250520_MER_Amsteleind_definitief

Milieueffectrapport Amsteleind

projectnummer 0470075.100 definitief 20 mei 2025

www.anteagroup.nl

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 definitief 20 mei 2025

Opdrachtgever Gemeente Oss Postbus 5 5340 BA OSS

datum 20 mei 2025

beschrijving definitief

vrijgave

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Inhoudsopgave Samenvatting 1.

Inleiding

19

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding Proces tot nu toe MER bij ontwikkeling van Amsteleind Vervolgprocedure Leeswijzer

19 22 23 23 25

2.

Voorgeschiedenis: van Oss West naar Amsteleind

26

2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.3

Periode tot aan Notitie reikwijdte en detailniveau (2021) Van Structuurvisie Oss-West 2022 naar Addendum Structuurvisie Oss-West 2024 Structuurvisie Oss West (februari 2022) Motivatie voor keuze Parkway als ontsluitingsweg Beleidslijn Bodem en water sturend/ de “Botsproef” (juli 2023) Koersnota mobiliteit (juli 2023) Addendum Structuurvisie Oss West (maart 2024) Wijzigingen na Addendum Structuurvisie Oss-West 2024

26 31 31 33 41 44 44 45

3.

Voorgenomen activiteit: Amsteleind en Amsteleind Noord

46

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Motivatie noodzaak woningbouw in buitengebied en locatie Amsteleind en Amsteleind Noord Doelstellingen en ambities Amsteleind Korte kenschets huidige situatie Programma Amsteleind Stedenbouwkundige en landschappelijke structuur Verkeersnetwerk en ontsluiting Deelgebieden Amsteleind Noord Alternatieven en varianten

46 47 47 49 51 58 64 65 65

4.

Opzet en onderzoeksmethodiek van het MER

66

4.1 4.2

Scope MER Onderzoeksmethodiek

66 66

5.

Effecten

69

5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.1.4 5.1.5 5.1.6 5.1.7 5.1.8 5.1.9 5.1.10 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.2.6

Verkeer en vervoer Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Geluid en Trillingen Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord

69 69 70 71 75 80 88 90 92 93 93 93 93 94 94 98 101 110

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.3.5 5.3.6 5.3.7 5.3.8 5.3.9 5.3.10 5.4 5.4.1 5.4.2 5.4.3 5.4.4 5.4.5 5.4.6 5.4.7 5.4.8 5.4.9 5.4.10 5.5 5.5.1 5.5.2 5.5.3 5.5.4 5.5.5 5.5.6 5.5.7 5.5.8 5.5.1 5.5.2 5.6 5.6.1 5.6.2 5.6.3 5.6.4 5.6.5 5.6.6 5.6.7 5.6.8 5.6.9 5.6.10 5.7 5.7.1 5.7.2 5.7.3 5.7.4 5.7.5 5.7.6 5.7.7 5.7.8 5.7.9

Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Luchtkwaliteit Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Overige hinderaspecten Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Omgevingsveiligheid Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Ruimtegebruik Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Landschap en cultuurhistorie Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie

Spelregels en aanbevelingen

119 119 119 120 120 120 120 122 122 124 125 126 126 126 126 126 127 128 133 133 133 134 135 135 135 135 135 136 136 137 137 137 138 138 138 138 139 139 139 139 141 141 142 142 142 143 143 143 143 144 144 154 154 156 156 158 158

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

5.7.10 5.8 5.8.1 5.8.2 5.8.3 5.8.4 5.8.5 5.8.6 5.8.7 5.8.8 5.8.9 5.8.10 5.9 5.9.1 5.9.2 5.9.3 5.9.4 5.9.5 5.9.6 5.9.7 5.9.8 5.9.9 5.9.10 5.10 5.10.1 5.10.2 5.10.3 5.10.4 5.10.5 5.10.6 5.10.7 5.10.8 5.10.9 5.10.10 5.11 5.11.1 5.11.2 5.11.3 5.11.4 5.11.5 5.11.6 5.11.7 5.11.8 5.11.9 5.11.10 5.12 5.12.1 5.12.2 5.12.3 5.12.4 5.12.5 5.12.6 5.12.7 5.12.8 5.12.9 5.12.10 5.13

Leemten in kennis Archeologie Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Bodem Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Water en klimaatadaptatie Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Natuur Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Gezondheid Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis Duurzaamheid

158 159 159 159 159 167 167 167 167 168 168 168 169 169 170 170 175 175 175 175 176 176 177 177 177 179 179 187 188 190 191 192 192 193 193 193 194 194 197 197 198 198 199 199 199 200 200 200 200 203 203 206 207 208 208 208 208

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

5.13.1 5.13.2 5.13.3 5.13.4 5.13.5 5.13.6 5.13.7 5.13.8 5.13.9 5.13.10

Beleidskader Beoordelingskader Huidige situatie Referentiesituatie Effectbeschrijving Amsteleind Effectbeschrijving Amsteleind Noord Beoordeling Noodzaak en mogelijkheden voor mitigatie en compensatie Spelregels en aanbevelingen Leemten in kennis

208 209 209 209 210 210 210 211 211 211

6.

Conclusie

212

6.1 6.2 6.3

Samenvattend overzicht de beoordeling van de milieu- en omgevingseffecten van Amsteleind en Amsteleind Noord 212 Effecten Amsteleind 213 Effecten Amsteleind Noord 215

7.

Leemten in kennis en aanzet monitorings- en evaluatieplan

216

7.1 7.2

Leemten in kennis Aanzet monitoringsprogramma

216 216

Gebruikte bronnen Bijlagen (los bijgevoegd bij de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord) 1 Notitie Reikwijdte en detailniveau m.e.r. (NRD) Gebiedsontwikkeling Oss-West (Antea Group, 2021) 2 Ontwikkelvisie Amsteleind (gemeente Oss, december 2024) 3 Landschapsplan (gemeente Oss, april 2025) 4 Schetsontwerp Parkway + aanpassing Heihoeksingel april 2025 5a Verkeersrapport: uitgangspuntennota (Goudappel, juli 2024) 5b Kruispuntberekeningen (Goudappel, december 2024) 6a Akoestisch onderzoek Amsteleind Oss (Antea Group, januari 2025) 6b Aanvullende Akoestisch onderzoeken aanpassing Heihoeksingel (Antea Group, mei 2025) 6c Aanvullende beoordeling geluid MBA’s (Antea Group, april 2025) 6d Aanvullend onderzoek trillingen aanpassing Heihoeksingel (Antea Group, mei 2025) 7 Luchtkwaliteitsonderzoek Amsteleind Oss (Antea Group, januari 2025) 8 Quickscan milieuaspecten Amsteleind Oss (De Roever omgevingsadvies, 2023, geactualiseerd 2025) 9 Archeologische rapporten (diverse) 10 Historisch bodemonderzoek (Antea Group, januari 2025, update april 2025) 11 Vooronderzoek Ontplofbare Oorlogsresten Amsteleind Oss (Bombs Away, oktober 2024) 12 Botsproef Amsteleind (Ingenieursbureau Nelen & Schuurmans, 2023) 13 Grondwatermonitoring Amsteleind Oss (Antea Group, maart 2025, aangepast mei 2025) 14 Quickscan ecologie Amsteleind (september 2024) 15 Stikstofdepositieonderzoek Amsteleind Oss (Antea Group,

maart 2025) 16 Nota vooroverleg en Nota Participatie (Gemeente Oss, mei 2025)

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Samenvatting Inleiding Voornemen: realisatie Amsteleind De gemeente Oss is voornemens een nieuwe uitbreidingslocatie voor woningbouw te ontwikkelen aan de westkant van de stad (zie figuur S1) in de vorm van de nieuwe wijk Amsteleind. De wijk Amsteleind moet ruimte bieden voor ongeveer 3.000 woningen en bijbehorende maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

Figuur S.1 Globale begrenzing van en deelgebieden in de ontwikkeling van Amsteleind (bron ondergrond: Ontwikkelvisie Amsteleind, gemeente Oss, 2025)

Namen: van Oss West naar Amsteleind Amsteleind heeft een lange voorgeschiedenis). In het verleden zijn andere gebiedsnamen gebruikt. De ontwikkeling werd eerst Oss-West genoemd en betrof een veel groter zoekgebied. Na verkleining van het gebied is de naam Oss West vervangen door Amsteleind. Ook de deelgebieden hebben in het verleden andere namen gehad. Amsteleind Noord werd Klein-Amsteleind genoemd, Amsteleind Zuid werd Optiegebied genoemd. In dit MER zijn de nieuwe namen gebruikt. In enkele bijlagen staan nog oude namen.

Omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord Amsteleind wordt gefaseerd ontwikkeld. Voor het eerste deel van deze ontwikkeling, Amsteleind Noord, stelt de gemeente een omgevingsplanwijziging op. In Amsteleind Noord zijn maximaal 1.000 woningen voorzien met bijbehorende voorzieningen. Onderdeel van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord is de ontsluiting van deze wijk op het onderliggend wegennet (de Kleinussenstraat) en een benodigde aanpassing van de Heihoeksingel en twee van de rotondes op deze wegen (zie kader op de volgende pagina).

blad 7 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Toevoeging Heihoeksingel aan plangebied De Heihoeksingel maakte oorspronkelijk geen onderdeel uit van het plangebied voor de plannen en besluiten voor Amsteleind. Het onderzoek naar de verkeerskundige effecten van Amsteleind heeft laten zien dat twee rotondes op de Heihoeksingel onvoldoende capaciteit hebben om het verkeer goed af te kunnen wikkelen. Dat geldt nu ook al zonder realisatie van Amsteleind. In de Koersnota Mobiliteit heeft de gemeente al aangekondigd de verkeersproblematiek op de Heihoeksingel aan te willen plakken, maar nog niet concreet gesteld wanneer. Amsteleind leidt tot meer verkeer op de Heihoeksingel, waardoor de verkeersafwikkeling verder verslechterd. Omdat dat al het geval is bij realisatie van Amsteleind Noord, is besloten de verkeerskundige aanpak van twee rotondes en daaraan gekoppeld de verkeerskundige aanpak van de Heihoeksingel onderdeel te laten uitmaken van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord (figuur S.2) en daarmee ook van dit milieueffectrapport. Zie verder in dit MER voor meer informatie.

Figuur S.2 Globale begrenzing van het plangebied voor de aanpassing van de rotondes en het profiel van de Heihoeksingel (bron ondergrond: gemeente Oss, 2025)

In later stadium (naar verwachting 2e helft 2025) is een omgevingsplanwijziging voorzien voor Amsteleind Zuid (1.600 woningen) en Kleinussen (400 woningen) en bijbehorende voorzieningen. Onderdeel van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Zuid is de realisatie van een nieuwe ontsluitingsstructuur (de Parkway). Met de omgevingsplanwijzigingen geeft de gemeente een ruimtelijk-planologisch kader voor de ontwikkeling van Amsteleind. De omgevingsplanwijzigingen zijn globale plannen, het legt nog geen gedetailleerde stedenbouwkundige uitwerking vast. De gemeente doet dit bewust op ruimte te laten aan ontwikkelaars om met “goede plannen” te komen. In de omgevingsplanwijzigingen worden wel kaders en randvoorwaarden (spelregels) vastgelegd waarbinnen de ontwikkeling moet plaatsvinden. Dit om ervoor te zorgen dat de plannen van ontwikkelaars voldoen aan de wettelijk eisen, de randvoorwaarden vanuit het provinciaal en gemeentelijk beleid en de gemeentelijke ambities en doelstellingen voor Amsteleind. Mer -procedure voor omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord In het kader van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord, het eerste concrete ruimtelijke besluit voor Amsteleind, wordt een mer-procedure doorlopen. Mer staat voor milieueffectrapportage. Voorliggend document betreft het Milieueffectrapport (MER), het effectenrapport dat bij de mer-procedure hoort.

blad 8 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Voorgenomen activiteit Amsteleind/ Amsteleind Noord Programma Amsteleind Wonen In Amsteleind worden 3.000 woningen gerealiseerd, waarvan 1.000 in Amsteleind Noord. Uitgegaan wordt van een mix van woningtypen; huur en koop, voor jong en oud, grondgebonden en gestapeld. Voorzieningen en bedrijven Amsteleind wordt een wijk waar het aangenaam wonen, verblijven én ondernemen is: een levendige wijk door verspreid over de wijk een mix van maatschappelijke en commerciële voorzieningen te realiseren en ruimte te bieden voor kleinschalige bedrijvigheid, passend bij de maat en schaal van Amsteleind. Wijkoverstijgende functies zoals een sportschool, bouwmarkt, kunnen in beperkte mate in de wijk een plek krijgen. Amsteleind krijgt voorzieningen met een verzorgende functie voor de inwoners uit deze wijk: basisonderwijs( in combinatie met kinderopvang en gymzaal (kindcentrum), eerstelijnszorgvoorzieningen (huisarts, tandarts, fysiotherapeut, apotheek, verloskundige)welzijn- en ontmoetingsfuncties (gemeenschapshuis, buurtcentrum en/of buurthuiskamer).Vooralsnog wordt uitgegaan twee gemeenschapshuizen (buurt-/wijkcentrum) en een buurthuiskamer. Er wordt gezocht naar een balans tussen enerzijds spreiding over de hele wijk en anderzijds clustering op buurtniveau.

Detailhandel en horeca De winkelvoorzieningen in Amsteleind hebben primair een functie voor de inwoners uit deze wijk: supermarkt(en) en enig aanvullend winkelaanbod, gericht op de dagelijkse aankopen, geclusterd in buurt- en wijkwinkelcentra. In Amsteleind is in de eindsituatie ruimte voor twee volwaardige supermarkten (à 1.200 tot 1.500 m2 winkelvloeroppervlak). Hierbij is voor de omvang en locatie ook rekening gehouden met de ligging en omvang van de bestaande winkelcentra in Ussen (De Wolfskooi) en Ruwaard (De Ruwert). Bij een levendige en leefbare woonwijk hoort ook de mogelijkheid tot het vestigen van horeca. Hierbij gaat het vooral om vormen van daghoreca, zoals een lunchroom, cafetaria, grand-café of ijssalon. Enige spreiding van horeca over de wijk draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de buurten, maar gelet op mogelijke overlast is het niet gewenst overal in de woonbuurten horeca toe te staan. Kantoren en bedrijfsruimten Amsteleind wordt een levendige wijk, waar niet alleen gewoond wordt. In de plinten van de woongebouwen aan de buurtontsluitingswegen in Amsteleind-Zuid is ruimte voor kleinschalige bedrijfsruimten, kantoorfuncties en creatieve functies. Deze plinten zijn ook in beeld voor bijvoorbeeld commerciële dienstverlening, zorg- of (commerciële) sportfuncties.

