Bijlage 5 - Strategieën VTH en TORHOR.pdf

GEDOOGSTRATEGIE Inleiding Volgens onze toezicht- en handhavingstrategie zijn wij in principe gehouden om handhavend op te treden als we een overtreding van wet- en regelgeving constateren. Op die regel bestaan echter uitzonderingen. Er zijn twee omstandigheden waarin er, ondanks dat er sprake is van een overtreding, bestuursrechtelijk niet handhavend dient te worden opgetreden. Bij constatering van een overtreding wordt bestuursrechtelijk niet handhavend opgetreden als: a. er concreet zicht is op legalisatie, of b. de overtreding actief gedoogd kan worden Concreet zicht op legalisatie Als er sprake is van een zogenoemd ‘concreet zicht op legalisatie’ van een overtreding, hoeven wij niet handhavend op te treden. Legalisatie is de mogelijkheid om alsnog toestemming/vergunning te krijgen voor een overtreding. Die mogelijkheid moet dan dus wel concreet zijn. Daarvoor gelden 4 juridische voorwaarden: 1. De termijn van legalisering van de overtreding moet overzienbaar zijn; 2. We moeten een (marginale) toetsing van de aanvraag om toestemming/vergunning hebben uitgevoerd; 3. De aanvraag of toestemming/vergunning moet ontvankelijk zijn; 4. Het voorlopig oordeel moet zijn dat legalisatie mogelijk is. Actief gedogen Actief gedogen is het bewust afzien van sancties in geval van overtredingen. Het is alleen toegestaan als het actief gebeurt en er moet een besluit aan ten grondslag liggen.

Dat noemen wij een gedoogbeschikking. Ook bij actief gedogen gelden juridische voorwaarden: • Handhavend optreden leidt tot een ongewenste situatie. Dit is het geval in bijvoorbeeld overmacht- en overgangssituaties; • Het achterliggende belang is beter gediend met gedogen; • Er is sprake van een zwaarwegend belang dat gedogen rechtvaardigt. Deze voorwaarden zijn door de Regering op 31 oktober 1996 vastgelegd in de nota "Grenzen aan gedogen". De beginselen zoals beschreven in deze nota zijn nog altijd geldend. Actief gedogen Gedogen is het bewust niet handhavend optreden tegen overtredingen van wetten en/of regels. Er is alleen sprake van bewust niet handhavend optreden als het bestuur bekend is met een overtreding, of bekend had kunnen zijn. De doelstelling bij het gedogen is het streven naar een situatie waarin op termijn een gewenste situatie wordt gecreëerd. Met andere woorden, op termijn zal de situatie weer volgens de regelgeving moeten zijn. Gedogen betreft daarom per definitie een tijdelijke situatie. Daarnaast gelden er strenge voorwaarden aan actief gedogen. Deze zijn al in 1996 vastgelegd in de kabinetsnota ‘Gedogen in Nederland’ (ook bekend als de nota ‘Grenzen aan gedogen’). Volgens deze nota kunnen we alleen maar gedogen als:

• • •

handhaving zou leiden tot onmiskenbare onbillijkheden (hieronder vallen overmacht-, nood- en overgangssituaties); het algemeen belang evident beter is gediend met gedogen; een zwaarder belang het gedogen rechtvaardigt.

In het rapport van de commissie Oosting dat is verschenen na de ramp in Enschede heeft het kabinet de hiervoor genoemde nota specifieker gemaakt. Als gevolg daarvan kunnen wij enkel actief gedogen in de volgende situaties: 1. Het handhaven van wettelijke regels heeft ongewenste consequenties voor het milieu, gezondheid en veiligheid; 2. Gevallen waarin gewerkt wordt zonder vergunning, omdat door omstandigheden die buiten de macht van de vergunninghouder liggen, de nieuwe vergunning niet aansluitend op de oude – geëxpireerde- vergunning kan worden verleend; 3. Gevallen waarin wel wordt gewerkt met een vergunning, maar deze niet meer juist blijkt te zijn omdat, door nieuwe technische inzichten ten aanzien van bepaalde stoffen of door nieuwe jurisprudentie voor bepaalde soorten inrichtingen, plotseling een vergunning ingevolge een andere wet vereist blijkt te zijn; 4. Gevallen waarin door het alvast starten van een activiteit, vooruitlopend op vergunningverlening, een bestaande voor het milieu schadelijke situatie kan worden beëindigd, verminderd of gereguleerd.

Hierbij moet aan elk van de volgende voorwaarden zijn voldaan: er zijn geen alternatieven voorhanden waarmee hetzelfde effect kan worden bereikt; de aanvrager van de vergunning treft geen verwijt ten aanzien van het tijdstip van indiening van de vergunningaanvraag; de gerede verwachting bestaat dat positief op de vergunningsaanvraag zal worden beslist; 5. Gevallen waarin een vergunning van een bestaand bedrijf om formele redenen is vernietigd, maar (met in essentie dezelfde inhoud) opnieuw kan worden verleend; 6. Gevallen waarin de technisch onmogelijk blijkt de voorschriften na te leven waardoor het nodig is de voorschriften aan te passen (mits uit het milieuoogpunt aanvaardbaar); 7. gevallen waarin onderzocht moet worden hoe een overtreding van bepaalde voorschriften kan worden beëindigd, en waarvoor het nodig is de handeling in kwestie nog enige tijd uit te voeren; 8. Gevallen waarin overtreding plaatsvindt van regelgeving, terwijl soepelere regelgeving in voorbereiding is. Als zich zo’n situatie zich voordoet, kunnen wij gedogen. Dat doen wij dan op de volgende manier: • gedogen vindt uitsluitend actief (dus schriftelijk en onder voorwaarden) plaats; • in de voorwaarden is de omvang en periode van gedogen bepaald; • er wordt uitsluitend gedoogd zolang de gedoogvoorwaarden zelf niet overtreden worden.

Dit betekent dat het overtreden van deze voorwaarden leidt tot intrekken van de gedoogbeschikking en het handhaven van de oorspronkelijke norm. Het is niet vanzelfsprekend dat wij vanuit alle genoemde situaties altijd een gedoogbeschikking nemen. Elk gedoogbesluit nemen wij expliciet en na een zorgvuldige belangenafweging. Ook motiveren wij zo’n besluit uitvoerig. Alleen dan weten alle

betrokkenen waar zij aan toe zijn en kunnen wij eventuele derde-belanghebbenden in staat stellen om hun rechtsmiddelen aan te wenden. Een gedoogbeschikking is immers een besluit waartegen bezwaar en beroep openstaat. In een situatie waarin een gedoogbeschikking is afgegeven kan het nog steeds voorkomen dat een derde belanghebbende, met succes, een verzoek tot handhaving doet.