Bijlage 15 Aanvulling PFAS.pdf

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen Maasuiterwaarden Demen-Dieden Opdrachtgever: K3Delta

Lievense Milieu B.V.

Documentcode:

SOB010398-A.RAP001

KvK

Telefoon

Versie

Adres

Internet

Datum

30152124

Ringwade 41 3439 LM Nieuwegein

088 - 9102000

Lievense.com

1.0

18 december 2019

Colofon Opdrachtgever K3Delta Postbus 200 6660 AE ELST Contactpersoon opdrachtgever De heer J. Hijlkema Contactpersonen Lievense Dhr. R.N. van Rijnsoever Mevr. M.L. Springer

Autorisatie Documentnummer

Versie

Status

SOB010398-A.RAP001

1.0

Definitief

Paraaf

Opgesteld door

Functie

Datum

Dhr. R.N. van Rijnsoever

Senior adviseur en projecteider SIKB BRL 2003

18-12-2019

Geverifieerd door

Functie

Datum

Dhr. J.S Spronk

Senior adviseur

18-12-2019

Akkoord projectleider

Functie

Datum

Dhr. R.N. van Rijnsoever

Senior adviseur en projecteider SIKB BRL 2003

18-12-2019

Paraaf

Paraaf

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1

2

Achtergronden

2

2.1 Locatie-gegevens 2.2 Reeds uitgevoerde onderzoeken 2.3 PFAS 2.4 Onderzoeksopzet Uitgevoerd onderzoek 3.1 Onderzoeksopzet 3.2 Veldonderzoek en laboratoriumonderzoek Resultaten

2 3 5 6 7 7 7 11

4.1 4.2

11 11 11 13 16 16 16 16 18 19 19 19 20

3

4

5

Veldonderzoek Laboratoriumonderzoek 4.2.1 Toepassingsnormen PFAS-verbindingen 4.2.2 Analyseresultaten PFAS-verbindingen Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart voor PFAS-verbindingen 5.1 Doelstelling actualiseren waterbodemkwaliteitskaart 5.2 Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart voor PFAS-verbindingen 5.2.1 Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart 5.2.2 Stap 7: Vaststellen en karakteriseren bodemkwaliteitszones 5.2.3 Stap 8: Waterbodemkwaliteitskaart 5.2.3.1 Kaart met indeling in gebieden 5.2.3.2 Ontgravings- en toepassingskaart 5.3 Voorstel beleid bij het voorgenomen grondverzet (waterbodem) 5.4 Toekomstige bijstelling van de landelijke (toepassings)normen voor PFAShoudende waterbodem

Overzicht bijlagen Bijlage 1 Regionale ligging van de onderzoekslocatie Bijlage 2 Situatietekening onderzoekslocatie Bijlage 3 Profielbeschrijvingen en veldverslag Bijlage 4 Analysecertificaten PFAS Bijlage 5 Begrippenlijst Bijlage 6 Statistische parameters waterbodemkwaliteitszones Kaartbijlage 7 Beheergebied en uitgesloten locaties Kaartbijlage 8 Ontgravings- en toepassingskaart toplaag (0-0,5 m-wb) Kaartbijlage 9 Ontgravings- en toepassingskaart tussenlaag (0,5-1,0 m-wb) Kaartbijlage 10 Ontgravings- en toepassingskaart ondergrond (1,0-7,0 m-wb)

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

21

1 Inleiding In opdracht van K3Delta heeft Lievense Milieu B.V. een PFAS-onderzoek uitgevoerd ter plaatse van de Maasuiterwaarden Demen-Dieden. Ook is de voor dit gebied eerder vastgestelde waterbodemkwaliteitskaart1 voor PFAS-verbindingen geactualiseerd. De regionale ligging van de locatie is weergegeven in bijlage 1. Onder de noemer ‘Meer Maas’ heeft Vereniging Natuurmonumenten het initiatief genomen om in de Maasuiterwaarden nieuwe riviernatuur te realiseren. Samen met partner Rijkswaterstaat en de baksteenindustrie heeft het initiatief vorm gekregen. Doel is het realiseren van meer riviernatuur door kleiwinning dat leidt tot toename van de hoogwaterveiligheid en de ruimtelijke kwaliteit. Op diverse plaatsen langs de Maas worden plannen uitgewerkt, zoals voor de Maasuiterwaarden tussen Dieden, Demen en Neerlangel (hierna Demen-Dieden). K3Delta Gebiedsontwikkeling b.v. trekt in opdracht van Natuurmonumenten en Van de Wetering de gehele uitwerking en (al dan niet) gedeeltelijke uitvoering van het voorgenomen plan. Ten behoeve van het voorgenomen grondverzet (waterbodem) is begin 2019 een waterbodemkwaliteitskaart opgesteld. Om deze kaart te gebruiken voor het uit te voeren grondverzet (waterbodem) in de uiterwaard zijn aanvullende gegevens voor PFAS noodzakelijk.

Deze rapportage beschrijft de uitgevoerde werkzaamheden en analyseresultaten ter aanvulling van de waterbodemkwaliteitskaart. In hoofdstuk 2 worden de achtergronden van de onderzoekslocatie weergegeven, evenals de resultaten van het eerder uitgevoerde onderzoeken en de daaruit voortvloeiende onderzoeksstrategie. In hoofdstuk 3 worden de uitgevoerde werkzaamheden, de certificering en de kwaliteitsborging besproken. Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de onderzoeksresultaten weergegeven. In hoofdstuk 5 wordt de actualisatie van de eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart besproken. Hoofdstuk 5 kan gebruikt worden ter vervanging van de eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart en dient door het bevoegde gezag (RWS) bestuurlijk te worden vastgesteld voordat grondverzet (waterbodem) met de dit document als bewijsmiddel voor de kwaliteit van de waterbodem kan worden uitgevoerd. Voor een uitleg van de in dit rapport gebruikte begrippen wordt verwezen naar bijlage 5.

1 Rapportage Waterbodemkwaliteitskaart Maasuiterwaarden Demen-Dieden (LievenseCSO; documentcode

17M7013.Wbkk; 17 januari 2019; definitief). Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

1 / 21

2 Achtergronden De locatiegegevens en achtergronden zijn reeds beschreven in rapportage 17M7013.RAP.WBO (15 februari 2019 definitief v2) en worden voor zover noodzakelijk hieronder herhaald. Voor het volledige vooronderzoek wordt naar bovengenoemde rapportage verwezen 2.1

Locatie-gegevens

De onderzoekslocatie betreft de Maasuiterwaarden en ligt tussen de Maasdijk en de Maas en strekt zich van west naar oost uit van Dieden tot Neerlangel. Het gehele plangebied betreft uiterwaard gelegen in het winterbed van de Maas: dit wordt beschouwd als waterbodem. Het gebied heeft een totale oppervlakte van 110 hectare, het te vergraven gebied heeft een oppervlakte van circa 80 hectare De Maas zelf behoort niet tot de onderzoekslocatie (zie figuur 1).

Figuur 1: onderzoeksgebied. Het gebied is in beheer bij het Waterschap Aa en Maas, de oeverzone is eigendom van Rijkswaterstaat. De uiterwaarden zijn in gebruik als agrarisch gebied (bouwland en grasland). De oevers langs de Maas zijn voorzien van stortsteen. Buitendijks zijn geen watergangen of waterstaatkundige werken op de Legger van Aa en Maas opgenomen. Binnendijks liggen de woonkernen van Demen en Dieden.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

2 / 21

In het oostelijk deel van het gebied ligt een weg naar de veerpont (Demense Veerstraat, asfalt). Deze weg is geen onderdeel van de onderzoekslocatie vanwege een mogelijk afwijkende kwaliteit. Ook de dijk zelf behoort niet tot het onderzoeksgebied. Het gebied is niet onderhevig aan sterke sedimentatie of erosie door overstromingen: de uiterwaard overstroomt eens in de 10 jaar (bron: startdocument MeerMaas project Planontwikkeling Demen-Dieden, LievenseCSO, kenmerk 17M7013.RAP001.BW.LD, september 2017). In bijlage 2 is een situatietekening van de onderzoekslocatie opgenomen. 2.2