Stedenbouwkundige en landschappelijke structuur Flexibel raamwerk Voor Amsteleind is een flexibel en duurzaam raamwerk opgesteld (figuur S.3, Ontwikkelvisie Amsteleind, gemeente Oss, 2024). Dit vormt een robuuste stedenbouwkundige en landschappelijke mal waarbinnen de verschillende buurten of deelgebieden op een logische wijze in het gebied verankerd moeten worden. Dit raamwerk moet veranderingen in de tijd op kunnen vangen om in te kunnen spelen op veranderende behoeftes en inzichten. Bestaande bebouwingslinten en historische verkavelingsstructuur als basis Het raamwerk is met name gebaseerd op de bestaande bebouwingslinten (Brandstraat, Amsteleindstraat, Oostenakkerstraat, Heihoekstraat en Kleinussenstraat) en op de historische verkavelingsstructuur in het gebied. De bestaande bebouwingslinten structureren het gebied en vormen verbindingen met zowel de bestaande stad als met het aangrenzende buitengebied. Het groene en blauwe raamwerk De woningbouw en voorzieningen worden ingebed in een robuust groene/blauwe structuur (zie figuur S.2). Het raamwerk geef invulling aan de beleidslijn “Bodem en water sturend” en borgt de landschappelijke, ecologische, hydrologische en bodemkundige kwaliteiten en aandachtspunten in het gebied.

blad 9 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Figuur S.3 Indicatie Stedenbouwkundig raamwerk Amsteleind. Amsteleind Noord is rood omlijnd, Amsteleind Zuid blauw, Kleinussen geel (bron: Ontwikkelvisie Amsteleind, Gemeente Oss, 2024)

De waterstructuur vormt een belangrijk onderdeel van het raamwerk. Er zijn twee aandachtspunten: • Hoog grondwater mag geen schade veroorzaken aan de gebouwen en infra: het raamwerk voorziet in het beperken van overlast en voorkomen van schade door hoge grondwaterstanden; • Grondwater moet zoveel mogelijk in de grond blijven en niet worden afgevoerd door nieuw aangelegd oppervlaktewater; • De functie van het huidige watersysteem moet intact blijven, zowel voor de afvoer als aanvoer (voor de landbouw).

blad 10 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

In Amsteleind worden waterpartijen en waterbergingszones aangelegd, blijven bestaande waterlopen bestaan waar het kan en worden nieuwe waterlopen aangelegd als het moet. Voor de opvang van regenwater worden groenvoorzieningen aangelegd. Water kan daar oppervlakkig naar toe stromen, ter plekke infiltreren of vertraagd worden afgevoerd (Figuur S.4).

Figuur S.4 Indicatie waterstructuur (bron: Ontwikkelvisie Amsteleind, Gemeente Oss, 2024)

Openbare ruimte De openbare ruimte in Amsteleind is bedoeld als ruimte om te spelen, te bewegen, te sporten en om elkaar te ontmoeten. Dit zorgt voor een levendigere openbare ruimte wat bijdraagt aan het gevoel van sociale veiligheid binnen de wijk, sociale cohesie en de fysieke en mentale gezondheid van mensen. In Amsteleind wordt gedacht aan een zogenaamd ‘kindlint’: een autovrije route in een groen-blauwe omgeving met speel- en beweegaanleidingen en ontmoetingsplekken. Het ‘kindlint’ legt een verbinding tussen de voorzieningen in Amsteleind, zoals scholen, een gezondheidscentrum, winkels en het buurthuis. In het kindlint worden kinderen, jongeren, ouders en ouderen geprikkeld tot ontspannen, ontmoeten, bewegen, sporten en spelen in een aantrekkelijke omgeving. Verkeersnetwerk en ontsluiting Figuur S.4 geeft een schetsontwerp van de voorgenomen autostructuur en langzaamverkeernetwerk. In Amsteleind worden bewoners gestimuleerd zoveel mogelijk te fietsen en te wandelen in plaats van de auto te pakken. Streven is om de woongebieden zoveel mogelijk autoluw te maken en de geparkeerde auto minder dominant te laten zijn in de openbare ruimte. Voor de auto-ontsluiting wordt aangesloten bij de singelstructuur van Oss. De ten zuiden van het spoor gelegen Heihoeksingel is één van de belangrijke ontsluitingswegen binnen Oss.

Het zal – mede in het licht van de ontwikkeling van Amsteleind - noodzakelijk zijn om deze bestaande ontsluitingsweg aan te passen om doorstroming, oversteekbaarheid en veiligheid in de toekomst te kunnen garanderen. Daarbij zal er ook gekeken worden naar maatregelen om de hinder voor omwonenden te beperken.

blad 11 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Voor de ontsluiting van het gebied ten noorden van het spoor wordt een nieuwe weg aangelegd op een nieuw tracé (Parkway). De bestaande van noord naar zuid lopende wegen (Huizenbeemdweg, Kleinussenstraat en Heihoekstraat) zijn niet geschikt voor nog grotere verkeersstromen. De aanwezige ruimte is te beperkt voor een goede, verkeersveilige ontsluiting van het gebied. De opwaardering tot gebiedsontsluitingsweg zou daardoor ten koste gaan van het kleinschalige karakter van het (oude) bebouwingslint langs de Heihoekstraat en ten koste van het landelijke, groene karakter van de Kleinussenstraat. De Heihoekstraat en Kleinussenstraat worden afgesloten voor doorgaand (auto) verkeer en daarmee autoluw. De nieuwe ontsluitingsweg wordt door middel van een tunnel onder het spoor verbonden met de Heihoeksingel. De weg buigt met een slinger af van de Heihoekstraat en krijgt vervolgens een centrale ligging binnen het nieuwe woongebied. Aan de noordzijde van het gebied buigt de weg terug naar het bestaande tracé om via de Huizenbeemdweg aan te sluiten op de Gewandeweg. De nieuwe ontsluitingsweg is voorzien als een weg met rijstroken die door een ruime middenberm van elkaar gescheiden worden met aan weerszijden vrij liggende fietspaden. Voldoende verblijfs- en leefkwaliteit en veilige oversteekmogelijkheden zijn integraal onderdeel van de ontwerpopgave voor deze nieuwe weg.

Het merendeel van de bestaande wegen in Amsteleind blijven toegankelijk voor bestemmingsverkeer, maar worden autoluw. De auto is hier te gast. Naast het autoluw maken van wegen worden er ook fietspaden aangelegd. Hierdoor moet een fijnmazig netwerk van langzaamverkeersroutes ontstaan binnen het nieuwe woongebied, waardoor het aantrekkelijk en voor de hand liggend wordt om (vaker) de fiets te pakken. Het fietsnetwerk in Amsteleind wordt aangesloten op de bestaande fietsstructuur van de stad. De belangrijkste fietsverbinding wordt de Amsteleindstraat om zo de verbinding naar het centrum van Oss en de stations te faciliteren. Op deze manier willen we het gebruik van de fiets en openbaar vervoer gestimuleerd. Tot slot moet het nieuwe woongebied ook worden dooraderd met voetpaden. Om makkelijk en snel ergens te voet heen te kunnen maar ook voor een blokje om of het uitlaten van de hond.

Figuur S.5 Indicatie auto-ontsluiting (links) en langzaam verkeernetwerk (rechts) (bron: Ontwikkelvisie Amsteleind, Gemeente Oss, 2024)

blad 12 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Duurzame ruimtelijke ontwikkeling Bij de realisatie van Amsteleind wordt invulling gegeven aan klimaatverandering, energietransitie, verbetering van biodiversiteit, milieukwaliteit van bodem, water en lucht en voor duurzaam, circulair materiaalgebruik. Amsteleind moet voldoen aan een GPR Gebied-score van gemiddeld 8,0. Voor klimaat en biodiversiteit is dat de Osse Maatlat, de lokale uitwerking van de landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Amsteleind wordt een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling. Dat wil zeggen dat natuur ingepast en verweven wordt in de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk. Dit bevordert de biodiversiteit en geeft een gezonde en duurzame leefomgeving. De visie op energiegebruik in Amsteleind komt neer op het met maatregelen voor het gebied, gebouwen, auto's en installaties zoveel mogelijk de energievraag te beperken (isolatie), door opwek van warmte en elektriciteit (zonnepanelen) zoveel als mogelijk in de eigen energievraag te voorzien en opslag van elektriciteit en warmte te hebben. Hierdoor is de wijk zo beperkt mogelijk afhankelijk van een netaansluiting. Dat gebeurt dus door zo veel mogelijk energie zelf op te wekken, ongebruikte energieopwek zoveel mogelijk op te slaan (in accu's, autoaccu's, bodem) en zelf opgewekte energie zoveel mogelijk zelf te gebruiken. Binnen Amsteleind is circulair bouwen een belangrijke doelstelling.

