Bijlage 1: Oplegger Advies vervolg Proeftuin

Ze ervaren autonomie en professionele ruimte en zijn positief over transformatieproces. Er is veel collegialiteit en onderlinge verbinding in de teams. Medewerkers hebben meer werkplezier in de Proeftuin en willen niet terug naar ‘vroeger’. Gebiedsgerichte financiering helpt. Er is ruimte om te doen wat nodig is. Middelen worden echt anders ingezet. Er is gezamenlijk eigenaarschap om binnen de begroting te blijven. En het budget in de Proeftuinwijken is stabiel, terwijl we een groei aan uitgaven zien van drie ton per jaar voor individuele ondersteuning in de vier andere wijken van Oss.

Wat kan beter?  Het inrichten van teams, teamvorming, training en het bieden van de juiste randvoorwaarden voor samenwerking vraagt voorbereidingstijd, en moet onderhouden worden.  De overdracht van inwoners van een niet-Proeftuinpartner naar de Proeftuin vraagt een zorgvuldig proces, dit is onderschat.  De governance vraagt doorontwikkeling door de verbreding van het netwerk en de 2e wijk.  De communicatie richting inwoners en niet-Proeftuinpartners moet beter, maar ook tussen de Proeftuinpartners onderling: zowel intern als extern.  De monitoring en het in beeld brengen van resultaten moet beter. C. Evaluatie Proeftuin Ruwaard (2021) In 2021 is er al een evaluatie uitgevoerd naar de Proeftuin Ruwaard (Auke Blom, jan. 2022). De uitkomsten van deze evaluatie waren destijds bedoeld om het gezamenlijk leerproces te versterken en om te besluiten over het vervolg van de Proeftuin. We geven hieronder een korte samenvatting. ✓ Wat gaat goed? De Proeftuin Ruwaard heeft een voorbeeldfunctie gekregen voor heel Oss. De inwoner centraal, de integrale aanpak, het samenwerken: de Proeftuin laat zien dat zo’n omslag mogelijk is. De Samenwerkwijze is stevig verankerd. Het samen leren wordt als waardevol gezien. Men is erg positief over de Leersessies en het Leerhuis.

Ook weten medewerkers met verschillende expertises elkaar goed te vinden in de Proeftuin en dit komt de ondersteuning aan de inwoner ten goede. De inwoner staat meer centraal en er worden integrale, passende oplossingen gevonden. Door sneller de juiste expertise in te zetten, wordt meer bereikt. Er wordt vaker ontkokerd gedacht, niet vanuit één levensdomein of één stelsel, maar levensbreed over alle domeinen heen. De vrijheid die ervaren wordt binnen de Proeftuin, biedt ruimte aan innovatie.  Wat kan beter? De subsidies aan de partners waren voor vijf jaar vastgezet. Bijna alle organisaties maakten meer uren en kosten dan mogelijk binnen de subsidie. Verder werden de mogelijkheden van

Blz. 16

Proeftuin Oss: aanbevelingen

gebiedsgerichte financiering onvoldoende benut. Een extra prikkel inbouwen, zoals een taakstelling voor substitutie, collectief aanbod en preventie, kan dit verbeteren zodat ideeën worden omgezet naar concrete plannen. Bij een verbreding van de Proeftuin is behoefte aan duidelijke afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is en samenwerking tussen de verschillende lagen (medewerkers, managers en bestuurders). Tot slot kan het evalueren van projecten en processen in de Proeftuin beter. Het borgen van de lessen en het delen hiervan met andere lagen gebeurt nog te weinig. Het monitoren van de resultaten ten slotte komt moeilijk van de grond. Monitoring wordt gezien als een belemmering voor de innovatiekracht van de Proeftuin, terwijl er ook behoefte is aan inzicht in de resultaten. Aanbevelingen vanuit Proeftuin Ruwaard ➢ Groei verder toe naar een netwerkorganisatie en werk rollen en verantwoordelijkheden uit. ➢ Zet ideeën voor collectief aanbod en substitutie om in plannen. ➢ Kijk bij de (gebiedsgerichte) financiering wat de wijk nodig heeft met een taakstelling voor collectief aanbod en substitutie, los van de vaste formatie van een organisatie. ➢ Maak afspraken over monitoring zonder terug te vallen in systeemgerichte registratie. ➢ Blijf alert op het werken volgens de Samenwerkwijze en blijf hierin leren. D.