Reeds uitgevoerde onderzoeken

Op de locatie hebben in het verleden onder andere de volgende waterbodemonderzoeken plaatsgevonden: 1. Waterbodemonderzoek Maasuiterwaarden Demen-Dieden (LievenseCSO; documentcode 17M7013.RAP.WBO; 15 februari 2019 definitief v2). 2. Rapportage Waterbodemkwaliteitskaart Maasuiterwaarden Demen-Dieden (LievenseCSO; documentcode 17M7013.Wbkk; 15 februari 2019 definitief). De belangrijkste bevindingen uit het waterbodemonderzoek uit 2019 zijn hieronder weergegeven: • Ter plaatse van de onderzoekslocatie bestaat de waterbodem uit een rooflaag (klei) met in de ondergrond klei- en zandlagen en enkele grindlagen. • Ter plaatse van de onderzoekslocatie varieert de kwaliteit van de waterbodem tussen Altijd toepasbaar en Nooit toepasbaar. De bovengrond is in het algemeen meer verontreinigd dan de ondergrondlagen. Er is geen duidelijk kwaliteitsverschil tussen klei- en zandlagen. • In enkele monsters worden de interventiewaarden overschreden. Er zijn echter geen verontreinigingsbronnen of zintuiglijke afwijkingen aangetroffen. In 2019 is een waterbodemkwaliteitskaart opgesteld op basis van de bodemopbouw, geomorfologie en vastgestelde waterbodemkwaliteit. In de waterbodemkwaliteitskaart worden de volgende waterbodemkwaliteitszones onderscheiden: • Toplaag Oeverzone (0 - 0,5 m-wb); • Toplaag Riviervlakte (0 - 0,5 m-wb); • Ondergrond zand (0,5 - 7 m-wb); • Ondergrond klei (0,5 - 7 m-wb).

Alle zones zijn vastgesteld voor de stoffen uit het C2-pakket. In tabel 2.1 is per waterbodemkwaliteitszone een totaaloverzicht gegeven van de te verwachte ontgravingsklasse en toepassingseis. De toe te passen waterbodem dient minimaal dezelfde kwaliteit te hebben als de ontvangende waterbodem. Toepassen van waterbodem die schoner is, is ook toegestaan.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

3 / 21

Tabel 2.1

verwachte ontgravingsklasse en toepassingseis per waterbodemkwaliteitszone

Bodemkwaliteitszone

Verwachte

Toepassingseis

ontgravingsklasse Riviervlakte (0 - 0,5 m-wb)

Klasse B

Klasse B, Klasse A of Altijd toepasbaar

Oevergebied (0 - 0,5 m-wb)

Klasse B

Klasse B , Klasse A of Altijd toepasbaar

Ondergrond klei (0,5 - 7,0 m-wb)

Klasse A

Klasse A of Altijd toepasbaar

Ondergrond zand (0,5 - 7,0 m-wb)

Altijd toepasbaar

Altijd toepasbaar

Hergebruik rooflaag De kleiige rooflaag, waterbodemkwaliteitsklasse B, kan zonder aanvullende onderzoeken worden hergebruikt binnen het projectgebied. Deze toplaag zal, ook na realisatie van de natuurontwikkeling, als rooflaag worden gebruikt. Het bevoegd gezag Bbk (RWS ZN) zal moeten beoordelen of dergelijk hergebruik past binnen het kader van de ‘op-en-nabij regeling’ uit het Besluit bodemkwaliteit. Wanneer grondverzet voldoet aan de volgende voorwaarden is wellicht geen melding Bbk noodzakelijk: hergebruik zonder bewerking, op of nabij dezelfde plaats en onder dezelfde condities. Afvoer van keramische klei Klei geschikt voor de keramische industrie wordt afgevoerd naar een industriële verwerker. Er is geen sprake van grondverzet in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. De waterbodemkwaliteitskaart wordt gebruikt om te voldoen aan de algemene zorgplicht (Wbb en Wm) en om de kwaliteit aan te verwerker te kunnen tonen. Daarnaast kan de waterbodemkwaliteitskaart gebruikt worden bij de transportbonnen wanneer de klei wordt vervoerd. Hergebruik van klei De klei binnen het projectgebied kan ook binnen het gebied worden gebruikt. Dit kan ook de buitendijkse zijde van de dijkbekleding zijn (zolang die onderdeel is van de waterbodem). De kwaliteit van de klei is klasse A.

Dat betekent dat deze klei binnen het gebied van de waterbodemkwaliteitskaart kan worden toegepast danwel hergebruikt op andere kleilagen (ook op de rooflaag). Hergebruik van zand Binnen de natuurontwikkeling komt niet veel zand vrij. Overtollig ontgraven zand wordt binnen het gebied hergebruikt. Het zand is schoon en kan overal binnen het gebied worden gebruikt of toegepast. Het is aan het bevoegd gezag om te beoordelen of er sprake is van hergebruik (geen melding Bbk) of toepassing (wel melding Bbk). Het zand kan ook worden afgevoerd. Voor de toepassing van zand op andere locaties zal de ontvangende partij moeten beoordelen of zij de waterbodemkwaliteitskaart als bewijsmiddel accepteren. Verdachte locaties en uitzonderingen De waterbodemkwaliteitskaart is niet geldig voor ophogingen, dempingen of verhardingen. Grondverzet kan daarom niet worden gemeld met deze waterbodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

4 / 21

Tijdens het verzamelen van data (veld- en analyseresultaten) zijn in enkele monsters sterk verhoogde gehalten aangetroffen. De analyse van de gegevens voor de waterbodemkwaliteitskaart toont echter aan dat er geen puntverontreinigingen in het gebied zijn aangetoond. Verder onderzoek naar deze hogere gehalten is dan ook niet noodzakelijk. 2.3

PFAS

Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS) zijn chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Deze stofgroep bestaat uit ruim 6000 stoffen. Hiertoe behoren onder meer de stoffen perfluoroctaanzuur (PFOA), perfluoroctaansulfonaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX). PFAS zijn stoffen die door mensen zijn gemaakt vanwege hun specifieke eigenschappen, zoals brandwerendheid en vuil- en waterafstotendheid. Zij worden al decennia gebruikt in industriële en andere processen en in vele producten. Ze worden toegepast in allerlei alledaagse toepassingen, zoals verf, blusschuim, pannen, kleding en cosmetica. Kenmerkend voor deze stoffen is dat ze persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar zijn. Van sommige PFAS is al aangetoond dat ze toxisch zijn. De stoffen PFOS en PFOA behoren tot de zogenaamde Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). PFAS kunnen door de aanwezigheid van een puntbron of door luchtdepositie in de bodem terechtgekomen zijn. Beleid, risicogrenzen en grondverzet (eventueel waterbodem) Op 8 juli 2019 is een tijdelijk handelingskader in werking getreden voor hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie2.

De initiatiefnemers van grondverzet (eventueel waterbodem) moeten, tot duidelijk is of er onbelaste gebieden zijn in Nederland, in het kader van de zorgplicht het gehalte aan PFAS meten in te verzetten grond en waterbodem, die uit land- en waterbodem wordt ontgraven. Tot dat een (gemeentelijke) achtergrondwaarde is bepaald, mag geen PFAS-houdende grond en baggerspecie worden toegepast. Op 29 november 2019 is het tijdelijk handelingskader geactualiseerd. Met de kennis die tot deze datum is opgedaan, zijn met de actualisatie van het tijdelijk handelingskader enkele voorlopige toepassingsnormen voor PFAS-houdende grond en baggerspecie boven de bepalingsgrens vastgesteld. Rijkswaterstaat Bodem+ heeft op 12 juli 2019 een advieslijst met PFAS-verbindingen gepubliceerd die moet worden aangehouden als onderzoek naar PFAS wordt gedaan. Er hoeft alleen op GenX onderzocht te worden als sprake is van een directe bron of lozing van GenX. Ter plaatse van onderhavige locatie zijn voor zover bekend geen bekende bronnen van GenX aanwezig. Om de afvoer van waterbodem naar een verwerker mogelijk te maken, dient de aanwezigheid van PFAS in de waterbodem nagegaan te worden. Hierbij dient te worden opgemerkt dat op de locatie voor zover geen specifieke bronnen voor PFAS aanwezig zijn. De aanwezigheid van PFAS in de waterbodem door atmosferische depositie kan echter niet worden uitgesloten.