Streven is 30% circulaire bouw in Amsteleind en een zo laag mogelijke CO2-uitstoot. Om de uitstoot van CO2 te beperken wordt ingezet op biobased materialen: houtbouw, maar ook bijvoorbeeld hennep, bamboe of vlas. Ook wordt ingezet op hergebruikte materialen, bijvoorbeeld hergebruikte kozijnen, stalen balken of herbruik van beton. Om toekomstig hergebruik van materiaal mogelijk te maken, wordt in de bouw hiermee rekening gehouden en worden materialen opgenomen in een BIM-model (Building Informatie Model) en materialenpaspoort. Alternatieven en varianten In dit MER zijn geen alternatieve locaties voor Amsteleind onderzocht. Amsteleind staat al geruime tijd in beleidstukken als mogelijke uitbreidingslocatie en is bij uitstek een geschikte locatie voor een grootschalige woningbouwopgave nabij Oss (zie hoofdstuk 2 voor motivatie hiervoor). In dit MER zijn ook geen inrichtingsalternatieven onderzocht. Dit ondanks het feit dat nu nog onbekend is hoe Amsteleind wordt ontwikkeld en eruit komt te zien. In het MER is uitgegaan van de stedenbouwkundige opzet, zoals gepresenteerd in de Ontwikkelvisie Amsteleind (zie figuren eerder in dit hoofdstuk). Dit op basis van en voortbordurend op bestaande landschappelijke structuren, groenstructuren en infrastructuur. Een andere inrichting doet afbreuk aan deze basis.

Ook wordt niet verwachte dat een andere inrichting tot wezenlijk andere milieueffecten zal leiden. Ook wordt op basis van de effecten onderzocht of en zo ja welke maatregelen mogelijk zijn om negatieve effecten te voorkomen dan wel te beperken (mitigatie). Dit geeft voldoende informatie voor de te maken afwegingen en keuzes nu en geeft tevens inzicht in de aandachtspunten / resterende onderzoeksvraag voor de uitwerking en vastlegging later in de plan- en besluitvorming.

Opzet en resultaten effectenonderzoek Scope MER MER voor Amsteleind en Amsteleind Noord Dit MER is procedureel gekoppeld aan de omgevingsplanwijziging voor Amsteleind Noord. Dit plan maakt de eerste fase van de ontwikkeling van Amsteleind mogelijk. Omdat de omgevingsplanwijziging onderdeel is van de grotere ontwikkeling Amsteleind, beschrijft dit MER de effecten van Amsteleind Noord in de context van die van Amsteleind als geheel. Per thema wordt eerst ingegaan op de effecten van Amsteleind als geheel en daarna op die van Amsteleind Noord specifiek. MER voor globaal plan Uitgangspunt voor de beschrijving van effecten is het voornemen voor Amsteleind en Amsteleind Noord. De beschrijving van het voornemen is gebaseerd op het Addendum Structuurvisie Oss-West (april 2024) en de Ontwikkelvisie Amsteleind (december 2024). Daarin zijn een stedenbouwkundige/landschappelijke structuur en uitgangspunten voor de ontwikkeling van Amsteleind vastgelegd. De stedenbouwkundige/landschappelijke structuur en de uitgangspunten worden niet 1 op 1 juridisch vastgelegd in de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord. Dit om ontwikkelaars binnen de ambities en randvoorwaarden voor Amsteleind ruimte te hebben voor eigen invulling en uitwerking. De effectbepaling in dit MER is gebaseerd op de stedenbouwkundige/landschappelijke structuur en uitgangspunten zoals beschreven in de ontwikkelvisie.

Maar daar waar uitgangspunten niet concreet zijn vastgelegd in de omgevingsplanwijziging, worden eventuele bandbreedtes en onzekerheden in de effectenbepaling beschreven en als aandachtspunten/ spelregels meegegeven aan de vervolguitwerking.

blad 13 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Onderzoeksmethodiek Effecten ten opzichte van referentiesituatie Dit MER beschrijft en beoordeelt de effecten van de voorgenomen ontwikkeling van Amsteleind en Amsteleind Noord. Dit ten opzichte van de referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige situatie van het plangebied en de omgeving zonder de ontwikkeling van Amsteleind. De beschrijving van de referentiesituatie begint met een beschrijving van de huidige situatie in en rond het plangebied. Dit voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. Daarna wordt een inventarisatie gemaakt voor overige ontwikkelingen tot 2030 en 2040 in en rond het plangebied. Voor een zuivere afweging over Amsteleind moeten de effecten van Amsteleind niet “vertroebeld” worden door de effecten van andere ontwikkelingen. Tegelijkertijd moet wel gekeken worden of er sprake is van versterking van effecten door Amsteleind en andere ontwikkelingen (dit wordt cumulatie genoemd). De beschrijving van de huidige situatie en referentiesituatie vormt de basis voor de effectbeschrijving en-beoordeling in dit MER. Beoordelingskader Dit MER onderzoekt de effecten van de ontwikkeling van Amsteleind op de leefomgeving. De leefomgeving is een breed begrip, daar vallen meerdere milieuaspecten onder, zoals verkeer, milieu en water.

De milieuaspecten die in dit MER meegenomen worden zijn opgenomen in het beoordelingskader (tabel S.1) Per milieuaspect zijn criteria benoemd aan de hand waarvan de effecten van Amsteleind worden onderzocht. Het onderzoek kan kwalitatief (beschrijvend) of kwantitatief (berekend) plaatsvinden. Daar waar relevant is in de effectbeschrijving onderscheid gemaakt in effecten in de aanlegfase en effecten in de gebruiksfase (na aanleg). Ook is onderscheid gemaakt in tijdelijke effecten en permanente effecten. De effecten worden beoordeeld aan de hand van een zeven-puntschaal : Beoordeling ++

Omschrijving Zeer positief effect

+ 0/+

Positief effect Enigszins positief effect Neutraal effect

0 0/--

Enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Cumulatie In dit MER wordt onderzocht of er sprake is van versterking van effecten van Amsteleind met effecten van omliggende ontwikkelingen (cumulatie). Mitigatie en compensatie Als er sprake is van negatieve effecten wordt beschreven of er maatregelen mogelijk zijn om deze effecten te voorkomen dan wel te beperken. Dit wordt mitigatie genoemd. Als mitigatie mogelijk is, is bekeken of dit van invloed is op de beoordeling, met andere woorden of het kan leiden tot een minder negatief effect. Voor een aantal milieuaspecten is, als effecten niet voorkomen kunnen worden, herstel van verloren gaande waarden wettelijk verplicht. Dit wordt compensatie genoemd. Als er noodzaak is voor compensatie wordt dit in dit MER beschreven. Spelregels Voor elk milieuaspect is beschreven of de effectbeschrijving en beoordeling leidt tot randvoorwaarden en/of aanbevelingen voor de vervolguitwerking en planprocedure. Dit worden spelregels genoemd. Spelregels wordt voor Amsteleind Noord beschreven, zodat deze kunnen worden betrokken bij de omgevingsplanwijziging. Daarnaast worden ook voor Amsteleind Zuid en Kleinussen spelregels beschreven, vooruitlopend op de nog op te stellen omgevingsplanwijzigingen voor deze deelgebieden. Leemten in kennis Elk milieuaspect wordt beëindigd met een oordeel of er nog informatie ontbreekt en zo ja of dit van invloed kan zijn op de afwegingen en keuzes.

blad 14 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Tabel S.1 Beoordelingskader MER Amsteleind Milieuaspect Criterium Verkeer en vervoer Verkeersgeneratie en effecten op verkeersafwikkeling onderliggend wegennet (auto, langzaam verkeer, landbouwverkeer) Oversteekbaarheid en verkeersveiligheid Effecten op parkeren Effecten op landbouwverkeer Geluid en trillingen Geluidbelasting nieuwe woongebieden Geluideffect op bestaande geluidgevoelige objecten in omgeving Trillingshinder op nieuwe woongebieden Luchtkwaliteit Effecten op luchtkwaliteit omgeving Overige hinder

