Bijlage 1 Concept beleidskader aanpak geldzorgen 2024-2028

MEEDOEN MOGELIJK MAKEN

Beleidskader voor de aanpak geldzorgen 2024 - 2028

3535

6635 4935

4535

5535

8635

7635

2535

1735

7935

5935 6935

6535

8535

7435

6435 8935

7535 9535

3735

1535

8435

5435

1435 9435

4435 2435

2 Kees van Geffen

5 Ad van Dooren

3435

6835

8 Alie Veltman

9 Onze werkwijze

Inleiding In dit beleidskader staat in hoofdlijnen de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden in de gemeente Oss. Dit beleidskader is bedoeld om op een begrijpelijke manier uit te leggen wat onze koers voor de komende vier jaar is. Dit jaar hebben we gekozen voor een compacte variant. Het beleidskader helpt ons koers te houden ook al verandert de wereld om ons heen. Daarnaast leggen we uit wat onze werkwijze is, waar we voor staan en met wie we samenwerken. Het beleidskader bestaat uit 3 pijlers; 1.

Wat doen we voor alle inwoners van Oss?

Wethouder

2.

Wat doen we voor inwoners in armoede?

Kees van Geffen

3.

Wat doen we voor inwoners met schulden?

Op basis van dit beleidskader werken we samen met onze partners aan concrete activiteiten om geldzorgen te verminderen. Met onze partners maken we elk jaar afspraken over de uitvoering, evalueren we en stellen we bij. Dit beleidskader hebben we samen gemaakt met medewerkers van verschillende afdelingen, samenwerkingspartners, ervaringsdeskundigen,

Colofon

inwoners, Adviesraad Sociaal Domein en leden van de gemeenteraad.

Concept beleidskader voor de aanpak geldzorgen 2024-2028 is een uitgave van de gemeente Oss. Met dank aan de mensen die hierin hun verhaal vertelden. Inhoud: Sille Dohmen en Freek van Haren Uitwerking: Cathy van Doorn en Tiara Portier Eindredactie: Natalie Figueroa Perez Film: Thijs Verhoeven Opmaak: Vormgeving & Publicatie, gemeente Oss

2

3

Wat willen we bereiken?

Wat doen we voor alle inwoners?

Inwoners hebben bestaanszekerheid

Er is goede ondersteuning voor inwoners

We willen dat inwoners in de gemeente Oss

met geldzorgen

bestaanszekerheid hebben en op alle fronten in

Bij steeds meer mensen staat de bestaanszeker-

de samenleving kunnen meedoen. Daarbij hoort

heid onder druk. Geldzorgen beïnvloeden iemands

een stabiel en voldoende besteedbaar inkomen

gedrag. Het kan zorgen voor verminderde gezond-

en de mogelijkheid tot gezond eten, onderwijs,

heid, uitsluiting en andere problemen. Met alle

veilig wonen, werken en meedoen. Dat kunnen

nadelige gevolgen van dien. Wij willen problemen

we helaas niet volledig beïnvloeden; inkomens-

door geldzorgen voorkomen en verminderen. In

regelingen worden bijvoorbeeld op rijksniveau

onze aanpak laten we de regie zoveel mogelijk bij

gemaakt. Zolang structurele verbetering van de

de inwoner.

We willen dat alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving en dat geldzorgen daarbij geen belemmering zijn. We willen geldzorgen zoveel mogelijk voorkomen. En als ze er wel zijn, dan willen we zo vroeg mogelijk helpen. Dat betekent dat we dienstverlening hebben voor inwoners met en zonder geldzorgen. Zo willen we voorkomen dat geldzorgen ontstaan of groter worden.

financiële situatie nog niet haalbaar is, zorgen we voor een vangnet.

Financiële educatie en voorlichting: •

We doen mee met de Week van het Geld en zorgen dat basisschoolleerlingen de juiste voorlichting krijgen.

•

We werken samen met de Lerende Stad om financiële educatie op het voortgezet onderwijs uit te breiden.

•

We organiseren voorlichtingsactiviteiten voor ouders met het Centrum Jeugd en Gezin.

•

We geven voorlichting aan docenten, leerkrachten en andere professionals om geldzor-

We werken stress-sensitief

gen te herkennen en de juiste hulp te bieden.

Geldzorgen leiden tot stress. Wij houden hier

Voor wie?