2

Tijdelijke handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie, kenmerk IENW/BSK2019/131399, 8 juli 2019.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

5 / 21

2.4

Onderzoeksopzet

In het algemeen stelt de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten 3 de volgende minimale eisen aan het aantal en de spreiding van analysegegevens per deelgebied: • Per deelgebied zijn voor alle stoffen ten minste 20 meetgegevens beschikbaar. • De analysegegevens liggen voldoende verspreid over het deelgebied: o Voor aaneengesloten deelgebieden bij een systematische indeling in 20 vakken zijn in tenminste 10 vakken één of meer analysegegevens beschikbaar. o Voor elk niet-aaneengesloten deel van een deelgebied zijn ten minste 3 meetgegevens beschikbaar. Voor de PFAS-verbindingen wordt aangesloten bij de laatste informatie hierover vanuit Bodem+ (zie daarvoor de veelgestelde vragen over het Besluit bodemkwaliteit, Grond en baggerspecie – PFAS). Hieruit blijkt dat gebruik gemaakt kan worden van de systematiek die in de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten is uitgewerkt voor kobalt, molybdeen en PCB. Met deze systematiek kan onder voorwaarden volstaan worden met minimaal 30 meetgegevens per bodemlaag in het gehele beheergebied in plaats van het minimale aantal meetgegevens dat normaal gesproken per bodemkwaliteitszone (20) en per niet-aaneengesloten bodemkwaliteitszone geldt. Analyseresultaten van PFAS-verbindingen worden alleen gecorrigeerd voor standaardbodem als het organisch stofgehalte hoger is dan 10%.

Voor het bodemonderzoek naar PFASverbindingen worden de bodemlagen (1) vanaf de bovenzijde van de waterbodem tot 0,5 meter diepte en (2) vanaf 0,5 meter tot 1,0 meter diepte onderscheiden. De bodemlaag dieper dan 1,0 meter wordt vooralsnog als onverdacht voor PFAS beschouwd. Opgemerkt dient te worden dat de onderzoeksopzet voorafgaand aan de werkzaamheden is voorgelegd aan en op 12 september 2019 goedgekeurd door Rijkswaterstaat (bevoegd gezag waterbodem). In de navolgende hoofdstukken worden de uitgevoerde werkzaamheden en de onderzoeksresultaten besproken.

3 Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van VROM, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september

2007 en latere wijzigingen.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

6 / 21

3 Uitgevoerd onderzoek 3.1

Onderzoeksopzet

Op basis van de vastgestelde onderzoeksstrategie is het volgende onderzoeksprogramma uitgevoerd: Tabel 3.1 Onderzoeksprogramma Deelgebied

Boring

Oeverzone

20x

Rivierzone

20x

Totaal

40x

Analyses 40x PFAS (zonder GenX1) en organisch stofgehalte (20x 0,0-0,5 m-wb; 20x 0,5-1,0 m-wb) 40x PFAS (zonder GenX1) en organisch stofgehalte (20x 0,0-0,5 m-wb; 20x 0,5-1,0 m-wb) 80x PFAS (zonder GenX1) en organisch stofgehalte

Toelichting tabel: m-wb:

meter beneden bovenzijde waterbodem

PFAS:

Poly- en PerFluor Alkylstoffen

1

Rijkswaterstaat beschouwt het plangebied als niet-verdacht voor GenX

:

3.2

Veldonderzoek en laboratoriumonderzoek

Lievense Milieu B.V. te Nieuwegein is door Normec Certification gecertificeerd voor de ISO 9001- en 14001-normen, VCA** en in het kader van de Regeling Kwalibo is Lievense Milieu B.V. te Nieuwegein gecertificeerd voor de BRL SIKB 1000, 2000 en 6000. Ten slotte is Lievense Milieu B.V. te Nieuwegein door Normec Certification ook gecertificeerd voor de CO 2prestatieladder trede 5 en voor het uitvoeren van asbestinventarisaties conform de Arbeidsomstandighedenregeling bijlage XIIIa. Lievense Milieu B.V. heeft het veldwerk voor dit project uitbesteed aan Poelsema Veldwerkbureau. Poelsema Veldwerkbureau is door Normec Certification gecertificeerd voor de ISO 9001-norm, VCA* en in het kader van de Regeling Kwalibo voor de BRL SIKB 1000, 2000, 2100 en 6000. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd op 28 en 29 oktober 2019 door Poelsema Veldwerkbureau onder het BRL SIKB 2000-certificaat (protocol 2003) door de erkende veldwerker J. ten Klooster. Alle veld- en analysewerkzaamheden ten behoeve van PFAS zijn tevens uitgevoerd conform het ‘Handelingskader Poly- en PerFluor Alkyl Stoffen (PFAS)’ 4. Hierbij wordt voornamelijk aandacht besteed aan het voorkomen van contaminatie tijdens bemonstering.

4 Bemonsteringsprotocol PFAS-verbindingen in grond- en grondwater, opgesteld door het expertisecentrum PFAS, juli

2019. Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

7 / 21

Aangezien de onderzoekslocatie geen eigendom is van Lievense Milieu B.V., Poelsema Veldwerkbureau of daaraan gelieerde ondernemingen, is voldaan aan de eisen van onafhankelijkheid uit de BRL SIKB 2000. Tijdens de uitvoering van het veldwerk zijn geen kritieke afwijkingen opgetreden van de protocollen beschreven in de BRL SIKB 2000. De verrichte meetpunten zijn ingemeten met behulp van GPS en op de tekening van bijlage 2 weergegeven. De chemische analyses voor PFAS zijn uitgevoerd door het IEC 17025-geaccrediteerde en AS3000-erkende laboratorium SYNLAB Analytics & Services B.V. te Rotterdam. De monsters in dit onderzoek zijn zover van toepassing geanalyseerd conform de AS3000 (zie de analysecertificaten in de bijlage). De selectie van de bodemmonsters voor analyse heeft plaatsgevonden op basis van zintuiglijke waarnemingen en herkomst. De geanalyseerde monsters en de samenstelling daarvan zijn weergegeven in tabel 3.2. Tabel 3.2

Analyseprogramma

Analyse-

Traject

Deelmonsters

Bodemsoort

Zintuiglijke

Monster

(m-wb)

OZ-01-1

0,00 - 0,50

OZ-01 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-01-2

0,50 - 1,00

OZ-01 (0,50 - 1,00)

Zand

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-02-1

0,00 - 0,50

OZ-02 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-02-2

0,50 - 0,90

OZ-02 (0,50 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-03-1

0,00 - 0,50

OZ-03 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-03-2

0,50 - 1,00

OZ-03 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-04-1

0,00 - 0,40

OZ-04 (0,00 - 0,40)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-04-2

0,40 - 0,90

OZ-04 (0,40 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-05-1

0,00 - 0,40

OZ-05 (0,00 - 0,40)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-05-2

0,40 - 0,80

OZ-05 (0,40 - 0,80)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-06-1

0,00 - 0,50

OZ-06 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-06-2

0,50 - 1,00

OZ-06 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-07-1

0,00 - 0,50

OZ-07 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-07-2

0,50 - 0,95

OZ-07 (0,50 - 0,95)

Zand

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-08-1

0,00 - 0,50

OZ-08 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-08-3

0,65 - 1,00

OZ-08 (0,65 - 1,00)

Zand

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-09-1

0,00 - 0,50

OZ-09 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-09-2

0,50 - 0,90

OZ-09 (0,50 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-10-1

0,00 - 0,50

OZ-10 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-10-2

0,50 - 0,90

OZ-10 (0,50 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-11-1

0,00 - 0,30

OZ-11 (0,00 - 0,30)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-11-3

0,80 - 1,15

OZ-11 (0,80 - 1,15)

Zand

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

waarnemingen

Analysepakket

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

8 / 21

Analyse-

Traject

Monster

(m-wb)

Deelmonsters

Bodemsoort

Zintuiglijke

OZ-12-1

0,00 - 0,40

OZ-12 (0,00 - 0,40)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-12-3

0,85 - 1,00

OZ-12 (0,85 - 1,00)