Omgevingsveiligheid

Ruimtegebruik

Landschap

Cultuurhistorie

Archeologie

Bodem

Water en klimaatadaptatie

Natuur

Effecten van en op geurhinder Effecten van en op lichthinder Effecten van en op spuitzones Toets op de ligging binnen aandachtsgebieden en risicocontouren vervoer en opslag gevaarlijke stoffen (externe veiligheid) Effecten op woningen Effecten op landbouwbedrijven en -grond Effecten op overige bedrijven Effecten op bovengrondse en ondergrondse infrastructuur Effecten op defensiebelangen Effecten op landschappelijke structuren en elementen Effect op aardkundig waardevolle gebieden Effecten op ruimtelijk-visuele kwaliteit (openheid, zichtlijnen) Effecten op beschermde waarden (Rijksmonumenten, gemeentemonumenten, beschermd stads- en dorpsgezicht) Effecten op niet-beschermde waarden (wegen, historisch groen e.d.) Effecten op beschermde waarden (archeologische monumenten) Effecten op archeologische verwachtingswaarde Effecten op bodemkwaliteit Effecten op bodemopbouw Effecten op ontplofbare oorlogsresten Effecten op oppervlaktewater Effecten op grondwater Effecten op waterkwaliteit Effecten op klimaatadaptatie: Wateroverlast, overstromingsrisico Effecten op Natura 2000-gebieden Effecten op NNB-gebieden

Gezondheid Duurzaamheid

Effecten op beschermde plant en diersoorten Gezondheidsbescherming Gezondheidsbevordering Effecten op energietransitie Effecten op circulariteit

Methodiek Kwantitatief (berekeningen met een verkeersmodel) Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwantitatief (berekeningen met een geluidmodel) Kwalitatief Kwantitatief (berekeningen met een luchtkwaliteitsmodel) Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatieve verkenning van aandachtspunten (bureauonderzoek), Kwantitatieve berekening van risico’s (als nodig) Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatieve verkenning van waarden en aandachtspunten (bureauonderzoek)

Kwalitatieve verkenning van waarden en aandachtspunten (bureauonderzoek)

Kwalitatieve verkenning van waarden en aandachtspunten (bureauonderzoek) Kwalitatieve verkenning van aandachtspunten (bureauonderzoek) Kwalitatieve verkenning van waarden en aandachtspunten (bureauonderzoek) + opstart ‘weging van het waterbelang (voorheen watertoets) met het waterschap Kwantitatief (stikstofdepositie)/ kwalitatief (overige) Kwalitatieve verkenning van waarden en aandachtspunten (bureauonderzoek) Kwalitatieve verkenning van aandachtspunten Kwalitatieve verkenning van kansen en aandachtspunten

blad 15 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Samenvattend overzicht van de beoordeling van de milieu- en omgevingseffecten Tabel S.2 Samenvattend overzicht van de beoordeling van milieu- en omgevingseffecten van Amsteleind en Amsteleind Noord Milieuaspect

Beoordelingscriterium

Amsteleind

Amsteleind Noord

Verkeer en vervoer

Verkeersgeneratie en effecten op verkeersafwikkeling onderliggend wegennet

Auto

0/-

0/-

Langzaamverkeer

++

+

Openbaar vervoer

0/+

0/-

Landbouwverkeer

-

0/-

Oversteekbaarheid en verkeersveiligheid

+

0/+

Effecten op parkeren

0

0

Geluidbelasting nieuwe woongebieden

-

0/-

Geluideffect op bestaande geluidgevoelige objecten in omgeving

0/-

0/-

Geluidgehinderden

0/-

0

Trillingen

-

0/-

Effecten op luchtkwaliteit omgeving: stikstofdioxide

-

0/-

Effecten op luchtkwaliteit omgeving: fijn stof

0/-

0/-

Effecten op luchtkwaliteit omgeving: zeer fijn stof

0/-

0

Effecten op Amsteleind door geur vanuit omgeving

0/+

0/+

Effecten van Amsteleind op lichthinder in omgeving

0/-

0/-

Effecten op Amsteleind door spuitzones in omgeving

0

0

Omgevingsveiligheid

Ligging binnen aandachtsgebieden en risicocontouren

0/-

0

Ruimtegebruik

Effecten op bestaande woningen

0

0

Effecten op landbouwbedrijven en landbouwgrond

--

-

Effecten op overige bedrijven

-

0/-

Effecten op ondergrondse en bovengrondse infrastructuur

0

0

Effecten op defensiebelangen

0/-

0/-

Effecten op landschappelijke structuren en elementen

--

-

Effecten op aardkundig waardevolle gebieden

0

0

Effecten op ruimtelijk-visuele kwaliteit (openheid, zichtlijnen)

--

-

Effecten op beschermde waarden

-

0/-

Effecten op niet-beschermde waarden

0/-

0/-

Archeologie

Effecten op beschermde en verwachte waarden

-

0/-

Bodem

Effecten op bodemkwaliteit, -opbouw. ontplofbare oorlogsresten

0/+

0/+

Water en klimaatadaptatie

Effecten op oppervlaktewater

0

0

Effecten op grondwater

0/-

0

Effecten op waterkwaliteit

+

+

Effecten op klimaatadaptatie

++

++

Effecten op Natura 2000-gebieden

0/+

0/+

Effecten op NNB-gebieden

0

0

Effecten op beschermde plant en diersoorten

-

0/-

Effect op biodiversiteit

+

0/+

Gezondheidsbescherming

0/+

0/+

Gezondheidsbevordering

++

+

Effecten op energietransitie en circulariteit

+

0/+

Geluid en Trillingen

Luchtkwaliteit

Overige hinder

Landschap

Cultuurhistorie

Natuur

Gezondheid

Duurzaamheid

blad 16 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Effecten Amsteleind Landschap, bodem, water en klimaatadaptatie en natuur Met de realisatie van Amsteleind geeft de gemeente Oss een belangrijke impuls aan haar woningbouwdoelstellingen. Amsteleind betekent een transformatie van het bestaande voornamelijk agrarische landschap naar een woonlandschap. Verlies van bestaande landschappelijke en ecologische waarden is hierbij niet te voorkomen. Maar door het bestaande landschap, bodemopbouw, waterstructuur en natuur als basis te hebben gebruikt voor het opstellen van het stedenbouwkundig, programmatisch en landschappelijk raamwerk (bodem en water sturend), worden bestaande waarden zoveel als mogelijk in een dergelijke gebiedsontwikkeling ingepast (landschap, natuur) en anders gemitigeerd (natuur, compensatie is niet aan de orde). Amsteleind leidt niet tot negatieve effecten op beschermde natuurgebieden. Realisatie van Amsteleind geeft ook de mogelijkheid om invulling te geven aan urgente maatschappelijk opgaven en ambities, bijvoorbeeld ten aanzien van klimaat (voorkomen wateroverlast, voorkomen hittestress), transitie landelijk gebied, waterkwaliteit, biodiversiteit, stikstofproblematiek e.d. Amsteleind leidt op deze aspecten tot positieve effecten. Bestaand ruimtegebruik De transformatie van het huidige gebied naar Amsteleind heeft effect op het bestaande ruimtegebruik.

De huidige woningen blijven behouden en worden ingepast in het stedenbouwkundig ontwerp van Amsteleind. De karakteristieke landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle bebouwingslinten zijn zelfs een belangrijke structuurdrager en kwaliteit van Amsteleind. Om woningbouw mogelijk te maken is en wordt op termijn een aantal bedrijven met hinderaspecten (geluid, trillingen, geur) aangekocht en zijn of worden de bedrijfsactiviteiten gestopt. Dit betreft zowel een aantal veehouderijen als overige bedrijvigheid. Daarnaast gaat landbouwgrond verloren. Het bestaande ruimtegebruik krijgt door Amsteleind een ander nieuw karakter: een hoogwaardige woonwijk met voorzieningen en daarbij horende ingepaste bedrijvigheid. Verkeer, hinderaspecten en gezondheid Amsteleind geeft ruimte aan 3.000 woningen en daarmee aan duizenden inwoners. Die maken voor een deel nog steeds gebruik van de auto om zich te verplaatsen. Amsteleind leidt daarmee tot een toename van verkeersbewegingen. Door de voorgenomen aanleg van de Parkway wordt een deel (Kleinussenstraat, Huizenbeemdweg) van de bestaande ontsluitingsstructuur ontzien, wat de kans geeft deze autoluwer te maken en daarmee ook de geluidbelasting te verlagen en de luchtkwaliteit, oversteekbaarheid en verkeersveiligheid te vergroten.