Advies bekostiging Proeftuin Oss (2022) In 2016 zijn gemeente en enkele partners gestart met de uitvoering in de wijk Ruwaard; vanaf 2018 heeft de gemeente deze partners een subsidie verstrekt om uitvoering te kunnen geven aan de ambities. Naast de ondersteuning door Proeftuinpartners was het ook nog mogelijk om via de gemeente een indicatie voor ondersteuning bij regionaal gecontracteerde partijen te krijgen. In 2022 hebben we extern advies gevraagd over een passende financiering van de Proeftuin Oss (Lysias, november 2022). In het adviesrapport over de bekostiging van de Proeftuin is geleerd van de financiering in de Ruwaard anno 2022. Het werken met twee verschillende bekostigingssystematieken in één wijk maakte het lastig te sturen op het geheel. Enerzijds ontvingen Proeftuinpartners een subsidie en anderzijds was het ook mogelijk om individuele indicaties te verstrekken bij regionaal gecontracteerde aanbieders. Hierdoor was er onvoldoende transparantie en inzicht in de totale kosten en onvoldoende financiële bewustwording bij de partners. Tot slot waren de budgetten voor de Ruwaard te veel vastgezet in formatie, wat het moeilijk maakte te investeren in substitutie en collectieve voorzieningen.

Het advies was te kiezen voor taakgerichte bekostiging via één gebiedsbudget voor alle ondersteuning in Ruwaard en Ussen (welzijn, huishoudelijke hulp, ondersteuning en dagbesteding). Hierbij te werken met een gezamenlijke gebiedsbegroting, een budget voor collectieve voorzieningen, bewonersinitiatieven en onderaannemers. En hiertoe een meerjarig convenant af te sluiten met juridische borging, afspraken over budget en spelregels over de verdeling. E. Ervaringen van niet-Proeftuinpartners We zijn verschillende keren in gesprek gegaan met de zogenaamde ‘niet-Proeftuin partners’. Dit zijn zorgaanbieders die werken in Oss, maar geen partner zijn in de Subsidietender. Dit komt omdat ze niet door de selectie van de tender zijn gekomen of omdat ze zich niet hebben ingeschreven. Deze aanbieders hebben de ondersteuning van inwoners overgedragen aan het wijkteam van de Proeftuin. Enkele zorgaanbieders bieden nog ondersteuning aan inwoners in de Proeftuin-wijken. Bij individuele ondersteuning is dit geregeld via onderaannemerschap. Bij gespecialiseerde dagbesteding zijn inwoners niet overgedragen naar de Proeftuin maar is de Wmoindicatie bij de niet-Proeftuin partner verlengd. Zorgen van niet-Proeftuinpartners De zorgaanbieders maken zich zorgen over kwetsbare inwoners die niet overgedragen wilden worden naar de Proeftuin.

Ze zijn bang dat deze groep niet in beeld is, maar wel ondersteuning

Blz. 17

Proeftuin Oss: aanbevelingen

behoeft. Ook zijn zij bang dat door de Proeftuinwerkwijze de keuzevrijheid van inwoners wordt beperkt. Verder zijn zij veelal niet tevreden over de communicatie, de samenwerking en informatievoorziening. Tot slot maken zij zich zorgen over hun eigen bedrijfsvoering als we in heel Oss gaan werken volgens deze werkwijze. Aanbevelingen van niet-Proeftuinpartners De zorgaanbieders die niet meedoen aan de Proeftuin hebben ook aanbevelingen gegeven. ➢ Kwetsbare inwoners: Zorg dat kwetsbare inwoners en zorgmijders in beeld blijven. ➢ Communicatie: Maak een duidelijke, informatieve website voor aanbieders en inwoners met aanspreekpunten. Wees transparant, blijf informeren en zoek de samenwerking op. ➢ Financiering: Behoud indicaties voor specialistische ondersteuning en houd de administratieve lasten laag. Zorg dat kleine organisaties kunnen blijven bestaan. ➢ Verdere uitrol: Trek het breder, niet alleen Wmo, maar bijvoorbeeld ook Jeugd. Doe een goed behoefteonderzoek per wijk, zodat hier de expertise op ingezet kan worden. Gebruik de ondersteuning van het wijkteam als basis, met een specialistische schil er omheen en stimuleer wijkoverstijgende activiteiten. Zorg dat iedereen getraind is in de Samenwerkwijze. F.