Zand

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-13-1

0,00 - 0,50

OZ-13 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-13-2

0,50 - 1,00

OZ-13 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-14-1

0,00 - 0,50

OZ-14 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-14-2

0,50 - 1,00

OZ-14 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-15-1

0,00 - 0,50

OZ-15 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-15-2

0,50 - 1,00

OZ-15 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-16-1

0,00 - 0,50

OZ-16 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-16-2

0,50 - 1,00

OZ-16 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-17-1

0,00 - 0,50

OZ-17 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-17-2

0,50 - 1,00

OZ-17 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-18-1

0,00 - 0,50

OZ-18 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-18-2

0,50 - 1,00

OZ-18 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-19-1

0,00 - 0,50

OZ-19 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-19-2

0,50 - 1,00

OZ-19 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-20-1

0,00 - 0,50

OZ-20 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

OZ-20-2

0,50 - 1,00

OZ-20 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-01-1

0,00 - 0,50

RV-01 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-01-2

0,50 - 0,90

RV-01 (0,50 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-02-1

0,00 - 0,50

RV-02 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-02-2

0,50 - 1,00

RV-02 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-03-1

0,00 - 0,50

RV-03 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-03-2

0,50 - 1,00

RV-03 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-04-1

0,00 - 0,50

RV-04 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-04-2

0,50 - 1,00

RV-04 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-05-1

0,00 - 0,50

RV-05 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-05-2

0,50 - 1,00

RV-05 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-06-1

0,00 - 0,50

RV-06 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-06-2

0,50 - 1,00

RV-06 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-07-1

0,00 - 0,50

RV-07 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-07-2

0,50 - 1,00

RV-07 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-08-1

0,00 - 0,40

RV-08 (0,00 - 0,40)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-08-2

0,40 - 0,90

RV-08 (0,40 - 0,90)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-09-1

0,00 - 0,45

RV-09 (0,00 - 0,45)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-09-2

0,45 - 0,95

RV-09 (0,45 - 0,95)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-10-1

0,00 - 0,30

RV-10 (0,00 - 0,30)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-10-3

0,50 - 1,00

RV-10 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-11-1

0,00 - 0,30

RV-11 (0,00 - 0,30)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-11-3

0,50 - 1,00

RV-11 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-12-1

0,00 - 0,50

RV-12 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-12-2

0,50 - 1,00

RV-12 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

waarnemingen

Analysepakket

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

9 / 21

-

Analyse-

Traject

Monster

(m-wb)

Deelmonsters

Bodemsoort

Zintuiglijke

RV-13-1

0,00 - 0,50

RV-13 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-13-2

0,50 - 1,00

RV-13 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-14-1

0,00 - 0,50

RV-14 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-14-2

0,50 - 1,00

RV-14 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-15-1

0,00 - 0,50

RV-15 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-15-2

0,50 - 1,00

RV-15 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-16-1

0,00 - 0,20

RV-16 (0,00 - 0,20)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-16-3

0,50 - 1,00

RV-16 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-17-1

0,00 - 0,50

RV-17 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-17-2

0,50 - 1,00

RV-17 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-18-1

0,00 - 0,50

RV-18 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-18-2

0,50 - 1,00

RV-18 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-19-1

0,00 - 0,50

RV-19 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-19-2

0,50 - 1,00

RV-19 (0,50 - 1,00)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-20-1

0,00 - 0,50

RV-20 (0,00 - 0,50)

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

RV-20-2 0,50 - 1,00 RV-20 (0,50 - 1,00) = zintuiglijk geen afwijkingen

Klei

-

PFAS (excl. GenX) + org. stof

waarnemingen

Analysepakket

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

10 / 21

4 Resultaten 4.1

Veldonderzoek

Het opgeboorde en opgegraven materiaal is beoordeeld op kleur, textuur, bijmenging en eventuele bijzonderheden. De profielbeschrijvingen en het veldverslag zijn opgenomen in bijlage 3. In het opgeboorde materiaal zijn geen bodemvreemde materialen aangetroffen. Ook zijn geen asbestverdachte materialen aangetroffen. 4.2

Laboratoriumonderzoek

4.2.1

Toepassingsnormen PFAS-verbindingen

In het geactualiseerde tijdelijk handelingskader van 29 november 2019 worden voor toepassen van grond en baggerspecie de volgende categorieën en landelijke toepassingsnormen onderscheiden: Tabel 4.1 Landelijke toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie (in µg/kg d.s.) Categorie

Toepassingssituatie

Toepassingsnorm (in µg/kg ds) (4) (5)

Op landbodem Grond en baggerspecie toepassen boven grondwaterniveau(1) Bodemkwaliteitsklasse

Bodemfunctie PFOS = 3

Wonen of industrie

Wonen of industrie

4.1

GenX = 3 andere PFAS = 3

Landbouw/natuur Landbouw/natuur, wonen of industrie

Wonen of industrie Landbouw/natuur

Baggerspecie toepassen boven grondwaterniveau (1), als bedoeld in 4.2

PFOA = 7

artikel 35, onder f, Bbk (verspreiden van baggerspecie op aangrenzend perceel of waterbodem)

PFAS = 0,8 PFOS = 0,9 PFAS = 0,8 PFOS = 0,9 PFOS = 3 PFOA = 7 GenX = 3 andere PFAS = 3 PFOS = 3

4.3

Grond en baggerspecie grootschalig toepassen boven

PFOA = 7

grondwaterniveau(1)

GenX = 3 andere PFAS = 3

4.4

Grond en baggerspecie toepassen in grondwaterbeschermingsgebieden

Bepalingsgrens = 0,1

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

11 / 21

Categorie

Toepassingsnorm

Toepassingssituatie

(in µg/kg ds) (4) (5)

Grond en baggerspecie toepassen onder grondwaterniveau , met

PFAS = 0,8

inbegrip van grootschalig toepassen

PFOS = 0,9

(2)

4.5

In oppervlaktewater 4.6

Grond toepassen Baggerspecie toepassen in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam of

4.7

aansluitende (sedimentdelende) stroomafwaarts gelegen oppervlaktewaterlichamen als bedoeld in artikel 35, onder g, BBK (verspreiden van baggerspecie in zoet of zout oppervlaktewater)

4.8.1

Bepalingsgrens = 0,1 Toepasbaar, wel meten en toetsen op uitschieters

Baggerspecie toepassen in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam in

Toepasbaar, wel meten

ophogingen in waterbouwkundige constructies, uitgezonderd de diepe

en toetsen op

plas, als bedoeld in artikel 35, onder d, Bbk

uitschieters.

Baggerspecie toepassen in een ander oppervlaktewaterlichaam in 4.8.2

ophogingen in waterbouwkundige constructies, uitgezonderd de diepe

Bepalingsgrens = 0,1

plas, als bedoeld in artikel 35, onder d, Bbk Baggerspecie toepassen in niet-vrijliggende diepe plassen die in open verbinding staan met een rijkswater, voor zover is voldaan aan de 4.9.1

volgende voorwaarde: in de nabijheid van de diepe plas is geen kwetsbaar object gelegen, als bedoeld op p. 26 van de ‘Handreiking voor

PFAS = 0,8 PFOS = 3,7

het herinrichten van diepe plassen’(3) 4.9.2 (1)

Baggerspecie toepassen in andere diepe plassen dan bedoeld onder 4.9.1

Bepalingsgrens = 0,1

Voor gebieden met een hoge grondwaterstand geldt in plaats van ‘boven grondwaterniveau’: tot ten hoogste 1 meter onder het maaiveld. Indien de grond als gevolg van zetting op termijn in de verzadigde zone terechtkomt wordt de grond geacht boven grondwater te zijn toegepast.

(2)

Voor gebieden met een hoge grondwaterstand geldt in plaats van ‘onder grondwaterniveau’: op een diepte van 1 meter en meer onder het maaiveld. Indien de grond als gevolg van zetting op termijn in de verzadigde zone terechtkomt wordt de grond geacht boven grondwater te zijn toegepast.

(3)

Onder ‘diepe plas’ wordt verstaan: oppervlaktewaterlichaam, ontstaan als gevolg van zandwinning, grindwinning of kleiwinning of een dijkdoorbraak. Onder ‘vrijliggende diepe plas’ wordt verstaan: diepe plas, die niet is gelegen in een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het Rijk en die bovendien boven de spronglaag nauwelijks wordt gevoed door oppervlaktewater van elders (de verblijftijd van het water is voor 90% van het jaar langer dan een maand). Als de diepe plas is gelegen in een groter oppervlaktewaterlichaam wordt de rest van het oppervlaktewaterlichaam beschouwd als oppervlaktewater van elders. Deze plassen zijn aangegeven op de kaart die als bijlage bij dit tijdelijk handelingskader is gevoegd. Onder ‘niet-vrijliggende diepe plas’ wordt verstaan: diepe plas, gelegen in een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het Rijk, of diepe plas die niet aan de definitie van vrijliggende plas voldoet.