Een oplossing als de Parkway is er niet voor het zuidelijk deel van de bestaande ontsluitingsstructuur aan de westzijde van Oss. Op de Heihoeksingel en de Cereslaan neemt het verkeer toe. Omdat de verkeersdruk in de huidige situatie ook al (te) hoog is verdere toename van de verkeersdruk door verkeer door Amsteleind ongewenst. Aanpak van de Heihoeksingel en de rotondes is daarmee noodzakelijk en al benoemd in de Koersnota Mobiliteit. Daarom is de aanpassing van de rotondes en het profiel van Heihoeksingel toegevoegd aan het planvoornemen en het plangebied van de eerste omgevingsplanwijziging voor Amsteleind Noord. . Verkeerskundig aandachtspunt is ook het effect op landbouwverkeer, dat om moet rijden als gevolg van Amsteleind. De toename van verkeer leidt ook tot een toename van geluidbelasting en uitstoot luchtverontreinigende stoffen. Dit voornamelijk langs de nieuwe infrastructuur (Parkway). De toename van geluidbelasting langs de bestaande wegen is beperkt (max 1 dB). Door de aanpassing van de rotondes en het profiel van de Heihoeksingel neemt hier het geluid op een aantal langsgelegen woningen toe. Dit kan voorkomen worden door het gebruik van geluidarm asfalt. Tegenover de toename van hinder door verkeer staat de afname van hinder door het verdwijnen van hinderveroorzakende activiteiten in het gebied.

Hierdoor verbetert de luchtkwaliteit, nemen geluid, trillingen en geurhinder af. Daarnaast wordt in Amsteleind maximaal ingezet op mobiliteitstransitie: het stimuleren van fietsen en lopen in plaats van de auto. In Amsteleind en langs de Parkway worden kwalitatief hoogwaardige, uiteraard verkeersveilige en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes aangelegd. Daarmee heeft Amsteleind ook een positief effect op gezondheidsbevordering: Amsteleind nodigt uit om buiten te zijn en te bewegen. Aandachtspunt aan de zuidzijde van Amsteleind is de ligging aan het spoort. Het spoor geeft aandachtspunten vanuit geluid, trillingen en veiligheid. Hiermee dient in de vervolguitwerking van Amsteleind Zuid rekening mee gehouden te worden.

blad 17 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Duurzaamheid Amsteleind geeft de kans om invulling te geven aan gemeentelijke doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, zoals energietransitie en circulair bouwen. De ontwikkelingen op het gebied van energie en circulariteit gaan momenteel erg snel en hebben (nog) te maken met belemmeringen zoals netcongestie en hoge kosten. Het is een belangrijk aandachtspunt voor vervolguitwerking om concreet invulling te geven aan de ambities, rekening houdend met de belemmeringen en gebruikmakend van kansen van innovaties in de toekomst. Aandachtspunten en aanbevelingen voor Amsteleind Zuid en Kleinussen Belangrijkste aandachtspunt van Amsteleind als geheel is het voorkomen van ongewenste toename van verkeer en daaraan gerelateerde hinder op het bestaande wegennet. Omdat dit al bij de realisatie van Amsteleind Noord speelt is het daar als aandachtspunt opgenomen (zie hieronder). Specifieke aandachtspunten voor Amsteleind Zuid zijn vooral: • De inpassing van de bebouwingslinten met respect voor de bestaande woon en leefomgeving maar ook als kwaliteit van Amsteleind als nieuwe woonwijk; • De geluid- en trillingshinder en veiligheid aan de zuidzijde van het spoor: betekent of afstand houden en de zuidzijde gebruiken voor andere niet gevoelige/kwetsbare functies in plaats van woningen en/of technische geluidreducerende/-werende maatregelen.

Effecten Amsteleind Noord Amsteleind Noord heeft op hoofdlijnen dezelfde effecten als Amsteleind als geheel. De verschillen zitten in de omvang (1.000 versus 3.000 woningen en bijbehorende voorzieningen), de fasering (Amsteleind eerder dan Amsteleind Zuid en Kleinussen), de verkeersstructuur (Amsteleind Noord nog zonder volledige Parkway) en enkele locatiespecifieke aspecten. Onderstaande een samenvattende conclusie voor Amsteleind Noord, voor zover verschillend van die van Amsteleind als geheel. Landschap, bodem, water, klimaatadaptatie en natuur Amsteleind Noord heeft dezelfde soort effecten op landschap, bodem, water en natuur, maar in beperktere mate. Verkeer, hinderaspecten en gezondheid Bij de realisatie van Amsteleind is nog geen volledige Parkway voorzien, maar de aansluiting op het bestaande wegennet. Dat betekent dat de verluwing van de Kleinussenstraat en Heihoekstraat nog niet plaatsvindt en ook deze wegen net als de Heihoeksingel en Cereslaan een toename van verkeer te verwerken krijgen. De toename van verkeer is kleiner dan bij Amsteleind als geheel, maar versterkt evengoed al het negatieve effect op de doorstroming van de Heihoeksingel. Daarom is de aanpassing van rotondes en het profile van de Heihoeksingel toegevoegd aan het planvoornemen en het plangebied voor Amsteleind Noord.

Omdat de verkeerstoename bij Amsteleind Noord kleiner is dan bij Amsteleind als geheel, is ook de toename van hinder beperkter. Wel krijgen Kleinussenstraat en Heihoeksingel bij Amsteleind Noord is te maken met een toename van hinder (overigens maximaal 1 dB geluidtoename) voordat de hinder na de aanleg van de Parkway in Amsteleind Zuid afneemt. Omdat de aanleg van het fiets- en wandelnetwerk nog niet compleet is zijn de positieve effecten op langzaam verkeer en gebruik openbaar vervoer nog minder aanwezig dan bij Amsteleind als geheel. Trillingen en geluid langs het spoor zijn geen aandachtspunt voor Amsteleind Noord. Duurzaamheid Ook Amsteleind Noord geeft al invulling aan gemeentelijke ambities ten aanzien van duurzaamheid. Maar in mindere mate en nog meer last hebbend van belemmeringen als netcongestie en hoge kosten. Aandachtspunten en aanbevelingen Amsteleind-Noord Belangrijkste aandachtspunt van Amsteleind Noord is het voorkomen van ongewenste toename van verkeer en daaraan gerelateerde hinder op het bestaande wegennet. Amsteleind Noord versterkt hiermee de noodzaak die in de huidige situatie al bestaat om de Heihoeksingel en rotondes aan te pakken.

blad 18 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding Voornemen: realisatie Amsteleind De gemeente Oss kent een grote woningbouwopgave. Daarom wil de gemeente Oss tot 2040 in totaal 10.000 nieuwe woningen bouwen. Dit boven op de verduurzamingsopgave van bestaande woningen en de hieruitvolgende vervanging (sloop-nieuwbouw). Het grootste deel van deze woningen wordt binnen het bestaand stedelijk gebied gebouwd, door o.a. transformatie, inbreiding of herstructurering. Maar niet de gehele woningbouwopgave kan binnen de bestaande stedelijke omgeving worden gerealiseerd. De gemeente is daarom voornemens een nieuwe uitbreidingslocatie te ontwikkelen aan de westkant van de stad in de vorm van de nieuwe wijk Amsteleind. De wijk Amsteleind moet ruimte bieden voor ongeveer 3.000 woningen en bijbehorende maatschappelijke en commerciële voorzieningen voor de nieuwe wijkbewoners. Het gebied ligt in de huidige situatie in het overgangsgebied tussen stedelijk en landelijk gebied tussen de spoorlijn en de Brandstraat (zie figuur 1.1). Het gebruik van het gebied is typerend voor een kernrandzone; het bestaat uit een mix van woon- en bedrijfsfuncties, zowel agrarisch als niet-agrarisch.

