Bijlage 2 Samenwerking in de woondeals.PDF

m

MinisterievanBinnenlandse Zakenen Koninkrijksrelaties

> Retouradres 20011 2500 EA

Gemeente Oss (NB) T.a.v. de Wethouder Postbus 5 5340 BA OSS

Turfmarkt 147 Den Haag 20011 2500 EA www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk www.linkedin.com/company/ ministerie-van-bzk

Kenmerk 2023-0000045326 Uw kenmerk

Datum

27 januari 2023

Betreft

Samenwerking in de woondeals

Beste gedeputeerden,beste wethouders, We staan in Nederland vooreen grote woningbouwopgave om tot en met 2030 900.000 woningente bouwen,waarvan twee derde deel betaalbaar moet zijn. Dat lukt alleen als overheden, corporatiesen marktpartijen samen de schouders eronderzetten. Met de woondealsversterken we onzesamenwerking rondde volkshuisvesting. De woningbouwprogrammering per regio en gemeente klikken we vast. Iedereen weet dan hoeveel, voorwie en waar er gebouwd kan worden.Corporatiesen marktpartijen weten wat ze kunnenbouwen.We sprekenin de woondealseen samenwerkingsstructuur af. Lijnen met het Rijk worden korter. We zullenvaker contact hebben over regionale knelpunten en instrumentendie het Rijk te bieden heeft om die knelpunten opte lossen en om de woningbouw te versnellen.Alle partijen. Rijk, provincie,gemeente, marktpartijen en corporaties,leveren hun aandeel. Met de woondealsnemenwe samen de regie opde volkshuisvesting. Ik ben blij dat op 21 december 2022 twee provincies,Overijssel en Drenthe^, en de desbetreffende gemeenten in die provinciesde eerste vier woondealshebben ondertekend.De voorbereidingvan de overige 31 woondealsis in volle gang. Ik waardeer de grote inzet van de provinciesen regio's om in zo'n korte termijn tot de woondealste komen. Deze zijn geen eindpuntvan een proces, maar startpunt voordesamenwerking.

In het voorbereidingsproces zijn er bij u vragen naar vorengekomen,vragen over hoe we de samenwerking willen vormgevenen vragen over hoe wordt omgegaan met de kritische succesfactorenom de regionaleopgavente realiseren. Beide onderwerpenhebben we ookbesprokenin het BestuurlijkOverleg Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordeningop 15 december. Graag ga ik daar in deze brief nader op in. Via de woondealswerken we aan de gezamenlijke opgave om het tekort aan (betaalbare) woningenin te lopen.Ik erken dat dit geen gemakkelijke opgave is, gezien ookde huidige economische omstandigheden. Tegelijkertijd vergt de ^ Overijssel twee woondeals:WoondealTwente en WoondealOverijssel-West. Totaal Overijssel 42.300 woningenin de periode2022-2030. ^ Drenthe twee woondeals:Zuid-West Drenthe, Zuid-OostDrenthe. Woningbouwafspraken gemaakt in Noord-Drenthe2022-2030. Totaal Drenthe 13.000 woningen.

Pagina 1 van 5

i

Datum Kenmerk 2023-0000045326

urgentievan de opgavedat we vasthouden aan de doelstellingen.Ook hierop ga ik in deze brief nog nader in. Samenwerking in dewoondeals De woondealszijn startpuntvoorpartnerschap èn niet eindproduct.Dit partnerschap betekent dat we elkaar niet afrekenen opfactoren die buiten iemands macht of mogelijkheden liggen. Wel sprekenwe elkaar aan wanneerwe zien dat iemand extra stappenkan zetten. Doorsamen te werken, leren we beter en concreterwat er nodig is om de woningbouw te versneilenen problemenopte lossenzodat ieder vanuitde eigen rol, positieen mogelijkheden de juiste acties kan ondernemen.Zo geven we invullingaan de wederkerigheid in de woondeals. We maken concreteafspraken over de te bouwenwoningen,hóéveel daarvan betaalbare woningenzijn en de iocaties die van beiang zijn om de afgesproken woningbouwaantallen te realiseren. Deze concreetheid is essentieel voorhet goede gesprek in de samenwerking. We kunnende voortgangdaarmee monitoren en afzetten tegen onzeinzet, zoals we die nu dus vastleggen. We kunnen daarmee zien waar het stokt, knelpunten signaleren en opeen zo concreet mogelijk niveau samen naar oplossingen voordeze knelpunten zoeken. Dit gesprek krijgt primair vorm via de in te richten regionaleversnellingstafel. Hieraan signaleren en bespreken we knelpunten in individueleprojectenen op locaties en zoekenwe samen naar oplossingen.