(4)

Op de waarden uit deze tabel hoeft geen bodemtypecorrectie te worden toegepast als het gehalte van organische stof minder dan 10% bedraagt.

(5)

Tenzij een lokale maximale waarde is vastgesteld.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

12 / 21

4.2.2

Analyseresultaten PFAS-verbindingen

De analysecertificaten van de PFAS-verbindingen zijn opgenomen in bijlage 4. Een samenvatting hiervan is opgenomen in navolgende tabel 4.2. Tabel 4.2

Analyseresultaten PFAS (samenvatting) PFOA

PFOS

gemeten

gemeten

(µg/kg)

(µg/kg)

3.8

0.69

0.45

Nee

Zand

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-02

Klei

4.0

0.49

0.44

Nee

OZ-02

Klei

2.1

< 0.1

< 0.1

Nee

0,00 - 0,50

OZ-03

Klei

11.5

0.75

0.76

Nee

OZ-03-2

0,50 - 1,00

OZ-03

Klei

5.1

0.13

< 0.1

Nee

OZ-04-1

0,00 - 0,40

OZ-04

Klei

5.8

0.55

0.26

Nee

OZ-04-2

0,40 - 0,90

OZ-04

Klei

2.8

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-05-1

0,00 - 0,40

OZ-05

Klei

7.2

0.76

0.67

Nee

OZ-05-2

0,40 - 0,80

OZ-05

Klei

2.8

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-06-1

0,00 - 0,50

OZ-06

Klei

5.6

0.78

0.39

Nee

OZ-06-2

0,50 - 1,00

OZ-06

Klei

2.6

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-07-1

0,00 - 0,50

OZ-07

Klei

4.9

0.58

0.63

Nee

OZ-07-2

0,50 - 0,95

OZ-07

Zand

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-08-1

0,00 - 0,50

OZ-08

Klei

5.7

0.73

0.63

Nee

OZ-08-3

0,65 - 1,00

OZ-08

Zand

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-09-1

0,00 - 0,50

OZ-09

Klei

7.8

0.86

0.72

Nee

OZ-09-2

0,50 - 0,90

OZ-09

Klei

5.0

0.23

< 0.1

Nee

OZ-10-1

0,00 - 0,50

OZ-10

Klei

5.6

1

0.63

Nee

OZ-10-2

0,50 - 0,90

OZ-10

Klei

5.1

0.27

0.11

Nee

OZ-11-1

0,00 - 0,30

OZ-11

Klei

5.5

0.63

0.55

Nee

OZ-11-3

0,80 - 1,15

OZ-11

Zand

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-12-1

0,00 - 0,40

OZ-12

Klei

5.9

0.21

< 0.1

Nee

OZ-12-3

0,85 - 1,00

OZ-12

Zand

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-13-1

0,00 - 0,50

OZ-13

Klei

8.2

0.23

0.12

Nee

OZ-13-2

0,50 - 1,00

OZ-13

Klei

5.6

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-14-1

0,00 - 0,50

OZ-14

Klei

6.6

0.4

0.12

Nee

OZ-14-2

0,50 - 1,00

OZ-14

Klei

2.5

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-15-1

0,00 - 0,50

OZ-15

Klei

2.5

0.71

0.64

Nee

OZ-15-2

0,50 - 1,00

OZ-15

Klei

<2

0.21

0.19

Nee

OZ-16-1

0,00 - 0,50

OZ-16

Klei

11.2

0.95

0.52

Nee

OZ-16-2

0,50 - 1,00

OZ-16

Klei

9.3

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-17-1

0,00 - 0,50

OZ-17

Klei

7.0

0.6

0.76

Nee

OZ-17-2

0,50 - 1,00

OZ-17

Klei

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

OZ-18-1

0,00 - 0,50

OZ-18

Klei

8.2

< 0.1

1.9

Nee

OZ-18-2

0,50 - 1,00

OZ-18

Klei

<2

< 0.1

0.2

Nee

Monster-

Traject

Grond-

Org. stof

nummer

(m-wb)

soort

(%)

OZ-01-1

0,00 - 0,50

OZ-01

Klei

OZ-01-2

0,50 - 1,00

OZ-01

OZ-02-1

0,00 - 0,50

OZ-02-2

0,50 - 0,90

OZ-03-1

Boring

Overige PFAS boven de 3 µg/kg?

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

13 / 21

PFOA

PFOS

gemeten

gemeten

(µg/kg)

(µg/kg)

8.5

0.82

2

Nee

Klei

4.3

0.11

0.13

Nee

OZ-20

Klei

6.9

0.61

0.9

Nee

OZ-20

Klei

4.4

0.19

0.17

Nee

0,00 - 0,50

RV-01

Klei

6.8

0.7

0.34

Nee

RV-01-2

0,50 - 0,90

RV-01

Klei

3.9

0.29

< 0.1

Nee

RV-02-1

0,00 - 0,50

RV-02

Klei

8.2

0.52

0.51

Nee

RV-02-2

0,50 - 1,00

RV-02

Klei

<2

0.25

< 0.1

Nee

RV-03-1

0,00 - 0,50

RV-03

Klei

6.3

0.65

0.34

Nee

RV-03-2

0,50 - 1,00

RV-03

Klei

2.4

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-04-1

0,00 - 0,50

RV-04

Klei

8.0

0.74

0.59

Nee

RV-04-2

0,50 - 1,00

RV-04

Klei

4.6

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-05-1

0,00 - 0,50

RV-05

Klei

7.5

0.58

0.57

Nee

RV-05-2

0,50 - 1,00

RV-05

Klei

4.8

0.17

< 0.1

Nee

RV-06-1

0,00 - 0,50

RV-06

Klei

6.5

0.74

0.56

Nee

RV-06-2

0,50 - 1,00

RV-06

Klei

3.2

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-07-1

0,00 - 0,50

RV-07

Klei

7.1

0.42

0.5

Nee

RV-07-2

0,50 - 1,00

RV-07

Klei

4.2

0.11

< 0.1

Nee

RV-08-1

0,00 - 0,40

RV-08

Klei

5.6

< 0.1

0.7

Nee

RV-08-2

0,40 - 0,90

RV-08

Klei

2.1

0.22

< 0.1

Nee

RV-09-1

0,00 - 0,45

RV-09

Klei

6.0

0.14

0.31

Nee

RV-09-2

0,45 - 0,95

RV-09

Klei

2.2

0.21

< 0.1

Nee

RV-10-1

0,00 - 0,30

RV-10

Klei

8.7

0.78

0.46

Nee

RV-10-3

0,50 - 1,00

RV-10

Klei

4.8

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-11-1

0,00 - 0,30

RV-11

Klei

7.9

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-11-3

0,50 - 1,00

RV-11

Klei

4.5

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-12-1

0,00 - 0,50

RV-12

Klei

7.1

0.52

0.26

Nee

RV-12-2

0,50 - 1,00

RV-12

Klei

2.8

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-13-1

0,00 - 0,50

RV-13

Klei

5.6

0.14

< 0.1

Nee

RV-13-2

0,50 - 1,00

RV-13

Klei

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-14-1

0,00 - 0,50

RV-14

Klei

4.9

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-14-2

0,50 - 1,00

RV-14

Klei

3.5

0.11

< 0.1

Nee

RV-15-1

0,00 - 0,50

RV-15

Klei

7.9

0.72

0.41

Nee

RV-15-2

0,50 - 1,00

RV-15

Klei

5.3

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-16-1

0,00 - 0,20

RV-16

Klei

9.9

1.5

0.61

Nee

RV-16-3

0,50 - 1,00

RV-16

Klei

5.3

0.15

< 0.1

Nee

RV-17-1

0,00 - 0,50

RV-17

Klei

7.8

0.59

0.45

Nee

RV-17-2

0,50 - 1,00

RV-17

Klei

3.6

< 0.1

< 0.1

Nee

RV-18-1

0,00 - 0,50

RV-18

Klei

7.8

0.22

1.2

Nee

RV-18-2

0,50 - 1,00

RV-18

Klei

<2

0.2

0.14

Nee

RV-19-1

0,00 - 0,50

RV-19

Klei

5.1

0.8

0.46

Nee

Monster-

Traject

Grond-

Org. stof

nummer

(m-wb)

soort

(%)

OZ-19-1

0,00 - 0,50

OZ-19

Klei

OZ-19-2

0,50 - 1,00

OZ-19

OZ-20-1

0,00 - 0,50

OZ-20-2

0,50 - 1,00

RV-01-1

Boring

Overige PFAS boven de 3 µg/kg?