Kleinussen

Amsteleind Noord Kleinussen Ontsluiting Amsteleind Noord (schematisch)

Amsteleind Zuid

Figuur 1.1 Globale begrenzing van en deelgebieden in de ontwikkeling van Amsteleind (bron ondergrond: Ontwikkelvisie Amsteleind, gemeente Oss, 2024)

blad 19 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Fasering: eerst Amsteleind Noord, daarna Amsteleind Zuid en Kleinussen Amsteleind wordt gefaseerd ontwikkeld: Eerst Amsteleind Noord (inclusief de ontsluiting op het bestaande wegennet) en daarna Amsteleind Zuid en Kleinussen (inclusief nieuwe ontsluitingsroute). Namen: van Oss West naar Amsteleind Amsteleind heeft een lange voorgeschiedenis (zie hoofdstuk 2). In het verleden zijn andere gebiedsnamen gebruikt. De ontwikkeling werd eerst Oss-West genoemd en betrof een veel groter zoekgebied. Na verkleining van het gebied (zie hoofdstuk 2) is de naam Oss West vervangen door Amsteleind. Ook de deelgebieden hebben in het verleden andere namen gehad. Amsteleind Noord werd Klein-Amsteleind genoemd, Amsteleind Zuid werd Optiegebied genoemd. In dit MER zijn de nieuwe namen gebruikt. In enkele van de bijlagen staan oude namen. Daarnaast zijn de plangrenzen een aantal keer in het proces gewijzigd. In figuur 1.2 staat de actuele plangrens voor de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord, zoals deze is vastgelegd in de omgevingsplanwijziging. Op een aantal andere figuren en in achtergrondrapporten staat soms nog een oude plangrens. De plangrens zoals vastgelegd in de omgevingsplanwijziging en figuur 1.2 is leidend.

Omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord Voor het eerste deel van deze ontwikkeling, Amsteleind Noord, stelt de gemeente een omgevingsplanwijziging op (figuur 1.2). In Amsteleind Noord zijn maximaal 1.000 woningen voorzien met bijbehorende voorzieningen. Onderdeel van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord is de ontsluiting van deze wijk op het onderliggend wegennet (de Kleinussenstraat) en een benodigde aanpassing van de Heihoeksingel en twee van de rotondes op deze wegen (Zie figuur 1.3 en onderstaand kader)

Figuur 1.3 Begrenzing Amsteleind Noord zoals wordt opgenomen in de omgevingsplanwijziging

blad 20 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

Toevoeging Heihoeksingel aan plangebied De Heihoeksingel maakte oorspronkelijk geen onderdeel uit van het plangebied voor de plannen en besluiten voor Amsteleind. Het onderzoek naar de verkeerskundige effecten van Amsteleind heeft laten zien dat twee rotondes op de Heihoeksingel onvoldoende capaciteit hebben om het verkeer goed af te kunnen wikkelen. Dat geldt nu ook al zonder realisatie van Amsteleind. In de Koersnota Mobiliteit heeft de gemeente al aangekondigd de verkeersproblematiek op de Heihoeksingel aan te willen plakken, maar nog niet concreet gesteld wanneer. Amsteleind leidt tot meer verkeer op de Heihoeksingel, waardoor de verkeersafwikkeling verder verslechterd. Omdat dat al het geval is bij realisatie van Amsteleind Noord, is besloten de verkeerskundige aanpak van twee rotondes en daaraan gekoppeld de verkeerskundige aanpak van de Heihoeksingel onderdeel te laten uitmaken van de omgevingsplanwijziging Amsteleind-Noord (figuur 1.3) en daarmee ook van dit milieueffectrapport. Zie verder in dit MER voor meer informatie.

Figuur 1.3 Globale begrenzing van het plangebied voor de aanpassing van de rotondes en het profiel van de Heihoeksingel (bron ondergrond: gemeente Oss, 2025)

In later stadium (naar verwachting 2e helft 2025) is een omgevingsplanwijziging voorzien om Amsteleind Zuid met 1.600 woningen en bijbehorende voorzieningen, mogelijk te maken. Onderdeel van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Zuid is de realisatie van een nieuwe ontsluitingsstructuur (de Parkway, zie verder hoofdstuk 3). Voor Kleinussen, 400 woningen, wordt in later stadium een omgevingsplanwijziging opgesteld. Met de omgevingsplanwijzigingen geeft de gemeente een ruimtelijk-planologisch kader voor de ontwikkeling van Amsteleind. De omgevingsplanwijzigingen zijn globale plannen, het legt nog geen gedetailleerde stedenbouwkundige uitwerking vast. De gemeente doet dit bewust op ruimte te laten aan ontwikkelaars om met “goede plannen” te komen. In de omgevingsplanwijzigingen worden wel kaders en randvoorwaarden (spelregels) vastgelegd waarbinnen de ontwikkeling moet plaatsvinden. Dit om ervoor te zorgen dat de plannen van ontwikkelaars voldoen aan de wettelijk eisen, de randvoorwaarden vanuit het provinciaal en gemeentelijk beleid en de gemeentelijke ambities en doelstellingen voor Amsteleind. Mer -procedure voor omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord In het kader van de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord, het eerste concrete ruimtelijke besluit voor Amsteleind, wordt een mer-procedure doorlopen. Mer staat voor milieueffectrapportage.

Het doorlopen van de mer-procedure is verplicht omdat: • De omgevingsplanwijziging de merbeoordelingsplichtige activiteit woningbouw mogelijk maakt (mer categorie J11 Stedelijk ontwikkelingsproject Bijlage V Omgevingsbesluit); • Aanzienlijk negatieve effecten op de omgeving niet kunnen uitgesloten; • Een passende beoordeling moet worden opgesteld, omdat significant negatieve effecten op Natura2000gebieden (lees: toename stikstof) niet op voorhand kunnen worden uitgesloten. Daarnaast is mer bij uitstek een geschikt instrument om zorgvuldige ruimtelijke keuzes mogelijk te maken, door voor een groot aantal omgevingsaspecten de effecten van het voornemen te onderzoeken. De procedure van een milieueffectrapportage (mer) is bedoeld om het milieubelang volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming in te brengen. Met de mer worden de effecten van de ontwikkeling op de leefomgeving in beeld gebracht. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de effecten op de omgeving, maar ook naar de woon-

blad 21 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

en leefkwaliteit binnen de nieuwe woonwijk Amsteleind. Onderdeel van mer is het onderzoeken van alternatieven en varianten en het onderzoeken van mogelijke maatregelen om negatieve effecten te voorkomen, dan wel te beperken (mitigatie). De mer -procedure bestaat uit verschillende stappen en producten met procedurele en inhoudelijke eisen, die zijn vastgelegd in Afdeling 16.4 van de Omgevingswet en Hoofdstuk 11 en Bijlage V van het Omgevingsbesluit. Voorliggend document betreft het Milieueffectrapport (MER), het effectenrapport dat bij de mer-procedure hoort.

1.2

Proces tot nu toe Voorgeschiedenis De westkant van Oss als zoeklocatie voor woningbouw is niet nieuw en kent al een lange voorgeschiedenis. Al in 2006 is dit gebied in de Structuurvisie benoemd als mogelijke uitbreidingslocatie (destijds als Oss-West benoemd) voor de langere termijn. In de afgelopen zijn diverse onderzoeken uitgevoerd, afwegingen en keuzes gemaakt en vastgelegd, het meest recentelijk in de Addendum Structuurvisie Oss-West die in maart 2024 is vastgesteld door de gemeenteraad van Oss. In hoofdstuk 2 zijn de voorgeschiedenis en de daarin gemaakte afwegingen en keuzes beschreven. Start van de mer-procedure: Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) 2021 en reacties op de NRD In augustus 2021 is de mer-procedure voor Amsteleind (toen nog Oss-West geheten) opgestart. Dit met de publicatie van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), het startdocument voor de mer-procedure. De NRD beschreef het planvoornemen voor Amsteleind (toen nog Oss-West) en de onderzoeksaanpak voor het MER. De NRD heeft zes weken ter inzage gelegen. In deze periode hebben betrokken bestuurlijke partijen (provincie, waterschap, buurgemeenten, Prorail, leidingbeheerders e.d.) en eenieder een reactie kunnen geven op de onderzoeksaanpak voor het MER, zoals voorgesteld in de NRD. Er zijn in totaal vier reacties ontvangen op de NRD.

