begroting van 3% te bewerkstelligen. Indien een jaar de inwonerbijdrage niet geïndexeerd zou worden, zou dit een aanvullende 3% bezuiniging

6

vergen. Daarnaast ziet de GGD nog meer bezuiniging op zich afkomen: kortingen op de landelijke SPUKS (zoals seksuele gezondheid) en op pandemische paraatheid De totale stapeling van besparingen komt dan uit op een ombuiging van circa 6,5% die de GGD niet realistisch acht. Dit wordt besproken in de vergadering van het algemeen bestuur van 26 maart 2025

•

We vragen de GGD HvB om het contact met de 10 belangrijkste werkgevers niet zelf op te pakken, maar aan te sluiten bij de contacten die gemeenten al hebben;

De GGD sluit bij uitstek graag aan bij de gemeenten, als het gaat om deze ambitie: dit wordt in de beleidsbegroting 2026 nader uitgewerkt.

•

De GGD HvB noemt een aantal nieuwe taken in de kadernota die ze wil uitvoeren in 2026. Maar we missen nog focus. De GGD HvB kampt met uitdagingen zoals arbeidsmarktkrapte, financiële problemen en onzekerheid over het landelijke beleid. Daarbij missen we een duidelijke koppeling met het transitieplan ‘Toekomstbestendige GGD’. Juist door uitvoering van dit plan moet de GGD HvB financieel fit en gezond te krijgen. We roepen de GGD HvB daarom op terughoudend te zijn met het uitvoeren van nieuwe taken die niet wettelijk zijn vastgelegd en niet voortkomen uit het basistakenpakket. Dat betekent alleen nieuwe taken, als oude taken van dezelfde omvang vervallen;

De GGD neemt een kritische houding aan ten opzichte van nieuwe taken en deze zullen moeten aansluiten op eerder gestelde doelen (met name beleidsplan) Bij nieuwe taken streven we er daarnaast naar dat dit ofwel taken zijn waar een eerlijke vergoeding tegenover staat zoals bijvoorbeeld bij het nieuwe toezicht op voorschoolse educatie. Of taken die inderdaad zoals voorgesteld een andere taak vervangen (nieuw voor oud) of die we op een slimmere manier kunnen aanbieden dan voorheen. Denk aan het beter bereiken van de doelgroep volwassenen via werkgevers in samenwerking met gemeenten en partners zoals ARBO diensten. We hebben het in dit kader over taken die passen binnen ons nieuwe basispakket. In de begroting 2026 is hier ook expliciet aandacht voor.

•

Als het Rijk bij het overhevelen van SPUK-middelen naar gemeenten een korting toepast, dan betekent dat voor het overhevelen van middelen naar de GGD HvB (minimaal) dezelfde korting;

Dat is ook onze aanname geweest en geeft voor de GGD extra financiële onzekerheden, zie ook hierboven.

•

In het financiële overzicht staan op dit moment meerdere PM posten. De GGD HvB gebruikt de term ‘budgetneutraal’

De GGD spreekt van budgetneutraliteit bij toevoegingen aan het gemeentefonds voor taken die

7

voor deze PM posten. Gemeenten kunnen echter voor sommige taken zelf besluiten hoe de van het Rijk ontvangen middelen te besteden. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat sprake is van budgetneutraliteit.

bij de GGD zijn belegd. Bijvoorbeeld vaccinaties aan het RVP omdat tegenover een verhoging van de inwonerbijdrage aan de GGD (lasten voor de gemeente) ook hogere baten staan (toevoeging aan het gemeentefonds). Wanneer er meer duidelijkheid is over de PM posten zal de GGD met een voorstel komen richting het algemeen bestuur hoe zich dit vertaalt naar de begroting van de GGD. Als dit raakt aan de gemeentelijke bijdrage voor het basispakket vraagt dit om een zienswijzetraject.

Den Bosch Sint Michielsgestel Tilburg Vught Waalwijk

8