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

14 / 21

Monster-

Traject

nummer

(m-wb)

RV-19-2

0,50 - 1,00

RV-20-1 RV-20-2

PFOA

PFOS

gemeten

gemeten

(µg/kg)

(µg/kg)

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

Klei

4.2

0.33

0.13

Nee

Klei

<2

< 0.1

< 0.1

Nee

Grond-

Org. stof

soort

(%)

RV-19

Klei

0,00 - 0,50

RV-20

0,50 - 1,00

RV-20

Boring

Overige PFAS boven de 3 µg/kg?

Gesteld kan worden dat op de locatie tot 1,0 m-wb PFAS aangetroffen wordt. De gehalten aan PFAS nemen af met de diepte. In de ondergrond (0,5-1,0 m-wb) is ter plaatse van 24 van de 40 boringen analytisch geen PFAS aangetroffen. In de bovengrond (0,0-0,5 m-wb) zijn gehalten aan PFOA tussen < 0,1 en 1,5 µg/kg aangetroffen en gehalten aan PFOS tussen < 0,1 en 2,0 µg/kg. In de ondergrond (0,5-1,0 m-wb) zijn gehalten aan PFOA tussen 0,1 en 0,29 µg/kg aangetroffen en gehalten aan PFOS tussen < 0,1 en 0,2 µg/kg. Geconcludeerd kan worden dat de resultaten van onderhavig onderzoek gebruikt kunnen worden als aanvulling op de waterbodemkwaliteitskaart.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

15 / 21

5 Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart voor PFAS-verbindingen 5.1

Doelstelling actualiseren waterbodemkwaliteitskaart

Het doel van het actualiseren van de eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart is om een actueel en dekkend beeld te krijgen van de te verwachten diffuse chemische waterbodemkwaliteit voor PFAS-verbindingen in de Maasuiterwaarden Demen-Dieden. De achterliggende doelstelling is de wens van de K3Delta om met de geactualiseerde bodemkwaliteitskaart gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die het Besluit biedt: • als bewijsmiddel voor de chemische kwaliteit van vrijkomende waterbodem en van de ontvangende waterbodem (hierdoor hoeven minder onderzoeken te worden uitgevoerd wat een kosten- en tijdbesparende factor is bij grondverzet (waterbodem)); • bij het toepassen van grond en baggerspecie op en in de waterbodem. • om achtergrondwaarden voor PFAS-verbindingen te kunnen definiëren. 5.2

Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart voor PFAS-verbindingen

5.2.1

Actualisatie waterbodemkwaliteitskaart

De eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart is geactualiseerd voor PFAS-verbindingen volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten. Hierin zijn verschillende stappen onderscheiden: • Stap 1: Opstellen programma van eisen. • Stap 2: Vaststellen onderscheidende kenmerken. • Stap 3: Gegevensverzameling en gegevensbewerking. • Stap 4: Indelen beheergebied in deelgebieden. • Stap 5: Controle indeling van het beheergebied. • Stap 6: Verzamelen aanvullende informatie. • Stap 7: Vaststellen bodemkwaliteitszones. • Stap 8: Opstellen ontgravings- en toepassingskaart. In de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten is aangegeven dat het niet noodzakelijk is de stappen chronologisch te volgen. Het is wel noodzakelijk dat de elementen van de benoemde stappen in de bodemkwaliteitskaart terugkomen. Hierna worden deze stappen kort nader toegelicht.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

16 / 21

Bij Stap 1 zijn in principe hetzelfde programma van eisen gehanteerd als dat van de eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart. De wijzigingen op dat programma zijn als volgt: • De waterbodemkwaliteitskaart wordt geactualiseerd voor de waterbodemlaag vanaf de bovenzijde van de waterbodem tot en met 7,0 meter diepte. Er worden 3 bodemlagen onderscheiden: o Vanaf de bovenzijde van de waterbodem tot en met 0,5 meter diepte (de waterbodemkwaliteitskaart wordt voor deze bodemlaag ook vastgesteld voor PFASverbindingen; zie ook de stappen 2 en 4). o Vanaf 0,5 meter tot en met 1,0 meter diepte (de waterbodemkwaliteitskaart wordt voor deze bodemlaag specifiek vastgesteld voor PFAS-verbindingen; zie ook de stappen 2 en 4). o Vanaf 1,0 meter tot en met 7,0 meter diepte (de waterbodemkwaliteitskaart wordt voor deze bodemlaag niet vastgesteld voor PFAS-verbindingen). De bodemlaag dieper dan 1 meter is niet verdacht voor verhoogde gehalten aan PFAS-verbindingen. • Voor de tussenlaag (0,5-1,0 m-wb) en de ondergrond (1,0-7,0 m-wb) is de kwaliteit voor de stoffen arseen, barium, cadmium, chroom, kobalt, koper, kwik, molybdeen, lood, nikkel, zink, minerale olie, PCB, PAK en OCB gelijk gesteld. • De bodemkwaliteitskaart is gebaseerd op de dataset van de eerder opgestelde bodemkwaliteitskaarten en de gegevens van de in dit rapport gepresenteerde meetgegevens van PFAS-verbindingen.

De gedefinieerde waterbodemkwaliteitszones in de eerder opgestelde bodemkwaliteitskaarten zijn de deelgebieden van de te actualiseren bodemkwaliteitskaarten voor PFAS-verbindingen (Stappen 2 en 4). In de Maasuiterwaarden Demen-Dieden worden geen ruimtelijke clusteringen verwacht. Om deze reden is het deelgebied in het horizontale vlak niet gesplitst. Hierdoor is er per onderscheiden bodemlaag sprake van 1 PFAS-deelgebied. In het verticale vlak worden voor de PFAS-verbindingen 2 bodemlagen onderscheiden: (1) vanaf de bovenzijde van de waterbodem tot 0,5 meter diepte en (2) vanaf 0,5 meter tot 1,0 meter diepte onderscheiden. Deze lagen zijn vanwege atmosferische depositie, uitspoeling van de toplaag naar de tussenlaag en eventuele grondroering verdacht op het voorkomen van PFASverbindingen. De in dit waterbodemonderzoek verkregen meetgegevens voor PFAS-verbindingen zijn aan de dataset van de eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart toegevoegd (Stap 3). Op de PFAS-verbindingen voeren wij de volgende gegevensbewerkingen uit: 1. Analysewaarden beneden de detectiegrens zijn vervangen door een rekenkundige waarde; én 2. Er heeft een controle plaatsgevonden op extra hoge waarden. Deze ontstaan bijvoorbeeld door een meetfout of een lokale bron die niet als zodanig bekend is. De zogenaamde uitbijteranalyse. In de dataset van de PFAS-gegevens zijn geen uitbijters vastgesteld.

Vervolgens heeft een controle plaatsgevonden op de indeling van de PFAS-deelgebieden (Stap 5). Omdat geen uitbijters bij de PFAS-gegevens zijn aangetoond, voldoen de deelgebieden aan de minimumeisen (aantal en spreiding) voor PFAS-verbindingen vanuit de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (zie § 2.4). Ook is gecontroleerd of sprake is van ruimtelijke clustering Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

17 / 21

van lage of juist hoge gehalten. Dit is op stofniveau gecontroleerd. Een hoge variatiecoëfficiënt is een indicatie van een mogelijke ruimtelijke clustering dat kan leiden tot het splitsen van een deelgebied. Voor PFAS-verbindingen heeft Lievense de ruimtelijke clustering onderzocht vanaf een relatief lage variatiecoëfficiënt: 1,5. In de Maasuiterwaarden Demen-Dieden is geen ruimtelijke clustering van hoge of lage gehalten met PFAS-verbindingen vastgesteld. In de Maasuiterwaarden Demen-Dieden zijn voor PFAS-verbindingen voldoende meetgegevens beschikbaar om de waterbodemkwaliteitskaart te actualiseren. Er zijn daarom geen extra meetgegevens verzameld (Stap 6). Alle PFAS-deelgebieden voldoen aan de minimumeisen van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten en worden daarom definitief vastgesteld. De definitieve PFAS-deelgebieden worden toegevoegd aan de waterbodemkwaliteitszones in de Maasuiterwaarden Demen-Dieden. Er is hierbij een scheiding gemaakt tussen de Toplaag (traject vanaf de bovenzijde van de waterbodem tot en met 0,5 meter diepte) en de tussenlaag (traject vanaf 0,5 meter diepte tot en met 1,0 meter diepte). De volgende waterbodemkwaliteitszones zijn onderscheiden: • Toplaag Riviervlakte (0,0-0,5 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket) én PFAS-verbindingen.