We maken meedoen mogelijk

rekening mee en passen onze werkwijze daarop

Voor alle inwoners van de gemeente Oss. Ongeacht

het Koning Willem I College samen met ONS

Meedoen mogelijk maken is mensen helpen

aan. We gaan naast de inwoner staan en luisteren

hoe hoog het inkomen is. Daarbij hebben we extra

welzijn.

mens te zijn, een zinvol en menswaardig bestaan

oordeel-loos. We helpen stress te verminderen

aandacht voor life-events - situaties waarin er veel

te leiden. We luisteren naar het verhaal van

en creëren rust en overzicht. Daarna lossen we

in het leven van mensen verandert - en kwetsbare

gemeente Oss informatie over de geldzaken

inwoners, kijken samen wat iemand nodig heeft

de geldzorgen stap voor stap op en waarderen

groepen. Denk aan kinderen in armoede, gezinnen

die veranderen als je 18 wordt.

om mee te doen en zoeken naar een passende

elke kleine stap vooruit.

met tieners en ondernemers.

oplossing draagt altijd bij aan een verlangen. We

Een gezamenlijke aanpak dichtbij inwoners

Wat gaan we doen?

doen dat in de leefomgeving van inwoners met

De aanpak van geldzorgen doen we samen met

Bewustwording en vindbaarheid:

het netwerk in de gebieden waar we werken.

onze maatschappelijke partners. In de wijken en

•

Dit is de invloed die we hebben en waar we het

dorpen. We werken samen in de Sociale Teams en

Slimmer met Geld” en we geven onder meer

verschil kunnen maken.

tijdens de spreekuren. Dat doen we niet alleen

jaarlijks de Geldkrant uit. We zetten online

met professionals, maar ook met vrijwilligers

en offline communicatie in om zoveel alle

Inwoners hebben financiële basisvaar-

en met inwoners met ervaringskennis. En met

inwoners bereiken.

digheden

ondernemers, werkgevers en onderwijs. We zijn

We willen inwoners de mogelijkheid bieden om

vindbaar en benaderbaar.

•

•

We organiseren een financieel spreekuur op

Jongeren die 18 jaar worden krijgen van de

oplossing. Meedoen kan in allerlei vormen en de

kennis en vaardigheden over geldzaken op te

•

We gaan door met de campagne “Samen

We geven de routekaart Armoedevoorzieningen uit.

•

doen. Ze leren hoe ze een budget moeten

We verspreiden de Sociale Kaart samen met Stichting met Elkaar.

beheren, hoe ze verstandig met geld kunnen omgaan, hoe ze schulden kunnen voorkomen

Samenwerken:

en hoe ze kunnen sparen en investeren. Dit is

•

We werken samen met Geldfit en Schuldhulp-

belangrijk om beter voorbereid te zijn op financiële

maatje om inwoners laagdrempelige onder-

uitdagingen die ze kunnen tegenkomen.

steuning en advies te bieden. •

We breiden het Sociaal Raadsliedenwerk met 2 fte uit. In alle zes gebieden is er tenminste een sociaal raadslid om inwoners te helpen

Ad van Dooren, vrijwilliger financieel spreekuur

met vragen over o.a. uitkeringen en toeslagen.

4

5

2830 huishoudens hebben een zeer hoog risico op schulden. 2830 huishoudens hebben 2830 huishoudens hebben betaalachterstand van tenminste betaalachterstand van tenminste 3 maanden bij tenminste 3 schuldeisers 3 maanden bij tenminste 3 schuldeisers

Wat doen we voor inwoners in armoede? Wat armoede precies is, is moeilijk uit te leggen. Dat komt omdat het met veel dingen te maken kan hebben. Het gaat om de kwaliteit van leven. Denk aan meedoen, opleiding, inkomen, gezondheid, zelfredzaamheid, wonen, eenzaamheid en leefomgeving. Het ontbreekt vaak aan toekomstperspectief; soms is het moeilijk om werk te vinden of is er een verandering van de (leef) situatie. Vaak gaat het om verlies van inkomen, een dierbare of een relatie.

•

We laten kinderen en jongeren kennis maken

14% Schadewijk

met de verschillende vormen van kunst, cultuur en sport en laten zien dat er mogelijk-

11% Krinkelhoek

heden zijn om daaraan mee te doen.