Ervaringen van de wijkteams We hebben de medewerkers van de wijkteams in de Ruwaard en in Ussen in het najaar van 2025 gevraagd wat ze willen behouden en wat ze anders zouden willen zien. We zien duidelijk verschil tussen het wijkteam Ussen, dat nu een jaar bezig is, en wijkteam Ruwaard die al een langere historie heeft. Hieronder hebben we de verschillende ervaringen gebundeld. Wat willen medewerkers behouden? ✓

✓

✓

✓

✓

✓

✓

De werkwijze. Nieuwe hulpvragen worden door het indicatiearm werken snel opgepakt. Er wordt minder bureaucratie ervaren, de hulpvraag kan direct besproken worden en waardoor snel op- en afgeschaald wordt. Zonder wachtlijst. De oplossingen voor inwoners. De ruimte om te experimenteren en werken vanuit een gezamenlijk mandaat helpt om de best passende oplossing voor de inwoner te organiseren. Het collectiviseren lukt steeds beter, evenals de verschuiving van zorg naar preventie. Dit komt omdat er meer zicht is op wat er collectief georganiseerd is. Inwoners voelen zich gehoord en gezien en weten elkaar ook beter te vinden Samenwerking met inwoners. Er is een goede verbinding met en door inwoners van de wijk (Ruwaard). Initiatieven ontstaan spontaan, er is een ruim activiteitenaanbod. Inwoners dragen hier aan bij. De integrale benadering. Er wordt systeemgericht gewerkt: ook het gezin rondom de inwoner wordt meegenomen. De samenwerking tussen jeugd- en volwassenhulp helpt om vroegtijdig mee te denken over jeugdigen die bijna 18 zijn. Werken vanuit één team. Er is een fijn teamgevoel met betrokkenheid, humor en werkplezier, een open aanspreekcultuur en een constructieve werksfeer. Collega’s zijn goed bereikbaar. Medewerkers ervaren de samenwerking binnen het team als onvoorwaardelijk, ‘als jij het vraagt dan kom ik’.

En ook ruimte voor talentontwikkeling en ruimte om mee te denken. Netwerksamenwerking. De samenwerking tussen de verschillende netwerkorganisaties wordt positief ervaren. Het lukt goed om collega’s snel om tafel te krijgen bij hulpvragen zodat gebruik gemaakt wordt van elkaars expertise. Samen leren. Onlosmakelijk verbonden aan de Samenwerkwijze en de Proeftuin zijn de leersessies. Ook wijkbewoners nemen deel en hun inbreng is met name bij de tafel collectieve oplossingen van grote waarde. De gemeenschappelijke wil om te willen blijven groeien, fouten te mogen maken en samen van het proces te leren worden echt als meerwaarde gezien.

Wat kan beter en wat geven de teams mee voor het vervolg? 

De werkwijze en processen. Er is onduidelijkheid over processen, bijvoorbeeld wanneer en hoe je een casus afsluit. Ook zijn sommige taken en rollen onvoldoende duidelijk, zoals die van Wmo-consulenten. Ook is meer bewustzijn nodig over de kaders (wetgeving, beroepscodes).