• Toplaag Oevergebied (0,0-0,5 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket) én PFAS-verbindingen. • Tussenlaag klei (0,5-1,0 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket) én PFAS-verbindingen. • Tussenlaag zand (0,5-1,0 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket) én PFAS-verbindingen. • Ondergrond klei (1,0-7,0 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket). • Ondergrond zand (1,0-7,0 m-wb): stoffen van het standaard stoffenpakket voor waterbodems in Rijkswateren (C2-pakket). 5.2.2

Stap 7: Vaststellen en karakteriseren bodemkwaliteitszones

De gemiddelde gehalten van de waterbodemkwaliteitszones (zie bijlage 6, kolom 'Gem') zijn getoetst aan de normen uit de Regeling bodemkwaliteit5 én de toepassingsnormen die zijn benoemd in het ‘tijdelijke handelingskader hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie’. De bodemkwaliteitszones kunnen vallen in de waterbodemkwaliteitsklasse Vrij Toepasbaar, Klasse A, Klasse B of Nooit toepasbaar. In tabel 5.1 is aangegeven in welke waterbodemkwaliteitsklasse iedere zone valt. In bijlage 6 zijn de gespecificeerde beoordelingen weergegeven. De waterbodemkwaliteitsklasse wordt gebruikt voor het bepalen van de toepassingseis.

5 Regeling bodemkwaliteit, publicatie Staatscourant nr. 247, 21 december 2007 en latere wijzigingen.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

18 / 21

Controle saneringscriterium In de Richtlijn staat vermeld, dat voor elke (water)bodemkwaliteitszone met een 95percentielwaarde boven de interventiewaarde een controle op het saneringscriterium nodig is. Echter met de inwerkingtreding van de Waterwet is voor waterbodem de Wbb (Wet bodembescherming) vervallen en dus ook het saneringscriterium. Er is diffuus verspreid wel een overschrijding van de interventiewaarde aangetroffen in de Oeverzone (toplaag 0-0,5 m-wb). Heterogeniteit Naast de percentielwaarden en variatiecoëfficiënt is ook de heterogeniteit van de analysegegevens berekend, volgens de methodiek zoals beschreven onder het kopje ‘Heterogeniteit’ in bijlage 5. Een overzicht van de heterogeniteitsindex per stof en per zone is in bijlage 6 opgenomen (kolom 'Heterogeniteit'). Binnen de Maasuiterwaarden Demen-Dieden is voor enkele stoffen sprake van sterke heterogeniteit. Wanneer de diffuse kwaliteit in een (water)bodemkwaliteitszone sterk heterogeen is verdeeld, is de betrouwbaarheid van het gemiddelde gehalte in de zone kleiner. In de betreffende (water)bodemkwaliteitszones zijn voldoende meetgegevens aanwezig om het gemiddelde gehalte goed te beschrijven. 5.2.3

Stap 8: Waterbodemkwaliteitskaart

De waterbodemkwaliteitskaart bestaat uit twee hoofdkaarten: 1. Een kaart met de indeling in gebieden. 2. De ontgravingskaart / toepassingskaart In de volgende paragrafen is nader ingegaan op de hoofdkaarten. 5.2.3.1 Kaart met indeling in gebieden De waterbodemkwaliteitskaart is opgesteld voor de waterbodem. De uitgesloten gebieden (zie rapportage eerder opgestelde waterbodemkwaliteitskaart) zijn, voor zover mogelijk afgebeeld op de kaartbijlage. Desondanks zal bij uitvoering van ontgraven en toepassen van waterbodem altijd gekeken moeten worden naar de aanwezigheid van uitgesloten locaties en puntbronnen. Deze waterbodemkwaliteitskaart mag op de uitgesloten locaties en gebieden niet worden gebruikt als bewijsmiddel voor waterbodem die wordt ontgraven vanuit deze gebieden. Ook mag deze waterbodemkwaliteitskaart niet worden gebruikt om de toepassingseis te bepalen als grond of waterbodem op deze locaties/gebieden wordt toegepast. 5.2.3.2 Ontgravings- en toepassingskaart De ontgravingskaart geeft de te verwachten kwaliteit aan van de eventueel te ontgraven waterbodem op een voor verontreiniging niet-verdachte locatie. Deze kaart mag onder bepaalde voorwaarden worden gebruikt als bewijsmiddel voor de chemische kwaliteit van de te ontgraven waterbodem, als deze elders nuttig wordt toegepast.

De kaart doet alleen een uitspraak over welke kwaliteit in het algemeen verwacht mag worden. De kwaliteit van een individuele partij kan daarvan afwijken. Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

19 / 21

De ontgravingskwaliteit is gebaseerd op het gemiddelde gehalte van een zone (zie bijlage 6, kolom 'Gem') en getoetst aan de toetsingswaarden uit de Regeling bodemkwaliteit én de toepassingsnormen die zijn benoemd in het ‘tijdelijke handelingskader hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie’. In tabel 5.1 is de te verwachten ontgravingsklasse per zone aangegeven. De ontgravingskaart per waterbodemlaag is opgenomen in de kaartbijlagen 8 t/m 10. De kleuren in de tabel komen overeen met de gebruikte kleuren op de kaartbijlagen 8 t/m 10. Uit tabel 5.1 blijkt dat zonder het definiëren en vaststellen van (gebieds)achtergrondwaarden voor PFAS-verbindingen gebiedseigen waterbodem niet mag worden hergebruikt. Tabel 5.1 Verwachte ontgravingsklasse en toepassingseis per waterbodemkwaliteitszone Waterbodemkwaliteitszone

Verwachte ontgravingsklasse

Toepassingseis

Toplaag Riviervlakte (0-0,5 m-wb)

Klasse B *

Oevergebied (0-0,5 m-wb)

Klasse B *

Klasse B, Klasse A of Altijd toepasbaar ** Klasse B, Klasse A of Altijd toepasbaar **

Tussenlaag Tussenlaag klei (0,5-1,0 m-wb)

Klasse A *

Klasse A of Altijd toepasbaar **

Tussenlaag zand (0,5-1,0 m-wb)

Altijd toepasbaar *

Altijd toepasbaar **

Ondergrond klei (1,0-7,0 m-wb)

Klasse A

Klasse A of Altijd toepasbaar **

Ondergrond zand (1,0-7,0 m-wb)

Altijd toepasbaar

Altijd toepasbaar

Ondergrond

* Het gemiddelde voor meerdere PFAS-verbindingen is boven de bepalingsgrens vastgesteld. Hierdoor gelden mogelijk aanvullende toepassingseisen. ** Zie § 5.3.

5.3

Voorstel beleid bij het voorgenomen grondverzet (waterbodem)

Bij het grondverzet (waterbodem) binnen de plangebiedsgrenzen wordt voor de PFASverbindingen voorgesteld aan te sluiten bij categorie 4.8.1 van het ‘geactualiseerde tijdelijke handelingskader hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie’ (zie ook tabel 4.1 van deze rapportage). Met het uitgevoerde onderzoek naar PFAS-verbindingen en de geactualiseerde waterbodemkwaliteitskaart is een meer dan representatief aantal meetgegevens van PFAS-gehalten verzameld. Hierbij zijn geen uitbijters vastgesteld. Met deze gegevens kan het grondverzet (waterbodem) binnen de plangebiedsgrenzen plaatsvinden zoals voorgenomen en zonder aanvullende kwaliteitseisen voor PFAS-verbindingen. Hetzelfde geldt als waterbodem wordt toegepast van buiten het plangebied maar binnen hetzelfde oppervlaktewaterlichaam (categorie 4.7, zie ook tabel 4.1 van deze rapportage). Als grond (vanuit binnendijks gebied) wordt toegepast binnen het plangebied, geldt voor PFAS de bepalingsgrens (0,1 µg/kg d.s.) als toepassingseis (categorie 4.6 geactualiseerd tijdelijk