2830 huishoudens 5% Ussen 2830 huishoudens hebben een zeer hebben een zeer hoog risico op 4% Centrum hoog risico op schulden. schulden.4% Oss-Zuid

Samen met onze partners bereiken we zoveel mogelijk inwoners. Ze helpen om vertrouwen te winnen van inwoners zodat ze wel (eerder) financiële hulp vragen of accepteren.

•

21% Ruwaard

We hebben een aantal vaste partners die

om zoveel mogelijk inwoners te bereiken en

Voor inwoners met een laag inkomen: tot 120% van

2830 huishoudens hen de juiste ondersteuning te geven. hebben •

betaalachterstand van tenminste We actualiseren het convenant leermiddelen

is dat de inkomensgrens. Een uitzondering zijn

3 maanden bij tenminste 3 schuldeisers en maken afspraken met het voortgezet

bijvoorbeeld de energie-regelingen. Daarvoor is

onderwijs over het vergroten van financiële

de grens is 130%.

vaardigheden bij leerlingen. •

We zijn in gesprek met jongeren over de juiste

14% Schadewijk

11% Krinkelhoek

aanpak van armoede onder jongeren.

daarom vraagt. Dat is maatwerk. Het armoedebeleid is een vangnet. We zijn er voor inwoners die

Waarom doen we dat?

tijdelijk (financiële) ondersteuning nodig hebben.

Armoede is meer dan een tekorthebben aan geld.een Armoede zeer

op is een vorm van sociale uitsluiting,hoog waarinrisico meerdere schulden.

5% Ussen

4% Oss-Zuid

Regelingen:

schulden, laag opleidingsniveau, gezondheids-

21% Ruwaard

•

We verhogen de bedragen van de regeling

problemen) vaak samenkomen. Daarom bieden

Meedoen is Belangrijk. We zorgen dat onze

we een tijdelijk vangnet en ondersteuning.

We verhogen de vergoeding van de aanvullende pakketten in Azoss.

•

naar zwemdiploma B of C. De vangnetregeling blijft voor kinderen vanaf 11 jaar zonder zwemdiploma.

L p

33% van de huishoudens heeft 4680 huishoudenseen hebben hoogeen risico op schulden 4680 huishoudens hebben een laag inkomen tot 120% van het laag inkomen tot 120% 30% vanvan de het sociaal minimum (11,7%) sociaal minimum (11,7%) huishoudens heeft een 1 op 3 Osse gemiddeld risico op 2240huishoudens huishoudens schulden 2240 huishoudens leven onderhoog armoede grens (5,6%) heeft risico leven onder armoede grens (5,6%)

op schulden 37% van de huishoudens 874 huishoudens 874 huishoudens heeft weinig risico op

leven langer dan 4 jaar onder armoedegrens leven langer danschulden 4 jaar onder armoedegrens

Laag inkomen en armoede Laag inkomen en armoede personen personen 7400 personen 7400 personen

hebben een laag inkomen tot 120% hebben een laag inkomen tot 120% van het sociaal minimum. (8,2%) van het sociaal minimum. (8,2%)

1410 minderjarigen (onder 18) 1410 minderjarigen (onder 18) 4,3% groeit op in armoede 4,3% groeit op in armoede

leven langer dan 4 jaar onder armoedegrens

3874 personen leven onder de armoedegrens (4,3%) 3874 personen leven onder de armoedegrens (4,3%) 902 personen hiervan zijn minderjarig (onder 18) 902 personen hiervan zijn minderjarig (onder 18)

Hoog risico op schulden 33% van de huishoudens heeft een hoog risico op schulden

We verlengen de zwemvouchers en onderzoeken de mogelijkheid om uit te breiden

Centrum 20% Centrum 20% Schadewijk 16,3% Schadewijk 16,3% Hoog risico op schulden Ruwaard 15,9% Ruwaard 15,9%

2240 huishoudens

risico’s (laag inkomen, slechte arbeidsmarktpositie,

•

6

2830 huishoudens

874 huishoudens

kosten en inflatie.