Aan deze tafel sluiten naast overheden ookcorporatiesen marktpartijen aan. Voorkneipunten die een gebied of locatie overstijgenen voorinterventiesdie iandeiijk schaalniveau vereisen wordt een landelijke versneliingstafei opgericht. Waar bestaande overlegstructurenzijn, wordendie gebruikt (zie bijlage 1 vooreen overzicht van de overlegstructuren). In dit kader ben ik blij dat een aantal brancheorganisaties van stakeholders uit de markt zich verenigd hebben in de landelijke Woningbouwcoalitie. Zij hebben een steunverklaringafgegeven om te helpen in de uitvoeringvan de regionale woondeals.Ook hebben zij een lijst gedeeld met regionalecontactpersonen per brancheorganisatie. Ik roepde provinciesopom marktpartijen van meet af aan te betrekken bij de uitvoeringvan de woondeals.Goede voorbeeldenzijn de Woningmakersin Noord-Hoilanden de Bouwcoalitieen Woonkeuken in Overijssel. Ik zal samen met deze provinciesen partijeneen middag organiserenom deze best practices met elkaar te delen. Kritische succesfactoren:de roi van het Rijk en BZK in het bijzonder Randvoorwaardenzoals "water en bodem sturend"en regelgeving om een gezondeleefomgevingte borgen, bijvoorbeeld geluidsregels, zijn essentieel om nu en in de toekomstfijn en veilig in Nederland te kunnenwonen,leven en werken.

Wel kunnendeze randvoorwaardeninvloedhebben opde voortgangvan de woningbouw.In de woondealszijn de belangrijkste randvoorwaardenper regio benoemd. We moetener samen voorzorgen dat deze niet knellendzijn voorde woningbouw.De samenwerking in de woondealszoals beschreven in voorgaande paragraaf is hiervoor essentieel en een invullingvan de wederkerigheid. Randvoorwaardenbetreffen vaak factoren, zoals stikstof, die niet alleen via een gebiedsgerichte aanpak kunnenwordenopgelost,maar ookom een landelijke aanpak vragen. Ik zal mij met mijn collega-ministersmaximaal inzettenom

Pagina 2 van 5

Datum Kenmerk 2023-0000045326

negatieve bijeffecten van randvoorwaardenopde woningbouw te mitigeren. Wanneerkritische succesfactorenophet beleidsterrein van andere ministeries liggen, zal ik mij daarbij opstellenals 'toegangspoort' naar mijn collega's. Door IPO en VNG is aangebodeneen overzicht van landelijke wet- en regelgeving te delen die als belemmerend wordt ervaren in de realisatie van projecten.Ik zie deze tegemoet en ga hierover graag het gesprek aan met u en met mijn collega's. Een deel van de knelpunten behoort tot het terrein van andere bestuurlijke processenen tafels, zoals de NOVEX, de provincialepuzzelsdie gelegd gaan worden,de reguliere overleggenzoals BOL en BO-MIRT, de RES ten aanzien van energietransitie, het Nationaal Programma Landelijk gebied. Als minister van VRO heb ik ookmijn eigen verantwoordelijkhedenen instrumenten.Mede naar aanleiding van uw signalen over belemmeringen in processenin proceduresis op 18 januari het Plan van Aanpak processenen proceduresgepubliceerd^. Ook wil ik spoedig met een brief komenover het verbeteren van het grondbeleid, onderandere gericht opde realisatie van (betaalbare) woningbouw. Daarnaast heb ik een al bestaande gereedschapskist die volopbeschikbaar is om de samenwerking te doenslagen. Ik noem daaruit: Het verstrekken van financiëlemiddelen via diverse regelingenen subsidies waar de regio aanspraak opkan maken.

Het gaat hierbij om middelen die generiek beschikbaar zijn, ookandere regio's kunnenhier aanspraak opmaken. Het Rijk informeertvia de woondealtafelover nieuweregelingenen subsidiemogelijkheden. Ook dient het Rijk als vraagbaak bij eventueleonduidelijkhedenomtrentde aanvraag van financiëlemiddelen. De volgendetranche van de woningbouwimpuls: kleine kernen kunnenop basis van de 5e tranche Wbi ookgezamenlijk een aanvraag indienenvoor projectenvan minimaal 200 woningen(was 500). In woondeal-verband wordt het ookmakkelijker om samen een aanvraag in te dienen. RVO ondersteuntde aanvragers via de Impulskamer. Het toekennenvan procesgeldvooropstellenen uitvoerenwoondeals De regeling flexpoolsom capaciteitsproblemenopte lossen Regeling huisvesting aandachtsgroepen Het Volkshuisvestingsfondsvoorherstructurering Transformatie faciliteit De regelingenvoorTijdelijke huisvesting Het verstrekken van kennisen expertise wanneerprojectenvastlopen. Het kan hierbij zowel gaan om concreteals generieke vragen. Dit door middel van de inzet van het Expertteam Woningbouw. Naast de afspraken in de woondeals,is ookversterking van het wettelijke instrumentariumvooroverheden belangrijk. Daarvoor is de Wet versterking regie opde Volkshuisvesting in voorbereiding.Deze wet versterkt de mogelijkheid om beter te sturenopbetaalbaar bouwenen maakt versnellingvan proceduresin de beroepsfase mogelijk.