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

20 / 21

handelingskader, zie ook tabel 4.1 van deze rapportage). Verder moet de grond van een vergelijkbare of betere kwaliteitsklasse zijn als de ontvangende bodem. Als grondverzet vanuit het plangebied naar elders plaatsvindt moet worden aangesloten bij het Besluit bodemkwaliteit en de ‘geactualiseerde tijdelijke handelingskader hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie’. 5.4

Toekomstige bijstelling van de landelijke (toepassings)normen voor PFAShoudende waterbodem

Tot en met 2020 wordt er nog veel onderzoek gedaan naar PFAS-verbindingen (bijvoorbeeld naar mobiliteit, uitloging, bioaccumulatie en gedrag in grondwater) en worden er landelijke veel meetgegevens door het RIVM verzameld. Op basis van deze onderzoeken en meetgegevens worden interventiewaarden gedefinieerd en worden mogelijk de toepassingsnormen voor PFAS-verbindingen aangepast. Als interventiewaarden worden gedefinieerd, worden de landelijke normen gevolgd. Als de landelijke toepassingsnormen voor PFAS-houdende grond en/of waterbodem worden gewijzigd, worden de gewijzigde normen geëvalueerd met de in deze rapportage gepresenteerde PFAS-gehalten en statistische parameters. Indien van toepassing worden de achtergrondwaarden gewijzigd en bestuurlijk vastgesteld.

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

21 / 21

Overzicht bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Kaartbijlage 7 Kaartbijlage 8 Kaartbijlage 9 Kaartbijlage 10

Regionale ligging van de onderzoekslocatie Situatietekening onderzoekslocatie Profielbeschrijvingen en veldverslag Analysecertificaten PFAS Begrippenlijst Statistische parameters waterbodemkwaliteitszones Beheergebied en uitgesloten locaties Ontgravings- en toepassingskaart toplaag (0-0,5 m-wb) Ontgravings- en toepassingskaart tussenlaag (0,5-1,0 m-wb) Ontgravings- en toepassingskaart ondergrond (1,0-7,0 m-wb)

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

Bijlage 1 Regionale ligging van de onderzoekslocatie

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

LEGENDA Locatie

Bijlage: Titel:

Regionale ligging

Subtitel:

-

Opdrachtgever:

K3Delta

Projectnummer:

SOB010398

Locatie:

Angerense Waarden

Veldwerker:

J. ten Klooster

Datum veldwerk:

28+29-10-2019

1

Naam tekening: SOB010398

Tekenaar:

B. Ebben

Datum tekening: 11-12-2019

Schaal Lievense Milieu B.V. Kantoor Nieuwegein Ringwade 41, 3439 LM Nieuwegein

www.Lievense.com Info@Lievense.com Tel: +31 88 910 2000

0

1: 50.000 500

Formaat:

1.000

A4

1.500m

Bijlage 2 Situatietekening onderzoekslocatie

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

Boring tot 1,5 m-mv

LEGENDA

RV-01

RV-02

RV-04

RV-03

RV-05

OZ-01

RV-06

RV-07

OZ-02

RV-08

OZ-03

RV-09

OZ-04

RV-10

OZ-05

OZ-06

RV-11 OZ-08

OZ-07

RV-12

OZ-09 OZ-10 OZ-11

OZ-12 RV-13

OZ-13

RV-15

RV-14

RV-16

Demen-Dieden J. ten Klooster 28+29-10-2019

Locatie: Veldwerker: Datum veldwerk:

www.Lievense.com Info@Lievense.com Tel: +31 88 910 2000

SOB010398 Projectnummer:

Lievense Milieu B.V. Kantoor Nieuwegein Ringwade 41, 3439 LM Nieuwegein

K3Delta Opdrachtgever:

Demen-Dieden

B. Ebben

0

Schaal

125

1: 12.500

375m

A3

SOB010398

Naam tekening:

2

Bijlage:

Formaat:

250

Datum tekening: 11-12-2019

Tekenaar:

OZ-20

OZ-19

OZ-18

OZ-17

Subtitel:

RV-20

OZ-16

Overzicht

RV-19

OZ-15

RV-18

Titel:

RV-17

OZ-14

Bijlage 3 Profielbeschrijvingen en veldverslag

Bodemonderzoek en actualisatie waterbodemkwaliteitskaart PFAS-verbindingen | Maasuiterwaarden Demen-Dieden | Documentcode: SOB010398-A.RAP001 | Status: Definitief | Versiedatum: 18 december 2019

Pagina 1 / 10

Boring:

OZ-01

Boring:

OZ-02

Datum:

28-10-2019

Datum:

28-10-2019

0

0 1

-50

-50 2

-100

-100 3

-150

-150

weiland

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor Klei, sterk zandig, zwak roesthoudend, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

0

0

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

1 -50

-50 2

-90

-100 3 -150

-150

Boring:

OZ-03

Boring:

OZ-04

Datum:

28-10-2019

Datum:

28-10-2019

0

0 1

-50

-50

weiland Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, resten roest, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

2 -100

1 -40

-50 2

3 -150

Projectcode:

SOB010398-A

Projectnaam:

Uiterwaarden Demen-Dieden

-150

-150

getekend volgens NEN 5104

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor Klei, sterk zandig, zwak roesthoudend, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

weiland Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, resten roest, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

-100

3 -150

0

0

weiland

Pagina 2 / 10

Boring:

OZ-05

Boring:

OZ-06

Datum:

28-10-2019

Datum:

28-10-2019

0

0 1

-40

-50 2 -80

3

-100

-110

4 -150

-150

weiland

Klei, sterk zandig, resten roest, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

0

0

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

1 -50

-50 2 -100 3

-120

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, sterk zandig, resten roest, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

-150

Klei, zwak zandig, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor

0

weiland

4 -150

weiland

Klei, sterk zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

Boring:

OZ-07

Boring:

OZ-08

Datum:

28-10-2019

Datum:

29-10-2019

0

0 1

-50

-50 2

-95

-100 3 -150

-150

weiland Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, resten roest, zwak grindhoudend, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, geen olie-water reactie, beigebruin, Edelmanboor

Projectcode:

SOB010398-A

Projectnaam:

Uiterwaarden Demen-Dieden

0 1 -50

-50

2

-65

Klei, zwak zandig, zwak humeus, lichtbruin, Edelmanboor

3 -100 4 -150

-150

getekend volgens NEN 5104

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

Zand, matig grof, zwak siltig, resten roest, zwak grindhoudend, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

Pagina 3 / 10

Boring:

OZ-09

Boring:

OZ-10

Datum:

29-10-2019

Datum:

29-10-2019

0

0 1

-50

-50 2

-90

-100 3 -150

-150

weiland

Klei, sterk zandig, matig humeus, resten roest, zwak grindhoudend, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindhoudend, geen olie-water reactie, beigebruin, Edelmanboor

0

0

Klei, sterk siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

1 -50

-50 2

-90

-100 3 -150

-150

Boring:

OZ-11

Boring:

OZ-12

Datum:

29-10-2019

Datum:

29-10-2019

0

0 1

-30

-50

2 -80

-100

3 -115

4 -150

-150

weiland Klei, sterk siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten roest, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindhoudend, geen olie-water reactie, beigebruin, Edelmanboor

0

0 1

-40

-50 2 -85

-100

3

4 -150

-150

Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, laagjes klei, geen olie-water reactie, donkergrijs, Edelmanboor

Projectcode:

SOB010398-A

Projectnaam:

Uiterwaarden Demen-Dieden

-100

weiland Klei, sterk siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten roest, zwak grindhoudend, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindhoudend, geen olie-water reactie, beigebruin, Edelmanboor

weiland Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten roest, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, zwak grindhoudend, geen olie-water reactie, beigebruin, Edelmanboor Zand, matig grof, zwak siltig, sporen grind, geen olie-water reactie, beigegrijs, River

getekend volgens NEN 5104

Pagina 4 / 10

Boring:

OZ-13

Boring:

OZ-14

Datum:

29-10-2019

Datum:

29-10-2019

0

0 1

-50

-50 2

-100

-100 3

-150

-150

weiland

Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten roest, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

0

0

Klei, zwak zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, grijsbruin, Edelmanboor

1 -50

-50 2

-100

-100 3 -150

Boring:

OZ-15

Boring:

OZ-16

Datum:

29-10-2019

Datum:

29-10-2019

0

0 1

-50

-50

Klei, sterk zandig, geen olie-water reactie, lichtbruin, Edelmanboor