41% Overige

30% van de Centrum 20% 30% van de huishoudensSchadewijk heeft een16,3% 1 op 3 Osse huishoudens heeft een Ruwaard gemiddeld risico op 15,9% 1 op 3 Osse huishoudens gemiddeld risico op schulden huishoudens heeft hoog risico schulden heeft hoog risico 4680 huishoudens hebben een op schulden 37% van de huishoudens op schulden 37% van de huishoudens laag inkomen tot 120% van het heeft weinig risico op heeft weinig risico op sociaal minimum (11,7%) schulden schulden leven onder armoede grens (5,6%)

ondersteuning passend is bij de hogere

4% Oss-Zuid

33% van de huishoudens heeft Laag inkomen en armoede 33% van de huishoudens heeft een hoog risico op schulden huishoudens een hoog risico op schulden

4% Centrum

Wat gaan we doen?

4% Centrum

4% Oss-Zuid

Laag inkomen en armoede 21% Ruwaard Laag inkomen en armoede huishoudens huishoudens

Hoog risico op schulden

Voor wie?

We wijken af van de inkomensgrens als een situatie

5% Ussen

4% Centrum

subsidie krijgen voor hun activiteiten in het armoedebeleid. Met hen werken we samen

de bijstandsnorm. Voor de meeste voorzieningen

14% Schadewijk 11% Krinkelhoek

Samenwerken: •

21% Ruwaard

5% Ussen

1 op 3 Osse huishoudens heeft hoog risico op schulden

30% van de huishoudens heeft een gemiddeld risico op schulden 37% van de huishoudens heeft weinig risico op schulden

Laag inkomen en armoede personen 7400 personen hebben een laag inkomen tot 120% van het sociaal minimum. (8,2%)

1410 minderjarigen (onder 18) 4,3% groeit op in armoede

3874 personen leven onder de armoedegrens (4,3%) 902 personen hiervan zijn minderjarig (onder 18)

7

3874 per

902 pers

Wat doen we voor inwoners met schulden?

Wat is onze werkwijze?

Schulden komen vaak voor en hebben grote gevolgen voor inwoners van de gemeente Oss. Wij willen problemen door schulden voorkomen en verminderen. Geldzorgen gaan vaak gepaard met stress en kunnen leiden tot verminderde gezondheid, sociale uitsluiting en andere problemen. In onze aanpak laten we de regie bij de inwoner.

Geldzorgen ontstaan bijna altijd vanuit verlies. Het verlies van werk, inkomsten, relatie of zelfs het verlies van een partner of naaste. Naast verlies is ook stress een belangrijke factor. Het is ruimschoots aangetoond dat geldzorgen een groot effect hebben op het welbevinden van inwoners. Vaak zijn geldzorgen niet het enige probleem. We luisteren en hebben geen oordeel. We zijn er voor inkomensvraagstukken en bieden passende ondersteuning om meedoen mogelijk te maken.

•

We zorgen dat mensen weer kunnen meedoen in de samenleving, bijvoorbeeld door werk te vinden.

•

We bieden met budget -coaching een leertraject waar inwoners leren hoe ze zelf hun geldzaken goed regelen.

Schulden aanpakken: •

We begeleiden inwoners met (problematische) schulden om de schuldensituatie op te lossen

Voor wie? Voor alle inwoners met geldzorgen. Om geld-

of beheersbaar te maken. •

We bieden verschillende soorten hulp aan in-

problemen te voorkomen, kunnen inwoners al bij

woners, zoals budgetbeheer- en ondersteuning,

ons terecht als ze nog geen betalingsachterstand

schuldbemiddeling, schuldsanering en nazorg.

hebben. Wij helpen inwoners met het creëren van

•

In uitzonderlijke situaties, als er sprake is crisis of onrechtvaardigheid wijken we soms af van ons beleid of de wet. Er is dan sprake van gerechtvaardige ongelijkheid. We kijken dan naar de bedoeling van de wet en niet naar de letter. Dit soort maatwerk is niet vooraf vast te leggen of te plannen. Het geeft ons de ruimte om te doen wat nodig is.

Gebiedsgericht

We bieden passende dienstverlening aan

rust, overzicht en bij het aflossen van schulden.

jongeren en ondernemers met AJOSS en

Vakmanschap

We werken gebiedsgericht. De sociale teams in de

Voor jongeren (18 tot 27 jaar) en ondernemers met

Geldfit zakelijk.