Blz. 18

Proeftuin Oss: aanbevelingen







  

 

 

Nog meer integraal werken. Organisaties buiten de Proeftuin (bijv. jeugdhulp) kunnen niet altijd worden ingezet, dit bemoeilijkt integraal werken. Expertise zoals forensische zorg en NAH wordt gemist. Werken vanuit één wijkteam. Het team is erg groot geworden, dit bemoeilijkt onderlinge verbinding. Er en kan meer aandacht komen voor informeel contact en teambinding. Dit helpt om elkaar aan te spreken op verantwoordelijkheden. Ook wordt een inwerkprogramma gemist; buddy-systeem voor nieuwe collega’s werkt al goed. Het zou goed zijn om zo veel mogelijk stabiliteit in het team te behouden. Specialisme versus generalisme. Generalistisch werken maakt het soms lastig om bij je eigen expertise te blijven. Specialisaties in het team vragen afspraken en inzicht in elkaars expertise. Intervisie / supervisie zou hierbij kunnen helpen. Samen leren. Blijf doen, leren en soms struikelen. Blijf kritisch of we nog doen wat de wijk vraagt. Evalueren en tegenspraak ophalen kan nog beter. Communicatie. De communicatie kan beter, intern én extern. Zowel de wijkteams als de medewerkers kunnen zich sterker profileren, ‘we zijn zélf ambassadeurs’. Werkplek. Er is behoefte aan een centrale werkplek voor het hele wijkteam met de juiste faciliteiten en waar ook gesprekken met inwoners plaats kunnen vinden.

Momenteel zijn er wel al werkplekken verspreid, daar wordt het samenwerken al als zeer positief ervaren. Gezamenlijke digitale werkomgeving. Er is behoefte aan een gezamenlijk registratiesysteem waar iedereen in kan om informatie te kunnen delen en inwoners te kunnen volgen. Dagbesteding. Er wordt nog onvoldoende een gezamenlijke visie op dag invulling en dagbesteding voor inwoners ervaren. Wat kan in de wijk, en wat vraagt meer gespecialiseerde dagbesteding? Ook is het activiteiten aanbod in de wijk niet altijd goed zichtbaar. De start van de nieuwe werkwijze. De start als nieuw wijkteam verdient een betere voorbereiding, communicatie en timing. Een advies is te kiezen voor een meer geleidelijke overdracht of afschaling van ondersteuning. Meer zicht op zorgmijders. Sommige inwoners wilden niet overgedragen worden naar de Proeftuin. Meer maatwerk is nodig, evenals de tijd nemen in samenwerking met de nietProeftuinpartners.

G. Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Tot slot zijn we meerdere keren in gesprek gegaan met de Adviesraad Sociaal Domein – Kenniskring Wmo (ASD-KK Wmo). In september 2025 heeft de Kenniskring Wmo samen met de Wijkraad Oss-Noordwest een bijeenkomst georganiseerd voor inwoners, om hun ervaringen met de Proeftuin op te halen. Zij geven aan dit jaar nog een ongevraagd advies aan te bieden aan het college van B&W, maar hebben het concept-advies al met ons gedeeld, zodat we hun aanbevelingen kunnen meenemen. Hieronder het advies in hoofdlijnen: De Proeftuin biedt volgens de ASD kansen, maar moet verder worden uitgewerkt met focus op:  Toegang tot hulp en zorgverlening. Evalueer het toegangsproces goed, om te inventariseren of vragen goed worden doorverwezen naar de juiste plek. Heb hierbij oog voor de herbeoordeling. Zorg dat PGB als alternatief aangeboden wordt, zodat er keuzevrijheid blijft voor de inwoner.  Respect voor cliëntenrechten. Inwoners moeten bezwaar kunnen maken tegen besluiten. Dit wettelijk recht moet gewaarborgd worden. Zorg dat de stem van cliënten gehoord wordt door een cliëntenraad te organiseren.  Passende zorg op maat. De Proeftuin werkt goed, maar is niet altijd toereikend voor zwaardere zorgvragen. Zorg dat specialistische ondersteuning beschikbaar blijft, ongeacht de woonlocatie van de inwoner, bijvoorbeeld voor dagbesteding.

Zorg dat er laagdrempelige voorzieningen zijn voor de kwetsbare groepen, zoals psychisch kwetsbaren en ex-verslaafden. Bied hierbij de ruimte voor de eigen initiatieven/ideeën van inwoners.

Blz. 19