Hieronder zijn de reacties samengevat en is beschreven hoe ermee in dit MER is omgegaan. • Rijkswaterstaat vraagt aandacht voor de effecten van Amsteleind op het verkeer op het hoofdwegennet en met name de aansluiting 52 van de Rijksweg 59 (op-/afrit Oss/Heesch). Reactie: in paragraaf 5.1 Verkeer wordt ingegaan op de verkeerseffecten van Amsteleind, ook op het effect op het hoofdwegennet. • Prorail vraagt aandacht voor de effecten van en op een aantal spoorgerelateerde milieuaspecten als externe veiligheid, geluid, trillingen, grondwaterpeil. Daarnaast vraagt Prorail aandacht voor effecten op haar gronden, de spoorwegoverweg(en), de onderstations, het zicht op de stationsentree, windbeleving en schaduwwerking op zonnepanelen op het station. Reactie: de aspecten geluid & trillingen, externe veiligheid en grondwaterpeil zijn in dit MER beschreven in respectievelijk paragraaf 5.2,5.5 5.10. De overige aspecten spelen met name bij de ontwikkeling van Amsteleind Zuid dat langs het spoor gelegen is. Deze aspecten zijn, mits nog relevant, globaal in dit MER beschreven en worden verder onderzocht in het kader van de latere omgevingsplanwijziging Amsteleind Zuid. • Waterschap Aa en Maas stelt dat de NRD de voor het waterschap relevante aspecten goed beschrijft. Het waterschap vraagt in het algemeen aandacht voor de diverse waterbelangen in en rond het gebied.

Reactie: Water is, in lijn met het rijksbeleid “water en bodem sturend” betrokken bij de keuze van het gebied Amsteleind. De effecten op waterbelangen zijn beschreven in paragraaf 5.10 in dit MER • Een indiener vraagt aandacht voor de effecten van een eventuele verplaatsing van station Oss West. Daarnaast vraagt indiener aandacht voor de bestaande functies in het gebied, de verkeerseffecten op met name de Heihoeksingel en de effecten van geluid en externe veiligheid van het vervoer van gevaarlijke stoffen op het spoor. Reactie: verplaatsing van station Oss West is (nog) niet aan de orde en maakt geen onderdeel uit van de scope van Amsteleind en daarmee ook niet van dit MER. Mocht in de toekomst sprake zijn van een voornemen om het station te verplaatsen, worden hiervoor de benodigde procedures doorlopen en onderzoeken gedaan. De inpassing van en effecten op bestaande functies in het gebied zijn beschreven in paragraaf 5.6. Paragraaf 5.1 gaat in op de verkeerseffecten, waaronder die op de Heihoeksingel. De verkeerseffecten zijn berekend met het verkeersmodel van Oss, de effecten worden beoordeeld aan de hand van beleidsmatige blad 22 van 221

Milieueffectrapport Amsteleind projectnummer 0470075.100 20 mei 2025 Gemeente Oss

criteria die hiervoor gelden. De effecten van geluid en externe veiligheid van het vervoer van gevaarlijke stoffen op het spoor op de omgeving zijn beschreven in paragraaf 5.2 en 5.5. Overigens heeft de realisatie van Amsteleind zelf geen effect op het geluid en veiligheid vanaf het spoor op de omgeving. Het zijn wel aandachtspunten voor de ontwikkeling van Amsteleind, met name Amsteleind Zuid. Wijzigingen in plangebied en voornemen sinds publicatie NRD: Van Oss-West naar Amsteleind In de periode na publicatie van de NRD zijn er diverse beleidsmatige keuzes en afwegingen gemaakt die hebben geleid tot de plangebiedsgrens en het voornemen die nu voor liggen. Aan de afwegingen en keuzes hebben diverse onderzoeken ten grondslag gelegen. In hoofdstuk 2 zijn deze afwegingen beschreven en keuzes gemotiveerd aan de hand van de uitgevoerde onderzoeken. Dit MER beschrijft niet (meer) de effecten van de ontwikkeling van Oss West zoals beschreven in de NRD, maar de effecten van de ontwikkeling van Amsteleind zoals sindsdien vastgelegd en specifiek de effecten van Amsteleind Noord zoals vastgelegd in de omgevingsplanwijziging. Ook de in de NRD aangekondigde gevoeligheidsanalyses maken geen onderdeel uit van dit MER. Tot slot is de wijze van onderzoek voor een aantal aspecten aangepast (zie hoofdstuk 4).

Laatste wijziging is het toevoegen van de aanpassing van de Heihoeksingel aan het plangebied, zoals in paragraaf 1.1 beschreven.

1.3

MER bij ontwikkeling van Amsteleind Op basis van de NRD, de reacties op de NRD en het voortschrijdend inzicht is dit MER opgesteld. Dit MER dient in eerste instantie voor de onderbouwing van de afwegingen en keuzes voor Amsteleind Noord, zoals vastgelegd in de omgevingsplanwijziging (zie figuur 1.4 en 1.5). De effecten van Amsteleind Noord zijn beschouwd in context met de effecten van de ontwikkeling van Amsteleind als geheel. Dit om onderschatting van effecten te voorkomen. Het MER gaat uit van het voornemen voor Amsteleind zoals vastgelegd in de Addendum Structuurvisie Oss West (maart 2024) en de uitwerking daarvan in een stedenbouwkundig raamwerk, landschappelijk inpassingsplan en ontwikkelvisie (zie verder hoofdstuk 2). Het MER geeft aanbevelingen, randvoorwaarden en spelregels voor verdere uitwerking en plan- en besluitvorming. In eerste instantie voor Amsteleind Noord, maar daarnaast ook voor Amsteleind Zuid en Kleinussen (zie verder hoofdstuk 5 en 6). Vooroverlegreacties ketenpartners op concept MER De gemeente heeft in de periode februari/maart 2025 een conceptversie van dit MER en concept ontwerp wijziging omgevingsplan Amsteleind Noord aan diverse ketenpartners voorgelegd voor afstemming en advies.

De gemeente heeft zes reacties ontvangen van bestuursorganen en ketenpartners: • Provincie Noord-Brabant, directie Ruimtelijke Ontwikkeling en Handhaving; • Waterschap Aa en Maas; • Veiligheidsregio Brabant-Noord; • Rijkswaterstaat Zuid Nederland; • GGD Hart voor Brabant; • ProRail. In het Verslag afstemming ketenpartners (bijlage 16 bij de omgevingsplanwijziging Amsteleind-Noord) heeft de gemeente beschreven hoe met de reacties is omgegaan in dit MER en de omgevingsplanwijziging. De reacties hebben niet geleid tot wezenlijke aanpassing van het plan en/of het MER en de omgevingsplanwijziging. Wel zijn naar aanleiding van reacties teksten aangevuld, aangescherpt en verduidelijkt. De diverse adviezen in de reacties voor de vervolguitwerking worden ter harte genomen het verdere vervolg van de plan- en besluitvorming.

1.4

Vervolgprocedure Dit MER voor Amsteleind is procedureel gekoppeld aan het eerste ruimtelijke besluit voor Amsteleind, de omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord. Dit MER wordt samen met de ontwerp omgevingsplanwijziging Amsteleind Noord ter inzage gelegd. In deze periode hebben betrokken bestuurlijke organen en eenieder de gelegenheid om een zienswijze in te dienen. In deze periode brengt ook de Commissie mer, een onafhankelijke blad 23 van 221