Ook het sturenopeen evenwichtige verdeling van de ^ Kamerbrief over aanbieding Plan van aanpak versnellenprocessenen procedLires woningbouwI Kamerstuk I Rijksoverheid.nl Pagina 3 van 5

Datum Kenmerk

2023-0000045326

huisvesting van aandachtsgroepenzal in de wet vastgelegd worden. De wet zal op korte termijn in consultatiewordengebracht. Ik moedig u aan hierop uw reactie geven. Zowel de afspraken in de woondealsals het wetsvoorstelversterking regie opde Volkshuisvestingsluitenaan bij dè bestaande verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkhedenvan gemeenten, provinciesen Rijk zoals die ookis in de Wet opde ruimtelijke ordeningen de Omgevingswet. opgenomen Na 15 maart gaan we starten met de uitvoeringvan de woondeals.Het Rijk kan daarin ondersteunen met het delen van goede voorbeeldenuit andere regio's bijv. over samenwerkingtussenoverheid en markt. Tegenwind en Woningbouwimpuls Sinds het uitkomenvan het programma woningbouw in maart 2022 zijn de orristandigheden er niet makkelijker opgeworden. Bouwkostenzijn gestegen, de rente looptop, inflatie is hoog en investeerders zijn terughoudend.Ook is de capaciteit bij overheden en de bouwsectorschaars en was de uitspraakvan de Raad van State over het dossier Porthos in novembereen tegenvaller voorde woningbouw. Vanwege de moeilijke omstandigheden is het nog belangrijker dat we samen optrekken.Ook moetenwe bezien of het (financiële)Instrumentarium vanwege tegenwindaanpassingbehoeft. Op dit momentwordt vanuithet Rijk verkend hoe de beschikbare middelen vanuit de Woningbouwimpuls zo effectief mogelijk kunnenworden ingezet.

Ik wil dit in gezamenlijkheid met u, en met marktpartijen, bekijken. Mijn streven is om dit voorjaarduidelijkheid te geven over de verdere inzet van de resterende middelen voorde Woningbouwimpuls en hoe dit kan bijdragen aan het doorbouwen tijdens de economischetegenwind. Recent is bekend gemaakt dat de vijfde tranche van de Woningbouwimpuls wordt opengesteldvanaf 15 februari en het plafondbudget is vastgesteld op€250miljoeneuro.

Tot slot Ik kijk uit naar de samenwerking met u in de woondealsen blijf met u in gesprek. Samen zullenwij onsinzettenom zo snel mogelijk voldoendeen passende woningen,opde juiste plek, vooriedereen te realiseren. De minister voorVolkshuisvestingen Ruimtelijke Ordening,

Hu

ge

Pagiia4 van 5

Datum

Kenmerk 2023-0000045326

Bijlage 1 - Schematisch overzicht overiegstructurenwoondeaisen bijbehorende toeiichting Algemeen

Versnellenrealisatie woningbouw

NIRT / BOI

Landelijk

BO VRO

BO Woningbouw

Landelijke versnelllngstafei (Ijndelitk, generiek)

Taskforces (landelijk, speafiek)

coalitie

Voortgang woondeais

Provinciaal / Regionaal

Provincisic/regionale woondealtafels

l>rDVtn(idle/rcgionaln wersneiiingstafels [gebiedenen locaties)

Gcbied/Novexlocaties (stuurgroep) (gebied,pro/ectenj

Overheden,koepelorganisaties, marktpartijenen anderestakeholders. I Overheden.Op uitnodiging: wonlngcorporaSes,markgwrtijen Overheden,woningcorporatiesen marktpartijen

Expertteam Woningbouw (RVO)

Toelichting bij schematisch overzicht: Aan de regionaleversnellinostafelswordt de voortgangvan de realisatie van individuelewoningbouwlocaties besproken.Ook worden knelpunten in projecten gesignaleerd en besproken.Onderwerpendie het regionaleschaalniveau overstijgen,kunnenin overleg aan de orde wordengesteld aan de landelijke versnellinqstafel.Naast overheden sluitenandere relevante stakeholders aan bij de versnellingstafels, zoals marktpartijen, corporatiesen waterschappen. Aan de regionalewoondealtafelvindt bestuurlijkoverleg plaats over de voortgang van de bestuurlijke afspraken uit de woondeais.Ook worden knelpunten en risico's die mogelijk tot vertraging leiden, hier besproken.In dit kader is het van belang dat we in de woondeaisconcreetafspreken als overheden waar we bouwen,hoeveel we bouwen,en hoeveel daarvan betaalbare woningenzijn en doorde locaties opte nemendie van belang zijn om de afgesproken woningbouwaantallen te halen. Aan de regionalewoondealtafelnemen provincieen gemeentendeel. Andere partijen schuiven in overleg aan, zoals corporatiesen marktpartijen. In de regio's met grootschalige woningbouwgebieden, neemt het Rijk ookdeel aan deze tafels. Met de provincieswordenookprovincialewoontafelsgeorganiseerd, met hetzelfde doel en taken als regionale tafels.

De voortgangvan en risico's en knelpunten bij de woondeaiswaaraan het Rijk niet rechtstreeks deelneemt, wordendaar met het Rijk besproken.Ook hier kunnenin overleg andere partijen aanschuiven.

Pagina 5 van 5