Op deze manier werken vraagt iets van onze

zes gebieden zien we als onze basis. In het sociaal

We hebben de termijn voor de schuldenregeling

werkwijze. Wij zijn ons daarvan bewust. We blijven

team werken we samen met partners en ook met

aangepast van 36 maanden naar 18 maanden.

leren, we blijven onze werkwijze ontwikkelen en

armoedevoorzieningen. We werken samen met

We verkorten de invorderingstijd van schulden

luisteren naar onze inwoners. We doen dat onder

vrijwilligers en ervaringsdeskundigen in de spreek-

bij de gemeente naar uiterlijk 36 maanden.

andere in het onderzoek “In de dichter bij stand”.

uren en sluiten aan bij initiatieven van inwoners.

Daarvoor vernieuwen we ons debiteuren-

Samen met Movisie, de Universiteit van Humanis-

We zoeken naar mogelijkheden waar de inwoner

beleid. We nemen deel aan het convenant

tiek en ervaringsdeskundigen onderzoeken we de

terecht kan in zijn eigen netwerk. Het liefst in de

“de gemeente als schuldeiser”.

werkrelatie tussen consulent en inwoner.

eigen buurt, wijk of kern.

Samenwerken en vernieuwen:

Dienstverlening op maat

We zorgen ervoor dat mensen gemakkelijk hulp

•

We veranderen de naam van het team Schuld-

In Oss werken we volgens de Samenwerkwijze.

kunnen vragen als ze geldzorgen hebben. Hier-

hulpverlening. We zijn er namelijk voor alle

Dat betekent dat we aansluiten bij de vraag en

voor zijn onze consulenten actief in de sociale

inwoners met geldzorgen en daarbij hoort een

mogelijkheden van de inwoner en zijn omgeving.

wijkteams. We zijn nabij, zijn een luisterend oor en

beter passende naam.

Niet onze dienstverlening is het vertrekpunt, maar

houden contact. We gaan in gesprek met inwoners

We werken samen met andere organisaties om

de vraag van de inwoner.

en werken volgens de samenwerkwijze.

schulden hebben wij extra aandacht.

• •

Alie Veltman,

•

inwoner Oss

inwoners zo goed mogelijk te kunnen helpen. Denk aan: ONS welzijn, SchuldHulpMaatje

5366

en bewindvoerders. Verder versterken we de

Wat gaan we doen?

samenwerking met gezondheidszorg onder

Schulden voorkomen: •

We gaan inwoners met geldzorgen snel

We sluiten aan bij landelijke initiatieven en

helpen. Dit doen we met vroegsignalering en

ontwikkelingen zoals de nationale Schuldhulp-

financiële spreekuren in de wijk.

route en de landelijke Schuldpauzeknop.

5355

5368 5352

5395

5371

5396 5358

5347

5346 5398

5356

5357 5351

5348

5345

5373

5359

5341 5349

5344 5386

8

5354

5367 5397

andere via huisartsen en praktijkondersteuners. •

5353

5394

5343

5342

9

Minimaregelingen:

Bewustwordingscampagne

•

• • • • • • •

• • • •

Meedoen is belangrijk (sociale, culturele en sportieve activiteiten) AZOSS (aanvullende zorgverzekering) Bijzondere bijstand Individuele Inkomenstoeslag Individuele Studietoeslag

Bordspel Levensweg Themapagina Oss Actueel Geldkrant Gelddagboek Voorlichting Social Media Folders en flyers

Geldzorgen

Inkomen Gelijke kansen voor kinderen:

Hulp bij geldzorgen

• • • •

• • • • • • •

• • •

Zwemvouchers Bijdrage schoolkosten basisonderwijs Bijdrage schoolkosten voortgezet onderwijs Bijdrage schoolkosten overgangsjaar van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs Solidariteitsfonds voortgezet onderwijs Stichting Leergeld Bijdrage Sport en Cultuur

Ondersteuning van ondernemers Ajoss voor jongeren met schulden Vroegsignalering Budgetcoaching Budgetbeheer Schuldsanering Schuldhulpverlening

Oog voor laaggeletterdheid en digitale vaardigheden Maatwerk leveren Werken volgens de samenwerkwijze

Onderzoek In de Dichter bij Stand

Een luisterend oor bieden

Partners

Samenwerken in Sociale Teams

Spreekuren in de wijk

10

Stress-sensitieve benadering

Dienstverlening dichtbij Dag van de DigiD

Inzet van ervaringsdeskundigheid

Campagne voeren voor AZOSS

11

Oss is een Global Goals gemeente. Dit beleidskader draagt bij aan: